Cơ sở xây dựng chủ đề - Nội dung về vị trí địa lí, khái quát lịch sử và sự phát triển của nền kinh tế Hoa Kì trong chương trình SGK lịch sử lớp 12 ở trường THPT và các đơn vị kiến thức c
Trang 1CHỦ ĐỀ HOA KÌ SAU CHIẾN TRANH THẾ GIỚI THỨ HAI
I GIỚI THIỆU CHUNG
1 Nội dung chương trình các môn học được tích hợp trong chủ đề
a Cơ sở xây dựng chủ đề
- Nội dung về vị trí địa lí, khái quát lịch sử và sự phát triển của nền kinh tế Hoa Kì trong chương trình SGK lịch sử lớp 12 ở trường THPT và các đơn vị kiến thức của môn địa lí có liên quan
- Môn lịch sử, lớp 12 chương trình cơ bản: bài 6 Nước Mĩ; gồm sự phát triển kinh tế Hoa Kì sau chiến tranh thế giới thứ 2, nguyên nhân của sự phát triển, đối ngoại
- Môn địa lí lớp 11, bài 6 Hoa Kì; kiến thức môn địa lí liên quan đến vị trí địa
lí
- Như vậy, có thể tích hợp xây dựng thành chủ đề liên môn Hoa Kì sau chiến tranh thế giới thư hai trên cơ sở kiến thức của môn lịch sử và địa lí
- Phương án dạy học chủ đề Hoa Kì sau chiến tranh thế giới thứ 2
- Thời lượng dạy học chủ đề này là 1 tiết được lấy từ quỹ thời gian của môn lịch sử lớp 12: 1 tiết của bài 6, môn địa lí lớp 11 liên hệ của bài 6
- Thời điểm thực hiện chủ đề vào học kì 1 lớp 12
- Nội dung còn lại của bài 6 lớp 11 Hoa Kì của môn địa lí lớp 11 giáo viên vẫn tổ chức dạy học bình thường
b Nội dung chủ đề:
Chủ đề liên môn Hoa Kì sau chiến tranh TG 2 được xây dựng bao gồm những nội dung sau:
Liên hệ được vị trí địa lí, phạm vi lãnh thổ của Hoa Kì
Phân tích được thuận lợi, khó khăn của chúng đối với sự phát triển kinh tế Trình bày được sự phát triển về kinh tế, khoa học – kĩ thuật của nước Mĩ từ sau Chiến tranh thế giới thứ hai, hiểu được nguyên nhân dẫn đến sự phát triển đó của nước Mĩ
Trình bày được những nét chính trong chính sách đối ngoại của Mĩ từ sau Chiến tranh thế giới thứ hai :
- Tạo điều kiện để đổi mới phương pháp dạy học, đa dạng hóa các hình thức
tổ chức dạy học, học sinh được hoạt động, được tự học và tự nghiên cứu, thông qua đó góp phần hướng tới hình thành các năng lực cho học sinh
Trang 2- Nội dung học tập của bài được sử dụng, xây dựng thành chủ đề với các hoạt động học được xây dựng nối tiếp nhau thành một chuỗi các hoạt động liên tục có gắn kết với nhau, học sinh được nghiên cứu truoc ở nhà, trên lớp; từ đó góp phần giảm tải những đơn vị kiến thức trùng lập, góp phần nâng cao hiệu quả dạy và học
ở trường PT
2 Mục tiêu của chủ đề
Sau khi học xong chủ đề:
a Về kiến thức.
