SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THỪA THIÊN HUẾ TRƯỜNG THPT VINH XUÂN SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM MỘT SỐ HOẠT ĐỘNG TRONG CÔNG TÁC CHỦ NHIỆM GIÚP HỌC SINH ĐOÀN KẾT GẮN BÓ Lĩnh vực: Hoạt động ngoài giờ
Trang 1
SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THỪA THIÊN HUẾ
TRƯỜNG THPT VINH XUÂN
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
MỘT SỐ HOẠT ĐỘNG TRONG CÔNG TÁC CHỦ NHIỆM GIÚP HỌC SINH
ĐOÀN KẾT GẮN BÓ
Lĩnh vực: Hoạt động ngoài giờ lên lớp
Tên tác giả:TRẦN THỊ PHƯƠNG
Giáo viên môn sinh học
Phú Vang, ngày 1 tháng 3 năm 2016
Trang 2
MỤC LỤC PHẦN I ĐẶT VẤN ĐỀ 1 Lý do chọn đề tài 1
2 Phạm vi nghiên cứu 2
3 Khả năng ứng dụng 2
PHẦN II GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ 3
I Những vấn đề lý luận chung 3
1 Về mặt lý luận 3
2 Về mặt thực tiễn 3
II Thực trạng của vấn đề 4
1 Thuận lợi 4
2 Khó khăn 4
3 Nguyên nhân dẫn đến học sinh trong lớp mất đoàn kết, gắn bó 4
III Một số hoạt động giúp học sinh đoàn kết gắn bó 6
1 Sự quan tâm từ giáo viên chủ nhiệm 6
2 Tổ chức nhiều hoạt động trong giờ sinh hoạt lớp 7
3 Tổ chức các hoạt động ngoại khóa 8
4 Thăm nhà học sinh 8
5 Giao trách nhiệm cho ban cán sự lớp 8
6 Phân nhóm trong học tập 9
IV Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm 9
PHẦN III KẾT LUẬN 10
1 Kết luận 10
2 Kiến nghị 10
TÀI LIỆU THAM KHẢO 11
PHỤ LỤC 12
Trang 3PHẦN I ĐẶT VẤN ĐỀ
1 Lý do chọn đề tài
Ông cha ta từ ngàn xưa đã có câu:
“Một cây làm chẳng nên non
Ba cây chụm lại nên hòn núi cao”
Câu ca dao trên đã từ lúc nào trở thành biểu tượng về tinh thần đoàn kết, tinh thần bất diệt của con người Việt Nam
Đúng vậy, đoàn kết là sức mạnh, đoàn kết sẽ đưa đến thắng lợi và thành công Đó là một điều hiển nhiên trong cuộc sống mà bấy lâu nay chúng ta đều tâm đắc và thừa nhận Đoàn kết là một đức tính cần thiết trong việc xây dựng và hình thành tính cách con người Nếu chịu khó quan sát và đúc kết chúng ta sẽ thấy rằng: những người có tinh thần đoàn kết, hòa đồng, trách nhiệm với tập thể… sau này sẽ đạt nhiều thành công trong cuộc sống Chính vì thế, ngay từ khi còn ngồi trên ghế nhà trường, mỗi học sinh cần được hình thành, duy trì và phát triển đức tính quan trọng này
Cũng chính vì lẽ đó, là những người công tác trong ngành sư phạm, làm giáo viên chủ nhiệm lớp học ai mà không muốn học sinh trong lớp mình chăm ngoan, học giỏi, thương yêu đoàn kết giúp đỡ lẫn nhau cùng tiến bộ Một lớp học có đoàn kết hay không còn quyết định đến sự nhìn nhận đánh giá của nhà trường với lớp cũng như với giáo viên chủ nhiệm Thử tưởng tượng một giáo viên chủ nhiệm phụ trách một một lớp mà trải qua cả năm học mà học sinh mạnh ai nấy chơi, chia bè chia phái, mâu thuẫn, nhiều học sinh thờ ơ, bị động, học kém… thì được nhìn nhận như thế nào? Do vậy, theo đánh giá chủ quan của tôi thì một khi lớp học chưa thật sự đoàn kết thì giáo viên chủ nhiệm chưa làm tròn trách nhiệm
Để xây dựng được một lớp học mà ở đó học sinh thật sự đoàn kết, yêu thương, tha thiết và gắn bó không phải là công việc một sớm một chiều mà đó thật sự là một quá trình dài hơi và gian nan đối với người giáo viên chủ nhiệm
Nó đòi hỏi người giáo viên chủ nhiệm phải có được cách nhìn nhận và đánh giá tình hình thật khoa học, có kế hoạch cụ thể và hợp lý cho cả năm học Nó cần phải đầu tư rất nhiều thời gian ngoài giờ, rèn luyện rất nhiều kỹ năng như quan sát, lắng nghe, thuyết phục, tổ chức… Bên cạnh đó đây cũng phải là vấn đề tâm huyết trăn trở và day dứt làm sao để biến thành hiện thực của người giáo viên chủ nhiệm Một khi đã được như vậy thì những phương pháp, những kinh nghiệm, những sáng tạo hữu ích sẽ dần xuất hiện… Để thay đổi một tập thể là cả một quá trình khoa học chứ không thể hời hợt!
