Pháp luật về phát hành trái phiếu của công ty cổ phần đại chúng tại việt nam

Cùng với đó các văn bản pháp luật điều chỉnh trực tiếp về việc phát hành trái phiếu nói chung và việc phát hành trái phiếu của công ty cổ phần đại chúng nói riêng còn nhiều bất cập và ch

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

KHOA LUẬT

TRẦN THANH NGỌC

PH¸P LUËT VÒ PH¸T HµNH TR¸I PHIÕU

CñA C¤NG TY Cæ PHÇN §¹I CHóNG T¹I VIÖT NAM

LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC

HÀ NỘI - 2015

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

KHOA LUẬT

TRẦN THANH NGỌC

PH¸P LUËT VÒ PH¸T HµNH TR¸I PHIÕU

CñA C¤NG TY Cæ PHÇN §¹I CHóNG T¹I VIÖT NAM

Chuyên ngành:Luâ ̣t Kinh tế

Mã số:60 38 01 07

LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC

Cán bộ hướng dẫn khoa học: TS NGUYỄN THỊ LAN HƯƠNG

HÀ NỘI - 2015

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan Luận văn là công trình nghiên cứu của riêng tôi Các kết quả nêu trong Luận văn chưa được công bố trong bất kỳ công trình nào khác Các số liệu, ví dụ và trích dẫn trong Luận văn đảm bảo tính chính xác, tin cậy và trung thực Tôi đã hoàn thành tất cả các môn học và đã thanh toán tất cả các nghĩa vụ tài chính theo quy định của Khoa Luật Đại học Quốc gia Hà Nội

Vậy tôi viết Lời cam đoan này đề nghị Khoa Luật xem xét để tôi được bảo vệ Luận văn

Tôi xin chân thành cảm ơn!

NGƯỜI CAM ĐOAN

Trần Thanh Ngọc

MỤC LỤC

Trang

Trang phụ bìa

Lời cam đoan

Mục lục

Danh mục viết tắt

MỞ ĐẦU 1

Chương 1: LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ PHÁT HÀNH TRÁI PHIẾU CỦA CÔNG TY CỔ PHẦN ĐẠI CHÚNG VÀ PHÁP LUẬT ĐIỀU CHỈNH 6

1.1 Khái niệm, đặc điểm công ty cổ phần đại chúng 6

1.1.1 Khái niệm công ty cổ phần đại chúng 6

1.1.2 Đặc điểm công ty cổ phần đại chúng 9

đại chúng Error! Bookmark not defined

1.2.1 Khái niệm trái phiếu công ty cổ phần đại chúngError! Bookmark not defined

1.2.2 Đặc điểm của trái phiếu công ty cổ phần đại chúngError! Bookmark not defined

1.2.3 Loại hình và hình thức trái phiếu Error! Bookmark not defined

1.2.4 Kỳ hạn của trái phiếu Error! Bookmark not defined

1.3.1 Vai trò của hoạt động phát hành trái phiếu của công ty cổ phần đại chúngError! Bookmark not defined

1.3.2 Thực tiễn hoạt động phát hành trái phiếu của các doanh nghiệp ở một

số nước trên thế giới Error! Bookmark not defined

phần đại chúng tại Việt Nam Error! Bookmark not defined

Kết luận chương 1 Error! Bookmark not defined

Chương 2: THỰC TRẠNG PHÁP LUẬT VỀ HOẠT ĐỘNG PHÁT

HÀNH TRÁI PHIẾU CỦA CÔNG TY CỔ PHẦN ĐẠI CHÚNG

TẠI VIỆT NAM Error! Bookmark not defined

2.2 Điều kiện phát hành, phương án phát hành trái phiếu và thẩm

quyền phê duyệt Error! Bookmark not defined

2.2.1 Đối với phát hành trái phiếu riêng lẻ Error! Bookmark not defined

2.2.2 Đối với chào bán trái phiếu ra công chúng Error! Bookmark not defined

đại chúng Error! Bookmark not defined

2.3.1 Đăng ký phát hành trái phiếu của công ty cổ phần đại chúngError! Bookmark not defined

