II.Mục đích nghiên cứu. Nghiên cứu cách thiết kế và sử dụng trò chơi học tập trong hoạt động khám phá môi trường xung quanh nhằm rèn luyện kĩ năng so sánh cho trẻ mẫu giáo 56 tuổi III. Khách thể và đối tượng nghiên cứu. 3.1.Khách thể nghiên cứu. Quá trình phát triển kĩ năng so sánh của trẻ mẫu giáo 56 tuổi trong hoạt động khám phá môi trường xung quanh. 3.2.Đối tượng nghiên cứu. Thiết kế và sử dụng trò chơi học tập trong hoạt động khám phá môi trường xung quanh nhằm rèn luyện kĩ năng so sánh cho trẻ mẫu giáo 56 tuổi. IV.Giả thuyết khoa học. Nếu thiết kế được hệ thống TCHT đa dạng về nhiệm vụ và cách thức so sánh và sử dụng nó một cách linh hoạt, phù hợp khả năng nhận thức của trẻ và đặc điểm của hoạt động khám phá môi trường xung quanh thì kĩ năng so sánh của trẻ sẽ được củng cố và phát triển tốt hơn V.Nhiệm vụ nghiên cứu. 5.1.Nghiên cứu cơ sở lí luận và thực tiễn của việc thiết kế và sử dụng TCHT trong hoạt động khám phá MTXQ nhằm rèn luyện kĩ năng so sánh cho trẻ mẫu giáo 56 tuổi. 5.2.Đề xuất thiết kế hệ thống TCHT và hướng dẫn sử dụng trong hoạt động khám phá MTXQ nhằm rèn luyện kĩ năng so sánh cho trẻ mẫu giáo 56 tuổi. 5.3.Tiến hành thực nghiệm sư phạm nhằm kiểm chứng hiệu quả của hệ thống TCHT đã thiết kế. VI.Giới hạn phạm vi nghiên cứu. Thiết kế và sử dụng TCHT trong hoạt động khám phá MTXQ theo chủ đề thực vật. VII.Phương pháp nghiên cứu. 7.1.Nhóm phương pháp nghiên cứu lí luận. 7.2.Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn. 7.2.1.Phương pháp điều tra.. 7.2.2.Phương pháp quan sát sư phạm. 7.2.3.Phương pháp đàm thoại. 7.2.4.Phương pháp nghiên cứu sản phẩm.. 7.2.5.Phương pháp thực nghiệm. 7.2.6.Phương pháp tổng kết kinh nghiệm. 7.3.Nhóm nhương pháp xử lí số liệu.
Trang 2MỞ ĐẦUI.Lí do chọn đề tài.
-Ngành học giáo dục mầm non đã đặt ra mục tiêu không cung cấp kiếnthức cụ thể mà là cung cấp cho trẻ năng lực nhận thức chung, giúp cho trẻthông minh, nhanh nhẹn, ham hiểu biết, thích tìm tòi khám phá và có một số
kĩ năng tư duy cơ bản như: quan sát, so sánh, phân tích, tổng hợp, khái quát…cũng như một số phẩm chất như độc lập, linh hoạt, tự giác, tự tin…
-Kĩ năng so sánh là một trong những kĩ năng nhận thức cơ bản của trẻmầm non Đó là quá trình dùng trí óc để xác định sự giống nhau hay khác nhau,đồng nhất hay không đồng nhất, sự bằng nhau hay không bằng nhau giữa các đốitượng nhận thức So sánh là thao tác tư duy quan trọng trong quá trình nhận thứccủa con người nói chung và của trẻ mầm non nói riêng Nó là cơ sở để trẻ phânbiệt sự vật này với sự vật khác, hiện tượng này với hiện tượng khác, là cơ sở đểtrẻ nhận biết thế giới xung quanh một cách chính xác nhất
-Kĩ năng so sánh của trẻ được hình thành và phát triển trong quá trìnhnhận biết, lĩnh hội thế giới xung quanh, đặc biệt là trong hoạt động học có chủđích ở trường mầm non Hoạt động khám phá môi trường xung quanh có ưuthế lớn trong việc phát triển nhận thức cũng như phát triển năng lực tư duycho trẻ
-Thực tế cho thấy ở các trường mầm non KNSS của trẻ chưa tốt, trẻthực hiện quá trình so sánh nhưng chưa nắm được quá trình so sánh và KNSScủa trẻ chưa tốt
- Giáo dục phải đảm bảo nhiệm vụ giáo dục nhưng cũng cần đề cao yếu
tố “chơi mà học, học mà chơi Trò chơi học tập với những đặc trưng riêng củamình có thể giải quyết được vấn đề này, giúp trẻ được vui chơi nhưng vẫngóp phần phát triển trí tuệ cho trẻ nói riêng và phát triển toàn diện nhân cáchtrẻ nói chung
Trang 3Vì những lí do nêu trên, tôi lựa chọn đề tài: “Thiết kế và sử dụng trò chơihọc tập trong hoạt động khám phá môi trường xung quanh nhằm rèn luyện kĩnăng so sánh cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi” với mục tiêu đóng góp vào cơ sở lí luận
và thực tiễn cho quá trình hình thành và phát triển kĩ năng so sánh cho trẻ, nhằmnăng cao khả năng nhận thức cho trẻ trong quá trình học tập sau này
II.Mục đích nghiên cứu.
