skkn TÍCH hợp GIÁO dục môi TRƯỜNG TRONG dạy học vật lý thpt

Ngày 27 tháng 12 năm 1993 Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam đã thông qua Luật Bảo vệ môi trường; Ngày 17 tháng 10 năm 2001 Thủ tướng Chính phủ đã quyết định về việc phê du

M C L CỤC LỤC ỤC LỤCPHẦN MỞ ĐẦU 1

1 LÍ DO CHỌN ĐỀ TÀI 1

2 MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU 1

3 KHÁCH THỂ VÀ ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU 2

4 GIẢ THUYẾT KHOA HỌC 2

5 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 2

PHẦN NỘI DUNG 3

CHƯƠNG 1: CỞ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN NGHIÊN CỨU 3

CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG CỦA GDMT TRONG DẠY HỌC VẬT LÝ 5

2.1 THỰC TRẠNG CỦA NHÀ TRƯỜNG 5

2.2 THỰC TRẠNG TẠI ĐỊA PHƯƠNG CÁC EM SINH SỐNG 6

CHƯƠNG 3 : PHƯƠNG PHÁP GIÁO DỤC BVMT TRONG VẬT LÝ 73.1 CÁC PHƯƠNG PHÁP GIÁO DỤC BVMT 7

3.2 PHƯƠNG PHÁP TÍCH HỢP GIÁO DỤC BVMT TRONG MÔN VẬT LÝ 8

3.2.1 Nghiên cứu về dạy học tích hợp8

3.2.2 Giáo dục BVMT trong dạy học vật lý 8

3.3 CHƯƠNG TRÌNH TÍCH HỢP GIÁO DỤC BVMT TRONG MÔN VẬT LÝ10

3.3.1 Các nội dung có thể tích hợp được trong môn vật lí 10

3.3.2 Mẫu giáo án vật lý tích hợp giáo dục BVMT 14

3.3.3 Giáo án vật lý tích hợp giáo dục BVMT 15

3.4 TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG NGOẠI KHÓA VỀ GIÁO DỤC BVMT 18

3.5 CÁC GIẢI PHÁP TIẾT KIỆM NL TRONG DẠY HỌC VẬT LÍ 20

3.5.1 Sử dụng nguồn năng lượng tái sinh ít gây ô nhiễm môi trường 21

3.5.2 Các giải pháp nâng cao hiệu suất sử dụng năng lượng đối với HS THPT21

PHẦN KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 22

I KẾT LUẬN-BÀI HỌC KINH NGHIỆM 22

PHỤ LỤC 25

KÝ HIỆU VIẾT TẮT TRONG ĐỀ TÀI

STT Ký hiệu viết tắt Nội dung được viết tắt

PHẦN MỞ ĐẦU

1 LÍ DO CHỌN ĐỀ TÀI

Ngày nay vấn đề ô nhiễm môi trường, phá vỡ cân bằng sinh thái đã và đang là vấn đề quan tâm chung của nhân loại Vì vậy, người ta coi vấn đề môi trường là một trong các " vấn đề toàn cầu" Ở nước ta, đó cũng là vấn đề

được quan tâm sâu sắc của tất cả các ngành, các cấp Từ thành

thị, nông thôn cho tới các tỉnh miền núi ô nhiễm môi trường đã

và đang đe dọa tới nguồn nước, không khí, tàn phá đa dạng sinh

học, gây biến đổi khí hậu và nhiều hệ lụy khác ảnh hưởng trực

tiếp tới đời sống con người Ngày 27 tháng 12 năm 1993 Quốc

hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam đã thông qua

Luật Bảo vệ môi trường; Ngày 17 tháng 10 năm 2001 Thủ tướng

Chính phủ đã quyết định về việc phê duyệt đề án “đưa các nội

dung bảo vệ môi trường vào hệ thống giáo dục quốc dân”; Ngày

31 tháng 01 năm 2005, ngành giáo dục và đào tạo đã có chỉ thị

về việc tăng cường công tác giáo dục bảo vệ môi trường, trong

đó nhiệm vụ trọng tâm là trang bị cho học sinh kiến thức, kĩ

năng về môi trường và bảo vệ môi trường bằng nhiều hình thức phù hợp như thôngqua các môn học và hoạt động ngoại khoá,

