NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG ĐỘI NGŨ GIẢNG VIÊN GIẢNG DẠY LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ Ở CÁC TRƯỜNG Trần Thị Anh Đào * Để đáp ứng yêu cầu giảng dạy lý luận chính trị LLCT ở các trường đại học, cao đẳng hi
Trang 1NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG ĐỘI NGŨ GIẢNG VIÊN GIẢNG DẠY LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ Ở CÁC TRƯỜNG
Trần Thị Anh Đào *
Để đáp ứng yêu cầu giảng dạy lý luận chính trị (LLCT) ở các trường đại học, cao đẳng hiện nay cần phải có đội ngũ giảng viên LLCT đủ số lượng và chất lượng đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ và đòi hỏi ngày càng cao của xã hội
Trong sự phát triển chung của sự nghiệp giáo dục, đào tạo ở nước ta hiện nay, khi số lượng sinh viên ngày một tăng cao cũng đồng nghĩa với việc cần có đội ngũ số lượng giảng viên nói chung, giảng viên giảng dạy các bộ môn LLCT nói riêng đủ về số lượng và đạt yêu cầu về chất lượng Số lượng và cơ cấu đội ngũ giảng viên LLCT là rất quan trọng và cần thiết, nhưng quan trọng và cấp bách hơn cả chính là đào tạo được đội ngũ giảng viên LLCT có trình độ, năng lực Đội ngũ giảng viên LLCT hiện nay, ngoài trách nhiệm giảng dạy mang tính khoa học cao, còn cần có tính chiến đấu, bởi suy cho cùng, tham gia giảng dạy LLCT chính là đang tham gia vào công tác tư tưởng - văn hóa Một trong những nội dung quan trọng của công tác tư tưởng - văn hóa là bảo vệ nền tảng tư tưởng của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, định hướng dư luận, đấu tranh phòng, chống các quan điểm sai trái
Trong giai đoạn hiện nay, trình độ hiểu biết của sinh viên ngày càng cao, đặc biệt sinh viên có điều kiện thuận lợi trong việc tiếp cận nhiều nguồn thông tin phong phú, đa dạng nên hiểu biết của
* Phó Giáo sư, Tiến sĩ – Trưởng khoa Xây dựng Đảng, Học viện Báo chí Tuyên truyền
Trang 2sinh viên về mọi mặt ngày càng cao Trong quá trình ấy, đòi hỏi người giảng viên LLCT cũng cần phải có kiến thức tổng quát, sâu rộng về nhiều mặt, ngoài ra còn cần có phương pháp giảng dạy khoa học, thuyết phục hơn Những tiêu chuẩn cơ bản của người giảng viên LLCT trong giai đoạn hiện nay có thể kể tới, đó là:
Thứ nhất, người giảng viên giảng dạy LLCT phải là người có
tính Đảng cao Nhiệm vụ của người giảng viên LLCT là truyền bá chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, củng cố niềm tin trong sinh viên về tính đúng đắn của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh Trong quá trình giảng dạy, tất nhiên người giảng viên đã trở thành một chiến sĩ tiên phong trên lĩnh vực tư tưởng - văn hóa Trong thực tế xã hội hiện nay, có những vấn đề lý luận và thực tiễn còn độ “vênh” nhất định Có những điều giảng viên nói có thể rất đẹp, rất hay nhưng thực tiễn nhiều khi lại diễn ra hoàn toàn ngược lại Đó chính là những khó khăn, thách thức trong giảng dạy LLCT hiện nay Thế nhưng không phải vì những tiêu cực