Nghiên cứu cách thiết kế và sử dụng trò chơi học tập trong hoạt độngkhám phá môi trường xung quanh nhằm rèn luyện kĩ năng so sánh cho trẻmẫu giáo 5-6 tuổi
III Khách thể và đối tượng nghiên cứu.
3.1.Khách thể nghiên cứu
Quá trình phát triển kĩ năng so sánh của trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi tronghoạt động khám phá môi trường xung quanh
3.2.Đối tượng nghiên cứu
Thiết kế và sử dụng trò chơi học tập trong hoạt động khám phá môitrường xung quanh nhằm rèn luyện kĩ năng so sánh cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi
IV.Giả thuyết khoa học.
Nếu thiết kế được hệ thống TCHT đa dạng về nhiệm vụ và cách thức sosánh và sử dụng nó một cách linh hoạt, phù hợp khả năng nhận thức của trẻ
và đặc điểm của hoạt động khám phá môi trường xung quanh thì kĩ năng sosánh của trẻ sẽ được củng cố và phát triển tốt hơn
V.Nhiệm vụ nghiên cứu.
5.1.Nghiên cứu cơ sở lí luận và thực tiễn của việc thiết kế và sử dụngTCHT trong hoạt động khám phá MTXQ nhằm rèn luyện kĩ năng so sánh chotrẻ mẫu giáo 5-6 tuổi
5.2.Đề xuất thiết kế hệ thống TCHT và hướng dẫn sử dụng trong hoạt độngkhám phá MTXQ nhằm rèn luyện kĩ năng so sánh cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi
Trang 45.3.Tiến hành thực nghiệm sư phạm nhằm kiểm chứng hiệu quả của hệthống TCHT đã thiết kế.
VI.Giới hạn phạm vi nghiên cứu.
Thiết kế và sử dụng TCHT trong hoạt động khám phá MTXQ theo chủ
đề thực vật
VII.Phương pháp nghiên cứu.
7.1.Nhóm phương pháp nghiên cứu lí luận
7.2.Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn
7.2.1.Phương pháp điều tra
7.2.2.Phương pháp quan sát sư phạm
VIII.Những đóng góp mới của đề tài.
8.1.Làm rõ lí luận của việc thiết kế và sử dụng TCHT nhằm rèn luyện
kĩ năng so sánh cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi trong hoạt động khám phá MTXQ
8.2.Đánh giá thực trạng việc thiết kế và sử dụng TCHT để rèn luyện kĩnăng so sánh cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi trong hoạt động khám phá MTXQ
8.3.Đề xuất cách thiết kế TCHT nhằm rèn luyện kĩ năng so sánh cho trẻmẫu giáo 5-6 tuổi trong hoạt động khám phá MTXQ và hướng dẫn giáo viênmầm non sử dụng những trò chơi này ở trường mầm non
IX.Cấu trúc luận văn: Gồm 3 phần.
9.1.Phần mở đầu
9.2.Phần nội dung
Trang 5Chương 1: Cơ sở lí luận và thực tiến của việc thiết kế và sử dụngTCHT trong hoạt động khám phá MTXQ nhằm rèn luyện kĩ năng so sánh chotrẻ mẫu giáo 5-6 tuổi.
Chương 2: Thiết kế và sử dụng TCHT trong hoạt động khám pháMTXQ nhằm rèn luyện kĩ năng so sánh cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi
Chương 3: Thực nghiệm sư phạm
9.3.Phần kết luận
NỘI DUNG
Chương 1: CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA VIỆC THIẾT KẾ
VÀ SỬ DỤNG TRÒ CHƠI HỌC TẬP TRONG HOẠT ĐỘNG KHÁM PHÁ MÔI TRƯỜNG XUNG QUANH NHẰM RÈN LUYỆN KĨ NĂNG
SO SÁNH CHO TRẺ MẪU GIÁO 5-6 TUỔI.
