TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM KỸ THUẬT THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH ĐÁNH GIÁ NĂNG LỰC ỨNG DỤNG ICT TRONG GIẢNG DẠY CỦA ĐỘI NGŨ GIÁO VIÊN CÁC TRƯỜNG CAO ĐẲNG & TRUNG CẤP CHUYÊN NGHIỆP MỘT SỐ TỈNH PHÍA
Trang 1TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM KỸ THUẬT
THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
ĐÁNH GIÁ NĂNG LỰC ỨNG DỤNG ICT TRONG GIẢNG DẠY CỦA ĐỘI NGŨ GIÁO VIÊN CÁC TRƯỜNG CAO ĐẲNG & TRUNG CẤP CHUYÊN NGHIỆP MỘT SỐ TỈNH PHÍA NAM & THIẾT KẾ CHƯƠNG TRÌNH
BỒI DƯỠNG NÂNG CAO NĂNG LỰC ICT
CHO ĐỘI NGŨ NÀY
MÃ SỐ: B2007 - 22 - 21
Tp Hồ Chí Minh, tháng 8 năm 2010
S 0 9
S KC 0 0 2 8 8 4
BÁO CÁO TỔNG KẾT ĐỀ TÀI KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ CẤP BỘ
Trang 2BÁO CÁO TỔNG KẾT
ĐỀ TÀI KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ CẤP BỘ
ĐÁNH GIÁ NĂNG LỰC ỨNG DỤNG ICT
TRONG GIẢNG DẠY CỦA ĐỘI NGŨ GIÁO VIÊN CÁC TRƯỜNG CAO ĐẲNG & TRUNG CẤP CHUYÊN NGHIỆP MỘT SỐ TỈNH PHÍA NAM
& THIẾT KẾ CHƯƠNG TRÌNH BỒI DƯỠNG NÂNG CAO NĂNG LỰC ICT CHO ĐỘI NGŨ NÀY
MÃ SỐ: B2007-22-21
Chủ nhiệm ñề tài: ThS GVC NGUYỄN NGỌC ĐÀO
TS GVC ĐỖ MẠNH CƯỜNG
THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH THÁNG 08 NĂM 2010
Trang 3Trang 1
DANH SÁCH THÀNH VIÊN THAM GIA ĐỀ TÀI
TT Họ và tên Học vị/
chức danh
Ngành / chuyên môn Đơn vị công tác
SPKT
ĐƠN VỊ PHỐI HỢP THỰC HIỆN
Viện Nghiên cứu Phát triển Giáo dục Chuyên nghiệp
Trang 4TÓM TẮT KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
ĐỀ TÀI KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ CẤP BỘ
Tên ñề tài: “Đánh giá năng lực ứng dụng ICT trong giảng dạy của ñội ngũ giáo
viên trong các trường cao ñẳng và trung cấp chuyên nghiệp một số tỉnh phía Nam và thiết kế chương trình bồi dưỡng nâng cao năng lực ICT cho ñội ngũ này”
Mã số: B2007-22-21
TS GVC Đỗ Mạnh Cường
Cơ quan chủ trì ñề tài: Trường Đại học Sư Phạm Kỹ Thuật Thành phố Hồ Chí Minh
Cơ quan và cá nhân phối hợp thực hiện: Viện Nghiên cứu Phát triển Giáo dục Chuyên nghiệp
Thời gian thực hiện: tháng 6/2007- tháng 6/2010
dạy học (năng lực ICT) của ñội ngũ giáo viên các trường CĐ-TCCN ở Tp HCM và một số tỉnh phía Nam theo những chuẩn mực khoa học
các trường CĐ-TCCN ở Tp.HCM và một số tỉnh phía Nam theo các chuẩn mực khoa học, phù hợp
Để ñạt ñược mục tiêu trên, những nội dung nghiên cứu sau ñây sẽ ñược tiến
hành:
ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học (gọi tắt là năng lực ICT) của
giáo viên và các mô hình ñánh giá trong giáo dục
cụ thể ñể ñánh giá năng lực ICT của giáo viên
học ở các trường trong phạm vi nghiên cứu của ñề tài
Tp HCM và một số tỉnh phía Nam
Trang 5Trang 3
ñể bồi dưỡng nâng cao năng lực ICT cho các trường CĐ-TCCN tại Tp
HCM và một số tỉnh phía Nam
• Tiến hành thử nghiệm hai khóa bồi dưỡng nâng cao năng lực ICT cho giáo viên các trường CĐ-TCCN (30 học viên) theo chương trình ñã xây dựng
công nghệ thông tin trong dạy học (gọi tắt là năng lực ICT) của giáo viên
lý thuyết về truyền bá (Diffusion theory) và chấp nhận (Adoption theory)
lực ICT của giáo viên
Khảo sát ñiều kiện cơ sở vật chất phục vụ việc ứng dụng ICT trong dạy học ở các trường trong phạm vi nghiên cứu của ñề tài