cá biệt của xã hội ấy mà người giảng viên sa sút tính chiến đấu, tính Đảng của mình Chỉ có kiên trì với tính Đảng cao, người giảng viên LLCT mới trở thành người “truyền lửa” cho sinh viên, giúp sinh viên có niềm tin vào những giá trị tốt đẹp Cũng vậy, với tính Đảng cao, người giảng viên luôn luôn biết đấu tranh bảo vệ lẽ phải, đấu tranh không khoan nhượng trước những tư tưởng sai lầm, lệch lạc Tính Đảng cao giúp người giảng viên trung thực với những nội dung mà mình giảng dạy, không tô hồng nhưng cũng không vì một
lý do nào đó mà bôi đen, xuyên tạc
Thứ hai, giảng viên LLCT phải là người có tư duy lý luận
cao Tư duy lý luận là hình thức cao nhất của tư duy Nó là quá trình
mà tư duy tiếp cận, nắm bắt nhận thức và tái tạo hiện thực khách quan bằng lý luận Người giảng viên LLCT có vị trí, vai trò rất quan trọng, không chỉ đơn thuần nhận thức, phát hiện ra quy luật của thực tiễn mà giảng viên giảng dạy LLCT còn có nhiệm vụ truyền đạt lại
để sinh viên hiểu, nắm vững và biết vận dụng quy luật mới đó
Thứ ba, là người giảng dạy LLCT, cho dù giảng dạy bộ môn
nào, từ Triết học, Chủ nghĩa xã hội khoa học, Kinh tế chính trị, Tư tưởng Hồ Chí Minh hay Đường lối cách mạng của Đảng Cộng sản Việt Nam …cũng đòi hỏi người giảng viên phải am hiểu sâu sắc và nắm vững kinh điển về chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí
Trang 3Minh Không thể có một giảng viên LLCT có tính Đảng cao, có quan điểm vững vàng mà không nắm vững kinh điển Kinh điển chính là cái “gốc” mà khi đã nắm vững, người giảng viên sẽ biết cách nghiên cứu và giảng dạy để dù trong hoàn cảnh nào cũng không rơi vào sai lầm, chệch hướng Không chỉ hiểu sâu sắc bộ môn
mà mình giảng dạy, nắm vững kinh điển, giảng viên LLCT còn cần phải có nền kiến thức bao quát, có “phông” văn hóa nhất định Không hiểu lịch sử châu Âu những năm cuối thế kỷ XIX sẽ không thể cảm và hiểu sâu sắc những tác phẩm của Mác - Ăngghen Không hiểu về Nho giáo, về lịch sử Việt Nam những năm cuối thế
kỷ XIX, đầu thế kỷ XX không thể giảng hay về tư tưởng Hồ Chí Minh v.v… Những bộ môn LLCT có thể là những môn học riêng biệt nhưng nó đều có mối liên hệ mật thiết với nhau Muốn tiếp thu
và truyền bá lý luận, người giảng viên LLCT không thể không có hiểu biết về nhiều mặt
Thứ tư, người giảng dạy LLCT phải là người có vốn sống, có
kiến thức thực tiễn Những ai trải qua quá trình công tác thực tiễn hẳn sẽ trang bị cho mình được những kiến thức bổ ích Xét cho đến cùng, những bài giảng về LLCT của bất cứ môn học nào cũng đều gắn chặt với thực tiễn Không thể và không đòi hỏi mọi giảng viên LLCT phải qua quá trình công tác thực tiễn, nhưng mỗi giảng viên LLCT phải tự tìm cho mình những hình thức, phương pháp thích hợp để nắm những vấn đề thực tiễn của xã hội
Thứ năm, giảng viên LLCT phải là những người có khả năng
và niềm say mê nghiên cứu khoa học Học thuyết Mác không phải
