Cơ sở khoa học và thực tiễn xây dựng kế hoạch quản lý chất thải y tế của bệnh viện răng hàm mặt trung ương

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC TỰ NHIÊN --- Cao Sơn Tùng CƠ SỞ KHOA HỌC VÀ THỰC TIỄN XÂY DỰNG KẾ HOẠCH QUẢN LÝ CHẤT THẢI Y TẾ CỦA BỆNH VIỆN RĂNG HÀM MẶT TRUNG ƯƠNG LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC TỰ NHIÊN

-

Cao Sơn Tùng

CƠ SỞ KHOA HỌC VÀ THỰC TIỄN XÂY DỰNG

KẾ HOẠCH QUẢN LÝ CHẤT THẢI Y TẾ CỦA BỆNH VIỆN RĂNG HÀM MẶT TRUNG ƯƠNG

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC

Hà Nội – 2015

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC TỰ NHIÊN

-

Cao Sơn Tùng

CƠ SỞ KHOA HỌC VÀ THỰC TIỄN XÂY DỰNG

KẾ HOẠCH QUẢN LÝ CHẤT THẢI Y TẾ CỦA BỆNH VIỆN RĂNG HÀM MẶT TRUNG ƯƠNG

Chuyên ngành: Khoa học môi trường

Mã số: 60440301

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC

Người hướng dẫn: PGS.TS Nguyễn Chu Hồi

Hà Nội – 2015

LỜI CẢM ƠN

Trước hết, tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới PGS.TS Nguyễn Chu Hồi

đã tận tình hướng dẫn, chỉ bảo, giúp đỡ tôi trong suốt quá trình thực hiện luận văn này

Tôi cũng xin trân trọng cảm ơn các thầy cô trong Khoa Môi trường – Trường Đại học Khoa học tự nhiên, Đại học Quốc gia Hà Nội nói chung và Bộ môn Công nghệ Môi trường nói riêng đã giảng dạy và trang bị cho tôi những kiến thức quý giá trong suốt khóa học

Trong quá trình nghiên cứu, tôi cũng nhận được nhiều sự hỗ trợ, tạo điều kiện thuận lợi, hợp tác của cán bộ, nhân viên bệnh viện Răng Hàm Mặt Trung ương

Cuối cùng tôi xin được gửi lời cảm ơn đến gia đình, đồng nghiệp và bạn bè

về sự chia sẻ, động viên, khuyến khích trong suốt quá trình học tập và nghiên cứu của tôi

Hà Nội, ngày tháng năm 2015

Học viên

Cao Sơn Tùng

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1

CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ QUẢN LÝ 2

CHẤT THẢI BỆNH VIỆN 2

1.1 Khái niệm về Kế hoạch quản lý chất thải bệnh viện 2

1.2 Phân loại chất thải bệnh viện 2

1.2.1 Chất thải rắn 2

1.2.2 Nước thải bệnh viện Error! Bookmark not defined.

1.3 Nguy cơ của chất thải y tế Error! Bookmark not defined.

1.3.1 Nguy cơ đối với sức khỏe Error! Bookmark not defined.

1.3.2 Nguy cơ các vi khuẩn gây bệnh Error! Bookmark not defined.

1.3.3 Nguy cơ của chất thải hóa học và dược phẩm Error! Bookmark not

defined.

1.3.4 Nguy cơ của chất thải gây độc tế bào Error! Bookmark not defined.

1.3.5 Nguy cơ của chất thải phóng xạ Error! Bookmark not defined.

1.3.6 Nguy cơ đối với môi trường nước Error! Bookmark not defined.

1.3.7 Nguy cơ đối với môi trường đất Error! Bookmark not defined.

1.3.8 Nguy cơ đối với môi trường không khí Error! Bookmark not defined.

1.3.9 Sự nhậy cảm của cộng đồng Error! Bookmark not defined.

1.4 Quản lý chất thải bệnh viện Error! Bookmark not defined.

1.4.1 Phân loại chất thải tại nguồn Error! Bookmark not defined.

1.4.2 Thu gom, vận chuyển, lưu trữ Error! Bookmark not defined.

1.5 Thông tin chung về Bệnh viện Răng Hàm Mặt Trung ƯơngError! Bookmark not defined.

1.5.1 Vị trí, diện tích và khu vực xung quanh Error! Bookmark not defined.

1.5.2 Quy mô bệnh viện Error! Bookmark not defined.

1.5.3 Vị trí của bệnh viện trong hệ thống chuyển tuyến Error! Bookmark not

defined.