2.3.2 Xét duyệt chào bán chứng khoán ra công chúngError! Bookmark not defined

2.3.3 Thông báo phát hành trái phiếu và công bố thông tinError! Bookmark not defined

2.3.4 Nghĩa vụ báo cáo của công ty cổ phần đại chúngError! Bookmark not defined

2.3.5 Phương thức phát hành trái phiếu của công ty cổ phần đại chúngError! Bookmark not defined

phần đại chúng Error! Bookmark not defined

2.4.1 Quyền lợi của người sở hữu trái phiếu Error! Bookmark not defined

2.4.2 Nghĩa vụ của công ty cổ phần đại chúng Error! Bookmark not defined

cổ phần đại chúng Error! Bookmark not defined

phiếu của công ty cổ phần đại chúng tại Việt Nam trong thời gian quaError! Bookmark not defined

2.6.1 Khung pháp lý về hoạt động phát hành trái phiếu doanh nghiệp chưa

được xây dựng hoàn thiện Error! Bookmark not defined

2.6.2 Thị trường giao dịch trái phiếu chưa hoàn thiệnError! Bookmark not defined

2.6.3 Chưa có quy định khuyến khích các nhà tạo lập thị trường tham gia

thị trường trái phiếu Error! Bookmark not defined

Kết luận chương 2 Error! Bookmark not defined

Chương 3: PHƯƠNG HƯỚNG VÀ MỘT SỐ KIẾN NGHỊ HOÀN

THIỆN PHÁP LUẬT VỀ PHÁT HÀNH TRÁI PHIẾU CỦA

CÔNG TY CỔ PHẦN ĐẠI CHÚNG TẠI VIỆT NAMError! Bookmark not defined

công ty cổ phần đại chúng tại Việt Nam Error! Bookmark not defined

3.1.1 Bảo đảm cơ sở pháp lý huy động vốn của doanh nghiệpError! Bookmark not defined

3.1.2 Bảo đảm phát hành trái phiếu doanh nghiệp phù hợp với thông lệ

quốc tế Error! Bookmark not defined

phiếu của công ty cổ phần đại chúng tại Việt NamError! Bookmark not defined

3.2.1 Hoàn thiện khung pháp lý cho hoạt động phát hành trái phiếu của

công ty cổ phần đại chúng tại Việt Nam Error! Bookmark not defined

3.2.2 Nới lỏng điều kiện phát hành trái phiếu doanh nghiệpError! Bookmark not defined

3.2.3 Phát triển các tổ chức trung gian thị trường, các nhà đầu tư có tổ chứcError! Bookmark not defined 3.2.4 Đa dạng hóa hình thức các loại trái phiếu trên thị trườngError! Bookmark not defined

3.2.5 Công khai, minh bạch thông tin trong việc phát hành trái phiếu của

công ty cổ phần đại chúng theo tiêu chuẩn quốc tếError! Bookmark not defined

3.2.6 Bảo vệ người sở hữu trái phiếu Error! Bookmark not defined

3.2.7 Kiểm soát sử dụng vốn đầu tư trái phiếu Error! Bookmark not defined

Kết luận chương 3 Error! Bookmark not defined

KẾT LUẬN Error! Bookmark not defined

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 11

DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT

CTCP: Công ty cổ phần CTĐC: Công ty cổ phần đại chúng ĐHĐCĐ: Đại hội đồng cổ đông HĐQT: Hội đồng quản trị LCK: Luật chứng khoán

NĐ 90: Nghị định 90/2011 SGDCK: Sàn giao dịch chứng khoán TNHH: Trách nhiệm hữu hạn TPDN: Trái phiếu doanh nghiệp TTGDCK: Trung tâm giao dịch chứng khoán UBCKNN: Ủy ban Chứng khoán nhà nước VSD : Trung tâm lưu ký chứng khoán Việt Nam