1.1.Vài nét về lịch sử nghiên cứu vấn đề.
1.1.1.Những nghiên cứu ở nước ngoài.
.1Hướng nghiên cứu thứ nhất: Nghiên cứu vai trò của KNSS đối với sự phát triển nhận thức.
2.Hướng nghiên cứu thứ hai:Nghiên cứu về tiến trình so sánh
3.Hướng nghiên cứu thứ ba: Nghiên cứu về đặc điểm so sánh của trẻ
mẫu giáo nói chung và đặc điểm so sánh của trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi nói riêng.
4.Hướng nghiên cứu thứ tư: Nghiên cứu TCHT đối với sự phát triển trí tuệ, rèn luyện KNSS cho trẻ mẫu giáo.
1.1.2.Những nghiên cứu trong nước.
1.Hướng nghiên cứu thứ nhất: Nghiên cứu vai trò của KNSS đối với sự phát triển nhận thức.
Hướng nghiên cứu thứ 2: Nghiên cứu về quá trình hình thành KN so sánh
Trang 6Hướng nghiên cứu thứ ba: Nghiên cứu về đặc điểm so sánh của trẻ mẫu giáo nói chung và đặc điểm so sánh của trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi nói riêng.
Hướng nghiên cứu thứ tư: Nghiên cứu TCHT đối với sự phát triển trí tuệ, rèn luyện KNSS cho trẻ mẫu giáo.
1.2.Cơ sở lí luận về việc thiết kế và sử dụng TCHT trong hoạt động khám phá MTXQ nhằm rèn luyện kĩ năng
so sánh cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi.
1.2.1.Kĩ năng so sánh của trẻ 5-6 tuổi
1.2.1.1.Khái niệm kĩ năng so sánh
*Khái niệm kỹ năng
Kỹ năng là khả năng lựa chọn những tri thức, kinh nghiệm trong hoàn cảnh cụ thể để thực hiện hoạt động một cách hiệu quả, thành thạo trên cơ sở nắm vững phương thức, cách thức hành động.
*Khái niệm “so sánh”
so sánh là một thao tác cơ bản của tư duy nhằm giúp cho chủ thể nhận thức xác định sự giống nhau hay khác nhau, sự đồng nhất hay không đồng nhất khi xem xét các sự vật hiện tượng.
Như vậy trên cơ sở khái niệm “kỹ năng” và khái niệm “so sánh”, tôi
cho rằng: kỹ năng so sánh là khả năng sử dụng những tri thức, kinh
nghiệm và các giác quan phù hợp để tìm ra điểm giống nhau hay khác nhau, điểm tương đồng hay khác biệt giữa hai hay nhiều đối tượng một cách vững vàng, thành thạo
*Khái niệm “rèn luyện kĩ năng so sánh”
Rèn luyện KNSS cho là sự hướng dẫn và tổ chức luyện tập giúp cho trẻ có khả năng sử dụng những tri thức, kinh nghiệm và các giác quan phù hợp để tìm ra điểm giống nhau hay khác nhau, điểm tương đồng hay khác biệt giữa hai hay nhiều đối tượng một cách vững vàng, thành thạo.