1.5.4 Kết quả hoạt động của bệnh viện Error! Bookmark not defined.

CHƯƠNG 2: CƠ SỞ KHOA HỌC VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU Error!

Bookmark not defined

2.1 Mục tiêu Error! Bookmark not defined.

2.2 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu Error! Bookmark not defined.

2.2.1 Đối tượng nghiên cứu Error! Bookmark not defined.

2.2.2 Phạm vi nghiên cứu Error! Bookmark not defined.

2.3 Cơ sở khoa học và thực tiễn của đề tài Error! Bookmark not defined.

2.4.Cơ sở pháp lý trong quản lý chất thải y tế Error! Bookmark not defined.

2.5 Phương pháp nghiên cứu Error! Bookmark not defined.

2.5.1 Phương pháp thu thập và phân tích các tài liệu hiện có Error!

Bookmark not defined.

2.5.2 Phương pháp điều tra hiện trường Error! Bookmark not defined.

2.5.3 Phương pháp chuyên gia Error! Bookmark not defined.

2.5.4 Phương pháp SWOT Error! Bookmark not defined.

2.5.5 Phương pháp xử lý tổng hợp số liệu Error! Bookmark not defined.

2.6 Xây dựng các tiêu chí Error! Bookmark not defined.

CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ VÀ ĐỀ XUẤT Error! Bookmark not defined.

3.1 Hiện trạng quản lý chất thải Bệnh viện Răng Hàm Mặt TWError! Bookmark not defined.

3.1.1 Hiện trạng quản lý chất thải rắn Error! Bookmark not defined.

3.1.2 Phương pháp phân loại và mã màu Error! Bookmark not defined.

3.1.3 Thu gom và vận chuyển trong và ra ngoài bệnh viện Error! Bookmark

not defined.

3.1.4 Hệ thống xử lý và tiêu hủy Error! Bookmark not defined.

3.1.5 Sức khỏe nghề nghiệp và an toàn Error! Bookmark not defined.

3.1.6 Theo dõi và giám sát Error! Bookmark not defined.

3.2 Bộ tiêu chí đánh giá hiện trạng quản lý chất thải trong bệnh việnError! Bookmark not defined.

3.2.1 Đánh giá việc xử lý và tiêu hủy chất thải rắn y tế Error! Bookmark not

defined.

3.2.2 Đánh giá thu gom nước thải bệnh viện Error! Bookmark not defined.

3.2.3 Đánh giá năng lực quản lý và hậu cần nội bộ Error! Bookmark not

defined.

3.3 Kế hoạch cải thiện quản lý chất thải bệnh việnError! Bookmark not defined.

3.3.1 Mục tiêu Error! Bookmark not defined 3.3.2 Kế hoạch cải thiện các quy trình quản lý chất thải bệnh viện Error!

Bookmark not defined.

3.3.3 Theo dõi và báo cáo Error! Bookmark not defined.

KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ Error! Bookmark not defined TÀI LIỆU THAM KHẢO 3 MỘT SỐ HÌNH ẢNH KHẢO SÁT

DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT

XLCT Xử lý chất thải

DANH MỤC BẢNG

Bảng 1.1 Mức độ phát sinh chất thải nguy hại trung bình 2

Bảng 1.2 Các thông số ô nhiễm trong nước thảiError! Bookmark not defined

Bảng 1.3 Một số bệnh truyền nhiễm và ký sinh thường gặp Error! Bookmark not defined

