TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC TỰ NHIÊN --- Ngọ Thị Thu Huyền NGHIÊN CỨU HÓA THỰC VẬT CỦA MỘT SỐ LOÀI CÂY VIỆT NAM THUỘC HỌ THẦU DẦU EUPHORBIACEAE LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC Hà Nội – 2015...
Trang 1TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC TỰ NHIÊN
-
Ngọ Thị Thu Huyền
NGHIÊN CỨU HÓA THỰC VẬT CỦA MỘT SỐ LOÀI CÂY VIỆT NAM THUỘC HỌ THẦU DẦU (EUPHORBIACEAE)
LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC
Hà Nội – 2015
Trang 2ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC TỰ NHIÊN
-
Ngọ Thị Thu Huyền
NGHIÊN CỨU HÓA THỰC VẬT CỦA MỘT SỐ LOÀI CÂY VIỆT NAM THUỘC HỌ THẦU DẦU (EUPHORBIACEAE)
Chuyên ngành: Hóa hữu cơ
Mã số: 60440114
LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS TS Phan Minh Giang
Hà Nội – 2015
Trang 3LỜI CẢM ƠN
Luận văn Thạc sĩ này được hoàn thành tại Phòng thí nghiệm Hóa học các hợp chất thiên nhiên, Bộ môn Hóa học hữu cơ, Khoa Hóa học, Trường Đại học Khoa học Tự nhiên, Đại học Quốc gia Hà Nội
Với lòng biết ơn sâu sắc, tôi xin bày tỏ lòng kính trọng và biết ơn đến: PGS TS Phan Minh Giang đã giao đề tài, tận tình hướng dẫn và tạo các điều kiện thí nghiệm thuận lợi giúp cho tôi hoàn thành luận văn này
TS Vũ Minh Trang đã hướng dẫn tôi thực hiện các thí nghiệm đầu tiên của luận văn
Tôi cũng gửi lời cảm ơn chân thành đến các anh chị và các em sinh viên trong Phòng thí nghiệm Hóa học các hợp chất thiên nhiên đã trao đổi kinh nghiệm và giúp đỡ tôi trong quá trình thực hiện Luận văn này
Hà Nội, tháng 12 năm 2015
Học viên Ngọ Thị Thu Huyền
Trang 4MỤC LỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
TLC (Thin-Layer Chromatography): Sắc ký lớp mỏng
CC (Column Chromatography): Sắc ký cột thường
FC (Flash Chromatography): Sắc ký cột nhanh
Mini-C (Mini-column Chromatography): Sắc ký cột tinh chế
NB Mini-C (Narrow-bore Mini-column Chromatography): Sắc ký cột tinh chế cỡ nhỏ HPLC (High Performance Liquid Chromatography): Sắc ký lỏng hiệu năng cao
IR (InfraRed spectroscopy): Phổ hồng ngoại
ESI-MS (ElectroSpray Ionization Mass Spectrometry): Phổ khối lượng phun bụi điện tử
HR-MS (High-Resolution Mass Spectrometry): Phổ khối lượng phân giải cao NMR (Nuclear Magnetic Resonance spectroscopy): Phổ cộng hưởng từ hạt nhân
1H-NMR (Proton Nuclear Magnetic Resonance spectroscopy): Phổ cộng hưởng từ hạt nhân proton
13C-NMR (Carbon-13 Nuclear Magnetic Resonance spectroscopy): Phổ cộng hưởng từ hạt nhân cacbon-13
DEPT (Distortionless Enhancement by Polarization Transfer): Phổ DEPT
IC50 (Inhibitory Concentration 50%): Nồng độ ức chế 50% tế bào
TLTK: Tài liệu tham khảo
Trang 5MỤC LỤC CÁC HÌNH
Hình 1: Tiêu bản mẫu cây Bục nâu ……… 33
Hình 2: Cây Bục nâu (Mallotus mollissimus) ……… ………33
Trang 6MỤC LỤC CÁC BẢNG
Bảng 1: Một số loài Mallotus phổ biến của Việt Nam……… 4
Bảng 2: Diterpenoid và diterpen lacton……… 7
Bảng 3: Cardenolid……… 8
Bảng 4: 6/6/6/6/5 Triterpenoid ……… 9
Bảng 5: 6/6/6/6/6 Triterpenoid……… 12
Bảng 6: Courmarin, isocoumarin và coumarinolignoid ……… 15
Bảng 7: Flavonol, flavon, flavonolignan……… 17
Bảng 8: Chalcon ……….18
Bảng 9: Dẫn xuất phloroglucinol……… 20
Bảng 10: Tannin ……… 23
Bảng 11: Benzopyran ……… 25
Bảng 12: Các hợp chất khác ……… 27
Bảng 13: Hiệu suất thu nhận các phần chiết từ lá cây Bục nâu……… 40
Bảng 14: Phân tích TLC phần chiết n-hexan (BNH)……… 41
Bảng 15: Phân tích TLC phần chiết diclometan (BND) ……… ……… 42
Bảng 16: Kết quả thử nghiệm hoạt tính gây độc tế bào ……… ……… 73
Bảng 17: Kết quả thử nghiệm hoạt tính chống oxi hóa ……….74
Trang 7MỤC LỤC CÁC SƠ ĐỒ
Sơ đồ 1: Qui trình chiết các hợp chất từ lá cây Bục nâu……… 54