là những tín điều khô cứng, nó là một học thuyết mở, nó dạy cho con người ta phương pháp để tiếp tục nghiên cứu, tìm tòi, bổ sung, phát triển Kết luận số 94 - KL/TW ngày 28 tháng 3 năm 2014 của Ban Bí thư về việc tiếp tục đổi mới việc học tập lý luận chính trị trong hệ thống giáo dục quốc dân đã chỉ rõ “Học tập lý luận chính trị trong hệ thống giáo dục quốc dân là giáo dục những vấn đề cơ bản nhất của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, đường lối của Đảng; sát với thực tiễn, không máy móc, giáo điều, khô cứng; gắn với chủ nghĩa xã hội và con đường đi lên chủ nghĩa xã hội của Việt Nam Các vấn đề đến nay không còn phù hợp thì không đưa vào nội dung học tập lý luận chính trị trong hệ thống giáo dục
Trang 4quốc dân” Vì vậy, người giảng viên LLCT phải đóng góp công sức, tài năng, trí tuệ của mình để phát triển, sáng tạo chủ nghĩa Mác
Thứ sáu, cũng như các giảng viên các bộ môn khác, giảng
viên giảng dạy LLCT phải là những người có nghiệp vụ giảng dạy,
có kỹ năng sư phạm tốt Chúng ta đều biết rằng, những giảng viên giảng dạy LLCT hiện nay ở các trường đại học, cao đẳng nhiều người không phải tốt nghiệp ở các trường sư phạm Tất nhiên không hẳn cứ học trường sư phạm thì sẽ có kỹ năng sư phạm, nhưng rõ ràng kiến thức sư phạm được đào tạo chính quy, cơ bản vẫn là cần thiết đối với giảng viên LLCT Hiện nay, mặc dù nhiều giảng viên đang giảng dạy không tốt nghiệp các trường sư phạm đã tham gia các lớp bồi dưỡng, tập huấn về kỹ năng sư phạm nhưng nhìn chung, khả năng, kiến thức về tâm lý, về giáo dục học, kiến thức kỹ năng
sư phạm của một bộ phận giảng viên LLCT trong các trường đại học, cao đẳng hiện nay vẫn còn những hạn chế
Kết luận số 94 - KL/TW ngày 28 tháng 3 năm 2014 của Ban
Bí thư về việc tiếp tục đổi mới việc học tập lý luận chính trị trong hệ thống giáo dục quốc dân đặc biệt quan tâm đến đào tạo đội ngũ giảng viên, Kết luận chỉ rõ “Đổi mới mạnh mẽ việc đào tạo, bồi dưỡng giáo viên lý luận chính trị, bảo đảm sát hợp với thực tiễn, đáp ứng yêu cầu tiếp tục đổi mới việc học tập lý luận chính trị trong hệ thống giáo dục quốc dân Xây dựng cho được đội ngũ giáo viên lý luận chính trị tâm huyết, yêu nghề, tuyệt đối trung thành, có niềm tin, có kiến thức mới gắn với thực tiễn Đây là nhân tố quyết định sự thành công của việc tiếp tục đổi mới học tập lý luận chính trị trong nhà trường” Để xây dựng được đội ngũ giảng viên LLCT đáp ứng yêu cầu giảng dạy trong giai đoạn mới, cần thực hiện tốt các nhiệm
vụ, đó là:
Một là, bởi tính đặc thù của ngành giảng dạy LLCT, nên
chăng việc tuyển dụng giảng viên cũng cần có những tiêu chuẩn khắt khe hơn Nghề giáo là nghề đặc thù, giảng dạy LLCT lại là nghề đặc thù trong đặc thù đó Chúng ta không thể đòi hỏi tuyển được giảng viên giảng dạy LLCT có khả năng nói giỏi, viết giỏi - bởi những người hội đủ các tiêu chí này là rất hiếm Tuy nhiên, không thể không quan tâm đến những kỹ năng này của người giảng viên LLCT Do đó, trong tuyển dụng không chỉ xét hồ sơ mà cần có hội đồng đánh giá bài giảng của thí sinh Ngoài ra, cần phải cho một
Trang 5chủ đề để thí sinh tự luận nhằm xem xét khả năng tư duy logic, suy luận và khả năng nghiên cứu khoa học của ứng viên
