GIẢNG VIÊN lý LUẬN CHÍNH TRỊ học tập PHƯƠNG PHÁP GIẢNG dạy gắn LIỀN với THỰC TIỄN của CHỦ TỊCH hồ CHÍ MINH

GIẢNG VIÊN LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ HỌC TẬP PHƯƠNG PHÁP GIẢNG DẠY GẮN LIỀN VỚI THỰC TIỄN CỦA CHỦ TỊCH HỒ CHÍ MINH Nguyễn Thị Thanh Liên* Nguyễn Đề Thủy** Tóm tắt Giáo dục lý luận chính trị,

GIẢNG VIÊN LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ HỌC TẬP

PHƯƠNG PHÁP GIẢNG DẠY GẮN LIỀN VỚI THỰC TIỄN

CỦA CHỦ TỊCH HỒ CHÍ MINH

Nguyễn Thị Thanh Liên* Nguyễn Đề Thủy**

Tóm tắt

Giáo dục lý luận chính trị, theo Chủ tịch Hồ Chí Minh, là truyền bá chủ nghĩa Mác – Lênin, nhằm hướng dẫn người học vận dụng những hiểu biết ấy vào cuộc sống Do đó, Bác luôn nhấn mạnh“gắn lý luận với thực tiễn trong giáo dục lý luận chính trị là nguyên tắc cơ bản”

Bài viết đi sâu tìm hiểu bài học quý giá của Bác và luận bàn

về những vấn đề cơ bản mà giảng viên lý luận chính trị cần phải quan tâm thực hiện để nâng cao tính thực tiễn trong bài giảng

Từ khóa: giảng viên lý luận chính trị, học tập phương pháp giảng

dạy, gắn lý luận với thực tiễn, nguyên tắc căn bản, người Thầy tiêu biểu

1 Đặt vấn đề

Không những là lãnh tụ vĩ đại của nhân dân Việt Nam, mà trên phương diện là một nhà giáo, Bác là người Thầy tiêu biểu của thời

đại với phương pháp giảng dạy tiên tiến rất cần thiết cho giảng viên

giảng dạy các môn lý luận chính trị

Với phương pháp giảng dạy của Bác, những vấn đề lý luận mới mẻ được truyền tải một cách sinh động, gần gũi, dễ hiểu, dễ nhớ, thấm sâu vào tâm trí người học Trong bài giảng của mình, Bác thường cho những ví dụ rất thiết thực để chứng minh và làm sáng tỏ

những vấn đề lý luận phức tạp Bác đã chỉ rõ: “Thống nhất giữa lý luận và thực tiễn là một nguyên tắc căn bản của chủ nghĩa Mác – Lênin” 1

2 Quan điểm của Chủ tịch Hồ Chí Minh về nguyên tắc căn bản của việc giảng dạy các môn lý luận chính trị

Bác là người Thầy mẫu mực, tấm gương sáng cho mọi giảng viên các môn lý luận chính trị noi theo - am tường về thực tiễn, vững vàng về lý luận và không ngừng tự nghiên cứu để làm rõ hơn những vấn đề lý luận mà cách mạng Việt Nam đòi hỏi phải giải quyết Điều nổi bật ở Bác là không dùng cách truyền đạt thụ động của nền giáo dục phong kiến tồn tại nhiều năm trong lịch sử dân tộc,

mà tiếp cận một cách dạy học mới Đó là cách dạy học nêu vấn đề, cách học xử lý tình huống, cách làm việc theo nhóm,…gắn lý luận với thực tiễn

Những câu hỏi mở của Người làm cho học viên phải suy nghĩ,

từ đó mà hiểu và nhớ rất lâu Ngoài giờ lên lớp, Bác còn đến dự những buổi thảo luận, những buổi diễn đàn của học viên, qua đó mà nắm bắt được những vấn đề mà học viên chưa hiểu hoặc hiểu chưa thấu đáo để có kế hoạch khắc phục

Theo Người, để nâng cao chất lượng hiệu quả công tác giáo dục lý luận chính trị, cần phải nâng cao phương pháp dạy học của người Thầy Trong bài diễn văn khai mạc lớp lý luận khóa I Trường Nguyễn Ái Quốc ngày 7/9/1957, Bác đã quán triệt tư tưởng đối với

cán bộ đang học lý luận chính trị: “Các đồng chí phải học tập tinh thần của chủ nghĩa Mác-Lênin để áp dụng lập trường, quan điểm và phương pháp ấy mà giải quyết cho tốt những vấn đề thực tế trong

* Tiến sĩ, Nguyêng giảng viên Trường Đại học hàng hàng TP.HCM

** Thạc sĩ, Giảng viên Trường Đại học Bách khoa, ĐHQG-HCM

1

cách mạng của chúng ta”2 Như vậy, người giảng viên lý luận chính trị đòi hỏi phải có một nền tảng lý luận và vốn thực tiễn phong phú