Bảng 1.4 Phân bổ diện tích trong bệnh viện theo sơ đồ mặt bằng tổng thể của

bệnh viện Error! Bookmark not defined

Bảng 1.5 Số liệu khám, chữa bệnh theo Khoa Kiểm soát nhiễm khuẩn của

Bệnh viện RHM TW Hà Nội năm 2013-14 Error! Bookmark not defined

Bảng 1.6 Danh sách các khoa phòng của Bệnh viện Răng Hàm mặt TW

Error! Bookmark not defined Bảng 1.7 Tiêu chí đánh giá xử lý và tiêu hủy chất thải rắn y tế Error! Bookmark not defined

Bảng 1.8 Tiêu chí đánh giá thu gom nước thải bệnh việnError! Bookmark not defined

Bảng 1.9 Tiêu chí đánh giá hệ thống quản lý chất thải y tếError! Bookmark not defined

Bảng 1.10 Tiêu chí đánh giá phân loại chất thải tại nơi phát sinh Error! Bookmark not defined

Bảng 1.11 Tiêu chí đánh giá thu gom chất thải y tếError! Bookmark not defined

Bảng 1.12 Tiêu chí đánh giá vận chuyển chất thải y tếError! Bookmark not defined

Bảng 1.13 Tiêu chí đánh giá lưu trữ chất thải y tếError! Bookmark not defined

Bảng 1.14.Quy định nội dung và thời gian báo cáoError! Bookmark not defined

DANH MỤC HÌNH Hình 1 Sơ đồ tổng thể quản lý chất thải rắn y tế của bệnh việnError! Bookmark not defined.

Hình 2 Sơ đồ tổ chức Bênh viện RHM Trung ương tại Hà NộiError! Bookmark

not defined.

Hình 3 Hoạt động thu gom và vận chuyển trong bệnh viện chưa đảm bảo Error!

Bookmark not defined.

Hình 4 Sơ đồ quản lý rác thải tại Bệnh viện Răng Hàm Mặt TW Hà Nội Error!

Bookmark not defined.

Hình 5 Bệnh viện Răng Hàm Mặt Trung ương

Hình 6 Thu gom và vận chuyển chất thải trong bệnh viện: Thủ công

Hình 7 Khu dự kiến xây dựng khu xử lý nước thải chìm (nếu có)

Hình 8 Khu lưu trữ rác sinh hoạt hiện tại

Hình 9 Bên trong nhà lưu trữ chất thải sinh hoạt

Hình 10 Nhà lưu trữ chất thải nguy hại

Hình 11.Bệnh viện gặp khó khăn trong việc lưu trữ rác do diện tích quá chật hẹp Hình 12 Khu ghế máy răng của bệnh viện

Hình 13 Quy mô phát triển bệnh viện đến 2020 (150 GB+100 ghế máy răng)

MỞ ĐẦU

Dân số ngày càng tăng cùng với sự phát triển kinh tế kéo theo nhu cầu bảo vệ sức khỏe cũng tăng Cùng với sự phát triển kinh tế- xã hội, hệ thống bệnh viện, cơ

sở y tế của nhà nước cũng như tư nhân đã và đang được đầu tư xây dựng trên phạm

vi toàn quốc, kéo theo khối lượng rác thải bệnh viện ngày một tăng lên

Bệnh viện Răng Hàm Mặt Trung ương tại Hà Nội là bệnh viện hạng I trực thuộc Bộ Y tế, là tuyến Trung ương cao nhất chuyên ngành răng hàm mặt với nhiệm

vụ chính là đảm bảo khám chữa bệnh chuyên khoa răng hàm mặt ở tuyến cuối cùng cho toàn thể nhân dân miền Bắc và miền Trung

Lượng chất thải hằng năm tại bệnh viện tương đối lớn, tuy nhiên Bệnh viện Răng Hàm Mặt chưa có hệ thống xử lý chất thải y tế đạt tiêu chuẩn môi trường Chất thải y tế được xếp vào loại chất thải nguy hại, khi chưa được xử lý đúng cách

sẽ gây hậu quả nghiêm trọng khi thải ra môi trường Do vậy, việc quản lý chất thải bệnh viện cần phải đặt lên hàng đầu, những thiếu sót trong quản lý và xử lý chất thải y tế sẽ gây ảnh hưởng lớn tới cộng đồng dân cư lân cận

