Lồng ghép thích ứng với biến đổi khí hậu trong quy hoạch tổng thể phát triển ngành thủy sản ở tỉnh bình định thông qua đánh giá tính dễ bị tổn thương trường hợp xã cát khánh, tỉnh bình định

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI KHOA SAU ĐẠI HỌC NGUYỄN THỊ TUYẾT LỒNG GHÉP THÍCH ỨNG BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU TRONG QUY HOẠCH TỔNG THỂ PHÁT TRIỂN NGÀNH THỦY SẢN Ở TỈNH BÌNH ĐỊNH THÔNG QUA ĐÁNH GIÁ T

Trang 1

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

KHOA SAU ĐẠI HỌC

NGUYỄN THỊ TUYẾT

LỒNG GHÉP THÍCH ỨNG BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU TRONG QUY HOẠCH TỔNG THỂ PHÁT TRIỂN NGÀNH THỦY SẢN Ở TỈNH BÌNH ĐỊNH

THÔNG QUA ĐÁNH GIÁ TÍNH DỄ BỊ TỔN THƯƠNG:

TRƯỜNG HỢP XÃ CÁT KHÁNH, TỈNH BÌNH ĐỊNH

LUẬN VĂN THẠC SĨ BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU

Hà Nội – 2015

Trang 2

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

KHOA SAU ĐẠI HỌC

NGUYỄN THỊ TUYẾT

LỒNG GHÉP THÍCH ỨNG BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU TRONG QUY HOẠCH TỔNG THỂ PHÁT TRIỂN NGÀNH THỦY SẢN Ở TỈNH BÌNH ĐỊNH

THÔNG QUA ĐÁNH GIÁ TÍNH DỄ BỊ TỔN THƯƠNG:

TRƯỜNG HỢP XÃ CÁT KHÁNH, TỈNH BÌNH ĐỊNH

LUẬN VĂN THẠC SĨ BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU

Chuyên ngành: BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU

Mã số: Chương trình đào tạo thí điểm

Người hướng dẫn khoa học: TS Bạch Tân Sinh

Hà Nội – 2015

Trang 3

i

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi Các số liệu, kết quả nêu trong Luận văn là trung thực và chƣa từng đƣợc ai công bố trong bất kỳ công trình nào khác

Tôi xin cam đoan rằng mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện Luận văn này đã đƣợc cảm ơn và các thông tin trích dẫn trong Luận văn đã đƣợc chỉ rõ nguồn gốc

Học viên thực hiện luận văn

Nguyễn Thị Tuyết

Trang 4

ii

LỜI CẢM ƠN

Trước hết, tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới giáo viên hướng dẫn khoa học, Thầy giáo TS Bạch Tân Sinh là người đã nhiệt tình hướng dẫn, góp ý, chỉnh sửa và động viên trong suốt quá trình thực hiện luận văn

Tôi xin chân thành cảm ơn các thầy cô giáo, cán bộ Khoa Sau đại học - Đại học Quốc Gia Hà Nội đã giảng dạy, truyền đạt kiến thức, tạo điều kiện và hướng dẫn hoàn thành chương trình học tập và thực hiện luận văn

Tôi cũng xin cảm ơn sự giúp đỡ nhiệt tình của các cán bộ và người dân xã Cát Khánh, huyện Phù Cát, tỉnh Bình Định – những người đã cung cấp thông tin giúp tôi hoàn thiện luận văn này

Cuối cùng, tôi xin bày tỏ lòng biết ơn tới gia đình, bạn bè và những người luôn động viên, khích lệ tôi trong quá trình thực hiện luận văn

Trong khuôn khổ một luận văn, do thời gian và điều kiện hạn chế nên không tránh khỏi những thiếu sót Vị vậy tác giả rất mong nhận được những ý kiến đóng góp quý báu của các thầy cô, đồng nghiệp và bạn bè