1.2.1.2.Quá trình tâm lý hình thành thao tác so sánh
Trang 7*Các giai đoạn hình thành hoạt động trí tuệ của Galpêrin
Giai đoạn 1: Lập cơ sở định hướng của hành động
Giai đoạn 2: Hành động với đồ vật hay vật chất hóa
Giai đoạn 3: Hành động với lời nói to, không dùng đồ vật
Giai đoạn 4: Hành động vói lời nói thầm
Giai đoạn 5: Hành động rút gọn với lời nói bên trong
*Đặc điểm tư duy của trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi
Đặc điểm phát triển tư duy: trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi đã phát triển cả baloại tư: Tư duy trực quan-hành động, tư duy trực quan-hình tượng, tư duy trừutượng Trong đó, kiểu tư duy trực quan hình tượng vẫn chiếm ưu thế Đặc biệtkiểu tư duy trực quan-sơ đồ xuất hiện, nó là bước trung gian của sự chuyểntiếp từ tư duy trực quan-hình tượng đến tư duy loogic Tư duy trực quan-sơ đồvẫn mang tính chất hình tượng nhưng bản thân hình tượng đã trở nên kháctrước Kiểu tư duy này giúp cho trẻ phản ánh mối liên hệ khách quan giữa các
sự vật, hiện tượng
*Quá trình hình thành KNSS trải qua các giai đoạn sau:
Giai đoạn 1: Xác định nhiệm vụ so sánh, nhận biết dấu hiệu so sánh.Giai đoạn 2: Thao tác đối chiếu để so sánh
Giai đoạn 3: Giải thích hành động so sánh đã thực hiện
Các giai đoạn này tương ứng với ba giai đoạn đầu theo quan điểmP.Ia.Galpêrin, hai giai đoạn tiếp theo sẽ dần dần hình thành khi tư duy của trẻchuyển sang tư duy logic
Quá trình phát triển kĩ năng so sánh của trẻ tạo nên sự biến đổi về chất củathao tác tư duy so sánh từ dạng so sánh sơ khai lên dạng so sánh chính thức:
Trang 8Mới tri giác vật Quan sát kỹ lưỡng vật
Dạng sơ khai của thao tác so sánh có đặc điểm là trẻ rất dễ bị chi phối
bởi các ấn tượng bên ngoài của sự vật, hiện tượng nên dễ bỏ qua những dấu
hiệu bản chất khi trẻ mới tri giác vật Đặc điểm này đặc trưng của trẻ mầm
non
Dạng chính thức của thao tác so sánh có đặc điểm là không diễn ra
ngay khi mới tri giác sự vật, trẻ so sánh khi tri giác có chủ định) Sự vật được
tri giác rồi phân tích từng thuộc tính của sự vật, hiện tượng để tìm ra điểm
giống nhau hay khác nhau giữa chúng Dạng chính thức của thao tác so sánh à
phải trải qua một quá trình luyện tập công phu với sự hướng dẫn của người
lớn
1.2.1.3.Đặc điểm so sánh của trẻ 5-6 tuổi.
-Trẻ có thể so sánh những đối tượng quen thuộc gần gũi xung quanh
trẻ Các đối tượng này có thể là vật thật, tranh ảnh, mô hình đều phù hợp với
khả năng tư duy của trẻ
-Trong quá trình so sánh trẻ có thể cần phải thực hiện một số thao tác đối
chiếu như đặt cạnh, đặt chồng, sử dụng các đơn vị đo chuẩn (cân thăng bằng,thước đo…) hoặc các đơn vị đo không chuẩn (thước tự làm, vật mẫu trung
gian…) để xác định sụ giống nhau và khác nhau giữa các đối tượng so sánh
Trang 9-Thao tác so sánh để tìm ra mối quan hệ chung giữa các đối tượngthường khó hơn để tìm ra sự khác nhau giữa các đối tượng
-Khi so sánh trẻ dễ phát hiện sự khác nhau nổi bật của các đối tượng sosánh về đặc điểm của nó vì tri giác của trẻ mang tính tổng thể Khả năng phântích đối tượng còn hạn chế nên trẻ thường khó khăn trong việc xác định dấuhiệu để so sánh, nhất là dấu hiệu chung
-Trẻ 5-6 tuổi thường vẫn rất hứng thú khi được thao tác với vật thể.Bên cạnh đó, khả năng điều khiển vận động của trẻ đã tốt hơn trước rất nhiềunên trẻ có thể thực hiện các thao tác so sánh khác nhau
-Trẻ 5-6 tuổi hoạt động chủ đạo vẫn là hoạt động vui chơi, vì vậy nếuviệc so sánh được thực hiện dưới hình thức chơi thì trẻ sẽ thấy thoải mái hơn,hứng thú hơn đối với việc giải quyết các nhiệm vụ so sánh đặt ra
1.2.1.4.Các yếu tố ảnh hưởng đến việc hình thành kĩ năng so sánh củatrẻ mẫu giáo 5-6 tuổi
Trang 10b.Đặc điểm cá nhân trẻ
*Mức độ nhận thức của trẻ về đối tượng so sánh
*Khả năng vận động của trẻ
*Mức độ hứng thú của trẻ với đối tượng so sánh
c.Phương pháp tác động của giáo viên
*Hiểu biết của giáo viên về quá trình phát triển KNSS
*Cách tổ chức hoạt động so sánh cho trẻ
*Tạo cơ hội cho trẻ luyện tập và ứng dụng trong thực tiễn cuộc sống.1.2.2.TCHT với việc rèn luyện kĩ năng so sánh cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi.1.2.2.1.Khái niệm TCHT
TCHT là trò chơi trí tuệ-trò chơi có luật do người lớn nghĩ ra nhằm thỏa mãn nhu cầu chơi của trẻ vừa giúp trẻ phát triển trí tuệ Hành động chơi, luật chơi được quy định rõ ràng tùy theo nhiệm vụ phát triển nhận thức
đã được xác định trước đó.
