quản trị sản xuất và tác nghiệp chương 2

•- Tính khoa học của dự báo thể hiện ở chổ: để có được kết quả dự báo người ta dựa vào số liệu thu thập được ở kỳ trước kết hợp với những phương pháp toán học hay những mô hình dự báo t

CHƯƠNG 2 DỰ BÁO NHU CẦU

•I KHÁI NIỆM - Ý NGHĨA

CỦA CÔNG TÁC DỰ BÁO NHU CẦU:

•1 Khái niệm:

• Dự báo: Dự báo là một

khoa học và nghệ thuật

nhằm tiên đoán những sự việc sẽ xảy ra trong tương lai, trên cơ sở phân tích

khoa học về các dữ liệu

đã thu thập được.

•- Tính khoa học của dự báo thể

hiện ở chổ: để có được kết quả dự báo người ta dựa vào số liệu thu

thập được ở kỳ trước kết hợp với những phương pháp toán học hay những mô hình dự báo tiên tiến.

•- Tính nghệ thuật thể hiện :

Có nhiều phương pháp dự báo khác nhau và kết quả dự báo cũng khác nhau Việc lựa chọn và sử dụng phương pháp hay

điều chỉnh kết quả dự báo là

nghệ thuật của người dự báo.

Nếu không có tính khoa học và nghệ thuật

•2 Ý nghĩa :

• Dự báo nhu cầu là cơ

sở cho công tác tổ chức quản lý và kế hoạch

hóa doanh nghiệp.

II CÁC LOẠI DỰ BÁO

1 Theo thời gian dự báo

2 Theo lĩnh vực dự báo

- Dự báo ngắn hạn: là những dự báo có thời gian ngắn, phổ biến là những dự báo dưới 3 tháng như hoạch định tiến độ sản xuất, hoạch định mua hàng, hoạch định nhu cầu lao động ngắn hạn.

Dự báo trung hạn là những dự báo có thời gian từ 3 tháng đến 3 năm Dự báo trung hạn được sử dụng cho hoạch định sản lượng, hoạch định doanh số, hoạch định về hoạt động điều hành…

- Dự báo dài hạn là những dự báo có thời gian từ 3 năm trở lên Dự báo dài hạn được sử dụng để hoạch định sản phẩm mới, phân bổ nguồn vốn, mở rộng quy mô và nghiên cứu phát triển

II CÁC LOẠI DỰ BÁO 1.

2 Theo lĩnh vực dự báo

- Dự báo kinh tế do các cơ quan kinh tế, cơ quan nghiên cứu, cơ quan dịch vụ thông tin,

các bộ phận tư vấn trong các

cơ quan nhà nước thực hiện

Dự báo kinh tế cung cấp

những thông tin về:

+ Chủ trương chính sách của nhà nước.

+ Tổng sản phẩm xã hội.

+ Tỷ lệ thất nghiệp.

+ Tỷ lệ lạm phát.

+ Xu hướng kinh doanh.

- Dự báo kỹ thuật đề cập đến

mức độ phát triển khoa học kỹ

thuật trong tương lai Dự báo này rất quan trọng trong những ngành có hàm lượng kỹ thuật cao như : năng lượng, máy tính, điện tử.

Sự phát triển khoa học kỹ thuật sẽ tạo điều kiện sản xuất sản phẩm

mới Nhiều công nghệ mới được áp

dụng và nhiều phương tiện thiết bị

mới ra đời làm cho sản phẩm bị lỗi

thời, lạc hậu nhanh chóng, do vậy

dự báo kỹ thuật trở nên quan trọng và thường được thực hiện bởi các

chuyên gia trong từng lĩnh vực riêng

- Dự báo nhu cầu về thực chất là dự báo doanh số của doanh nghiệp bán ra Dự báo này được các nhà quản trị sản xuất và điều hành quan tâm

- Dự báo nhu cầu giúp cho doanh nghiệp xác định số chủng loại và số lượng sản phẩm, dịch vụ mà họ tạo ra trong tương lai, thông qua đó sẽ quyết định về quy mô sản xuất, quy mô hoạt động của doanh nghiệp, là cơ sở để dự toán tài chính, nhân sự, tiếp thị.

Trong phạm vi chương này ta chỉ nghiên cứu dự báo nhu cầu

• *Số lượng sản phẩm sẽ tiêu thụ

trong thời gian sắp tới

• *Doanh thu trong thời gian sắp tới

• III CÁC PHƯƠNG PHÁP

• DỰ BÁO NHU CẦU:

• 1 Phương pháp định lượng

• 2 Phương pháp định tính

• 1.1.Phương pháp bình quân di động

• 1.1.1 Phương pháp bình quân di động giản đơn.