Hà Nội, ngày 05 tháng 6 năm 2015

Học viên

Nguyễn Thị Tuyết

Trang 5

iii

MỤC LỤC

LỜI CAM ĐOAN i

LỜI CẢM ƠN ii

MỤC LỤC iii

DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU VIẾT TẮT v

DANH MỤC HÌNH vi

DANH MỤC BẢNG vii

MỞ ĐẦU 8

1 Lý do chọn đề tài 8

2 Mục tiêu nghiên cứu Error! Bookmark not defined

3 Đối tượng nghiên cứu Error! Bookmark not defined

4 Phạm vi nghiên cứu Error! Bookmark not defined

5 Câu hỏi và giả thuyết nghiên cứu Error! Bookmark not defined Chương 1: TỔNG QUAN Error! Bookmark not defined 1.1 Cơ sở lý luận Error! Bookmark not defined 1.1.1 Một số khái niệm Error! Bookmark not defined 1.1.2 Khung lý thuyết của vấn đề nghiên cứu Error! Bookmark not defined 1.2 Tổng quan tình hình nghiên cứu Error! Bookmark not defined 1.2.1 Kinh nghiệm quốc tế về lồng ghép các vấn đề biến đổi khí hậu Error!

Bookmark not defined

1.2.2 Kinh nghiệm lồng ghép các vấn đề biến đổi khí hậu ở Việt Nam Error!

1.3 Tổng quan khu vực nghiên cứu Error! Bookmark not defined

defined

Trang 6

iv

defined

2.1 Phương pháp nghiên cứu Error! Bookmark not defined

2.1.1 Phương pháp thu thập, phân tích và tổng hợp tài liệu (Số liệu thứ cấp)

Error! Bookmark not defined

2.1.2 Phương pháp đánh giá nông thôn có sự tham gia (PRA) Error!

2.1.3 Phương pháp thống kê Error! Bookmark not defined 2.2 Số liệu Error! Bookmark not defined

CHƯƠNG 3 : BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU VỚI NGÀNH THỦY SẢN TẠI TỈNH BÌNH

ĐỊNH VÀ TÍNH DỄ BỊ TỔN THƯƠNG CỦA XÃ CÁT KHÁNHError! Bookmark

not defined

3.1 Những biểu hiện của BĐKH tại tỉnh Bình Định Error! Bookmark not

defined

3.2 Tác động của BĐKH đến ngành thủy sản của tỉnh Bình Định Error!

3.2.1 BĐKH tác động đến khai thác thủy sản Error! Bookmark not defined 3.2.2 BĐKH tác động đến nuôi trồng thủy sản Error! Bookmark not defined 3.3 Đánh giá tính dễ bị tổn thương của xã Cát Khánh Error! Bookmark not

defined

3.3.1 Sự phơi nhiễm với những rủi ro khí hậu Error! Bookmark not defined 3.3.2 Tính nhạy cảm với những rủi ro khí hậu Error! Bookmark not defined 3.3.3 Năng lực thích ứng với những rủi ro khí hậuError! Bookmark not defined 3.4 Kết quả đánh giá tính dễ bị tổn thương của xã Cát Khánh Error! Bookmark

not defined

CHƯƠNG 4: LỒNG GHÉP NHỮNG VẤN ĐỀ BĐKH VÀO QUY HOẠCH TỔNG THỂ PHÁT TRIỂN NGÀNH THỦY SẢN TẠI TỈNH BÌNH ĐỊNH THÔNG QUA

VIỆC ĐÁNH GIÁ TÍNH DỄ BỊ TỔN THƯƠNG Error! Bookmark not defined 4.1 Khung lồng ghép BĐKH Error! Bookmark not defined

not defined

defined

Trang 7

v

4.2 Lồng ghép thí điểm từ trường hợp nghiên cứu xã Cát Khánh Error!

KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ Error! Bookmark not defined

TÀI LIỆU THAM KHẢO 9

PHỤ LỤC Error! Bookmark not defined

DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU VIẾT TẮT

KT-XH

TDBTT

TNMT

Kinh tế - xã hội Tính dễ bị tổn thương Tài nguyên và Môi trường

Trang 8

vi

DANH MỤC HÌNH

Hình 1.1 Khung lý thuyết của vấn đề nghiên cứu Error! Bookmark not defined Hình 1.2 Khu vực nghiên cứu trong phạm vi bản đồ hành chính tỉnh Bình Định Error!

Bookmark not defined.

Hình 1 3 Sơ đồ các luồng không khí Error! Bookmark not defined Hình 1 4 Hoa gió Trạm Quy Nhơn từ 1977-2003 Error! Bookmark not defined Hình 1 5 Hoa gió Trạm Hoài Nhơn từ 1977-2003 Error! Bookmark not defined Hình 1.6 Bản đồ phân bố lƣợng mƣa năm tỉnh Bình Định Error! Bookmark not

defined.