1.2.2.2.Đặc điểm của TCHT
-Trò chơi luôn luôn là một hoạt động mang tính chất vô tư Trẻ emtham gia vào trò chơi bởi sự hấp dẫn của bản thân quá trình chơi chứ khôngphải là kết quả đạt được của quá trình chơi
-Động cơ chơi không nằm ở kết quả mà nằm ngay trong bản thân hànhđộng chơi
-Trò chơi là hoạt động tự lập của trẻ và mang tính tự do, tự nguyện, haynói cách khác nó thoát khỏi những phương thức hành động bắt buộc
-Trò chơi luôn mang lại sự thỏa mãn và niềm vui vô bờ cho người chơi.1.2.2.3.Phân loại TCHT
*Dựa vào tính chất của TC
*Dựa vào các quá trình tâm lí chủ yếu được huy động để giải quyết tìnhhuống của TC
Trang 11*Dựa trên nhiệm vụ học tập được đưa vào TC.
1.2.2.4.Cấu trúc của TCHT
-Nhiệm vụ chơi hay chính là nhiệm vụ nhận thức, nhiệm vụ học tậpnhằm đảm bảo nhiệm vụ phát triển các giác quan hay phát triển một phẩmchất tâm lý nào đó
-Hành động chơi là hệ thống thao tác nhằm thực hiện nhiệm vụ nhậnthức mà TC đặt ra, nhưng phải tuân thủ theo luật chơi đặt ra
-Luật chơi là những quy định bắt buộc người chơi phải tuân thủ trongkhi thực hiện nhiệm vụ nhận thức Nó là tiêu chuẩn để đánh giá hành độngđúng hay sai
-Kết quả chơi: TCHT bao giờ cũng có một kết quả nhất định, đó là lúc
TC kết thúc, trẻ hoàn thành một nhiệm vụ nhận thức nào đó mà TC yêu cầu
-Đồ chơi là công cụ, là phương tiện để tiến hành TCHT Đồ chơi đượcgiáo viên sử dụng với tư cách là phương tiện điều khiển hoạt động nhận thứccủa trẻ trong TCHT
1.2.2.5.Vai trò của TCHT đối với việc rèn luyện kĩ năng so sánh cho trẻmẫu giáo 5-6 tuổi
-Trong TCHT, nhiệm vụ nhận thức được do giáo viên đặt ra
-TCHT đa dạng về thể loại, hình thức chơi, cách chơi tạo cơ hội cho trẻđược rèn luyện KNSS dưới nhiều hình thức, nhiều tình huống chơi khác nhaunên KNSS của trẻ sẽ tốt hơn
-TCHT được tổ chức cho trẻ chơi ngay từ lứa tuổi nhà trẻ, vì vậy đốivới trẻ 5-6 tuổi thì TCHT đã trở nên quen thuộc Cho nên, giáo viên rất dễdàng để tổ chức TCHT cho trẻ chơi
-TCHT cũng như các loại TC khác đều có sức hấp dẫn, cuốn hút trẻ, lôicuốn trẻ tham gia vào trò chơi nên những gì mà trẻ trải qua trong TC sẽ để lại
Trang 12ấn tượng sâu sắc hơn trong nhận thức cũng như niềm vui mà trẻ cảm nhậnđược.
-Phương tiện sử dụng để tổ chức TCHT đơn giản, đa dạng không cầnphải chuẩn bị cầu kì Vì vậy, giáo viên có thể tổ chức TCHT ở mọi điều kiệnkhác nhau
-Kết quả của TC được thể hiện ngay trước mắt trẻ nên kích thích hứngthú của trẻ không chỉ ở quá trình chơi mà ở cả kết quả chơi
1.2.2.6.Vị trí của TCHT trong hoạt động khám phá MTXQ
*Khái niệm “hoạt động khám phá MTXQ”
“Hoạt động khám phá MTXQ” là quá trình tác động giữa con ngườivới môi trường xung quanh nhằm tìm ra những quy luật tồn tại và phát triểncủa các hiện tượng, sự vật xunh quanh trẻ, đáp ứng nhu cầu nhận thức của trẻ
*Đặc điểm của hoạt động khám phá MTXQ
-Hoạt động khám phá MTXQ là một trong những hoạt động đặc thù của trẻ lứa tuổi mầm non
-Hoạt động khám phá MTXQ được tổ chức xuất phát từ chính nhu cầu, hứng thú của trẻ
-Hoạt động khám phá MTXQ là một hoạt động có mục đích rõ ràng.