giáo viên các trường CĐ-TCCN tại Tp HCM và một số Tỉnh phía Nam
lực ICT cho các trường CĐ-TCCN
theo chương trình ñã xây dựng
Trang 6SUMMARY
Project Title: "Assessing the competence of ICT application in teaching of teachers in colleges and Vocational Schools in some Southern provinces and then designing training programs for ICT capacity improving of these teachers”
Code number: B2007-22-21
Core Lecture Đo Manh Cuong PhD
Implementing Institution: The University of Technical Education (UTE)
Cooperating Institution (s): Institute for Research and Developing of Professional Education (IPE)
Duration: from 6/2007 to 6/2010
Objectives:
• Competence assessment of the application of information technology in teaching and communication (Competency ICT) of teachers in colleges and Vocational schools in HCMC and some Southern provinces according to scientific standards
• Developing training programs based on suitable and scientific standards
to improve teachers’ ICT competency in colleges and Vocational schools
in HCMC and some Southern provinces
Main contents:
Vietnam
• Design a model of assessment, standards competency, and specific criteria
to assess ICT competency of teachers
• Assess the infrastructure and facilities used for ICT application in teaching at the school studied by the Project
• Survey and assess teachers’ ICT competency in colleges and Vocational schools in HCMC and some Southern provinces
• Design program, compile documents, software engineering research and test a training course on ICT competency for some of teachers in colleges and Vocational schools
Results obtained:
of teachers
An analysis of the common models for evaluation in education based on the diffusion theory and adoption theory
Trang 7Trang 5
A construction of the evaluation model and criteria for assessing ICT competence of teachers
A survey on the infrastructures and resources for the application of ICT in teaching and learning
A survey, data processing and evaluation of ICT competence of teachers
in professional schools/colleges in HCMC and some provinces of South Vietnam
A making of a short course curriculum, learning texts and software techniques to improve ICT competence for teachers in professional schools/colleges in HCMC and some provinces of South Vietnam
competence of teachers in professional schools/colleges in HCMC and some provinces of South Viet Nam
Trang 8MỤC LỤC
LỜI NÓI ĐẦU
CHƯƠNG 1: NHŨNG VẤN ĐỂ CHUNG 12
I TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI 12
II MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU 12
III GIẢ THUYẾT NGHIÊN CỨU 13
IV NỘI DUNG NGHIÊN CỨU 13
V PHƯƠNG PHÁP TIẾP CẬN VÀ NGHIÊN CỨU 13
VI PHẠM VI NGHIÊN CỨU 14
CHƯƠNG 2: TỔNG QUAN 15
I THUẬT NGỮ 15
I.1 Năng lực ICT của giáo viên 15
I.2 Thiết kế dạy học 15
I.3 Multimedia dạy học 15
II NGHIÊN CỨU VỀ NĂNG LỰC ICT CỦA GIÁO VIÊN 16
II.1 Năng lực ICT của giáo viên theo Unesco 16
II.2 Ma trận năng lực và sử dụng ma trận năng lực ICT 18
III MỘT SỐ MÔ HÌNH ĐÁNH GIÁ TRONG GIÁO DỤC 19
III.1 Mô hình Kirkpatrick 19