Với mong muốn góp một phần nhỏ các giải pháp kinh nghiệm của mình giúp giáo viên chủ nhiệm xây dựng tình đoàn kết cho học sinh, để xây dựng nên
Trang 4một lớp học mà ở đó các em thực sự gắn bó, hòa đồng, yêu thương có trách nhiệm và giúp đỡ lẫn nhau trong học tập, san sẻ với nhau những khó khăn vui buồn trong cuộc sống để cùng nhau ngày càng tiến bộ Đó chính là lý do tôi chọn đề tài: “Một số hoạt động trong công tác chủ nhiệm giúp học sinh đoàn kết gắn bó ”
2 Phạm vi nghiên cứu
- Những tâm lý của học sinh trung học.
- Những nguyện vọng, sở thích mà học sinh quan tâm
- Những hoạt động phù hợp lứa tuổi học sinh
- Các giải pháp hình thành một tập thể đoàn kết
- Đối tượng nghiên cứu: Tập thể lớp12B8 trường THPT Vinh Xuân.
3 Khả năng ứng dụng
Đề tài có thể tham khảo và áp dụng chung cho các lớp THCS, THPT Tuy nhiên tùy điều kiện và hoàn cảnh cụ thể của từng trường, từng lớp, mỗi khu vực, vùng miền cần phải vận dụng linh hoạt, sáng tạo cho phù hợp tình hình thực tế
Trang 5PHẦN II GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
I Những vấn đề lý luận chung
1 Về mặt lý luận
Một trong những mục tiêu của Nghị quyết 29 Hội nghị lần thứ 8 Ban chấp
hành Trung ương khóa XI về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo đã nêu “Tạo chuyển biến căn bản, mạnh mẽ về chất lượng, hiệu quả giáo dục, đào tạo; đáp ứng ngàg càng tốt hơn trong công cuộc xây dựng, bảo vệ Tổ quốc và nhu cầu học tập của nhân dân Giáo dục con người việt nam phát triển toàn diện
và phát huy tốt tiềm năng, khả năng sáng tạo của mỗi cá nhân; yêu gia đình, yêu
Tổ quốc, yêu đồng bào; sống tốt và làm việc hiệu quả.”…
Đối với giáo dục phổ thông, tập trung phát triển trí tuệ, thể chất, hình thành phẩm chất, năng lực công dân… Nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện, chú trọng giáo dục lý tưởng, truyền thống, đạo đức, lối sống (mục tiêu của Nghị
quyết 29 Hội nghị lần thứ 8 Ban chấp hành Trung ương khóa XI).