- Khái quát được vị trí địa lí của Hoa Kì ở châu Mĩ
- Trình bày được sự phát triển của nền kinh tế Hoa Kì từ sau chiến tranh thế giới thứ 2 đến năm 2000 và nguyên nhân của nó
- Nhận xét và đánh giá được những nguyên nhân của sự phát triển của kinh tế Hoa Kì, từ đó HS có thể rút ra bài học kinh nghiệm từ nền kinh tế Hoa Kì để phát triển kinh tế đất nước
- Nét chính trong chính sách đối ngoại của Hoa Kì Liên hệ được chính sách đối ngoại của Việt Nam với Hoa Kì
b Kỹ năng: Phân tích, so sánh, tổng hợp và kĩ năng khai thác và sử dụng bản đồ, tranh ảnh
c Thái độ
- Có một nhận thức khách quan và toàn diện hơn về nước Mĩ và con người Mĩ( tính thực tế, ý chí vươn lên vì sự phát triển của mỗi người và cộng đồng xã hội, tinh thần yêu chuộng tự do dân chủ)
- Thấy được trách nhiệm của tuổi trẻ đối với công cuộc công nghiệp hóa - hiện đại hoá đất nước
- Tự hào về thắng lợi vĩ đại của nhân dân ta trước một đế quốc Mĩ hùng mạnh
d Các năng lực chính hướng tới
- Năng lực chung: năng lực giao tiếp, làm việc theo nhóm, năng lực tự học
- Năng lực chuyên biệt: tư duy tổng hợp theo lãnh thổ, số liệu thống kê, ảnh, sử dụng bản đồ
Nội dung Nhận biết Thông hiểu vận dụng thấp Vận dung cao
1 Vị trí địa lí Biết được vị
trí địa lí, phạm
vi lãnh thổ của Hoa Kì
Hiểu được những thuận lợi về địa lí của Hoa Kì
Phân tích được những thuận lợi về địa lí của Hoa Kì
Trang 3từ sau chiến tranh TG 2 đến 2000 và nguyên nhân của nó
Hiểu được những nguyên nhân dẫn đến
sự phát triển của nền kinh
tế Hoa Kì
-Phân tích được nguyên nhân dẫn đến
sự phát triển
đó của nước
Mĩ, nguyên nhân nào quan trọng nhất
Rút ra được những bài học kinh nghiệm
từ nền kinh tế Hoa Kì để phát triển kinh
-Hiểu được sự thay đổi trong chính sách đối ngoại của Hoa Kì
- Phân tích được những nét chính trong chính sách đối ngoại của Mĩ từ sau Chiến tranh thế giới thứ hai đến nay
-Nhận xét được chính sách đối ngoại
và chiến lược toàn cầu của Mĩ
- Liên hệ tình hình hiện nay
2 Câu hỏi và bài tập
Câu 1: Em hãy cho biết về vị trí địa lí và phạm vi lãnh thổ của Hoa Kì? Với
vị trí đó Hoa Kì có những thuận lợi và khó khăn gì?
Câu 2: Trình bày những thành tựu kinh tế của Hoa Kì sau chiến tranh thế giới thứ 2 đến 1973? Những nhân tố nào thúc đẩy sự phát triển thần kì của nền kinh tế Hoa Kì?
Câu 3: Theo em, trong những nguyên nhân trên, nguyên nhân nào là quan
trọng nhất? tại sao?
Câu 4: Việt Nam có thể học tập được gì từ Hoa Kì để phát triển kinh tế đất nước?
Câu 5: Trình bày những thành tựu kinh tế của Hoa Kì từ 1973 đến 2000
Câu 6: Khái quát chính sách đối ngoại của Hoa Kì từ sau chiến tranh thế giới thứ 2 đến 2000? Nêu nhận xét của em về chính sách đối ngoại và chiến lược toàn cầu của Hoa Kì
Câu 7: Sự kiện nào mở ra mối quan hệ ngoại giao mới của Hoa Kì với phe
XHCN ?
Câu 8: Nêu suy nghĩ của em về tình hình an ninh của Hoa Kì dẫn đến sự điều
chỉnh chính sách đối ngoại của Hoa Kì hiện nay?
III KẾ HOẠCH DẠY HỌC
Trang 4-Trình bày những thành tựu kinh tế của Hoa Kì sau chiến tranh thế giới thứ 2?
Những nhân tố nào thúc đẩy
sự phát triển thần kì của nền kinh tế Hoa Kì?