Giáo dục BVMT là một trong những biện pháp hữu hiệu nhất, kinh tế nhất và cótính bền vững trong các biện pháp để thực hiện mục tiêu bảo vệ môi trường và pháttriển bền vững đất nước Thông qua giáo dục, từng người và cộng đồng được trang bịkiến thức về môi trường, ý thức bảo vệ môi trường, năng lực phát triển và xử lí các vấn

đề về môi trường

Trong số các môn học ở trường THPT thì môn Vật lí là một trong những môn họcthực nghiệm, nó cung cấp cho học sinh rất nhiều các kiến thức cơ bản về thế giới tựnhiên nói chung và về môi trường xung quanh Vì vậy, để đáp ứng những yêu cầu đặt

ra, trong quá trình giảng dạy Vật lí việc lồng ghép, tích hợp nội dung giáo dục BVMT

là vấn đề không thể thiếu Với lòng quyết tâm cải thiện, nâng cao chất lượng giáo dục

bảo vệ môi trường đã hướng tôi nghiên cứu và viết sáng kiến kinh nghiệm:

“TÍCH HỢP GIÁO DỤC MÔI TRƯỜNG TRONG DẠY HỌC VẬT LÝ”

2 MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU

Giáo dục môi trường phải đi đôi với giáo dục kỹ năng sống cho HS Chúng tamuốn hiệu quả giáo dục môi trường luôn bền vững thì cần phải giáo dục cho các emnhững thói quen tốt, những kỹ năng sống liên quan đến bảo vệ môi trường

Vận dụng những kiến thức và kỹ năng vào gìn giữ, bảo tồn, sử dụng môi trườngtheo cách thức bền vững cho cả thế hệ hiện tại và tương lai Nó cũng bao hàm cả việchọc tập cách sử dụng những công nghệ mới nhằm tăng sản lượng và tránh những thảmhoạ môi trường, xóa nghèo đói, tận dụng các cơ hội và đưa ra những quyết định khônkhéo trong sử dụng tài nguyên

3 KHÁCH THỂ VÀ ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU

3.1 Khách thể nghiên cứu

Tìm hiểu về môi trường trên địa bàn xã Vinh Xuân và môi trường xung quanh nhàtrường; hoạt động giảng dạy môn vật lý trong trường THPT Vinh Xuân

3.2 Đối tượng nghiên cứu

Giáo dục môi trường trong dạy học Vật lí trường THPT

4 GIẢ THUYẾT KHOA HỌC

Trường THPT Vinh Xuân nằm trên địa bàn xã Vinh Xuân

thuộc huyện Phú Vang Do trình độ dân trí và ý thức kém của

người dân và HS về bảo vệ môi trường, người dân vứt rác bừa

bãi ra môi trường xung quanh nên môi trường ở xã bị ô nhiễm

nặng nề

Học sinh trường Vinh Xuân chủ yếu thuộc các xã Phú

Diên, xã Vinh Xuân, xã Vinh Thanh, xã Vinh An HS trung học phổ thông nằm tronglứa tuổi 18 trở xuống chuẩn bị bước vào làm công dân nên việc giáo dục môi trườngcho các em là rất cần thiết giúp các em có ý thức bảo vệ rừng, bảo vệ đất đai, bảo vệnguồn nước và không khí, biết giữ gìn vệ sinh, an toàn thực phẩm, an toàn lao động vàbiết phê phán các hành vi gây hại cho môi trường; có hành vi ứng xử tích cực với cácvấn đề môi trường nảy sinh, có hành động cụ thể để bảo vệ môi trường và biết tuyêntruyền, vận động bảo vệ môi trường trong gia đình, nhà trường và cộng đồng

Nếu được giáo dục bảo vệ môi trường trong môn vật lí thì các em sẽ nhận thứcđược rằng vứt rác tùy tiện là không nên, biết tuyên truyền vận động gia đình, nhà

trường, cộng đồng tham gia vào bảo vệ môi trường

5 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

Để thực thi đề tài này tôi đã sử dụng các phương pháp sau:

- Phương pháp nghiên cứu (phân tích, tổng hợp tài liệu Internet, tập san, sách báo

có liên quan đến đề tài)

- Phương pháp quan sát sư phạm

- Phương pháp thực hành, thực nghiệm sư phạm

- Phương pháp sử dụng công nghệ thông tin

PHẦN NỘI DUNG

CHƯƠNG 1: CỞ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN NGHIÊN CỨU

Theo định nghĩa về môi trường của Chương trình môi trường Liên Hiệp quốc

(United Nation Enviroment Program - UNEP): " Môi trường là tập hợp các yếu tố vật

lý, hóa học, sinh học, kinh tế xã hội, tác động lên từng cá thể hay cả cộng đồng".