2 Về mặt thực tiễn
Hiện nay đất nước ta đang trong bối cảnh toàn cầu hóa và hội nhập sâu vào nền kinh tế quốc tế Chúng ta đang hòa mình để tìm sự phát triển giữa một thế giới đầy biến động, nhiều cơ hội và cũng lắm thách thức, vì vậy mỗi công dân Việt Nam cần phải đoàn kết gắn bó, chủ động, sáng tạo để có thêm sức mạnh nhằm đối mặt với những yêu cầu ngày càng cao và khắt khe về kinh tế, văn hóa, khoa học, công nghệ để góp phần đưa đất nước phát triển bền vững Đứng trước yêu cầu xã hội đặt ra một vấn đề là làm sao ngành giáo dục và đào tạo phải ươm mầm được những thế hệ học sinh vừa có trình độ, kiến thức, vừa
có kỹ năng và các đức tính quý báu cần thiết Đoàn kết là một yếu tố cần thiết và quan trọng, một khi các em đoàn kết với bạn, với lớp, với trường, các em sẽ nâng tầm lên thành ý thức và tinh thần đoàn kết dân tộc… Do vậy, điều đầu tiên cần trang bị cho các em ngay hôm nay là tinh thần đoàn kết trong môi trường học đường
Hiện nay một số học sinh còn chưa ngoan, chia thành nhiều phe phái, gây mất đoàn kết gắn bó, thiếu chí tiến thủ, ý thức tổ chức kỷ luật chưa cao, tính tự giác còn hạn chế
Mặc khác, một số học sinh có biểu hiện lệch lạc của sự đoàn kết, đó là bênh vực, che giấu cho những sai trái của các bạn trong lớp hoặc biểu hiện cục
bộ, phân biệt theo vùng miền, giữa lớp này với lớp khác…
Trang 6II Thực trạng của vấn đề
1 Thuận lợi
- Được sự quan tâm giúp đỡ của BGH, đoàn trường, các phụ huynh học sinh, các giáo viên bộ môn, cùng toàn thể quý thầy cô trong hội đồng sư phạm
- Nhiều em học sinh tích cực, nhiệt tình, năng động, ham học hỏi, có tinh thần trách nhiệm cao trong mọi hoạt động
2 Khó khăn
- Học sinh phân bố trên địa bàn rộng nên rất khó khăn trong việc tập trung sinh hoạt tập thể
- Một số học sinh ít cởi mở, rụt rè, ngại giao tiếp
- Một số học sinh không chủ động trong mọi hoạt động của trường lớp
- Đa số các em là con nông dân nên ngoài giờ đi học chính khóa các em còn phải phụ giúp gia đình, các em ít có thời gian rãnh rỗi để tập trung cho các buổi sinh hoạt ngoại khóa
- Đa số các em có hoàn cảnh kinh tế khó khăn nên việc xây dưng quỹ lớp
để chi cho các hoạt động ngoại khóa là rất hạn chế
- Một số phụ huynh chưa thật sự ủng hộ và quan tâm đến những hoạt động vui chơi bổ ích, lành mạnh nhằm phát triển một cách toàn diện cho các em
3 Nguyên nhân dẫn đến học sinh trong lớp mất đoàn kết, gắn bó
a Phân tích tính đoàn kết, gắn bó trong học sinh
- Đoàn kết, gắn bó là sự thông cảm, chia sẻ và có việc làm cụ thể giúp đỡ nhau khi gặp khó khăn Đoàn kết là không thờ ơ, vô cảm khi thấy bạn bè gặp khó khăn hoạn nạn; đoàn kết là không có những lời nói, việc làm gây ngờ vực, mâu thuẫn và chia rẽ nội bộ trong lớp và trong trường học Sống đoàn kết, gắn
bó sẽ giúp chúng ta dễ dàng hòa nhập, hợp tác với mọi người xung quanh và sẽ được mọi người yêu quý Ai mà chẳng yêu chẳng quý một người có lối sống chan hòa, cởi mở thân ái, nhiệt tình Đoàn kết gắn bó sẽ giúp chúng ta tạo nên sức mạnh để vượt qua được khó khăn Đoàn kết là một truyền thống quý báu của dân tộc ta
- Tránh hiều sai sự đoàn kết Đoàn kết không phải là bao che những việc làm sai trái của bạn, hay là trong giờ làm bài kiểm tra thì tất cả làm bài chung,
đó là phi đoàn kết
b Các nguyên nhân dẫn đến học sinh mất đoàn kết gắn bó
Trang 7+ Khách quan (về phía học sinh)
- Các em chuyển từ THCS lên THPT nên chưa quen với môi trường học mới
- Lứa tuổi các em còn cái tôi lớn, bướng bỉnh, khó hòa nhập, khó thích nghi
- Các em ít nói và ít hòa đồng, thường xử lí mọi chuyện một mình, theo