-Theo em, trong những nguyên nhân trên, nguyên nhân nào là quan trọng nhất?
tại sao?
-Việt Nam có thể học tập được gì từ Hoa Kì để phát triển kinh tế đất nước?
-Khái quát chính sách đối ngoại của Hoa Kì từ sau chiến tranh thế giới thứ 2? Nêu nhận xét của em về chính sách đối ngoại và chiến lược toàn cầu của Hoa Kì
GV chuyển giao nhiệm vụ cho HS bằng các câu hỏi;
Cung cấp tư liệu, hình ảnh, lược đồ, biểu
đồ về vị trí địa
lý, kinh tế, chính sách đối ngoại của Hoa
Kì để định hướng hỗ trợ học sinh
HS nêu được những hiểu biết ban đầu có thể chưa đầy đủ về:
Vị trí địa lý, thành tựu kinh
tế, nguyên nhân phát triển kinh tế
và chính sách đối ngoại của Hoa Kì, mối quan hệ ngoại giao giữa Việt Nam với Hoa Kỳ
Phát phiếu học
tập, phân công
nhiệm vụ
Thực hiện chủ đề về Hoa Kì theo kế hoạch và những định hướng của GV đã nêu ra
Chuẩn bị kế hoạch thực hiện
dự án, phiếu đánh giá sản phẩm và những
hỗ trợ khác cho việc thực hiện
dự án của HS
Hỗ trợ học sinh
Kế hoạch thực hiện dự án của nhóm: Phân công nhiệm vụ, thống nhất địa điểm và cách thức tiến hành
đề nghiên cứu
Lắng nghe các nhóm trình bày;
Nêu câu hỏi;
Tiến hành đánh giá sản phẩm nhóm;
Nhận xét và tổng kết hoạt động nhóm
Bản thuyết trình báo cáo,
clip và kết quả tìm hiểu
Bảng đánh giá
hoạt độngcủa cá nhân trong nhóm;
Kết quả đánh giá sản phẩm
của nhóm
Trang 52 Chuẩn bị của giáo viên và học sinh
a Giáo viên:
- Máy tính, máy chiếu,
- Tranh ảnh, phim tư liệu; Bản đồ, lược đồ, biểu đồ
- Các tư liệu có liên quan về Hoa Kì
- Bài giảng điện tử, bản kế hoạch phân công tổ chức nhiệm vụ cho học sinh
b Học sinh:
- Soạn bài và tìm hiểu bài trước ở nhà
- Sưu tầm tranh ảnh, tư liệu theo yêu cầu cuả giáo viên
3 Các hoạt động học tập
(Địa 11 dạy)
*Hoạt động 1: Vấn đáp
-Bước 1: Giáo viên đặt câu hỏi
Qua kiến thức lớp 11 hãy nêu vị
trí địa lí và phạm vi lãnh thổ của Hoa
-Phần đất ở trung tâm Bắc Mĩ có diện tích hơn
8 triệu km2 với chiều dài từ đông sang tây khoảng 4500 km và chiều dài từ bắc xuống nam 2500 km.
Đây là khu vực rộng lớn nên thiên nhiên
có sự thay đổi rõ rệt từ ven biển vào nội địa,
từ phía nam lên phía bắc.
Hình dạng lãnh thổ cân đối, thuận lợi cho phân bố sản xuất và phát triển giao thông -Vị trí địa lí của Hoa Kì có một số đặc điểm chính:
- Có thị trường tiêu thu rộng lớn
- Trong hai cuộc chiến tranh thế giới đất nước không bị tàn phá mà giàu lên nhờ chiến tranh
Trang 6SỬ 11 dạy
*Hoạt động 2: Thảo luận nhóm
-Bước 1:
Giáo viên chia lớp thành 4
nhóm, yêu cầu mỗi nhóm làm 1 câu hỏi
trong thời gian 4 phút
-Bước 2: Giáo viên giao câu hỏi cho
các nhóm
-Nhóm 1:Trình bày những thành tựu
kinh tế của Hoa Kì sau chiến tranh thế
giới thứ 2 đến 1973? Những nhân tố
nào thúc đẩy sự phát triển của Hoa Kì?