III.2 Mô hình CBAM 20
III.3 Mô hình chuyển ñổi (Instructional Transformation model _ IT model) 22
IV TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU NĂNG LỰCICT CỦA GIÁO VIÊN Ở VIỆT NAM 24 IV.1 Dự án PiL (Microsoft Partner in Learning) 25
IV.2 Chương trình “Teach to Future” của Intel 27
CHƯƠNG 3: ĐÁNH GIÁ NĂNG LỰC ICT CỦA GIÁO VIÊN 29
I Xây DỰNG MÔ HÌNH ĐÁNH GIÁ NĂNG LỰC ict 29
I.1 Phân tích các mô hình phổ biến hiện nay 29
I.2 Đề xuất mô hình ñánh giá 32
II ĐO LƯỜNG NĂNG LỰC ICT CỦA GIÁO VIÊN 32
II.1 Thiết kế công cụ ño 33
II.2 Chọn mẫu 35
II.3 Khảo sát và xử lý số liệu 36
III KẾT QUẢ KHẢO SÁT 37
III.1 Cơ sở vật chất/tài nguyên của các trường 37
III.2 NĂNG LỰC ICT CỦA GIÁO VIÊN 39
III.3 Đối chiếu năng lực ICT của giáo viên với chất lượng sản phẩm multimedia 50
IV HỘI THẢO KHOA HỌC 50
CHƯƠNG 4: XÂY DỰNG CHƯƠNG TRÌNH BỒI DƯỠNG 52
Trang 9Trang 7
I Xây dựng chương trình 52
I.1 Mô hình thiết kế chương trình bồi dưỡng 52
I.2 Nghiên cứu công cụ phần mềm 54
I.3 Tổ chức lớp bồi dưỡng 55
II KẾT QUẢ CÁC LỚP THỬ NGHIỆM CHƯƠNG TRÌNH 55
II.1 Nội dung chương trình và tổ chức lớp bồi dưỡng 55
II.2 Đánh giá khóa bồi dưỡng 56
CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ 61
I KẾT LUẬN 61
II ĐỀ NGHỊ 63
Trang 10DANH SÁCH BẢNG
Bảng 1 Ví dụ sử dụng bảng ma trận năng lực ñể xây dựng chương trình bồi dưỡng 19
Bảng 2 Các mức ñộ sử dụng máy tính theo mô hình chuyển ñổi 22
Bảng 3 Phân tích ñối chiếu các mô hình ñánh giá phổ biến hiện nay 30
Bảng 4 Đề xuất mô hình ñánh giá theo tác ñộng của sự thay ñổi 31
Bảng 5 Lựa chọn ma trận năng lực ICT theo ñiều kiện Việt Nam 33
Bảng 6 Chỉ số trung bình của các trường về giáo viên, sinh viên và ngành nghề 37
Bảng 7 Tình hình cơ sở vật chất phục vụ ứng dụng CNTT trong dạy học 37
Bảng 8 Tài nguyên phục vụ giảng dạy học tập với CNTT 38
Bảng 9 Nhu cầu về cơ sở vật chất và bồi dưỡng giáo viên 38
Bảng 10 Kiểm nghiệm chi bình phương cho các kết quả khảo sát 48
Bảng 11 Đánh giá của giáo viên tham gia khóa bồi dưỡng 59
Trang 11Trang 9
DANH SÁCH HÌNH
Hình 1 Mô hình A.D.D.I.E ñể thiết kế dạy học 32
Hình 2 Nội dung các pha trong mô hình A.D.D.I.E 33
Hình 3 Đánh giá các thành phần của năng lực sử dụng máy tính 40
Hình 4 Năng lực sư phạm sử dụng máy tính tổng quát 41
Hình 5 Trình ñộ tin học của giáo viên (theo chứng chỉ A, B, C) 41
Hình 6 Đánh giá các thành phần năng lực sử dụng phần mềm công cụ 42
Hình 7 Đánh giá năng lực sử dụng phần mềm công cụ 43
Hình 8 Đánh giá các thành phần năng lực sư phạm về ICT 57
Hình 9 Đánh giá năng lực sư phạm về ICT của giáo viên 45
Hình 10 Đánh giá các thành phần về năng lực lập kế hoạch/quản lý 46
Hình 11 Đánh giá chung năng lực lập kế hoạch/quản lý 47
Hình 12 Tổng hợp năng lực ICT của giáo viên CĐ-TCCN 47
Hình 13 Đánh giá chung về năng lực ICT của giáo viên CĐ-TCCN 48
Hình 14 Sự khác biệt về năng lực ICT theo giới tính 50
Hình 15 Năng lực thiết kế bài giảng tương tác (trước khóa bồi dưỡng) 52
Hình 16 Năng lực thiết kế bài giảng tương tác (sau khóa bồi dưỡng) 59
Hình 17 Biểu ñồ kết quả ñánh giá khóa bồi dưỡng 59
Hình 18 Biểu ñồ ý kiến ñánh giá của giáo viên tham gia khóa học 59
Trang 12LỜI NÓI ĐẦU