Việc phân tích cấu trúc môi trường theo khoa học môi trường cho thấy các yếu tố vật

lý có vai trò rất quan trọng Như vậy, môn vật lý ở trường phổ thông có thể khai thácnhiều cơ hội để tích hợp các nội dung GDMT, có thể nêu ra một số trường hợp như:

- Khai thác từ nội dung môn học vật lý

- Tích hợp các nội dung của các môn học khác như: hóa học, sinh học, (vì nhiềuquá trình hóa học, sinh học, chịu tác động của yếu tố vật lý)

- Để định hướng cho việc lựa chọn nội dung GDMT phù hợp, có thể nêu lên một sốvấn đề môi trường đang được quan tâm hiện nay có liên quan trực tiếp tới các quátrình vật lý

Thứ nhất, tài nguyên rừng bị suy giảm:

- Trước hết phải làm rõ được vai trò của rừng đối với cuộc sống con người:

+ Rừng - nguồn gien quý giá (động, thực vật)

+ Cung cấp lâm thổ sản

+ Điều hòa lượng nước trên mặt đất

+ Rừng là "lá phổi xanh" của trái đất

Thứ 2, ô nhiễm nước: vai trò của nước đối với sự sống trên Trái Đất, các quá trình

lý hóa khi nước bị ô nhiễm, các biện pháp bảo vệ nước, chu trình nước trong tựnhiên (liên quan tới các hiện tượng chuyển thể của nước,…)

Thứ 3, suy thoái và ô nhiễm đất: môi trường đất chủ yếu bị ô nhiễm do sử dụng

thuốc bảo vệ thực vật thiếu bền vững, các chất thải từ hoạt động sản xuất, sinh hoạtkhông qua xử lí, các chất độc hóa học tồn lưu sau chiến tranh, sạt lở, rửa trôi, xói mòn,hoang mạc hóa, mặn hóa và phèn hóa,

Thứ 4, ô nhiễm không khí: khí quyển, quá trình suy giảm tầng ôzôn, chất phóng

xạ, hóa chất

Thứ 5, ô nhiễm tiếng ồn: Ô nhiễm tiếng ồn liên quan trực tiếp tới các quá trình vật

lý như sóng âm

Thứ 6, ô nhiễm ánh sáng: sự chiếu sáng gây tác hại đến con người và sinh vật Thứ 7 sản xuất, truyền tải và sử dụng điện năng nhìn nhận dưới góc độ bảo vệ môi trường: Tiết kiệm năng lượng là biện pháp hữu hiệu nhất góp phần bảo vệ môi

trường, là nội dung chính mà GV vật lí có thể khai thác ở mọi cấp học

Thứ 8, ô nhiễm phóng xạ: Các tia phóng xạ, an toàn hạt nhân,…

Hiện nay con người đã khai thác quá mức và sử dụng không hợp lí các nguồn tàinguyên, dẫn đến mất cân bằng sinh thái, môi trường sống bị ô nhiễm nghiêm trọng vàđang đe dọa đến cuộc sống con người như: Ô nhiễm không khí, hiệu ứng nhà kính,nguồn nước bị ô nhiễm, rừng bị suy giảm, sạt lở, lũ lụt, hạn hán, Vì thế, việc lựachọn địa chỉ, nội dung để tích hợp giáo dục bảo vệ môi trường trong giảng dạy Vật lí

là vấn đề quan trọng và cần thiết nhằm trang bị cho học sinh một hệ thống kiến thứcđầy đủ về môi trường và kĩ năng bảo vệ môi trường phù hợp với tâm lí lứa tuổi Bêncạnh đó tuyên truyền giáo dục nâng cao ý thức và trách nhiệm bảo vệ môi trường

