Bài 27 sinh 11 các yếu tố ảnh hưởng đến phát triển của vi sinh vật

Kiến thức: - Trình bày được khái niệm: chất dinh dưỡng, chất ức chế sinh trưởng - Trình bày được đặc điểm của một số chất hóa học ảnh hưởng đến sinh trưởng của vi sinh vật.. - Trình bày

GIÁO ÁN MÔN SINH HỌC 11

GVHDGD : Lê Thị Duyên

SVTT : Phạm Thị Anh Thư

Ngày soạn : 11/3/2016

Ngày dạy : 16/3/2016

Lớp dạy : 10A9

Bài 27: CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN SINH TRƯỞNG

CỦA VI SINH VẬT

I MỤC TIÊU:

Sau khi học xong bài này HS cần phải:

1 Kiến thức:

- Trình bày được khái niệm: chất dinh dưỡng, chất ức chế sinh trưởng

- Trình bày được đặc điểm của một số chất hóa học ảnh hưởng đến sinh trưởng của vi sinh vật

- Trình bày được ảnh hưởng của các yếu tố vật lý tác động đến sinh trưởng của vi sinh vật

- Nêu được một số ứng dụng mà con người đã sử dụng các yếu tố hóa học

và vật lý để ức chế vi sinh vật có hại

2 Kỹ năng:

- Quan sát

- Phân tích

- Tổng hợp

- Hoạt động nhóm

1

3 Thái độ:

- Có nhận thức và hành động đúng đắn trong việc giữ gìn vệ sinh an toàn thực phẩm

II CHUẨN BỊ:

1 Giáo viên:

- Giáo án

- Phiếu học tập

Nhiệt độ

Độ ẩm

pH

Ánh sáng

Áp suất thẩm thấu

2 Học sinh:

- Nghiên cứu bài mới trước khi đến lớp

III TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC DẠY HỌC :

1 Ổn định lớp, kiểm tra sĩ số

2 Kiểm tra bài cũ:

Sinh trưởng là gì? Nêu đặc điểm sinh trưởng của vi sinh vật trong môi trường nuôi cấy không liên tục

3 Dạy bài mới

Vào bài: Trong môi trường thích hợp thì vi sinh vật tăng theo cấp số nhân Nhưng thực tế thì sự sinh trưởng của vi sinh vật không tăng theo cấp số nhân vì trong môi trường sống vi sinh vật chịu ảnh hưởng của nhiều yếu tố Đó là những yếu tố nào và nó ảnh hưởng đến vi sinh vật như thế nào? Chúng ta cùng tìm hiểu qua bài hôm nay

HOẠT ĐỘNG CỦA

GIÁO VIÊN

HOẠT ĐỘNG CỦA

HOẠT ĐỘNG 1 : TÌM HIỂU CHẤT HOÁ HỌC ẢNH HƯỞNG ĐẾN

SINH TRƯỞNG CỦA VI SINH VẬT

- Sự sinh trưởng của vsv I Chất hóa học:

chịu ảnh hưởng của 2

yếu tố lớn: chất hóa

học và các yếu tố vật lí

- Chất dinh dưỡng là gì?

- NC SGK và cho biết:

có mấy loại chất dinh

dưỡng, kể tên một số

chất dinh dưỡng?

Gồm các hợp chất hữu

cơ và các chất vô cơ

- Các hợp chất hữu cơ

như: cacbohiđrat,

protein, lipit…là

nguyên liệu xây dựng

tế vsv

Các chất vô cơ chứa

các nguyên tố vi lượng

như: Zn, Mn,Mo…vai

trò trong quá trình thẩm

thấu, hoạt hóa enzim

- Nhân tố sinh trưởng là

gì?

- Căn cứ vào đâu người

ta chia thành: vsv

nguyên dưỡng và vsv

- Trả lời

- Các chất hữu cơ như cacbohidrat, protein, lipit

Các chất vô cơ chứa các nguyên tố vi lượng: Zn, Mn

- Trả lời

- Trả lời

- Dựa vào khả năng tự tổng hợp nhân tố sinh trưởng

- E coli triptophan âm là

vi sinh vật khuyết dưỡng

1 Chất dinh dưỡng

- Chất dinh dưỡng là những chất giúp vsv đồng hóa và tăng sinh khối hoặc thu năng lượng

- Nhân tố sinh trưởng là một số chất hữu cơ với hàm lượng rất ít cần cho

sự sinh trưởng của vi sinh vật nhưng vsv lại không có khả năng tổng hợp chúng từ các chất

vô cơ

- Dựa vào khả năng tổng hợp nhân tố sinh trưởng:

Nhóm vsv nguyên dưỡng

Nhóm vsv khuyết dưỡng

khuyết dưỡng.

- Vì sao, có thể dùng vsv

khuyết dưỡng (Ví dụ:

E.coli triptôphan âm)

để kiểm tra thực phẩm

có triptôphan hay

không?