1

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài nghiên cứu

Như chúng ta đã biết, hàng hóa của một thị trường chứng khoán phát triển bao gồm các loại sau: cổ phiếu, trái phiếu, chứng chỉ quỹ và các sản phẩm phái sinh Nhìn lại thị trường chứng khoán Việt Nam tính đến thời điểm hiện nay thì vẫn chưa đạt được cấp độ cao hay nói một cách khác là chưa được quốc tế công nhận là thị trường chứng khoán phát triển Nguyên nhân của vấn đề này bao gồm nhiều nhân tố như: độ lớn của thị trường hay mức vốn hóa của thị trường, hành lang pháp lý, tính thanh khoản của thị trường….Tuy nhiên, trong đó phải kể đến nhân tố độ lớn giao dịch của mặt hàng trái phiếu trong tổng dung lượng của thị trường Trong tổng khối lượng giao dịch hàng ngày trên thị trường chính thức hay phi chính thức thì mặt hàng cổ phiếu đang có một sức hút lớn đối với các nhà đầu tư, trong khi đó giao dịch của mặt hàng trái phiếu vẫn còn im ắng và dường như còn là khái nhiệm khá xa lạ đối với hầu hết các nhà đầu tư, đặc biệt là các nhà đầu tư trong nước Trong khi đó, đối với các nhà đầu tư nước ngoài và các tổ chức ngân hàng thì trái phiếu là loại hàng hóa không thể

thiếu trong danh mục đầu tư và là loại hàng hóa ít rủi ro

Cho đến năm 2000 Việt Nam hầu như chưa có thị trường trái phiếu thứ cấp mặc dù trái phiếu chính phủ và trái phiếu của một số doanh nghiệp đã được phát hành trong thập kỷ 1990 Trong khoảng 5 năm trở lại đây thị trường trái phiếu Việt Nam mới bắt đầu phát triển và đang hứa hẹn là một thị trường hấp dẫn cho các nhà đầu tư và định chế tài chính Trong 6 tháng đầu năm 2015, Kho bạc Nhà nước gặp khó khăn trong việc huy động vốn, khối lượng phát hành chỉ có 75.305 tỷ đồng trái phiếu, bằng 30,4% tổng khối lượng phát hành cả năm 2014 Trái lại, theo thống kê chưa đầy đủ, trái phiếu doanh nghiệp đã phát hành được 19.515 tỷ đồng, gấp 1,4 lần lượng phát hành 6 tháng đầu năm 2014 và chiếm 85,1% tổng khối lượng phát hành

của cả năm ngoái

Nghị định số 90/2011/NĐ-CP về “Phát hành trái phiếu doanh nghiệp” được Chính phủ ban hành ngày 14/10/2011, Nghị định 58/2012/NĐ-CP ngày 20/07/2012

2

của Chính phủ “Quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật chứng khoán và Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật chứng khoán” là một bước ngoặt để các doanh nghiệp phần nào có cứ pháp lý vững chắc trong việc phát hành trái phiếu Thêm một thuận lợi nữa, kể từ khi Việt Nam tham gia hội nhập mở cửa

và trở thành thành viên của WTO từ 11/01/2007, nước ta đã chứng kiến sự trỗi dậy của thị trường chứng khoán, tạo điều kiện cho doanh nghiệp có nhiều lựa chọn hơn trong việc huy động vốn và sử dụng đồng vốn của mình, đặc biệt là đối với các

công ty cổ phần đại chúng

Tuy nhiên việc phát hành trái phiếu của công ty cổ phần đại chúng ở Việt Nam còn mới mẻ sơ khai, trái phiếu doanh nghiệp vẫn chưa phải là loại hàng hóa đáng tin cậy đối với các nhà đầu tư Cùng với đó các văn bản pháp luật điều chỉnh trực tiếp về việc phát hành trái phiếu nói chung và việc phát hành trái phiếu của công ty cổ phần đại chúng nói riêng còn nhiều bất cập và chưa phù hợp với thực tế phát hành trái phiếu của doanh nghiệp, gây khó khăn cho doanh nghiệp khi phát hành trái phiếu như là quy định về điều kiện phát hành quá chặt, vênh nhiều so với thực tế; thông tin phát hành trái phiếu chưa minh bạch; việc phát hành trái phiếu không có bảo đảm còn nhiều bất cập và đặc biệt là quyền lợi của người sở hữu trái phiếu vẫn chưa được quy định rõ trong Luật doanh nghiệp… Những bất cập, vướng mắc này đặt ra yêu cầu phải tiếp tục nghiên cứu và hoàn thiện pháp luật về phát hành trái phiếu của công ty cổ phần đại chúng, tạo môi trường pháp lý đầy đủ, an toàn và tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc giúp hoạt động huy động vốn của thông qua kênh phát hành trái phiếu của các doanh nghiệp diễn ra an toàn, lành