*Cấu trúc của hoạt động khám phá MTXQ
-Phần mở đầu: Hướng sự chú ý của trẻ đến đối tượng mà trẻ khám phá -Phần trọng tâm chính là những tác động của trẻ lên đối tượng nhậnthức để tìm ra những quy luật khách quan, chủ quan tồn tại trong sự vật hiệntượng, tìm ra những mối liên hệ về sự tồn tại và phát triển của đối tượng
-Phần kết thúc chính là phần củng cố những kiến thức, nhận thức củatrẻ về đối tượng nhận thức
*Vai trò của TCHT trong hoạt động khám phá MTXQ
-Cung cấp tri thức mới cho trẻ
Trang 13-Củng cố tri thức, kĩ năng mà trẻ nắm được trong hoạt động KPMTXQ.
1.3.Cơ sở thực tiễn của việc thiết kế và sử dụng TCHT trong hoạt động khám phá MTXQ nhằm rèn luyện kĩ năng so sánh của trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi trong trường mầm non hiện nay.
1.3.1.Thực trạng của việc thiết kế và sử dụng TCHT trong hoạt độngkhám phá MTXQ nhằm rèn luyện kĩ năng so sánh cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổitrong trường mầm non hiện nay
1.3.1.1.Mục đích điều tra
Điều tra nhằm tìm hiểu thực trạng thiết kế và sử dụng TCHT trong hoạtđộng khám phá MTXQ nhằm rèn luyện kĩ năng so sánh của trẻ mẫu giáo 5-6tuổi Trên cơ sở đó để thiết kế một số TCHT và hướng dẫn cách sử dụngTCHT trong hoạt động khám phá MTXQ nhằm rèn luyện kĩ năng so sánh chotrẻ có hiệu quả
1.3.1.2.Đối tương, phạm vi và thời gian điều tra
Chúng tôi tiến hành điều tra 52 giáo viên đang dạy lớp MGL ở một sốtrường mầm non trên địa bàn quận Hà Đông và quận Cầu Giấy-Hà Nội Thờigian điều tra từ 20/2/2014 đến 25/3/2014
1.3.1.3.Nội dung điều tra
+ Nhận thức của giáo viên mầm non về tầm quan trọng của việc rènluyện KNSS đối với sự phát triển của trẻ, về vai trò của TCHT đối với việchình thành KNSS cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi
+ Thực trạng của việc thiết kế và sử dụng TCHT nhằm rèn luyện KNSScho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi trong hoạt động khám phá MTXQ
1.3.1.4.Phương pháp điều tra
Chúng tôi sử dụng phiếu điều tra giáo viên kết hợp với quan sát, traođổi với giáo viên các nội dung điều tra
1.3.1.5.Cách tiến hành và kết quả điều tra
Trang 14- Phát phiếu điều tra cho giáo viên, giải thích những thắc mắc của giáoviên về các câu hỏi nêu trong phiếu điều tra Sau đó thu phiếu điều tra và tiếnhành phân tích kết quả.
- Dự hoạt động khám phá môi trường xung quanh của trẻ 5-6 tuổi tạilớp MGL A1, A4 trường mầm non Hà Nội-Thăng Long, lớp A1 trường mầmnon Ánh Sao
- Nghiên cứu kế hoạch hoạt động khám phá môi trường xung quanh ởcác chủ đề: Tết và mùa xuân, Thế giới động vật
- Phân tích và xử lí kết quả thu được
1.3.1.6.Kết quả điều tra
-100% giáo viên đều nhận thức được tầm quan trọng của việc rèn luyện
kĩ năng so sánh đối với sự phát triển của trẻ, tuy nhiên trên thực thế giáo viênchưa chú ý rèn luyện KNSS cho trẻ
-Có 88,7% giáo viên có suy nghĩ đúng về khái niệm so sánh
-Tỉ lệ giáo viên cho rằng cần rèn luyện KNSS trẻ sớm là 15,3%(so sánh
sự giống nhau),23% (so sánh sự khác nhau)
-GV thường xuyên chú ý rèn luyện KNSS cho trẻ trong các hoạt độngLQVT, khám phá MTXQ, HĐ ngoài trời, GV ít chú ý rèn luyện kĩ năng sosánh cho trẻ bao gồm: hoạt động tạo hình, hoạt động âm nhạc GV chỉ đặt ranhiệm vụ so sánh và yêu cầu trẻ nói lên kết quả so sánh chứ không hướng dẫntrẻ thao tác so sánh, nhất là trong hoạt động khám phá MTXQ, khi mà đặcđiểm so sánh rất đa dạng, khó xác định và khó đối chiếu
-GV đều nhận thấy ưu thế của HĐKPMTXQ nhưng chỉ 7,6% nhận thấyhết được tất cả các ưu thế của HĐKPMTXQ
-100% giáo viên đều cho biết sử dụng TCHT vào phần kết thúc củahoạt động
Trang 15-Loại TCHT mà GV hay sử dụng trong HĐKPMTXQ là TC dùng lời-Nguồn TC mà GV hay sử dụng là tham khảo từ chương trình giáo dục.-100% GV đều cho rằng TCHT hiện nay phù hợp với lứa tuổi.