- Trong môi trường

không chỉ có các chất

có lợi cho sự sinh

trưởng của sinh vật mà

cũng có các chất gây ức

chế sinh trưởng, người

ta ứng dụng điều này

để diệt các VSV bất lợi

- Kể tên một số chất hoá

học có tác dụng ức chế

sự sinh trưởng của vi

sinh vật?

- Thế nào là chất ức chế?

- Chất ức chế có tác

động gì tới sinh trưởng

của vsv?

- Nêu 1 số ứng dụng các

không tự tổng hợp được triptophan

Triptophan là 1 trong 9

aa cần thiết của cơ thể Nếu đưa vi sinh vật này vào trong thực phẩm , vi sinh vật sống được tức là

triptophan, vi sinh vật không sống được tức là thực phẩm không có triptophan.

- Trả lời

- Chất ức chế làm cho biến tính prôtêin, thay đổi tính thấm của màng, bất hoạt prôtêin, ôxi hóa mạnh các thành phần của tế bào…

2.

Chất ức chế sinh trưởng

- Chất ức chế sinh trưởng

là những chất làm vsv không sinh trưởng được

chất ức chế trong đời

sống?

- Cho học sinh quan sát

bảng về một số chất

dùng để ức chế sinh

trưởng của vsv trong

SGK.106

- Em hãy kể những chất

diệt khuẩn thường dùng

trong bệnh viện, trường

học và gia đình

- Vì sao sau khi rửa rau

sống nên ngâm muối

hay thuốc tím pha

loãng trong 5-10 phút?

- Xà phòng có phải là

chất diệt khuẩn không?

- Vậy quảng cáo lifebuoy

nói diệt 99,9% vi khuẩn

là dung hay sai?

- Quan sát tranh hình

- Bệnh viện: Cồn, iot, rượu iot 2%, các andehit, các chất kháng sinh

Trường học và gia đình:

oxy già, iot, thuốc tím

- Ngâm rau sống với nước muối thì các vi sinh vật

sẽ bị co lại do mất nước

vi sinh vật không phân chia được Còn trong thuốc tím thì sẽ tạo ra ôxi nguyên tử có tác dụng ôxi hóa mạnh, ngăn k cho vsv phát triển

- Xà phòng không phải là chất diệt khuẩn mà chỉ

có khả năng loại bỏ vi khuẩn nhờ bọt và khi rửa VSV trôi đi

hay làm chậm tốc độ sinh trưởng của VSV

HOẠT ĐỘNG CỦA

GIÁO VIÊN

HOẠT ĐỘNG CỦA

HOẠT ĐỘNG 2: CÁC YẾU TỐ LÍ HỌC ẢNH HƯỞNG ĐẾN

SINH TRƯỞNG CỦA VI SINH VẬT

- Có những yếu tố lí học

nào ảnh hưởng đến sinh

trưởng của vi sinh vật?

- Chia nhóm, phát PHT

cho học sinh Yêu cầu

thảo luận trong 3’

- Khai vấn bài học qua

các câu hỏi sau:

- Chúng ta thường lưu trữ

thức ăn trong tủ lạnh và

bảo quản được khá lâu,

tại sao lại như vậy?

- Nhiệt độ có ảnh hưởng

như thế nào đến sinh

trưởng của VSV?

- Dựa vào khả năng chịu

nhiệt, người ta chia

VSV làm những nhóm

nào?

- VSV ưa lạnh sống ở

nhiệt độ dưới 15oC,

VSV ưa ấm thích hợp ở

nhiệt độ 20-40oC, VSV

ưa nhiệt 55-65oC, VSV

ưa siêu nhiệt 85-110oC

Do có VSV thích nghi

với nhiệt độ cao như

- Trả lời

- Hoạt động nhóm

- Nhiệt độ thấp ức chế sinh trưởng, sinh sản của VSV

- Nhiệt độ gây biến tính protit, hệ enzim vsv không hoạt động được

 chết

- 4 nhóm: VSV ưa lạnh, VSV ưa ấm, VSV ưa nhiệt, VSV ưa siêu nhiệt

II.

Các yếu tố lí học

1 Nhiệt độ

- Nhiệt độ ảnh hưởng đến tốc độ của các phản ứng sinh hóa trong tế bào, nhiệt độ cao làm biến tính các loại prôtêin, axit nuclêic

- Dựa vào khả năng chịu nhiệt chia VSV làm 4 nhóm:

VSV ưa lạnh VSV ưa ấm VSV ưa nhiệt VSV ưa siêu nhiệt

vậy nên nhiều trường

hợp thức ăn nấu chín

vẫn bị nhiễm khuẩn

nhưng khồng phải vì thế

mà chúng ta không tiếp

tục ăn chín uống sôi

- Mỗi loại VSV sinh

trưởng trong 1 giới hạn

nhiệt độ nhất định Do

vậy người ta ứng dụng

nhiệt độ để khống chế

sự sinh trưởng của từng

nhóm vi sinh vật

- Nhiệt độ nào thích hợp

cho sự sinh trưởng của

vi sinh vật kí sinh động

vật?