-Nhóm 2: Theo em, trong những
nguyên nhân trên, nguyên nhân nào là
quan trọng nhất? tại sao?
Học sinh dựa vào nội dung sách
giáo khoa, hình ảnh do giáo viên cung
-Nhóm 1: trả lời, giáo viên chốt ý
- Giao lưu kinh tế, mở rộng thị trường, phát triển kinh tế biển
II Nước Mĩ từ năm 1945 đến năm 1973:
a Kinh tế:
-Sau chiến tranh thế giới thứ hai, nền kinh tế
mĩ phát triển mạnh mẽ:
+ Nông nghiệp: Năm 1949, sản lượng bằng
hai lần của các nước Anh, Pháp, CHLB Đức, Italia, Nhật cộng lại.
+Công nghiệp: khoảng nửa sau những năm
40, Mĩ chiếm hơn một nữa sản lượng công nghiệp toàn thế giới, năm 1948 là hơn 56%
+Tài chính: Mĩ nắm hơn 50% số tàu bè đi lại
trên mặt biển, ¾ trữ lượng vàng của thế giới, kinh tế Mĩ chiếm gần 40% tổng sản phẩm
Trang 7*Gợi ý: (Câu hỏi của nhóm 2 và nhóm
3 học sinh cần nắm được các ý sau)
-Nhóm 2: Theo em, trong những
nguyên nhân trên, nguyên nhân nào là
quan trọng nhất? tại sao?
+ Tận dụng những điều kiện thuận
lợi của đất nước để phát triển kinh tế
*Nguyên nhân:
- Lãnh thổ rộng, TNTN phong phú, nguồn nhân lực dồi dào, trình độ kĩ thuật cao, năng động, sáng tạo.
- Lợi dụng chiến tranh để làm giàu, thu lời từ bán vũ khí và phương tiện chiến tranh.
- Áp dụng những thành tựu cách mạng
KH-KT hiện đại để nâng cao năng xuất, hạ giá thành sản phẩm, điều chỉnh hợp lí cơ cấu sản xuất.
- Các công ty Mĩ có sức sản xuất, cạch tranh lớn và có hiệu quả trong và ngoài nước.
-Các chính sách và biện pháp điều tiết của chính phủ Mĩ có vai trò quan trọng thúc đẩy sản xuất.
b Khoa học-kĩ thuật:
Là nước khởi đầu cuộc cách mạng khoa
học-kĩ thuật hiện đại với nhiều thành tựu: công cụ sản xuất mới, vật liệu mới, năng lượng mới…
III Nước Mĩ từ năm 1973 đến năm 2000: 1.Kinh tế Mĩ từ năm 1973 đến năm 1991:
- Năm 1973, do tác động của cuộc khủng hoảng năng lượng thế giới, kinh tế Mĩ lâm vào khủng hoảng và suy thoái: Năng suất lao động 1974-1981 giảm còn 0,43%/năm,
Hệ thống tiền tệ-tài chính, tín dụng rối loạn
1974 dự trữ vàng chì còn hơn 11 tỉ USD
Trang 8*Hoạt động 3: Vấn đáp
-Bước 1: Giáo viên nêu câu hỏi
Khái quát chính sách đối ngoại của
Hoa Kì từ sau chiến tranh thế giới
thứ 2 đến 2000? Nêu nhận xét của em
về chính sách đối ngoại và chiến lược
toàn cầu của Hoa Kì?