-GV rất quan tâm đến vấn đề đồ chơi, đồ dùng trực quan phục vụ choTC
-GV gặp nhiều khó khăn khi tổ chức TCHT như số trẻ đông, không đủthời gian cho trẻ chơi, thiếu đồ chơi, số lượng TC ít
-100% GV đều cho biết thiếu kinh nghiệm trong việc thiết kế TCHT
*Nhận xét chung
Phần lớn GVMN đều thấy được vai trò hết sức quan trọng của TCHTđối với việc phát triển trí tuệ cho trẻ MN nói chung và đối với việc rèn luyệnKNSS cho trẻ MG 5-6 tuổi trong hoạt động khám phá MTXQ nói riêng Tuynhiên, GV chưa có nhận thức đầy đủ về TCHT cũng như chưa có kinhnghiệm trong việc thiết kế TCHT
Sở dĩ có thực trạng như thế là do giáo viên còn gặp một số khó khănnhư giáo viên thiếu tài liệu hướng dẫn, ngại suy nghĩ tìm tòi, không có thờigian đầu tư sáng tạo, thiếu đồ dùng, chưa quan tâm đến cách thức tổ chứcTC…
1.3.2.Thực trang mức độ hình thành kĩ năng so sánh của trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi.
1.3.2.1.Mục đích đánh giá
Đánh giá mức độ hình thành KNSS của trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi ở trườngmầm non hiện nay, lấy đó làm cơ sở thực tiễn cho việc thiết kế hệ thốngTCHT nhằm nâng cao hiệu quả của việc rèn luyện KNSS cho trẻ
1.3.2.2.Đối tương, phạm vi và thời gian đánh giá
Trang 16Việc khảo sát được tiến hành trên 80 trẻ mẫu giáo lớn của hai trườngmầm non Ánh Sao-Cầu Giấy và trường mầm non Hà Nội Thăng Long-HàĐông-Hà Nội
Thời gian đánh giá từ 01/01/2014 đến 28/02/2014
1.3.2.3.Nội dung điều tra
Đánh giá KNSS của trẻ thể hiện ở hai khía cạnh: so sánh sự giống nhau
và khác nhau của các đối tượng so sánh trong ba bài tập khảo sát mức độ pháttriển KNSS
1.3.2.4.Các tiêu chí và thang đánh giá
Tiêu chí đánh giá
Trên cơ sở nghiên cứu về kĩ năng so sánh và hoạt động khám phá môitrường xung quanh, tôi xác định đánh giá kĩ năng so sánh của trẻ 5-6 tuổithông qua các tiêu chí sau:
Tiêu chí 1: Trẻ xác định được điểm khác biệt giữa hai đối tượng (5điểm)
Tiêu chí 2: Trẻ xác định được điểm chung giữa hai đối tượng (5 điểm)
Trang 17Bảng 2.1.Mức độ phát triển KNSS của trẻ MG 5-6 tuổi (tính theo %)
Qua khảo sát cho thấy mức độ phát triển KNSS của trẻ 5-6 tuổi phân
bố không đều và còn thấp, chủ yếu tập trung ở mức trung bình và yếu Tỉ lệ
trẻ đạt trên mức trung bình (khá và giỏi) còn thấp Kết quả trên cho thấy mức
độ phát triển KNSS của trẻ 5-6 tuổi chưa đáp ứng được yêu cầu giáo dục đề
ra Nguyên nhân của thực trạng này là do GV chưa có chú ý rèn luyện KNSS
17.5 17.5
27.537.5
Trang 18cho trẻ và chưa phát huy hết được vai trò của TCHT trong việc rèn luyện
KNSS cho trẻ
Chương II: THIẾT KẾ VÀ SỬ DỤNG TRÒ CHƠI HỌC TẬP TRONG
HOẠT ĐỘNG KHÁM PHÁ MÔI TRƯỜNG XUNG QUANH NHẰM RÈN LUYỆN KĨ NĂNG SO SÁNH CHO TRẺ MẪU GIÁO 5-6 TUỔI.