Trước thực trạng ấy, nghiên cứu một Kế hoạch quản lý chất thải hiệu quả là

giải pháp cần thiết để bệnh viện có phương án thực tiễn xử lý lượng chất thải y tế phát sinh nhằm đảm bảo chất lượng môi trường và đảm bảo sức khỏe cộng đồng

xung quanh bệnh viện trong mục tiêu dài hạn Kế hoạch quản lý chất thải bệnh

viện là một bản Kế hoạch trong đó miêu tả rõ về hiện trạng bệnh viện và thực trạng

xử lý chất thải tại bệnh viện, từ đó đề xuất các giải pháp cải thiện

Theo khảo sát và tìm hiểu, đội ngũ cán bộ Bệnh viện Răng Hàm Mặt Trung ương hiện chưa có đủ kiến thức về môi trường, các hạn mục công trình và công nghệ xử lý chất thải chưa đạt hiệu quả như mong đợi

Xuất phát từ thực tế này học viên đã chọn đề tài “Cơ sở khoa học và thực

tiễn xây dựng Kế hoạch quản lý chất thải Y tế của bệnh viện Răng Hàm Mặt Trung ương” làm đề tài nghiên cứu cho luận văn thạc sỹ

Ngoài Phần mở đầu và kết luận, danh mục chữ viết tắt – bảng biểu – hình, tài liệu tham khảo, phụ lục, luận văn được kết cấu thành ba chương:

Chương 1: Tổng quan về quản lý chất thải bệnh viện

Chương 2: Cơ sở khoa học và phương pháp nghiên cứu

Chương 3: Kết quả và đề xuất

CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ QUẢN LÝ

CHẤT THẢI BỆNH VIỆN 1.1 Khái niệm về Kế hoạch quản lý chất thải bệnh viện

Kế hoạch quản lý chất thải bệnh viện là một bản miêu tả rõ về hiện trạng chất thải bệnh viện và thực trạng xử lý chất thải tại bệnh viện, các giải pháp cải thiện và

xử lý chất thải Kế hoạch được xây dựng nhằm hỗ trợ xử lý chất thải bệnh viện với mục tiêu bảo vệ môi trường và sức khỏe cộng đồng Mục tiêu phát triển đề xuất là giảm ô nhiễm môi trường do chất thải y tế trong các bệnh viện ở Việt Nam, thông qua nâng cao vai trò điều hành của Chính phủ trong ban hành quy định, hỗ trợ triển khai, theo dõi và giám sát thực hành tốt quản lý chất thải y tế

1.2 Phân loại chất thải bệnh viện

1.2.1 Chất thải rắn

Tất cả chất thải phát sinh từ bệnh viện đều được coi là chất thải bệnh viện Khoảng 75-90% chất thải bệnh viện là chất thải thông thường, tương tự như chất thải sinh hoạt, không có nguy cơ gì Chất thải lây nhiễm chiếm khoảng 10-25% và được chia làm 4 nhóm sau đây [1] :

- Chất thải lây nhiễm bao gồm chất thải sắc nhọn, chất thải lây nhiễm không

sắc nhọn, chất thải bệnh phẩm, chất thải có nguy cơ lây nhiễm cao

- Chất thải hóa học, bao gồm các hóa chất thường dùng trong y tế,

formaldehyde, hóa chất quang hình, kim loại nặng, chất thải dược phẩm và chất thải gây độc tế bào

- Chất thải phóng xạ

- Bình chứa áp suất

Lượng CTR y tế phát sinh trong ngày khác nhau giữa các bệnh viện tùy thuộc số giường bệnh, bệnh viện chuyên khoa hay đa khoa, các thủ thuật chuyên môn được thực hiện tại bệnh viện, số lượng vật tư tiêu hao được sử dụng… Lượng chất thải nguy hại phát sinh được thể hiện ở bảng sau:

TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tiếng Việt

1 Bộ Tài nguyên và Môi trường (2011) Báo cáo môi trường quốc gia 2011 chất

thải rắn, chương 5: chất thải rắn y tế, tr 83-84

2 Bộ Y tế (2011), sổ tay hướng dẫn thực hiện Dự án Hỗ trợ xử lý chất thải bệnh

viện Quyết định số 3078/QĐ-BYT ngày 26/8/2011 của Bộ trưởng Bộ Y tế

3 Bộ Y tế (2007): Về việc ban hành quy chế quản lý chất thải y tế, quyết định số

43/2007/QĐ-BYT ngày 30/11/2007 của Bộ trưởng Bộ Y tế

4 Bộ Tài nguyên và Môi trường (2015): về quản lý chất thải nguy hại, Thông tư

số 36/2015/TT-BTNMT ngày 30/6/2015 của Bộ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường

5 Bộ Y tế (2009): về hướng dẫn tổ chức thực hiện công tác kiểm soát nhiễm

khuẩn trong các cơ sở khám bệnh, chữa bệnh, Thông tư 18/2009/TT-BYT

của Bộ trưởng Bộ Y tế

6 Lương Đức Phẩm (2009), Công nghệ xử lý nước thải bằng biện pháp sinh học,

nhà xuất bản Giáo dục

7 Nguyễn Thị Kim Dung (2012), Đánh giá thực trạng công tác quản lý chất thải y

tế tại một số bệnh viện trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên và đề xuất nâng các giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý Luận văn thạc sĩ khoa học, Trường

Đại học Khoa học tự nhiên

8 Nguyễn Huy Nga, Nguyễn Thanh Hà, Cục Quản lý môi trường y tế (2015)

Chương trình và tài liệu đào tạo liên tục, “Sổ tay hướng dẫn quản lý chất thải y tế trong bệnh viện (Ban hành kèm theo Quyết định số 105/QĐ-MT ngày 3/7/2014 của Cục trưởng Cục Quản lý môi trường y tế” Nhà xuất bản

Y học, Hà Nội, 2015

9 Nguyễn Huy Nga, Nguyễn Thanh Hà, Cục Quản lý môi trường y tế (2015) Chương

trình và tài liệu đào tạo liên tục, “Quản lý chất thải y tế Cho nhân viên thu gom, vận chuyển và lưu giữ chất thải y tế” Nhà xuất bản Y học, Hà Nội, 2015.

10 Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia (2010): về nước thải y tế, QCVN 28:2010/BTNMT

của Bộ Tài nguyên và Môi trường

11 Quyết định số 1874/QĐ-TTg (2009) về ban hành danh sách các đơn vị sự

nghiệp trực thuộc Bộ Y tế

12 Tiêu chuẩn Quốc gia (2008): Tiêu chuẩn Việt Nam về thoát nước – mạng lưới và

công trình bên ngoài – tiêu chuẩn thiết kế Tiêu chuẩn 7957:2008

13 Tiêu chuẩn Quốc gia (2009): Tiêu chuẩn quốc gia về chất thải nguy hại – dấu

hiệu cảnh báo và phòng ngừa, Tiêu chuẩn 6707:2009

14 Trần Hiếu Nhuệ (1990), Xử lý nước thải bằng phương pháp sinh học, NXB Xây

Dựng, Hà Nội

15 Trần Hiếu Nhuệ (2010), ’’Công nghệ xử lý nước – nước thải ở Việt Nam – thực

trạng và thách thức”, Tạp chí Cấp thoát nước – Tháng 11/2010,

http://www.vea.gov.vn

16 Trung tâm đào tạo ngành nước và môi trường (2006), Sổ tay xử lý nước, NXB

Xây dựng, Hà Nội

17 Từ Hải Bằng (2008) Những khó khăn trong công tác quản lý chất thải bệnh viện Tạp chí Thầy thuốc Việt Nam, Tổng hội Y học Việt Nam, số

26, tr 44-45