-Bước 2:
Học sinh dựa vào sách giáo
khoa kết hợp với xem hình để trả lời
2 Kinh tế Mĩ từ năm 1991 đến năm 2000:
-Trong thập kỉ 90, tuy có trãi qua những đợt suy thoái ngắn nhưng vẫn đứng đầu thế giới: Năm 2000, GDP của Mĩ đạt 9765 tỉ USD, bình quân GDP đầu người là 34600 USD
Mĩ tạo ra 25% giá trị tổng sản phẩm của toàn thế giới
- Sử dụng khẩu hiệu “ Thúc đẩy dân chủ” để
can thiệp vào công việc nội bộ của nước khác.
Trang 9+ Chiến lược toàn cầu:
Cơ bản thất bại ( sự phát triển
mạnh mẽ của Nhật, Đức, Pháp; nhà
nước XHCN còn tồn tại: Cuba, Việt
Nam, Trung Quốc, Triều Tiên )
Hoa Kì vẫn là cường quốc số 1
thế giới
*Hoạt động 4: Phát vần
-Bước 1: Giáo viên đặt câu hỏi
Sự kiện nào mở ra mối quan hệ ngoại
giao mới của Hoa Kì với phe XHCN ?
-Bước 2:
Học sinh dựa vào kiến thức đã học lớp
11 kết hợp với xem hình để trả lời
thăm Liên Xô
+ Mĩ thiết lập quan hệ ngoại giao
với Việt Nam, Cu Ba
*Hoạt động 5: Vấn đáp
-Bước 1: Giáo viên nêu câu hỏi
Nêu suy nghĩ của em về tình hình an
ninh của Hoa Kì dẫn đến sự điều
chỉnh chính sách đối ngoại của Hoa
Kì hiện nay?
-Bước 2:
Học sinh dựa vào kiến thức đã học lớp
11 kết hợp với xem hình để trả lời
-Bước 3:
Học sinh nhận xét câu trả lời của
Trang 10- Tình hình kinh tế Mĩ từ năm 1945-1973? Nguyên nhân dẫn đến sự phát triển kinh
tế Mĩ, nguyên nhân nào quan trọng nhất? Vì sao?
- Tình hình kinh tế Mĩ từ năm 1973-1991 diễn ra như thế nào?
- Tình hình kinh tế Mĩ từ năm 1991-2000 diễn ra như thế nào?
-Chính sách đối ngoại của Mĩ từ 1945 đến nay?
Trang 11Nước Mỹ§ là nước cộng hòa lập hiến liên bang gồm có 50 tiểu bang và một quận liên bang Thủ đô là Washington DC nằm giữa Bắc Mỹ Mỹ quốc giáp Thái Bình Dương ở phía tây, Đại Tây Dương ở phía đông, Canada ở phía bắc và Mexico
ở phía nam Tiểu bang Alaska nằm trong vùng tây bắc của lục địa Bắc Mỹ, giáp với Canada ở phía đông Tiểu bang Hawaii nằm giữa Thái Bình Dương Mỹ cũng
có 14 lãnh thổ hay còn được gọi là vùng quốc hải rải rác trong Biển Caribe và Thái Bình Dương New York là thành phố lớn nhất nước Mỹ
Với 9,83 triệu km2, Mỹ là quốc gia lớn hạng thứ ba về diện tích sau Nga và Trung Quốc
Vì Mỹ có diện tích lớn và có nhiều địa hình rộng lớn nên gần như có tất cả các loại khí hậu Khí hậu ôn hòa có ở đa số các vùng, khí hậu nhiệt đới ở Hawaii
và miền nam Florida, khí hậu địa cực ở Alaska, khí hậu Địa Trung Hải ở duyên hải California
Trang 122.Thông tin về Kinh
thích bởi tài nguyên
thiên nhiên§ phong
phú, một cơ sở hạ
tầng phát triển tốt, và
hiệu suất cao
Trang 13Theo Quỹ Tiền tệ Quốc tế§, tổng sản phẩm nội địa§ của Hoa Kỳ hơn 13 ngàn tỷ đô