Hai là, trước nay, chúng ta vẫn đang thực hiện việc tuyển
dụng giảng viên theo kiểu tốt nghiệp chuyên ngành nào thì sẽ được tuyển dụng đưa về giảng dạy bộ môn đó Đây là việc làm phù hợp Tuy nhiên, để đào tạo đội ngũ giảng viên LLCT “dài hơi” cần phải thay đổi cách thức tuyển dụng, đào tạo Các cơ sở giáo dục có thể lựa chọn những sinh viên tốt nghiệp loại giỏi các trường, kể cả sinh viên tốt nghiệp khối ngành khoa học kỹ thuật, miễn là có đam mê giảng dạy và nghiên cứu LLCT Sau khi tuyển dụng sẽ đưa đi đào tạo văn bằng 2 về chuyên môn LLCT và đào tạo ngoại ngữ Các bước đào tạo lên cao tiếp theo sẽ dần tính tiếp, nhưng trước hết phải thực hiện tốt các khâu đầu vào và bồi dưỡng kiến thức
Ba là, thường xuyên bồi dưỡng, cập nhật kiến thức kinh điển,
kiến thức thực tiễn, tình hình kinh tế - xã hội của đất nước, những vấn đề thời sự trong nước và quốc tế cho đội ngũ giảng viên LLCT Thế giới thay đổi từng ngày, mỗi sự kiện, hiện tượng trong thế giới ngày nay cũng luôn thay đổi một cách chóng mặt Người giảng viên LLCT không thể nằm ngoài những sự kiện chính trị sôi động đó Có những vấn đề, những nội dung có thể hôm nay đúng, ngày mai sai, ngày mốt lại có thể đúng Trong thế giới phẳng như hiện nay, khi
mà các luồng thông tin trái ngược nhau tràn ngập trên internet, thì việc cung cấp, cập nhật kiến thức kịp thời cho đội ngũ giảng viên LLCT là hết sức cần thiết
Bốn là, thường xuyên đưa giảng viên giảng dạy LLCT tham
gia các lớp bồi dưỡng về kỹ năng sư phạm, về phương pháp dạy học tích cực Có thể phối hợp với các cơ sở giáo dục có uy tín thực hiện nhiệm vụ này Việc bồi dưỡng không chỉ chú trọng những nội dung chuyên môn mà cần chú trọng kỹ năng sư phạm, tâm lý, bồi dưỡng cách thức sử dụng các phương tiện hiện đại trong giảng dạy LLCT
Năm là, cần phải có những hội thảo chuyên đề thường xuyên
để thông tin cho đội ngũ giảng viên LLCT những thành quả nghiên cứu, những phát hiện, bổ sung mới trong lĩnh vực nghiên cứu khoa học chính trị, về chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh Thường xuyên cập nhật, thông tin tình hình phong trào cộng sản, công nhân quốc tế, phong trào cánh tả trên thế giới Đặc biệt công
bố, thông tin về những trào lưu chính trị mới, khác lạ của thế giới,
Trang 6những công trình nghiên cứu trong nước và thế giới có ảnh hưởng -
cả tích cực và tiêu cực đến công tác giảng dạy và nghiên cứu LLCT
Sáu là, ký kết quy chế phối hợp với các địa phương để hàng
năm đều có kế hoạc đưa giảng viên đi nghiên cứu thực tế Có thể ký kết quy chế phối hợp để đưa giảng viên đi thực tế cơ sở dài ngày nhưng vẫn gắn với quá trình giảng dạy
Để xây dựng được đội ngũ giảng viên LLCT đáp ứng yêu cầu trong giai đoạn hiện nay là rất khó khăn Tuy nhiên, hy vọng rằng, bằng quyết tâm và trách nhiệm, nhất định chúng ta sẽ đào tạo được đội ngũ giảng viên LLCT có số lượng, cơ cấu và chất lượng đáp ứng yêu cầu đòi hỏi ngày càng cao của sự nghiệp giáo dục hiện nay