mô tuýp “động vật sống đơn độc”, rồi dẫn đến không khí lớp nhiều lúc buồn chán
- Học sinh tự chia rẽ chơi theo nhóm riêng, có cùng sở thích, hoặc ở cùng làng xã, hoặc điều kiện gia đình tương đương nhau
- Các em bất đồng quan điểm ở một số chỗ, hoặc sức học chênh lệch nhau, dẫn đến các em học khá chơi nhóm riêng, các em học yếu chơi nhóm riêng, mạnh ai nấy chơi
- Một số em học sinh có thái độ nóng nảy, thiếu kiềm chế, thích thể hiện, cãi nhau để thắng, dẫn đến trong lớp mất đoàn kết gắn bó
- Một số em học sinh có tính ích kỷ không muốn chia sẻ với bạn bè, với tập thể
- Một số em rụt rè, ngại ngùng trước tập thể
+ Chủ quan (về phía GVCN và nhà trường)
- GVCN thiếu quan tâm, ít tâm sự, it nói chuyện với các em, không nắm bắt được tâm tư, nguyện vọng, sức học cũng như hoàn cảnh gia đình của các em
- Nhà trường chỉ chú trọng đến truyền thụ kiến thức mà không chú ý đến các vấn đề thực tiễn của học sinh
- Trường thiếu các phong trào, thiếu tổ chức các cuộc thi, thiếu các sân chơi cho học sinh: thể thao, văn hóa văn nghệ, cắm trại, dã ngoại…
* Kết quả điều tra lấy ý kiến học sinh trong lớp về đánh giá sự đoàn kết của tập thể đầu năm như sau:
Trang 8Tinh thần đoàn kết của lớp
Chưa đoàn kết: 23 ý kiến Bình thường: 7 ý kiến Đoàn kết: 3 ý kiến
Các phong trào hoạt động của
lớp
Không sôi nổi : 21 ý kiến Bình thường: 10 ý kiến Sôi nổi: 2 ý kiến
Cụ thể có một số em biểu hiện không đoàn kết như sau:
Phạm Văn Tuân Không tham gia vệ sinh lớp
Đỗ Triệu Bạch Không tham gia các hoạt động
Nguyễn Văn Luân Thích gây chuyện với các bạn
Trương Công Quân Thờ ơ, không giúp đỡ bạn bè
Nguyễn Ngọc Gia Bảo Không nói chuyện với các bạn
III Một số hoạt động giúp học sinh đoàn kết gắn bó
1 Sự quan tâm từ giáo viên chủ nhiệm
- Xuất phát từ các nguyên nhân của lớp, GVCN cần biết tìm ra phương pháp thích hợp cho lớp mình
- GVCN cần quan tâm lớp hơn, thường xuyên nói chuyện, tâm sự để hiểu tâm tư, nguyện vọng, hoàn cảnh gia đình, cũng như sức học của các em ở tất cả các môn
- GVCN cần quan tâm sâu sát lớp học, hiểu được các thành viên, nắm bắt được nguyên nhân chính gây mất đoàn kết trong lớp mình để tháo gỡ
- GVCN cần đôí xử công bằng, khách quan, công minh với mọi học sinh
- GVCN cần phải kịp thời phát hiện những mâu thuẫn nảy sinh trong tập thể lớp, để giải quyết một cách khách quan, không nghiêng về bên nào
2 Tổ chức nhiều hoạt động trong giờ sinh hoạt lớp
a Các hoạt động
Trang 9- Chơi trò chơi trong giờ sinh hoạt lớp: Trò chơi đoàn kết, tất cả vì thượng
đế, gió thổi, cá lớn cá bé, giới thiệu tên,… Trò chơi luôn mang đến cho học sinh giây phút thư giãn, vui tươi, giúp cho các em gần nhau hơn, thân thiện hơn, cỡi
mở hơn
* Cách tổ chức một số trò chơi
+Trò chơi đoàn kết
Quản trò hô Người chơi đáp
Đoàn kết Thì sống
Chia rẽ Thì chết
Kết bạn, kết bạn Kết mấy, kết mấy
Sau đó quản trò hô kết 2 hoặc kết 3….Người chơi phải nhanh chóng tìm bạn và nắm tay nhau lại Ai không kết đúng số thì sẽ bị phạt
+Trò chơi giới thiệu tên
Từng người giới thiệu tên, người sau trước khi giới thiệu mình phải giới thiệu lại những người đã giới thiệu, nếu giới thiệu sai sẽ bị phạt
- Đọc báo, điểm tin thời sự: Giáo viên giao nhiệm vụ mỗi em chuẩn bị một tin tức sưu tầm từ báo chí hoặc thời sự để đọc cho cả lớp nghe
- Kể chuyện: Kể về tấm gương vượt khó học tốt, các câu chuyện về Bác
Hồ kính yêu, chuyện về tinh thần đoàn kết của dân tộc Việt Nam trong chiến tranh, Kể về sự đoàn kết của người dân Nhật Bản đã đưa đất nước Nhật Bản nước phát triển như hiện tại…