Ô nhiễm không khí Ô nhiễm nước

Ô nhiễm đất - Ô nhiễm sóng điện từ

- Ô nhiễm tiếng ồn Ô nhiễm phóng xạ

9 8

7

6 5

4

Ô nhiễm nước

Ô nhiễm đất

- Ô nhiễm tiếng ồn

CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG CỦA GDMT TRONG DẠY HỌC VẬT LÝ

- Các em thường xuyên được tuyên truyền giáo dục về bảo

vệ môi trường thông qua các tiết học của các môn lồng ghép môi

trường, sinh hoạt chủ nhiệm, sinh hoạt dưới cờ, tuyên truyền …

- Phong trào thi đua “ Xây dựng trường học thân thiện HS

tích cực” cũng được áp dụng vào và xem đây là tiêu chí thi đua

của trường và của các lớp như: trồng cây xanh trong phòng học,

sân trường,

Ngoài việc khai thác các nội dung trong các môn học như:

Sinh học; Địa lý; Giáo dục công dân… Do các giáo viên trên lớp

thực hiện, bên cạnh đó nhà trường có nhà vệ sinh cho HS và

giáo viên, nhà trường luôn giáo dục ý thức bảo vệ môi trường bằng các công việc hằngngày như trồng cây, chăm sóc cây, trồng chậu cây cảnh, vệ sinh trường lớp Những nộidung đó đã được nhà trường đưa vào danh mục thi đua của từng lớp, từng tuần, từngtháng cho mỗi lớp

Khó khăn

- HS là con gia đình có hoàn cảnh kinh tế còn thiếu thốn và khó khăn

- Diện tích quy hoạch sân chơi trong trường chưa có khu vực chuyên biệt và hìnhthức phong phú, trồng cây xanh chỉ mang tính tạo cảnh quan

- Đồ dùng dạy học của môn lồng ghép bảo vệ môi trường hầu như không có, việcdạy chủ yếu là dạy chay, học chay

- Ngoài việc cơ sở vật chất còn thiếu thốn ra hiện nay công tác giáo dục môitrường của chúng ta gặp nhiều khó khăn

- Hạn chế nữa mà chúng ta không thể bỏ qua đó là: Thông tin về giáo dục môitrường đã có nhưng chưa đồng bộ, chưa đến được nhiều với HS, khi có vi phạm vềmôi trường chưa có biện pháp xử lý kịp thời và có hiệu quả Hình thức tuyên truyềncòn mang tính hình thức, cho xong việc nên HS chưa có ý thức bảo vệ môi trường vàchưa thấy được tác hại của những chất thải độc hại

- Gia đình các em cũng chưa giáo dục cho các em về ý thức bảo vệ môi trường,xem đây là chuyện của nhà nước, của người khác

- Nhà trường chưa có nơi đổ rác hợp lý, thùng rác không đủ cho nhà trường sửdụng, cho các em lao động chưa đạt kết quả tốt

- Nhà trường chưa có xe thu gom rác thải.

2.2 THỰC TRẠNG TẠI ĐỊA PHƯƠNG CÁC EM SINH SỐNG

Thuận lợi

- Có một số gia đình có sử dụng thùng đựng rác sinh hoạt

- Một số gia đình có ý thức giữ gìn vệ sinh chung

- HS có ý thức giữ gìn vệ sinh môi trường chung

- Chính quyền địa phương cũng thường xuyên tổ chức nhiều buổi tuyên truyền,mít tinh về môi trường

Khó khăn

Qua quá trình đi thực tế ở địa phương các em HS tôi có kết luận chung đại đa sốgia đình các em HS đều không có sọt rác gia đình, tất cả rác sinh hoạt hằng ngày đềuvứt bỏ đại, và vứt đại xuống bên bờ sông nào là bọc, giấy, lá cây, xác chết động vật,rau cải hư, chai nhựa, thủy tinh, chính những việc làm như thế sẽ làm cho môitrường ô nhiễm, gây ra cho nguồn nước ô nhiễm và gây ra nhiều căn bệnh nguy hiểmcho người dân nhất là bệnh về đường ruột cho người dân,… Xung quanh nơi các emsinh sống có rất nhiều hố rác

Ý thức của người dân chưa cao, không biết là những việc làm như trên sẽ gây rabiết bao nhiêu nguy hiểm cho mọi người Và với quan niệm “ai bệnh gì thì bệnh, miễn

là mình không bệnh thì thôi ” với tư tưởng ích kỉ, hẹp hòi như thế sẽ làm cho môitrường thêm ô nhiễm nặng hơn