Hình 1.7 Bản đồ phân bố lƣợng mƣa mùa khô tỉnh Bình Định Error! Bookmark not

defined.

Hình 1.8 Bản đồ phân bố lƣợng mƣa mùa mƣa tỉnh Bình Định Error! Bookmark not

defined.

Hình 1.9 Bản đồ hệ thống sông suối tỉnh Bình Định Error! Bookmark not defined

Hình 3.1 Biến trình nhiều năm và xu thế nhiệt độ không khí trung bình năm tại một số

trạm khí tƣợng Error! Bookmark not defined.

Hình 3.2 Xu thế diễn biến chuẩn sai nhiệt độ trung bình tháng I của trạm Quy Nhơn

Error! Bookmark not defined.

Trang 9

vii

Hình 3.3 Xu thế diễn biến chuẩn sai nhiệt độ trung bình tháng VII của trạm Quy Nhơn

Hình 3.4 Xu thế diễn biến chuẩn sai nhiệt độ trung bình năm của trạm Quy Nhơn

Error! Bookmark not defined Hình 3 5 Xu thế chuẩn sai nhiệt độ tối cao trung bình năm của trạm Quy Nhơn Error!

Hình 3 6 Xu thế chuẩn sai nhiệt độ tối thấp trung bình năm của trạm Quy Nhơn

Hình 3.8 Xu thế biến đổi của lượng mưa mùa khô của trạm Quy Nhơn Error!

Hình 3.9 Xu thế biến đổi của lượng mưa mùa mưa của trạm Quy Nhơn Error!

Hình 3.10 Xu thế biến đổi của lượng mưa năm của trạm Quy Nhơn Error! Bookmark

not defined.

Hình 3.11 Biến trình mực nước trung bình năm tại trạm hải văn Quy Nhơn Error!

Hình 3.12 Số cơn bão đổ bộ và ảnh hưởng tới tỉnh Bình Định từ năm 1961-2007

Error! Bookmark not defined

Hình 4.1: Tiếp cận về lồng ghép BĐKH vào các chính sách, chiến lược, kế hoạch,

chương trình phát triển ngành thủy sản Error! Bookmark not defined Hình 4 2: Khung lồng ghép BĐKH vào chương trình, dự án thủy sản Error!

Hình 4.3: Quy trình lồng ghép BĐKH vào chiến lược, quy hoach, kế hoạch phát triển

kinh tế xã hội Error! Bookmark not defined.

Hình 4.4: Quy trình lồng ghép BĐKH vào chính sách, chiến lược, kế hoạch phát triển

ngành thủy sản Error! Bookmark not defined.

DANH MỤC BẢNG

Bảng 1.1 Phân bố nhiệt độ theo vĩ độ Error! Bookmark not defined Bảng 1 2 Nhiệt độ trung bình tháng và năm Error! Bookmark not defined Bảng 1 3 Tần suất gió theo các tháng Trạm Quy Nhơn Error! Bookmark not

defined.

Trang 10

viii

Bảng 1 4.Tần suất gió theo các tháng Trạm Hoài Nhơn Error! Bookmark not

defined.

Bảng 1 5 Tần suất hướng gió thịnh hành Error! Bookmark not defined Bảng 1.6 Một số đặc trưng mưa năm Error! Bookmark not defined Bảng 1.7 Lượng mưa năm ứng với các tần suất Error! Bookmark not defined Bảng 1.8 Phân bố lượng mưa trong các mùa Error! Bookmark not defined Bảng 1.9 Hiện trạng sử dụng đất tỉnh Bình Định qua các năm Error! Bookmark not

defined

defined.

1980-1999 tại trạm Quy Nhơn Error! Bookmark not defined.

giai đoạn 1976 - 2010 so với thời kỳ 1980 - 1999 Error! Bookmark not defined.

Bảng 3.5 Mức thay đổi của lượng mưa trong thời kỳ 1961-2010 (%) so với giai đoạn

1980 - 1999 Error! Bookmark not defined Bảng 3.6 Xu thế biến đổi mực nước tại trạm hải văn Quy Nhơn Error! Bookmark not

defined.

Bảng 3.7 Rủi ro đối với các hoạt động nông nghiệp tại xã Cát Khánh Error!