- Đưa ra các chủ đề thảo luận: Chủ đề về các môn học, đăng ký làm việc tốt, đăng ký tuần học tốt, kế hoạch học nhóm, kế hoạch ghé thăm nhà học sinh…
- Múa hát: Múa hoặc hát tập thể hoặc một vài em học sinh múa hát tốp ca hoặc cá nhân
b Ý nghĩa các hoạt động
Trong quá trình vui chơi các em có thể cười đùa với nhau làm cho giữa các em không còn khoản cách, các em cởi mở hơn, từ đó các em đoàn kết, gắn
bó hơn
Trang 103 Tổ chức các hoạt động ngoại khóa
- Tổ chức các hoạt động cho học sinh: dã ngoại, đi chơi, đến nhà GVCN làm bánh… GVCN hướng dẫn, đôn đúc các em học sinh tham gia các hội thi hội thao, văn nghệ do đoàn trường tổ chức
- Ý nghĩa của hoạt động: Trong những buổi hoạt động ngoại khóa các em
có cơ hội xích lại gần nhau hơn, các em có cơ hội tâm sự với nhau để hiểu nhau hơn, từ đó các em đoàn kết hơn
4 Thăm nhà học sinh
- GVCN cùng tập thể lớp có kế hoạch ghé thăm nhà của một số bạn học sinh có hoàn cảnh khó khăn trong các ngày nghỉ chủ nhật hoặc khi nhà các em
có chuyện buồn
- Ý nghĩa của hoạt động: Trong quá trình thăm nhà các em có cơ hội hiểu nhau, tâm sự, chia sẽ, thông cảm nhau, từ đó các em gần gủi nhau hơn và các em đoàn kết gắn bó hơn
5 Giao trách nhiệm cho ban cán sự lớp
- Ban cán sự lớp: Lớp trưởng, Lớp phó, Bí thư, Các ủy viên đều phải là những người có năng lực và có một thành tích học tập tốt, có như thế mới có thể
là tấm gương cho các thành viên trong lớp noi theo, mới có thể quản lý các bạn được
- Hãy làm cho các thành viên trong lớp hiểu rằng: " Chúng tôi cần các bạn" từ đó họ sẽ hiểu họ cần các bạn thế nào, đó là một điều khó khăn chăng? Nhưng hãy làm cho các thành viên trong lớp thấy được sự tiến bộ, và những lợi ích khi một tập thể lớp biết đoàn kết trong học tập và trong các phong trào
- Hãy làm cho mỗi thành viên đều có trách nhiệm với phong trào lớp, đề
ra các phương pháp kỷ luật các phương pháp khiển trách cần thiết khi 1 số thành viên cố ý không chấp hành Cần có biểu quyết và sự đồng thuận, cũng như cứng rắn nhất định Đồng thời cũng cần có các hình thức biểu dương, khen thưởng đối với các thành viên có thành tích học tập tốt cũng như trong phòng trào trường -lớp
6 Phân nhóm trong học tập
- Trong giờ học giáo viên phân lớp thành các nhóm tùy theo nôi dung cần thảo luận, trong mỗi nhóm có đủ các học sinh có các loại học lực khác nhau
- Ý nhĩa của hoạt động: Trong quá trình thảo luận nhóm các em có cơ hội trao đổi, chia sẽ với nhau những suy nghĩ của mình, các em có cơ hội trao đổi,
Trang 11nói chuyện, cười với nhau, từ đó giữa các em sẽ có sự gần gủi, hiểu nhau, ít có khoản cách Các em có cơ hội học hỏi nhau về kiến thức nội dung bài học
IV Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm
Đề tài này đã áp dụng để nâng cao sự đoàn kết gắn bó ở tập thể lớp 12B8 năm học 2015- 2016 đạt kết quả như sau:
* kết quả điều tra lấy ý kiến học sinh trong lớp về đánh giá sự đoàn kết của tập thể gần cuối năm như sau:
Tinh thần đoàn kết của lớp
Chưa đoàn kết: 0 ý kiến Bình thường: 2 ý kiến Đoàn kết: 31 ý kiến
Các phong trào hoạt động của lớp
Không sôi nổi : 0 ý kiến Bình thường: 6 ý kiến Sôi nổi: 27 ý kiến
Biểu hiện một số em thay đổi tích cực như sau:
Phạm Văn Tuân Tham gia vệ sinh lớp, cởi mở với bạn
bè
Đỗ Triệu Bạch Tham gia các hoạt động
Nguyễn Văn Luân Giúp đỡ các bạn khi gặp khó khăn Trương Công Quân Giúp đỡ bạn bè, tham gia các hoạt
động Nguyễn Ngọc Gia Bảo Vui vẻ với các bạn
PHẦN III KẾT LUẬN
1 Kết luận
- Trong quá trình nghiên cứu bản thân đã xây dựng kế hoạch cụ thể và phối hợp sử dụng linh hoạt các hoạt động phù hợp với từng thời gian và địa điểm