la chiếm 20 phần trăm tổng sản phẩm thế giới§.[5] Đây là tổng sản phẩm nội địa lớn nhất thế giới, lớn hơn một chút so với tổng sản phẩm nội địa kết hợp của Liên hiệp châu Âu§ ở sức mua tương đương năm 2006.[72] Hoa Kỳ đứng hạng 8 thế giới về tổng sản lượng nội địa trên đầu người và hạng tư về tổng sản phẩm nội địa trên đầu người theo sức mua tương đương§.[5]Hoa Kỳ là nước nhập cảng hàng hóa lớn nhất và là nước xuất cảng đứng hạng nhì Canada§, Trung Quốc, México§, Nhật Bản§, và Đức§ là các bạn hàng lớn nhất của Hoa Kỳ
[73] Hàng xuất cảng hàng đầu là máy móc điện, trong khi xe hơi chiếm vị trí hàng đầu về nhập cảng.[74] Nợ quốc gia của Hoa Kỳ lớn nhất thế giới, đầu năm 2015 là
18 471 090 985 000 USD.Theo Bộ Ngân khố Hoa Kỳ thì con số nợ này không tính khoản nợ của tiểu bang và nợ địa phương và chưa bao gồm các khoản chi cho các chương trình an sinh và Medicare Tính theo phần trăm tổng sản phẩm nội địa, nợ của Hoa Kỳ xếp thứ 30 trong số 120 quốc gia mà số liệu sẵn có.[75] Phía cạnh tư nhân chiếm phần lớn nền kinh tế§ Hoạt động kinh tế của chính phủ chiếm 12,4% tổng sản phẩm nội địa.[76] Nền kinh tế là hậu công nghiệp§, với khía cạnh dịch vụ đóng góp khoảng trên 75%tổng sản phẩm nội địa§ Ngành thương nghiệp dẫn đầu, tính theo tổng doanh thu là buôn bán sỉ và lẻ; theo lợi tức khấu trừ là tài chánh và bảo hiểm.[77] Hoa Kỳ vẫn là một siêu cường§ công nghiệp§ với các sản phẩm hóa học§ dẫn đầu ngành sản xuất.[78] Hoa Kỳ là nước sản xuất dầu lớn hạng ba trên thế giới và nước tiêu thụ dầu đứng hạng nhất.[79] Đây là nước sản xuất năng lượng điện và hạt nhân số một của thế giới cũng như khí đốt thiên nhiên hóa lỏng, nhôm§, sulfur§, phosphat§, và muối Nông nghiệp§ chỉ chiếm 1% GDP nhưng chiếm 60% sản xuất nông nghiệp của thế giới.[80] Vụ mùa hái ra tiền dẫn đầu của Hoa Kỳ là cần sa§ mặc dù luật liên bang nghiêm cấm trồng và bán cần sa
làm ăn tại Hoa Kỳ không
có lập sổ lương bổng, nhưng chúng chỉ chiếm một phần nhỏ giao dịch Các hãng
có sổ lương từ 500 hoặc nhiều hơn chiếm 49,1 phần trăm tất cả các công nhân được trả lương; năm 2002§, chiếm 59,1 phần trăm giao dịch.[82] Hoa Kỳ xếp hạng
ba trong danh sách chỉ số thuận lợi làm ăn của Ngân hàng Thế giới§.[83] So với châu Âu§, tài sản của Hoa Kỳ và thuế lợi tức thu được từ các tập đoàn thông thường cao hơn trong khi thuế tiêu thụ và nhân lực thấp hơn.[84]Sở Giao dịch Chứng khoán New York§ lớn nhất thế giới theo giá trị đô la§
Năm 2005§, 155 triệu người đã làm việc có lãnh lương, trong đó có 80 phần trăm làm việc toàn thời gian.[85] Phần đông khoảng 79 phần trăm làm việc trong ngành cung cấp dịch vụ.[86] Với khoảng 15,5 triệu người, chăm sóc sức khỏe và trợ giúp xã hội là hai lĩnh vực mướn người hàng đầu.[87] Khoảng 12 phần trăm