Ở gia đình các em có cách sinh hoạt và vứt rác bừa bãi như thế thì làm sao các em

có ý thức bảo vệ môi trường được, và tất cả những gì các em được thầy cô ở nhàtrường tuyên truyền giáo dục đều không có tác dụng.Vì cha mẹ các em là tấm gươngcho các em noi theo, nếu cha mẹ các em có những việc làm tốt góp phần bảo vệ môitrường, thì các em sẽ có ý thức bảo vệ môi trường, nếu cha mẹ các em có những việclàm không tốt ảnh hưởng bảo vệ môi trường, thì các em sẽ không có ý thức bảo vệ môitrường

Cần phải có sự kết hợp giữa gia đình, nhà trường và xã hội trong việc giáo dục ýthức bảo vệ môi trường cho HS thì mới đạt được hiệu quả tốt nhất

CHƯƠNG 3 : PHƯƠNG PHÁP GIÁO DỤC BVMT TRONG VẬT LÝ

3.1 CÁC PHƯƠNG PHÁP GIÁO DỤC BVMT

Ngoài các phương pháp chung thì việc giáo dục bảo vệ môi trường thường vận dụngnhiều phương pháp khác như:

3.1.1 Phương pháp tham quan, điều tra, khảo sát, nghiên cứu địa phương

- Tổ chức cho HS tham quan học tập ở khu bảo tồn thiên nhiên, nhà máy thủy điện,các nhà máy xử lí rác

- Lập nhóm tìm hiểu, nghiên cứu tình hình môi trường ở khu vực các em sinh sốnghoặc ở nhà trường các nhóm nhiệm vụ như sau:

+ Điều tra, tìm hiểu, nghiên cứu tình tình hình môi trường ở khu vực em khảo sát.+ Báo cáo kết quả, nêu phương án cải thiện môi trường

3.1.2 Phương pháp thí nghiệm

- Thí nghiệm về hiện tượng mao dẫn về nước và làm cho cây tươi tốt hơn Hoạtđộng này giúp HS ý thức được việc trồng rừng để bảo vệ môi trường sống của conngười và sinh vật

- Tiến hành các thí nghiệm ảo bằng cách mô hình hóa qua chương trình phần mềmmáy vi tính

3.1.3 Phương pháp khai thác kinh nghiệm thực tế để giáo dục

Môi trường có những vấn đề toàn cầu như tầng ôzôn, trái đất nóng lên, nhưngcũng là những vấn đề gần gũi với HS như cơm ăn, nước uống, không khí để thở, gócnhà, vườn cây các em có thể nhìn thấy, sờ thấy, nhận biết được Giáo viên cần tậndụng các vấn đề này để giáo dục các em

3.1.4 Phương pháp hoạt động thực tiễn

Đích đến cuối cùng mà giáo dục BVMT cần đạt tới là các hành động dù nhỏnhưng thiết thực nhằm cải thiện môi trường ở nhà trường và địa phương Hoạt độngthực tiễn giúp HS ý thức giá trị của lao động, rèn luyện kỹ năng, thói quen bảo vệ môitrường Giáo viên có thể tổ chức các hoạt động như trồng cây, thu gom rác, dọn sạchmương, rãnh, vệ sinh lớp học

3.1.5 Phương pháp giải quyết vấn đề cộng đồng

Ở mỗi cộng đồng địa phương có thể có những vấn đề bức xúc về môi trường như:Môi trường rừng, môi trường nước, môi trường không khí

Giáo viên cần khai thác tình hình môi trường ở địa phương để giáo dục HS chođảm bảo thiết thực và hiệu quả Phương pháp này đòi hỏi giáo viên phải thu thập sốliệu, sự kiện và tìm hiểu tình hình ở môi trường địa phương, tổ chức các hoạt động phùhợp để HS tham gia góp phần cải tạo môi trường ở địa phương

3.1.6 Phương pháp học theo dự án

Đối với HS THPT, có thể cho các em nghiên cứu một vấn đề về môi trường ở địaphương Giáo viên là người hướng dẫn Việc lựa chọn các vấn đề nghiên cứu cần vừa

sức với HS và phù hợp với điều kiện hiện có của trường và của địa phương Học tậptheo dự án sẽ tạo hứng thú, đồng thời rèn luyện tính tự lập, phương pháp giải quyếtvấn đề, hạn chế việc học thụ động của HS.