để kiểm nghiệm lý luận và nâng nhận thức lý luận lên một tầm cao mới Có như thế thì người giảng viên mới có thể thực hiện mục tiêu

giáo dục lý luận cho học viên: “Mục đích học để vận dụng chứ không phải học vì lý luận” 3 Người nhắc nhở : “Lý luận cốt để áp

dụng vào công việc thực tế Lý luận mà không áp dụng vào công việc thực tế là lý luận suông Dù xem được hàng ngàn, hàng vạn quyển lý luận, nếu không biết đem ra thực hành, thì khác nào một cái hòm đựng sách”4

Chủ tịch Hồ Chí Minh đã dùng nhiều cách diễn đạt khác nhau

như “ Lý luận đi đôi với thực tiễn”, “ Lý luận kết hợp với thực hành”, “ Lý luận phải liên hệ với thực tế”5 để nói lên mối quan hệ biện chứng của một trong những vấn đề cơ bản của nhận thức luận Mác-xít: thực tiễn cần đến lý luận soi đường, dẫn dắt, chỉ đạo, định hướng để không mắc phải bệnh kinh nghiệm Còn lý luận, phải dựa trên cơ sở thực tiễn, phản ánh thực tiễn và phải luôn liên hệ với thực tiễn, nếu không sẽ mắc phải bệnh giáo điều

3 Một số vấn đề cần phải quan tâm của giảng viên lý luận chính trị để thực hiện phương pháp giảng dạy gắn liền với thực tiễn

Hiện nay, yêu cầu đổi mới nội dung và phương pháp giảng dạy nhằm nâng cao chất lượng và hiệu quả đào tạo, đòi hỏi bài giảng của người giảng viên các môn lý luận chính trị phải có chất lượng cao hơn Giảng dạy lĩnh vực này là một công việc có tính đặc thù, giảng viên cần phải thường xuyên bồi dưỡng để không ngừng nâng cao kiến thức và trình độ đáp ứng đòi hỏi ngày càng cao của hoạt động này Là những người trang bị lý luận chủ nghĩa Mác- Lênin, truyền tải những nội dung quan điểm, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước; định hướng sự vận dụng những kiến thức đó vào hoạt động thực tiễn của bản thân người học, vì vậy

2Hồ Chí Minh toàn tập, Nxb Chính trị quốc gia Hà Nội, 1995, tập 8, tr 497

3 Hồ Chí Minh toàn tập, Nxb Chính trị quốc gia Hà Nội, 1995, tập 8, tr 498

4 Hồ Chí Minh toàn tập, Nxb Chính trị quốc gia Hà Nội, 1995, tập 5, tr 234

5Hồ Chí Minh toàn tập, Nxb Chính trị quốc gia Hà Nội, 1995, tập 5, tr 292

giảng viên phải có kiến thức vững vàng, tư liệu thông tin phong phú, cách trình bày sinh động, rõ ràng để bài giảng gây được sự hứng thú cho người học

Để học tập Bác trong việc nâng cao tính thực tiễn trong giảng dạy, giảng viên các môn lý luận chính trị cần quan tâm thực hiện một số vấn đề sau:

Thứ nhất, giảng viên phải nâng cao trình độ chuyên môn đáp ứng

yêu cầu giảng dạy Thước đo ý thức trách nhiệm người giảng viên là

chất lượng các bài giảng đảm bảo tính khoa học, lý luận gắn liền với thực tiễn Giảng viên phải chú ý nâng cao trình độ chuyên ngành, nâng cao kỹ năng, phương pháp giảng dạy Ngoài ra, giảng viên phải thường xuyên bồi dưỡng, cập nhật tư duy lý luận, các luận điểm mới của Đảng, nhất là các văn kiện Hội nghị, Đại hội Đảng, chính sách của nhà nước…, nghiên cứu sự vận động và phát triển không ngừng của thực tiễn có liên quan Nhiệm vụ của người giảng viên các môn học này không chỉ trình bày làm rõ những vấn đề lý luận mà còn phải nâng cao bản lĩnh chính trị của người học

Người giảng viên môn học này cần tích cực tham gia nghiên cứu khoa học Đây là hoạt động lý giải các vấn đề lý luận và thực tiễn trong xã hội liên quan đến nội dung giảng dạy mới nảy sinh, thúc đẩy người giảng viên nghiên cứu nhiều tài liệu liên quan, tri thức ngày càng được mở rộng và chuyên sâu trên cơ sở độc lập suy nghĩ, sáng tạo

Thứ hai, giảng viên phải thường xuyên bám sát thực tiễn Giảng

viên các môn lý luận chính trị cần được tổ chức đi tham quan, khảo sát thực tế tại các địa phương trong và ngoài nước với những chủ đề

cụ thể, nghe thời sự về những vấn đề chính trị - xã hội của đất nước, những biến động của tình hình quốc tế …gắn với bài giảng