•

• ( 2 thời kỳ )

• ( 3 thời kỳ )

A

Tuần D số thực tế Bình quân di động 2-tuần Độ lệch

1.1.2 Phương pháp bình quân di động trọng số.

t 2

1 t

1 t

α

A α

A α

A α

(2 thời kỳ)

1 t

1

α

A α

A

α t

2 t 2

1 t

1 t

α

A α

A α

A α

F

Tuần D số

thực tế

Bình quân di động 3-tuần có trọng số

Độ lệch tuyệt đối

1.2 Phương pháp san bằng số mũ

1.2.1 Phương pháp san bằng số mũ giản đơn ( bậc 1)

F t = F t-1 + α ( A t-1 – F t-1 )

α : Hệ số san bằng số mũ bậc 1

α : được xác định bằng phương pháp thử

A α

A α

i

i

1

1 1

1 )

1

α α

Tổng quát :

Ft = α A t-1 + α (1- α )A t-2 + α (1- α )2 A t-3 +

α (1- α )3 A t-4 + … + α (1- α )n-1 A t-n

Với 0 < α < 1 thì khi n càng lớn α (1- α )n-1

càng nhỏ và tiến tới 0 cho nên các số liệu thu thập càng xa thời kỳ dự báo sẽ càng nhỏ nên không ảnh hưởng nhiều đến kết quả dự báo

α được xác định bằng phương pháp thử với các giá trị khác nhau từ 0 < α < 1 và sẽ được chọn khi :

Độ lệch tuyệt đối bình quân (MAD) nhỏ nhất  ( Mean Absolute Deviation )

n

i ky thoi trong

bao du

so

Sai MAD

1.2.2 Phương pháp san bằng số mũ bậc 2 (có điều

T t = T t - 1 + β (F t - F t - 1 )

β : hệ số san bằng số mũ bậc 2 (hệ số điều chỉnh theo xu hướng).

O < β < 1 và xác định như α

Tuaàn Doanh soá

1.3 Phương pháp dự báo theo đường xu hướng

1.3.1 Phương pháp dự báo theo đường xu hướng (đường thẳng)

y = ax + b

y : Nhu cầu dự báo, x là thứ tự thời gian

∑ ∑

∑ ∑ ∑

y x

xy n

x n

xy x

y x

b

Tuần Doanh

số thực tế(y)

∑ ∑

∑ ∑ ∑

y x

xy n

x n

xy x

y x

Tuần Doanh :

số thực tế(y)

Tuần Doanh :

số thực tế(y)

Bài : Tại một cửa hàng bán xe hơi có số liệu thống kê về số lượng xe hơi bán ra trong 3 năm qua (theo từng qúy) như sau: Đơn vị tính: chiếc

Qúy Doanh số quý

Yêu cầu:Hãy dùng phương pháp dự báo theo đường xu hướng có

điều chỉnh theo mùa để dự báo số xe hơi được bán ra trong năm

1.3.2 Phương pháp dự báo theo đường xu hướng có xét đến biến động thời vụ

bước 1 : Tính chỉ số thời vụ theo công thức

o

i s

y y

Qúy Doanh số quý Dự

báo

Dự báo có đ chỉnh

b = ∑ny =

Bước 2 : Dự báo theo đường xu hướng tìm nhu cầu dự báo của từng thời kỳ

Bước 3 : Xác định nhu cầu dự báo của từng thời kỳ có xét đến biến động thời vụ

c s

Y = ×

( ) Yc

Qúy Doanh số quý Dự

báo

Dự báo có đ chỉnh

Bài …: Tại một cửa hàng bán xe hơi có số liệu thống kê về số lượng xe hơi bán ra trong 3 năm qua (theo từng qúy) như sau: Đơn vị tính: chiếc

Qúy Doanh số quý

Qúy Doanh số quý Dự

báo

Dự báo có đ chỉnh

Qúy Doanh số quý Dự

báo

Dự báo có đ chỉnh

Qúy Doanh số quý Dự

báo

Dự báo có đ chỉnh

Qúy Doanh số quý Dự

báo

Dự báo có đ chỉnh

1.4 Phương pháp dự báo theo mối quan hệ tương quan

y = ax + b

x, y có mối quan hệ tương quan tuyến tính

x - biến độc lập (yếu tố ảnh hưởng tới y)

2

2 n( x ) x

y x n

xy a

x = ∑

Tháng Doanh :

số thực tế(y)

2 Phương pháp định tính

Phương pháp lấy ý kiến: - Khách hàng

- Chuyên gia

Quá trình lấy sự ý kiến của người điều hành

Gđ Sản xuất

Gđ Tài chính  

Gđ Thiết

Dự báo

Dự báo  

Dự báo  

Quá trình tổng hợp  

    D Ự   B Á Ó

Bài 1 : Một cửa hàng bách hoá đã thống kê số lượng sản phẩm xà

bông giặt Hồng hà bán ra trong thời gian qua như sau:

Thời kỳ 6 7 8 9 10 11 12

Nhu cầu

thực tế (kg) 52 65 48 58 62 64 56

Yêu cầu: Dùng phương pháp san bằng số mũ có điều chỉnh theo xu

hướng để dự báo nhu cầu sản phẩm thời kỳ tới trong 2 trường hợp:

Thời

kỳ

Doanh số F t

α 1 = 0,4 β 1 = 0.2 α 2 = 0,4 β 2 = 0.8

Thời

kỳ

Doanh số F t

Tháng Ds căng tin

xy a

=

−

b

Tháng Doanh số bán hàng (tr.đ) Chỉ số