2.1.Thiết kế TCHT nhằm rèn luyện kĩ năng so sánh cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi.
2.1.1.Nguyên tắc thiết kế TCHT nhằm rèn luyện kĩ năng so sánh chotrẻ mẫu giáo 5-6 tuổi
a.Xác định nhiệm vụ nhận thức (mục đích của TC)
b.Xác định nội dung chơi
- Cần dựa vào mức độ phát triển kĩ năng so sánh của trẻ 5-6 tuổi, căn
cứ vào nội dung khám phá MTXQ của trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi.,cần phải xuất
Trang 19phát từ nhu cầu thực tiễn, hoàn cảnh của từng trường cũng như đặc điểm cánhân trẻ (nhu cầu, cảm xúc, mức độ phát triển nhận thức…)
-Các TC được thiết kế cần có sự đa dạng về nội dung, về phương tiện,cách thức so sánh với sự tham gia của mọi giác quan
-Nhiệm vụ chơi, hành động chơi, luật chơi cần rõ ràng, cụ thể và vừasức để mọi trẻ có thể tham gia được
-Các TC được thiết kế theo hướng mở với các mức độ yêu cầu khác nhau,với các cách phát triển khác nhau để giáo viên có thể sử dụng được thuận lợi vàphù hợp với nhu cầu khả năng của trẻ cũng như hoàn cảnh thực tiễn
-Các TC được sắp xếp thành hệ thống theo chủ đề phám phá MTXQcủa trẻ cũng như nhiệm vụ so sánh mà trẻ cần thực hiện
2.1.4.Hệ thống TCHT rèn luyện KNSS trong hoạt động khám pháMTXQ cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi
Bảng 2.1.Hệ thống TCHT nhằm rèn luyện KNSS cho trẻ mẫu giáo cho chủ đề “Thực vật”
Thử tài đoán vậtThi xem đội nàonhanh
Ai giỏi nhất
Đi chợTìm hình in saiNhà nông đua tàiVượt chướng ngạivật
Chinh phục đỉnhcao
Đặc điểm bêntrong
Các loại hoa Mũi ai tinh
Trang 20Cách sử dụng Các loại quả Người đầu bếp tài
năng
Chọn đúng quytrình
Các loại rau Chọn quy trình
đúngCây lương thực Chọn quy trình
đúngLợi ích Các loại hoa Tìm về đúng chỗ
Các loại rauCác loại quảCây lương thực
Tìm đúng bạnthân
Môi trường sống Các loại rau Trồng cây
Các loại hoaCây lương thựcNhu cầu dinh
dưỡng
Các loại rau Thứ gì cần cho tôi
Chăm sóc câytrồng
Các loại hoaCây ăn quảCây lương thực
Sự giống nhau Đặc điểm cấu tạo Các loại hoa
Các loại rauCác loại quảCây lương thực
Ai giỏi nhấtNhà nông đua tài
Ai nói giỏiVượt chướng ngạivật
Chinh phục đỉnhcao
Đi chợVật nào khác loạiThi xem đội nàonhanh
Nhu cầu dinhdưỡng
Các loại hoaCác loại quảCác loại rauCây lương thực
Thứ gì cần cho tôiTrồng cây
Lợi ích Các loại hoa Lợi ích của chúng
tôi
Trang 21Các loại quảCác loại rauCây lương thực
Tìm nhóm bạnthân
2.2.Hướng dẫn sử dụng hệ thống TCHT nhằm rèn luyện KNSS cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi trong hoạt động khám phá MTXQ.
2.2.1.Yêu cầu sử dụng TCHT nhằm rèn luyện KNSS cho trẻ mẫu giáo5-6 tuổi trong hoạt động khám phá MTXQ
2.2.2.Cách sử dụng TCHT nhằm rèn luyện KNSS cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi.2.2.2.1.Lập kế hoạch sử dụng TCHT nhằm rèn luyện KNSS cho trẻ
b.Kế hoạch sử dụng TCHT nhằm rèn luyện KNSS trong các hình thứchoạt động khác của trẻ 5-6 tuổi ở trường mầm non
Hình thức hoạt động Trò chơi được sử dụng
2.Tìm hình in sai3.Người đầu bếp tài năng4.Đi chợ
Hoạt động ngoài trời 1.Hái hoa
2.Thi xem đội nào nhanh3.Trồng cây
4.Thử tài đoán vật5.Nhà nông đua tàiSinh hoạt chiều 1.Tìm hình in sai