3.1.7 Phương pháp nêu gương

Hành vi của người lớn là tấm có ý nghĩa giáo dục trực tiếp đối với HS Muốn giáodục HS có nếp sống văn minh, lịch sự đối với môi trường, trước hết các thầy, cô giáo

và các bậc phụ huynh cần thực hiện đúng quy định BVMT

3.1.8 Phương pháp tiếp cận kỹ năng sống BVMT

Kĩ năng sống BVMT là khả năng ứng xử một cách tích cực đối với các vấn đề môitrường

- Kĩ năng nhận biết và các phát hiện các vấn đề môi trường;

- Kĩ năng xây dựng kế hoạch hành động vì môi trường;

- Kĩ năng ra quyết định về môi trường;

- Kĩ năng kiên định thực hiện kế hoạch hành động vì môi trường

3.2 PHƯƠNG PHÁP TÍCH HỢP GIÁO DỤC BVMT TRONG MÔN VẬT LÝ

3.2.1 Nghiên cứu về dạy học tích hợp

Quá trình dạy học tích hợp được hiểu là một quá trình dạy học trong đó toàn thểcác hoạt động học tập góp phần hình thành ở học sinh những năng lực rõ ràng, có dựtính trước những điều cần thiết cho học sinh nhằm phục vụ cho quá trình học tập tươnglai, hòa nhập học sinh vào cuộc sống lao động, nâng cao chất lượng giáo dục học sinhphù hợp các mục tiêu giáo dục của nhà trường

Các dạng dạy học tích hợp giáo dục bảo vệ môi trường:

- Hình thức liên hệ

- Hình thức lồng ghép

3.2.2 Giáo dục BVMT trong dạy học vật lý

Ngày nay vấn đề ô nhiểm môi trường, phá vỡ cân bằng sinh thái là vấn đề quantâm chung của nhân loại Vì vậy vấn đề môi trường là một trong các “vấn đề toàncầu” Ở bậc THPT mỗi môn học có vị trí khác nhau trong vấn đề thực hiện giáo dụcbảo vệ môi trường Có nhiều môn học thuận lợi do đối tượng bộ môn liên quan nhiềuđến vấn đề môi trường sinh thái như Sinh học, Địa lí, Hóa học, Giáo dục công dân, cònmôn Vật lí mặc dù không có các chủ đề nghiên cứu riêng về vấn đề môi trường sinhthái song vẫn có thể tìm cơ hội đưa việc giáo dục môi trường vào nội dung bài học

3.2.2.1 Lựa chọn nội dung tích hợp phù hợp

Việc lựa chọn thời điểm và nội dung để tích hợp hết sức quan trọng Một mặt nólàm cho bài dạy trở nên sinh động và có ý nghĩa, mặt khác nếu lựa chọn không phùhợp sẽ làm cho bài dạy bị đứt quãng và xa rời trọng tâm kiến thức Ý thức được điềunày giáo viên cần phải nghiên cứu kĩ lưỡng các phương án tích hợp để vừa đảm bảodạy đúng, dạy đủ vừa đạt được mục tiêu giáo dục bảo vệ môi trường Để đảm bảo

được các yêu cầu đó thì nội dung tích hợp giáo dục bảo vệ môi trường được đưa vàosau khi các em đã tiếp thu được kiến thức nội dung học tập của phần đó.

Kiểu 1: thông qua dạy học các bộ môn ở phổ thông

Dạng 1: nội dung chủ yếu của bài học, hoặc có nội dung môn học trùng hợp với

nội dung môi trường (hình thức lồng ghép)

Dạng 2: một số nội dung của bài học có liên quan với nội dung GDMT song không

nêu rõ trong sách giáo khoa (hình thức liên hệ)

Khi khai thác cơ hội GDMT dù theo hình thức nào cũng cần tuân theo 3 nguyêntắc sau:

1 Không làm mất tính đặc trưng của môn học Không biến bài học bộ môn thànhbài học môi trường;

2 Khai thác nội dung chọn lọc, tập trung, không tràn lan, tùy tiện;

3 Phát huy tích cưc nhận thức của HS, khai thác kinh nghiệm thực tế của HS,tận dụng cơ hội để HS tiếp xúc trực tiếp với môi trường

Có thể nêu lên một số cách thức tổ chức hoạt động GDMT qua dạy học bộ mônnhư sau:

- Phân tích vấn đề môi trường liên quan nội dung môn học;

- Khai thác thực trạng môi trường làm nội dung GDMT;

- Xây dựng bài tập môn học từ thực tế môi trường địa phương;

- Sử dụng phương tiện dạy học hỗ trợ GDMT;

- Sử dụng tài liệu tham khảo (tranh, ảnh, sách, báo );

- Thực hiện bài học tại thực địa

Kiểu 2: GDMT được triển khai như một hoạt động độc lập:

Các hoạt động độc lập này hoàn toàn phù hợp với các hình thức tổ chức dạy học

bộ môn, như: tham quan, ngoại khóa, tuần lễ môi trường Nội dung của các hoạt độngnày chủ yếu là nội dung môn học, các nội dung GDMT sẽ được tích hợp vào các hoạtđộng chung Tuy nhiên, vì đây là các hoạt động ngoài giờ lên lớp, gắn với thực tế môitrường sống, môi trường lao động sản suất nên có nhiều điều kiện tích hợp sâu sắc cácnội dung GDMT Song do thực tế kế hoạch dạy học hiện nay là rất chặt chẽ, nên GVphải nghiên cứu lựa chọn chủ đề phù hợp và có kế hoạch sớm để nhà trường tạo điềukiện

3.2.2.2 Lựa chọn phương pháp tích hợp cho từng nội dung

Hiện nay với sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ thông tin, việc tìm kiếm bất

cứ tư liệu nào trên mạng internet cũng trở nên dễ dàng Đây là một điều kiện thuận lợicho việc đổi mới phương pháp dạy học nói chung và việc tích hợp bảo vệ môi trườngnói riêng Sau khi xây dựng được nội dung tích hợp giáo viên tìm và lựa chọn nhữnghình ảnh, clip sinh động, ấn tượng phù hợp với yêu cầu, nội dung kiến thức để đưa vàobài giảng Khi chọn được hình ảnh thích hợp nên lưu lại trong một tập tin với định

dạng cỡ ảnh to nhất (khi đưa vào giáo án điện tử hình ảnh sẽ đạt chất lượng cao hơn).

Việc sử dụng máy vi tính kết hợp với máy chiếu để dạy học sẽ phát huy caotính trực quan của bài dạy Đặc biệt phần tích hợp bảo vệ môi trường đòi hỏi không chỉcung cấp kiến thức, kĩ năng mà quan trọng là hình thành ở học sinh thái độ tích cựctrước các vấn đề về môi trường bị suy thoái, điều này sẽ đạt được hiệu quả cao khi các

em được chứng kiến những hình ảnh, clip về thực trạng cũng như những hậu quả của ônhiễm môi trường đưa lại

3.3 CHƯƠNG TRÌNH TÍCH HỢP GIÁO DỤC BVMT TRONG MÔN VẬT LÝ 3.3.1 Các nội dung có thể tích hợp được trong môn vật lí

STT (Chương, bài, mục) Địa chỉ tích hợp Nội dung tích hợp tích hợp Mức độ Lớp 10 cơ bản

- Tìm hiểu ảnh hưởng của thờitiết đến lực ma sát khi nó có ích

từ đó tìm cách khắc phục

Tích hợp bộ phận

2 Chương III: Cân bằng và

Tích hợp bộ phận

và cách giảm thiểu nó

Liên hệ

4 Chương IV: Các định

luật bảo toàn

Bài 24 Công và công

suất

II Công suất

- Tìm hiểu sự ảnh hưởng củacông suất hao phí đến sự ônhiễm môi trường, tạo tiếng ồntạo hiệu ứng nhà kính

- Tìm hiểu các cách giảm côngsuất hao phí

- Tìm hiểu về các nguồn năng

Liên hệ

lượng sạch.