Sơ đồ 2 : Phân tách sắc ký phần chiết n-hexan (BNH)……… 56
Sơ đồ 3 : Phân tách sắc ký phần chiết diclometan (BND) ……… ……… 58
Sơ đồ 4 : Phân tách sắc ký phần chiết nước (BNW) …… ……… … 59
Trang 8MỤC LỤC CÁC PHỤ LỤC
Phụ lục 1: Phổ ESI-MS (+) của BNH3.4
Phụ lục 2: Phổ ESI-MS () của BNH3.4
Phụ lục 3: Phổ 1H-NMR của BNH3.4
Phụ lục 4: Phổ IR của BNH4.5
Phụ lục 5: Phân tích nguyên tố HR-ESI-MS (+) của BNH10.2.1 Phụ lục 6: Phổ 1H-NMR của BNH10.2.1
Phụ lục 7: Phổ 13
C-NMR của BNH10.2.1 Phụ lục 8: Phổ DEPT của BNH10.2.1
Phụ lục 9: Phổ ESI-MS (+) của BNH10.3.1.2
Phụ lục 10: Phổ 1H-NMR của BNH10.3.1.2
Phụ lục 11: Phân tích nguyên tố HR-ESI-MS (+) của BNH10.5 Phụ lục 12: Phổ 1
H-NMR của BNH10.5 Phụ lục 13: Phổ 13
C-NMR của BNH10.5 Phụ lục 14: Phổ DEPT của BNH10.5
Phụ lục 15: Phổ ESI-MS (+) của BNH10.7.2
Phụ lục 16: Phổ ESI-MS () của BNH10.7.2
Phụ lục 17: Phổ 1H-NMR của BNH10.7.2
Phụ lục 18: Phổ ESI-MS (+) của BNH14.2.2
Phụ lục 19: Phổ 1H-NMR của BNH14.2.2
Phụ lục 20: Phổ ESI-MS (+) của BND1.2
Phụ lục 21: Phổ 1
H-NMR của BND1.2 Phụ lục 22: Phổ ESI-MS (+) của BND1.3
Phụ lục 23: Phổ 1H-NMR của BND1.3
Phụ lục 24: Phổ ESI-MS (+) của BND7.70.2
Trang 9Phụ lục 25: Phổ ESI-MS () của BND7.70.2
Phụ lục 26: Phổ 1H-NMR của BND7.70.2
Phụ lục 27: Phổ ESI-MS (+) của BNW60.3
Phụ lục 28: Phổ ESI-MS (-) của BNW60.3
Phụ lục 29: Phổ 1H-NMR của BNW60.3
Phụ lục 30: Phổ 13
C-NMR của BNW60.3 Phụ lục 31: Phiếu kết quả thử nghiệm hoạt tính gây độc tế bào Phụ lục 32: Phiếu kết quả thử nghiệm hoạt tính chống oxi hóa
Trang 10MỤC LỤC
LỜI MỞ ĐẦU
Chương 1: TỔNG QUAN…
1.1 Giới thiệu chung về chi Mallotus
1.1.1 Đặc điểm thực vật………
1.1.2 Các loài thuộc chi Mallotus của Việt Nam
1.2 Các nghiên cứu hóa học và hoạt tính sinh học
1.2.1 Terpenoid và steroid ……….…
1.2.2 Hợp chất phenolic ……….……… …
1.2.3 Các hợp chất khác ………….………
1.2.4 Tác dụng dược lý
1.3 Cây Bục nâu (Mallotus mollisimus (Geisel.) Airy-Shaw) ………
1.3.1 Thực vật học ……….…………
1.3.2 Phân bố ………
1.3.3 Công dụng y dược học cổ truyền………
CHƯƠNG 2: THỰC NGHIỆM
2.1 Phương pháp nghiên cứu
2.1.1 Điều chế các phần chiết …… ………
2.1.2 Các phương pháp phân tích, phân tách hỗn hợp và phân lập các hợp chất 2.1.3 Các phương pháp xác định cấu trúc các hợp chất được phân lập………
2.1.4 Phương pháp thử hoạt tính sinh học ………
2.2 Điều chế các phần chiết từ cây Bục nâu
2.2.1 Nguyên liệu thực vật ……… ………
2.2.2 Điều chế các phần chiết từ cây Bục nâu………
1
3
3
3
3
6
6
14
24
27
32
32
34
34
35
35
35
35
36
37
39
39
39
Trang 112.3 Phân tích các phần chiết bằng sắc ký lớp mỏng (TLC)
2.3.1 Phân tích sắc ký lớp mỏng phần chiết n-hexan (BNH)
2.3.2 Phân tích sắc ký lớp mỏng phần chiết diclometan (BND)
2.4 Phân tách các phần chiết và phân lập các hợp chất
2.4.1 Phân tách phần chiết n-hexan (BNH)
2.4.2 Phân tách phần chiết diclometan (BND) ………
2.4.3 Phân tách phần chiết nước (BNW) ………
2.5 Hằng số vật lý và dữ liệu phổ của các hợp chất được phân lập
2.6 Phân tách các phần chiết cây Xương khô (Euphorbia tirucalli L.)……
2.7 Phân tách các phần chiết cây Thầu dầu tía (Jatropha gossypfolia Wall Muell et Arg.)………
CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN
3.1 Đối tượng nghiên cứu
3.2 Điều chế các phần chiết từ cây Bục nâu
3.3 Phân tách sắc ký các phần chiết
3.3.1 Phân tách phần chiết n-hexan (BNH) ………
3.3.2 Phân tách phần chiết diclometan (BND) ………
3.3.3 Phân tách phần chiết nước (BNW)………
3.4 Xác định cấu trúc các hợp chất được phân lập
3.5 Thử nghiệm hoạt tính sinh học của các prenyl flavanon ………
KẾT LUẬN………
TÀI LIỆU THAM KHẢO ………
40
40
41
42
42
44
45
46
49
50
53
53
53
55
55
57
59
60
71
74
76