Bảng 3.8 Ma trận tính dễ bị tổn thương tại xã Cát Khánh Error! Bookmark not

defined

Bảng 4.1: Tóm tắt những đề xuất và chúng nên được lồng ghép như thế nào trong Quy

hoạch tổng thể Error! Bookmark not defined.

Trang 11

9

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Dải ven biển Việt Nam chạy dài suốt 15 vĩ độ từ Bắc xuống Nam với hơn 3.260

km bờ biển, có một ý nghĩa đặc biệt quan trọng về nhiều mặt: phát triển kinh tế, xã hội, bảo vệ môi trường và đảm bảo an ninh quốc phòng Dải ven biển vừa là vùng có nhiều tiềm năng phát triển, nhưng cũng là vùng có nhiều biến động, thách thức và chịu những tác động mạnh nhất của tự nhiên và hoạt động của con người

Theo dự đoán, Dải ven biển cũng là nơi chịu nhiều tác động nặng nề nhất của Biến đổi khí hậu (BĐKH) mà trực tiếp là mực nước dâng, thiên tai, lũ lụt, hứng chịu những hậu quả về môi trường của biển đổ vào và các lưu vực sông đổ ra… Theo tính toán, nếu mực nước biển dâng thêm 1m thì Việt Nam sẽ đối mặt với mức thiệt hại lên tới 17 tỉ USD/năm (10% GDP) 1/5 dân số mất nhà cửa; 12,3% diện tích đất trồng trọt

biển ở khu vực các tỉnh lưu vực sông Cửu Long sẽ chịu tác động của lũ ở mức độ không thể dự đoán (World Bank, 2007)

Ý thức được những tác động nghiêm trọng của BĐKH đến nhiều mặt của cuộc sống, công tác lồng ghép/tích hợp vấn đề BĐKH vào các chiến lược, quy hoạch, kế hoạch (CQK) phát triển kinh tế-xã hội, phát triển ngành và địa phương đã được thể chế hóa, cụ thể trong Chương trình mục tiêu quốc gia ứng phó với BĐKH được Thủ tướng phê duyệt theo Quyết định số 158/2008/QĐ-TTg ngày 02/12/2008

Nghiên cứu lồng ghép BĐKH vào các chiến lược, quy hoạch hiện nay là một lĩnh vực còn khá mới mẻ, chưa có nhiều tài liệu nghiên cứu về vấn đề này Tài liệu chủ yếu dừng lại ở các tài liệu hướng dẫn lồng ghép nói chung, chứ chưa có nghiên cứu về những trường hợp cụ thể của các ngành

Trong các ngành dễ bị tổn thương trước biến đổi khí hậu phải kể đến ngành thủy sản do mức độ phơi nhiễm cao với những hiện tượng thời tiết cực đoan như bão, lũ, biến đổi nhiệt độ, v.v

Các tỉnh miền trung Việt Nam nằm ở vị trí dọc theo đường bờ biển cùng với những đặc trưng về khí hậu khắc nghiệt nơi đây khiến cho tính dễ bị tổn thương với BĐKH cao hơn so với những vùng khác trên cả nước

Trang 12

10

TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tài liệu tiếng Việt

[1] Bạch Tân Sinh và nnk (2012), Nghiên cứu tích hợp vấn đề biến đổi khí hậu

trong xây dựng chiến lược, chương trình, quy hoạch, kế hoạch phát triển khoa học&công nghệ, Thuộc Đề tài nghiên cứu khoa học cấp Bộ của Bộ Khoa học và Công

nghệ

[2] Bộ Tài nguyên và Môi trường, Viện Khoa học Khí tượng Thủy văn và Môi trường, Chương trình Phát triển Liên Hợp Quốc (2011), Kịch bản Biến đổi khí hậu và Nước biển dâng cho tỉnh Bình Định

[3] Bộ TN&MT (2008b) Chương trình mục tiêu quốc gia về ứng phó với BĐKH

Bộ Tài nguyên và Môi trường, Hà Nội

[4] Chỉ thị số 809/CT-BNN-KHCN của Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn

về việc Lồng ghép biến đổi khí hậu vào xây dựng, thực hiện chiến lược, quy hoạch, kế hoạch, chương trình, dự án, đề án phát triển ngành nông nghiệp và phát triển nông thôn, giai đoạn 2011-2015