6 Chương IV: Các định

luật bảo toàn

Bài 27 Cơ năng

I Cơ năng của vật

chuyển động trong trọng

trường

- Tìm hiểu ảnh hưởng của việcthay đổi vị trí hoặc tăng các hồchứa nước tới môi trường khíhậu

- Tìm hiểu sự biến đổi từ thếnăng thành động năng trong cáchiện tượng như lũ quét, lũ ống vànhững ảnh hưởng của nó tới conngười

- Tìm hiểu cách giảm thiểu sự

ô nhiễm không khí và cách ứngphó với không khí ô nhiễm

Tích hợp bộ phận

8 Chương V Chất khí

Bài 32 Nội năng và sự

biến thiên nội năng

II Các cách làm thay đổi

nội năng

- Tìm hiểu tác dụng của khíquyển Trái Đất, của tầng ôzôntrong việc giữ ổn định nhiệt độcủa Trái Đất

- Tìm các phương án giảmthiểu khí thải máy lạnh để giữtầng ôzôn

- Tìm hiểu sự ảnh hưởng củahiện tượng băng tan ở Bắc Cựctới khí hậu, tới con người

III Hiện tượng mao dẫn

- Tìm hiểu hiện tượng mao dẫntrong các rễ cây từ đó tìm hiểucác lợi ích trong việc trồng cây

để bảo vệ môi trường, ổn địnhkhí hậu

Tích hợp bộ phận

- Tìm hiểu thế nào là mưa axit

và ảnh hưởng của mưa axit tớicây cối, công trình xây dựng và

Tích hợp bộ phận

đời sống con người.

Tích hợp bộ phận

- Tác dụng của tầng điện li

- Mối quan hệ giữa tầng điện li với sự BĐKH Trái Đất

Tích hợp bộ phận

2 Chương I: Điện tích

Điện trường

Bài 3 Điện trường

- Điện trường gần mặt đất: Conngười (cũng như sinh vật) luônsống trong một không gian cóđiện trường (và từ trường, trọngtrường) và chịu ảnh hưởng củanó

Tích hợp bộ phận

- Tìm hiểu thiết bị lọc bụi tĩnhđiện được sử dụng trong cácnhà máy

Tích hợp bộ phận

4 Chương II: Dòng điện

không đổi

Bài 8 Điện năng Công

suất điện

I Điện năng tiêu thụ và

công suất điện

II Công suất tỏa nhiệt

của vật dẫn khi có dòng

điện chạy qua

- Tìm hiểu các phương án giảm công suất hao phí, tiết kiệm điện năng tiêu thụ nhằm sử dụng tiết kiệm năng lượng và hiệu quả, giảm thiểu sự ảnh hưởng đến môi trường

Tích hợp bộ phận

5 Chương III: Dòng điện

trong các môi trường

Bài 15 Dòng điện trong

chất khí

III Bản chất dòng

điện trong chất khí

IV Hồ quang điện và

điều kiện tạo ra hồ quang

điện

- Tìm hiểu ảnh hưởng của khí hậu đến sự tạo thành dòng điện trong chất khí Cách ứng phó với dòng điện trong chất khí

- Tìm hiểu ảnh hưởng của hồ quang điện đến môi trường

Tích hợp bộ phận

6 Chương IV: Từ trường - Tìm hiểu sự ảnh hưởng của từ Tích hợp bộ

Bài 19 Từ trường

III Từ trường trường ngoài đến từ trường TráiĐất

- Tìm hiểu về bão từ (nguyênnhân gây ra bão từ, các đặcđiểm của bão từ, ảnh hưởng củabão từ) từ đó tìm các phương ánứng phó

- Tìm hiểu ánh sáng khúc xạqua tầng ôzôn và tác dụng củatầng ôzôn

Liên hệ

2 Chương II: Sóng cơ và

sóng âm

Bài 8 Giao thoa sóng

I Hiện tượng giao thoa

của hai sóng trên mặt

nước

- Tìm hiểu hiện tượng giao thoagiữa các sóng mặt nước trong thực tế như thế nào? Tìm hiểu ảnh hưởng của sóng thần và cácphương án ứng phó với nó

Tích hợp bộ phận

4 Chương II: Sóng cơ và

- Từ việc hiểu các đặc trưngcủa âm, tìm các phương ángiảm thiểu ô nhiễm tiếng ồn

Tích hợp bộ phận

5 Chương IV: Dao động và - Tìm hiểu tác dụng của tầng Tích hợp bộ