mạnh và ngày càng hiệu quả

Việc chọn đề tài "Pháp luật về phát hành trái phiếu của công ty cổ phần đại chúng tại Việt Nam” có ý nghĩa thiết thực cả lý thuyết lẫn thực tiễn góp phần

đóng góp vào sự hoạt động có hiệu quả đối với việc phát hành trái phiếu của công ty

cổ phần đại chúng

2 Tình hình nghiên cứu trong nước

Vấn đề phát hành trái phiếu của doanh nghiệp đã có nhiều bài báo, tạp chí

3

khoa học chuyên ngành nghiên cứu như, tạp chí luật học, các bài báo trên website Pháp luật Việt Nam hiện hành cũng có các quy định về phát hành trái phiếu của doanh nghiệp, trong đó có công ty cổ phần đại chúng Các nghiên cứu đã khái quát

cơ sở lý luận cũng như thực tiễn và đưa ra những hạn chế, bất cập và đề xuất những kiến nghị sửa đổi để hoàn thiện việc phát hành trái phiếu doanh nghiệp Tuy nhiên,

về vấn đề pháp luật về phát hành trái phiếu của công ty cổ phần đại chúng tại Việt Nam chưa có công trình nào nghiên cứu chuyên sâu về vấn đề này

3 Mục tiêu nghiên cứu

3.1 Mục tiêu tổng quát

Trên cơ sở nghiên cứu một cách hệ thống cơ sở lý luận pháp luật về phát hành trái phiếu của công ty cổ phần đại chúng, đồng thời đánh giá về thực trạng hệ thống pháp luật cũng như thực tiễn hoạt động việc phát hành trái phiếu của công ty

cổ phần đại chúng, tôi mong muốn làm sáng tỏ cơ sở lý luận và bản chất pháp luật

về phát hành trái phiếu của công ty cổ phần đại chúng, từ đó làm tiền đề cho việc

bổ sung, hoàn thiện pháp luật hoạt động phát hành trái phiếu của công ty cổ phần đại chúng ở Việt Nam

3.2 Mục tiêu cụ thể

Để đạt được mục tiêu tổng quát trên, luận văn đưa ra những mục tiêu cụ thể sau:

- Nghiên cứu có hệ thống những lý luận cơ bản về hoạt động phát hành trái phiếu của công ty cổ phần đại chúng

- Nghiên cứu thực trạng pháp luật về phát hành trái phiếu của công ty cổ phần đại chúng cũng như thực tiễn áp dụng pháp luật của công ty cổ phần đại chúng

ở Việt Nam

- Nêu ra những bất cập của pháp luật đối với việc phát hành trái phiếu của công ty cổ phần đại chúng tại Việt Nam

- Đề xuất những giải pháp cơ bản để hoàn thiện pháp luật về phát hành trái phiếu của các công ty cổ phần đại chúng ở Việt Nam

4 Tính mới và những đóng góp của đề tài

Pháp luật về phát hành trái phiếu của công ty cổ phần đại chúng hiện nay còn

4

nhiều bất cập và cần phải sửa đổi để phù hợp với tình hình thực tế cũng như phù hợp với thông lệ quốc tế để tạo điều kiện cho thị trường chứng khoán nói chung và thị trường trái phiếu doanh nghiệp nói riêng được phát triển Các công ty cổ phần đại chúng đều kỳ vọng vào một hành lang pháp lý rộng rãi sát với thực tiễn hiện nay đối với việc phát hành trái phiếu để các doanh nghiệp có cơ hội được thực hiện việc huy động vốn thông qua kênh phát hành trái phiếu, đồng thời các nhà đầu tư cũng

có cơ sở và niềm tin vào thị trường trái phiếu doanh nghiệp Kết quả nghiên cứu của