Như mọi nghề nghiệp khác, bối cảnh xã hội trong lĩnh vực giáo dục
có những biến ñổi ngày càng mạnh mẽ và nhanh chóng Sự thay ñổi của yêu cầu xã hội, môi trường giáo dục, công nghệ giáo dục ñòi hỏi năng lực của giáo viên cũng phải ñược thay ñổi theo cho phù hợp
Từ lâu nay, yêu cầu về năng lực nói chung ñối với giáo viên trong các trường cao ñẳng và trung cấp chuyên nghiệp (CĐ-TCCN) tuy có ñược ñặt ra, nhưng còn khá chung chung, chủ yếu tập trung vào các văn bằng chứng chỉ cần phải có Việc xây dựng và áp dụng các chuẩn năng lực nghề nghiệp với các chỉ số cụ thể ñể có thể ño lường, ñánh giá chưa ñược quan tâm ñúng mức
Sự thiếu vắng các chuẩn năng lực ñối với giáo viên là một trong những nguyên nhân khiến cho chương trình ñào tạo sư phạm của chúng ta hiện nay khá lạc hậu, ít ñược cập nhật Điều này góp phần làm cho hệ thống giáo dục nói chung và hệ thống giáo dục nghề nghiệp Việt Nam chưa ñáp ứng
ñược các yêu cầu xã hội
Trong lĩnh vực công nghệ dạy học, công nghệ thông tin từng ñược mong ñợi như là ñòn bẩy ñể nâng cao năng lực giáo viên, giúp giáo viên ñổi mới phương pháp giảng dạy, nâng cao chất lượng ñào tạo Tuy nhiên, sau hơn hai mươi năm ñầu tư trang bị, những kỳ vọng ấy vẫn còn ở phía trước
Hiện nay, ứng dụng công nghệ thông tin ñể ñổi mới phương pháp giảng dạy vẫn ñang ở giai ñoạn phong trào thi ñua chứ chưa ñi vào ñời sống giảng dạy thường ngày Mặc dù ñược trang bị rất nhiều các thiết bị hỗ trợ (như computer, LCD projector v.v.), nhưng trong các trường CĐ-TCCN máy tính chủ yếu ñược dùng làm thiết bị thực hành phục vụ ñào tạo các chuyên ngành liên quan ñến công nghệ thông tin, hoặc ñể số hóa các tài liệu in, tài liệu viết tay
Trang bị cơ sở vật chất, công nghệ và trình ñộ nhân lực công nghệ thông tin nói chung không phải nguyên nhân cơ bản của những hạn chế trên Chính vì thế, phải tìm hiểu thực chất vấn ñề từ năng lực ứng dụng công nghệ thông tin và truyền thông trong dạy học của ñội ngũ giáo viên các trường cao
ñẳng và trung cấp
Trang 13Trang 11
Từ thực tiễn và những nhận ñịnh trên, với mong muốn góp phần ñưa
ứng dụng công nghệ thông tin thực sự thành một sức mạnh ñổi mới phương
pháp dạy học, nâng cao chất lượng ñào tạo tại các trường cao ñẳng/trung cấp chuyên nghiệp ở Tp Hồ Chí Minh và khu vực phía Nam, chúng tôi ñã ñăng
ký và thực hiện ñề tài “Đánh giá năng lực ứng dụng ICT trong giảng dạy của ñội ngũ giáo viên trong các trường cao ñẳng và trung cấp chuyên nghiệp một số tỉnh phía Nam và thiết kế chương trình bồi dưỡng nâng cao năng lực ICT cho ñội ngũ này”
Nhóm nghiên cứu ñã cố gắng làm việc với tinh thần trách nhiệm cao nhất, và hy vọng góp phần ñể những nhà quản lý ñưa ra ñược những quyết sách ñúng ñắn cho vấn ñề quan trọng này
Trang 14CHƯƠNG 1: NHŨNG VẤN ĐỂ CHUNG
I TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI
Công nghệ thông tin và truyền thông (ICT) vốn ñược coi là một trong những ñòn bẩy giúp ñổi mới và nâng cao chất lượng giáo dục – ñào tạo Đã gần 30 năm trôi qua kể từ khi Vụ Đại Học và Trung Học Chuyên Nghiệp trang bị máy vi tính cho các trường ñại học và cao ñẳng trong cả nước, nhiều