- Khi nhắc đến độ ẩm môi

trường tức là nhắc đến

hàm lượng nước có

trong môi trường đó

Trình bày vai trò của

nước với VSV?

- Theo các em, vì sao

thức ăn chứa nhiều nước

rất dễ bị nhiễm khuẩn?

- Nông sản khi thu hoạch

gặp mưa, độ ẩm cao rất

dễ bị nấm móc vì vậy

- Nhiệt độ cơ thể

- Nhờ có độ ẩm mà chất dinh dưỡng dễ dàng thâm nhập vào cơ thể, hệ enzim thuỷ phân hoạt động được

- Vì khi có nhiều nước thì

độ ẩm cao, mà VSV lại phát triển tốt trong môi trường có độ ẩm cao nên

dễ nhiễm khuẩn

- Phơi khô

- Ảnh hưởng đến: tính

- Ứng dụng: thanh trùng hay kìm hãm sự sinh trưởng của VSV

2 Độ ẩm

- Hàm lượng nước quyết định độ ẩm môi trường

- Nước là dung môi của các chất khoáng, là yếu

tố hóa học tham gia vào các quá trình thủy phân các chất

- Ứng dụng: Dùng để

khi thu hoạch xong nên

có những biện pháp gì?

- Độ pH ảnh hưởng như

thế nào đến sinh trưởng

của VSV?

- Dựa vào độ pH của môi

trường, người ta chia

VSV thành mấy nhóm

- Tại sao khi ăn mắm tôm

hay gỏi người ta thường

vắt chanh vào Ngoài

mục đích tạo độ ngon

thì việc làm này còn

nhằm mục đích gì?

- Vì sao trong sữa chua

hầu như không có vi

sinh vật gây bệnh?

- Biết được khả năng

thích nghi độ pH của

VSV giúp cho con

người chủ động trong

việc tạo điều kiện nuôi

cấy VSV đạt hiệu quả

- Ánh sáng ảnh hưởng

như thế nào đến sinh

trưởng của VSV?

- Tại sao vào những trời

thẩm thấu qua màng, hoạt động chuyển hóa vật chất trong tế bào, hoạt tính emzim, sự hình thành ATP

- Trả lời

- Trả lời

- Đa số vi sinh vật gây bệnh thuộc nhóm trung tính Trong sữa chua có nhiều acid lactic tạo pH thấp trong môi trường,

vi sinh vật gây bệnh sẽ

bị tiêu diệt ở điều kiện này

- Tác động đến sự hình thành bào tử sinh sản, tổng hợp sắc tố, chuyển động hướng sáng…

khống chế sự sinh trưởng của từng nhóm VSV

3 PH

- Độ pH ảnh hưởng đến: tính thẩm thấu qua màng, hoạt động chuyển hóa vật chất trong tế bào, hoạt tính emzim, sự hình thành ATP…

- Dựa vào độ pH của môi trường, người ta chia VSV làm 3 nhóm chính: VSV ưa axit, VSV ưa kiềm, VSV ưa pH trung tính

- Ứng dụng: tạo điều kiện nuôi cấy thích hợp

4 Ánh sáng

- Vi khuẩn quang hợp cần năng lượng ánh sáng để

nắng ráo thì người ta

thường đem chăn chiếu

ra phơi, giặt Ngoài làm

khô, thì việc làm này

còn nhằm mục đích nào

khác?

- Em hiểu thế nào là áp

suất thẩm thấu?

- Áp suất thẩm thấu ảnh

hưởng đến lượng nước

trong cơ thể VSV, ảnh

hưởng đến quá trình

sinh lý của VSV làm

VSV không thể phân

chia

- Áp suất thẩm thấu là sự chênh lệnh nồng độ của

1 chất giữa hai bên màng sinh chất

quang hợp

- Tác động đến sự hình thành bào tử sinh sản, tổng hợp sắc tố, chuyển động hướng sáng…

- Ứng dụng: tiêu diệt hay

ức chế VSV

5 Áp suất thẩm thấu

- Ảnh hưởng đến sự phân chia của VSV

4 Củng cố

Vì sao nên đun sôi thức ăn còn dư trước khi lưu trữ trong tủ lạnh ?

5 BTVN:

- Học bài và trả lời câu hỏi cuối SGK.109

- Chuẩn bị bài thực hành

DUYỆT CỦA GIÁO VIÊN HDGD

Hà Nội, ngày , tháng , năm 2016

SINH VIÊN THỰC HIỆN