đề tài sẽ góp phần hoàn thiện chính sách, pháp luật quốc gia về hoạt động về phát hành trái phiếu của công ty cổ phần đại chúng ở Việt Nam và đề xuất những giải pháp được đưa ra có tác dụng khuyến khích sự phát triển thị trường trái phiếu của các công ty cổ phần đại chúng ở Việt Nam

5 Đối tượng, phạm vi nghiên cứu

* Đối tượng nghiên cứu của đề tài

Đối tượng nghiên cứu của luận văn là lý luận về pháp luật phát hành trái phiếu của công ty cổ phần đại chúng, thực trạng pháp luật và thực tiễn áp dụng, từ

đó đề xuất các kiến nghị nhằm hoàn thiện các quy định của pháp luật về phát hành trái phiếu của các công ty cổ phần đại chúng ở Việt Nam

* Phạm vi nghiên cứu của đề tài

Luận văn không đi sâu vào tìm hiểu tất cả các vấn đề về pháp lý liên quan đến công ty cổ phần đại chúng ở Việt Nam, mà chỉ tập trung nghiên cứu khía cạnh pháp lý, cơ sở lý luận, mô hình hoạt động, cũng như thực tiễn áp dụng pháp luật về phát hành trái phiếu của công ty cổ phần đại chúng Từ đó phân tích, nhận định và đưa ra một số giải pháp cụ thể nhằm hoàn thiện hệ thống pháp luật về hoạt động phát hành trái phiếu của công ty cổ phần đại chúng ở Việt Nam

6 Phương pháp nghiên cứu

Việc nghiên cứu đề tài được tiến hành trên cơ sở phương pháp luận chủ nghĩa Mác – Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh về Nhà nước và Pháp luật Quá trình nghiên cứu đề tài tác giả đã kết hợp nhiều phương pháp nghiên cứu khoa học cụ thể, như: Phương pháp phân tích, phương pháp tổng hợp, phương pháp so sánh, diễn giải, suy diễn lô gíc trong suốt quá trình nghiên cứu và trình bày đề tài

5

7 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận văn

Về mặt lý luận: Luận văn là công trình nghiên cứu chuyên sâu đầu tiên và đề

cập một cách có hệ thống và toàn diện những vấn đề lý luận về pháp luật phát hành trái phiếu của công ty cổ phần đại chúng tại Việt Nam

Về mặt thực tiễn: Luận văn nghiên cứu một cách chuyên sâu, có hệ thống và

toàn diện những quy định của pháp luật về phát hành trái phiếu của công ty cổ phần đại chúng tại Việt Nam Luận văn có sự học hỏi kinh nghiệm của mốt số nước trên thế giới về phát hành trái phiếu doanh nghiệp Đồng thời luận văn đã chỉ ra những bất cập, hạn chế của pháp luật trong việc quy định về phát hành trái phiếu của công

ty cổ phần đại chúng tại Việt Nam, từ đó đưa ra những phướng hướng và một số kiến nghị hoàn thiện pháp luật phát hành trái phiếu của công ty cổ phần đại chúng tại Việt Nam nhằm thúc đẩy thị trường trái phiếu doanh nghiệp phát triển

8 Kết cấu của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận, phụ lục và danh mục tài liệu tham khảo, luận văn bao gồm 3 chương:

- Chương 1: Lý luận cơ bản về phát hành trái phiếu của công ty cổ phần đại

chúng và pháp luật điều chỉnh

- Chương 2: Thực trạng pháp luật về hoạt động phát hành trái phiếu của

công ty cổ phần đại chúng tại Việt Nam

- Chương 3: Phương hướng và một số kiến nghị hoàn thiện pháp luật về

phát hành trái phiếu của công ty cổ phần đại chúng tại Việt Nam