dự án trang bị và nâng cao năng lực ứng dụng công nghệ thông tin và truyền thông trong dạy học ñược triển khai, nhưng những kỳ vọng ñặt ra vẫn chỉ ñạt kết quả rất khiêm tốn
Một trong những thiếu sót cơ bản là chúng ta ñổi mới dạy học theo kiểu phong trào chứ chưa quan tâm thực sự ñến cơ sở của ñổi mới về mặt xã hội là sự quảng bá (diffusion) cũng như chưa chú trọng ñến sự chấp nhận của mỗi cá nhân giáo viên, sinh viên (adoption) ñối với ñổi mới
Để có thể ñổi mới dạy học thành công với sự hỗ trợ của công nghệ
thông tin, các dự án và chương trình phải dựa trên sự phân tích ñánh giá một cách ñầy ñủ về thực trạng, năng lực của hệ thống (vật chất, tổ chức, con người) Tuy nhiên, cho ñến nay chúng ta vẫn chưa có ñược một ñánh giá khách quan về năng lực ICT của các trường và ñội ngũ giáo viên, ñặc biệt ở các trường cao ñẳng và TCCN Điều này gây trở ngại rất lớn cho các trường trong việc xây dựng kế hoạch công nghệ, xây dựng chương trình bồi dưỡng năng lực cho giáo viên
Vì thế, nghiên cứu ñánh giá năng lực ICT của giáo viên các trường CĐ-TCCN với những mô hình và tiêu chí ñáng tin cậy, có cơ sở khoa học là một yêu cầu cấp bách, góp phần vào mục tiêu nâng cao năng lực, trình ñộ của giáo viên
II MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU
Đánh giá năng lực ứng dụng công nghệ thông tin và truyền thông
trong dạy học (năng lực ICT) của ñội ngũ giáo viên các trường CĐ-TCCN ở
Tp HCM và một số tỉnh phía Nam theo những chuẩn mực khoa học
Xây dựng chương trình bồi dưỡng nâng cao năng lực ICT cho giáo viên các trường CĐ-TCCN ở Tp.HCM và một số tỉnh phía Nam theo các chuẩn mực khoa học, phù hợp
Trang 15Trang 13
III GIẢ THUYẾT NGHIÊN CỨU
“Nếu ñánh giá ñược năng lực năng lực ICT của giáo viên các trường cao ñẳng, trung cấp chuyên nghiệp theo mô hình và tiêu chí ñáng tin cậy thì sẽ có cơ sở khoa học ñể xây dựng chương trình bồi dưỡng nâng cao năng lực ICT cho giáo viên phù hợp với các chuẩn mực chung.”
IV NỘI DUNG NGHIÊN CỨU
Để ñạt ñược mục tiêu trên, những nội dung nghiên cứu sau ñây sẽ ñược tiến hành:
Tổng quan các nghiên cứu hiện có của thế giới và Việt Nam về năng lực ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học (gọi tắt là năng lực ICT) của giáo viên và các mô hình ñánh giá trong giáo dục
Xây dựng mô hình ñánh giá và các chuẩn năng lực cùng với các tiêu chí cụ thể ñể ñánh giá năng lực ICT của giáo viên
Khảo sát, ñiều kiện cơ sở vật chất phục vụ việc ứng dụng ICT trong dạy học ở các trường trong phạm vi nghiên cứu của ñề tài
Khảo sát, ñánh giá năng lực ICT của giáo viên các trường CĐ-TCCN tại Tp HCM và một số tỉnh phía Nam
Xây dựng chương trình, biên soạn tài liệu, nghiên cứu kỹ thuật phần mềm ñể bồi dưỡng nâng cao năng lực ICT cho các trường CĐ-TCCN tại Tp HCM và một số tỉnh phía Nam
Tiến hành thử nghiệm hai khóa bồi dưỡng nâng cao năng lực ICT cho giáo viên các trường CĐ-TCCN (30 học viên) theo chương trình
ñã xây dựng
V PHƯƠNG PHÁP TIẾP CẬN VÀ NGHIÊN CỨU
Đề tài sử dụng các phương pháp nghiên cứu sau ñây:
Nghiên cứu lý thuyết
Nghiên cứu các mô hình ñánh giá phổ biến trong giáo dục liên quan ñến ñổi mới và chấp nhận (Diffusion & Adoption Theories)