[5] Chiến lược Phát triển kinh tế - xã hội 2001-2010

[6] Chiến lược Quốc gia về Bảo vệ Môi trường đến năm 2010 và tầm nhìn đến

2030

[7] Chiến lược toàn diện về Tăng trưởng và xóa đói giảm nghèo (2003)

[8] Chương trình mục tiêu quốc gia ứng phó với BĐKH (2008)

[9] Chương trình Nghị sự 21 về phát triển bền vững của Việt Nam (Agenda 21)

http://www.binhdinh.gov.vn/inetcloud/portal/main/page/home.ivt;

[11] Cục Thống kê tỉnh Bình Định (2010), Niên giám thống kê tỉnh Bình Định

2010;

[12] Hoàng Lưu Thu Thủy và nnk (2010), Nghiên cứu mức độ và xu thế biến đổi

của các yếu tố và hiện tượng khí hậu cơ bản trên khu vực Trung Trung bộ, Chuyên đề

thuộc dự án Đánh giá tác động của biến đổi khí hậu đến điều kiện tự nhiên, môi trường

và phát triển kinh tế - xã hội ở Trung Trung bộ, Việt Nam, Viện Địa lý

WMO and UNEP (2001), Special Report on Emissions Scenarios, IPCC Special

Report on Climate Change, Cambridge University Press

Trang 13

11

[13] IMHEN và UNDP 2015 Báo cáo đặc biệt của Việt Nam về Quản lý rủi ro thiên tai và hiện tượng cực đoan nhằm thúc đẩy thích ứng với biến đổi khí hậu [Trần Thục, Koos Neefjes, Tạ Thị Thanh Hương, Nguyễn Văn Thắng, Mai Trọng Nhuận, Lê Quang Trí, Lê Đình Thành, Huỳnh Thị Lan Hương, Võ Thanh Sơn, Nguyễn Thị Hiền Thuận, Lê Nguyên Tường], NXB Tài nguyên – Môi trường và Bản đồ Việt Nam, Hà Nội, Việt Nam 2015

[14] Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 2006-2010

[15] Kế hoạch Phòng ngừa rủi ro thiên tai và Phương án ứng phó của tỉnh Bình Định năm 2014

[16] Kiểm kê, thống kê đất đai tỉnh Bình Định từ 2005-2013

[17] Luật bảo vệ môi trường số 55/2014/QH13

[18] NIURP (2013), Lồng ghép các xem xét, thích ứng và giảm thiểu biến đổi khí

hậu trong Quy hoạch đô thị tại Việt Nam, thuộc dự án ACCCRN - Quỹ Rockefeller

[19] Nghị định số 92/2006/NĐ-CP, ngày 07/9/2006 về lập, phê duyệt và quản lý quy hoạch tổng thể phát triển kinh tế - xã hội

[20] Quyết định của Thủ tướng Chính phủ số 158/2008/QĐ-TTg ngày 02/12/2008

về Chương trình mục tiêu quốc gia ứng phó với BĐKH

[21] Quyết định của Thủ tướng Chính phủ số 403/QĐ-TTg (2014) về việc phê duyệt

Kế hoạch hành động quốc gia về Tăng trưởng xanh giai đoạn 2014 - 2020, Việt Nam [22] Quyết định số 698/QĐ-UBND của UBND tỉnh Bình Định, ngày 17/12/2012 về việc Phê duyệt Đề cương Quy hoạch tổng thể phát triển ngành thủy sản tỉnh Bình Định đến năm 2020 và tầm nhìn 2030

[23] Quyết định số 1485 của Bộ Kế hoạch và Đầu tư ngày 17/10/2013 về việc Ban hành khung hướng dẫn lựa chọn ưu tiên thích ứng với BĐKH trong lập kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội

[24] Quyết định số 2730/QĐ-BNN-KHCN ngày 05 tháng 9 năm 2008 của Bộ trưởng Bộ NN&PTNT về Khung chương trình hành động thích ứng với BĐKH của ngành NN

[25] Quyết định 543/QĐ-BNN-KHCN ngày 23/03/2011 về Kế hoạc hành động ứng phó với biến đổi khí hậu của ngành nông nghiệp và phát triển nông thôn giai đoạn 2011-2015 và tầm nhìn 2050

Định dạng
Số trang	18
Dung lượng	418,08 KB