Bên cạnh đó, giảng viên cần tìm đọc, nghiên cứu, nắm bắt các thông tin mới qua sách báo, tạp chí, mạng internet và các phương tiện thông tin đại chúng để cập nhật thường xuyên, kịp thời Ngoài

ra, giảng viên phải biết ứng dụng công nghệ thông tin phục vụ cho việc trình bày bài giảng với phương tiện kỹ thuật hiện đại (sử dụng

máy chiếu, giáo án điện tử), có thể thực hiện minh họa những hình ảnh thực tế sinh động

Thứ ba, giảng viên phải đảm bảo tính khoa học khi đưa các yếu tố thực tiễn vào bài giảng Trong bài giảng, giảng viên cần xác định

được nội dung nào cần thiết phải liên hệ thực tiễn Như vậy, yếu tố thực tiễn đưa vào bài giảng phải có tính điển hình, tính thời sự cao, đang được xã hội quan tâm nhiều, có xuất xứ rõ ràng và đảm bảo tính trung thực, phù hợp nội dung lý luận đang cần được phân tích chứng minh, để người học thấy được mối liên hệ giữa lý luận và thực tiễn

Thứ tư, giảng viên phải nắm bắt được đối tượng học viên Giảng

viên cần tìm hiểu trình độ, kiến thức và hiểu biết của người học; thường xuyên cập nhật thông tin để bổ sung, cải tiến nội dung, kế hoạch, phương pháp giảng dạy và cơ sở dữ liệu Ngoài ra, cần lựa chọn kiến thức thực tiễn hoặc cách khai thác nhấn mạnh khía cạnh nào trong cùng một sự kiện phù hợp, như cùng một chuyên đề, nhưng giảng dạy tại các lớp chính quy không thể giống với một số lớp tại chức, liên thông Giảng viên có thể gợi mở để người học có thể liên hệ thực tiễn của địa phương, đất nước hay bản thân làm sáng tỏ lý luận được nghiên cứu

Thứ năm, giảng viên cần coi trọng và tăng cường thực hiện thảo

luận các đề tài có liên hệ thực tiễn Tổ chức tốt việc thảo luận sẽ

làm cho người học phải đọc tài liệu, nghiên cứu, chuẩn bị, giúp cho

họ nắm vững được lý luận và vận dụng vào thực tiễn được tốt, có hiệu quả, hướng người học vào việc trao đổi, tranh luận, phân tích, giải quyết các vấn đề trong cuộc sống, tổ chức hướng dẫn làm các bài tập tình huống…

Thứ sáu, giảng viên cần quan tâm góp phần xây dựng và phát triển

đội ngũ giảng viên trẻ Đó là việc hết sức cần thiết nhằm tạo ra đội

ngũ kế cận trong tương lai, chú ý đáp ứng tính lâu dài, có sự kế thừa, để lớp trẻ và lớp già trao đổi, hiểu biết lẫn nhau Do đó, nên mạnh dạn giao việc cho đội ngũ giảng viên trẻ để họ có môi trường thực tiễn học tập, tiếp cận được các công việc của một cán bộ khoa học vừa giảng dạy vừa nghiên cứu và rèn luyện mọi mặt Về phía giảng viên trẻ, phải có kế hoạch tự rèn luyện, phấn đấu nâng cao

phẩm chất chính trị, đạo đức và năng lực chuyên môn của bản thân

và nghiên cứu thực tế, minh họa cho phần lý luận, học hỏi kinh nghiệm chuyên môn của giảng viên đi trước

4 Kết luận

Việc từng bước nâng cao chất lượng giảng dạy, đổi mới phương pháp giảng dạy, thực hiện phương châm gắn lý luận với thực tiễn, đáp ứng được những đòi hỏi của thực tiễn sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế ở nước ta đang đặt ra nhiều vấn đề mới mẻ và phức tạp, đòi hỏi lý luận phải đi sâu nghiên cứu, cũng là góp phần thúc đẩy sự nghiệp giáo dục - đào tạo của nước ta đổi mới cơ bản, toàn diện, sánh vai với các cường quốc năm châu như Bác Hồ mong muốn

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1 Hồ Chí Minh toàn tập (2002), Nxb Chính trị quốc gia Hà Nội, tập 5

2 Hồ Chí Minh toàn tập (2002), Nxb Chính trị quốc gia Hà Nội, tập 8

3 Đảng CSVN, Nghị quyết Hội nghị lần thứ 8, BCHTW khóa XI

(4/11/2013), NQ29-NQ/TW về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và

đào tạo, đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa trong điều

kiện kinh tế thị trường định hướng XHCN và hội nhập quốc tế

4 Quốc hội nước Cộng hòa XHCN Việt Nam khóa XIII, kỳ họp thứ 3

(2012), Luật giáo dục đại học Việt Nam

5 Thủ tướng Chính phủ (2012), Chiến lược phát triển giáo dục

2011-2020