Pháp luật về kiểm soát ô nhiễm môi trường trong lĩnh vực khai thác đá qua thực tiễn tỉnh ninh bình

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI KHOA LUẬT TRẦN THỊ TRÀ MY PHÁP LUẬT VỀ KIỂM SOÁT Ô NHIỄM MÔI TRƯỜNG TRONG LĨNH VỰC KHAI THÁC ĐÁ QUA THỰC TIỄN TỈNH NINH BÌNH LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC... ĐẠI

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

KHOA LUẬT

TRẦN THỊ TRÀ MY

PHÁP LUẬT VỀ KIỂM SOÁT Ô NHIỄM MÔI TRƯỜNG TRONG LĨNH VỰC KHAI THÁC ĐÁ QUA THỰC TIỄN

TỈNH NINH BÌNH

LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

KHOA LUẬT

TRẦN THỊ TRÀ MY

PHÁP LUẬT VỀ KIỂM SOÁT Ô NHIỄM MÔI TRƯỜNG TRONG LĨNH VỰC KHAI THÁC ĐÁ QUA THỰC TIỄN

TỈNH NINH BÌNH

Chuyên ngành: Luật Kinh tế

Mã số: 60 38 01 07

LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC

Cán bộ hướng dẫn khoa học: TS MAI HẢI ĐĂNG

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan: Luận văn “Pháp luật về kiểm

soát ô nhiễm môi trường trong lĩnh vực khai thác đá qua thực tiễn tỉnh Ninh Bình” là công trình nghiên

cứu do tôi thực hiện Mọi số liệu, thông tin, tài liệu tham khảo sử dụng trong nội dung luận văn đều được tham khảo một cách trung thực và được trích nguồn đầy đủ, đúng quy định

Tác giả luận văn

Trần Thị Trà My

MỤC LỤC

Trang

Trang phụ bìa

Lời cam đoan

Mục lục

Danh mục các từ viết tắt

Danh mục các bảng

MỞ ĐẦU 56

Chương 1: NHỮNG VẤN ĐỀ LÍ LUẬN VỀ PHÁP LUẬT KIỂM

SOÁT Ô NHIỄM MÔI TRƯỜNG TRONG HOẠT ĐỘNG

KHAI THÁC ĐÁ Error! Bookmark not defined

1.1 Một số vấn đề về kiểm soát ô nhiễm môi trường trong hoạt

động khai thác đá Error! Bookmark not defined

1.1.1 Môi trường và ô nhiễm môi trường Error! Bookmark not defined

1.1.2 Kiểm soát ô nhiễm môi trường trong hoạt động khai thác đáError! Bookmark not defined 1.2 Kiểm soát ô nhiễm môi trường và quyền con ngườiError! Bookmark not defined 1.2.1 Quyền con người đối với môi trường Error! Bookmark not defined

1.2.2 Nội dung các quyền con người đối với môi trườngError! Bookmark not defined

1.3 Một số vấn đề về pháp luật kiểm soát ô nhiễm môi trường

trong hoạt động khai thác đá Error! Bookmark not defined

1.3.1 Khái niệm pháp luật kiểm soát ô nhiễm môi trường trong hoạt

động khai thác đá Error! Bookmark not defined

1.3.2 Vai trò của pháp luật đối với việc kiểm soát ô nhiễm môi trường

trong hoạt động khai thác đá Error! Bookmark not defined

1.3.3 Quy định của pháp luật về kiểm soát ô nhiễm môi trường trong

hoạt động khai thác đá Error! Bookmark not defined

Kết luận Chương 1 Error! Bookmark not defined

Chương 2: THỰC TRẠNG ÁP DỤNG PHÁP LUẬT VỀ KIỂM

SOÁT Ô NHIỄM MÔI TRƯỜNG TRONG HOẠT ĐỘNG

KHAI THÁC ĐÁ TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH NINH BÌNHError! Bookmark not defined 2.1 Thực trạng khai thác đá trên địa bàn tỉnh Ninh BìnhError! Bookmark not defined

2.1.1 Khái quát đặc điểm tự nhiên, kinh tế - xã hội ảnh hưởng tới hoạt

động khai thác đá tỉnh Ninh Bình Error! Bookmark not defined

2.1.2 Hiện trạng hoạt động khai thác đá tại tỉnh Ninh BìnhError! Bookmark not defined

2.1.3 Tác động của hoạt động khai thác đá tới con người và môi

trường Error! Bookmark not defined

2.2 Thực tiễn áp dụng pháp luật về kiểm soát ô nhiễm môi trường

trong lĩnh vực khai thác đá trên địa bàn tỉnh Ninh BìnhError! Bookmark not defined

2.2.1 Lập quy hoạch sử dụng tài nguyên đá Error! Bookmark not defined

2.2.2 Hoạt động đánh giá tác động môi trường (ĐTM)Error! Bookmark not defined

2.2.3 Kiểm soát ô nhiễm không khí Error! Bookmark not defined

2.2.4 Kiểm soát ô nhiễm nước Error! Bookmark not defined

2.2.5 Kiểm soát ô nhiễm đất Error! Bookmark not defined

2.2.6 Quản lý chất thải rắn Error! Bookmark not defined

2.2.7 Quản lý và kiểm soát tiếng ồn, độ rungError! Bookmark not defined

2.2.8 Quan trắc môi trường Error! Bookmark not defined

2.2.9 Ký quỹ cải tạo, phục hồi môi trường Error! Bookmark not defined

2.2.10 Xử lý các hành vi vi phạm pháp luật về bảo vệ môi trườngError! Bookmark not defined Kết luận Chương 2 Error! Bookmark not defined

Chương 3: GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ THỰC HIỆN

PHÁP LUẬT VỀ KIỂM SOÁT Ô NHIỄM MÔI TRƯỜNG

TRONG HOẠT ĐỘNG KHAI THÁC ĐÁ TẠI NINH BÌNHError! Bookmark not defined 3.1 Sự cần thiết phải nâng cao hiệu quả áp dụng pháp luật trong

hoạt động khai thác đá tại tỉnh Ninh BìnhError! Bookmark not defined

3.2 Các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả thực hiện pháp luật

về kiểm soát ô nhiễm môi trường trong hoạt động khai thác

đá tại Ninh Bình Error! Bookmark not defined

3.2.1 Hoàn thiện hệ thống pháp luật về kiểm soát ô nhiễm môi trường

trong lĩnh vực khai thác đá Error! Bookmark not defined

3.2.2 Nâng cao hiệu quả hoạt động của hệ thống cơ quan quản lý nhà

nước về kiểm soát ô nhiễm môi trườngError! Bookmark not defined

3.2.3 Đẩy mạnh công tác tuyên truyền, giáo dục nâng cao nhận thức

và trách nhiệm bảo vệ môi trường Error! Bookmark not defined 3.2.4 Các giải pháp cụ thể khác Error! Bookmark not defined Kết luận Chương 3 Error! Bookmark not defined KẾT LUẬN CHUNG Error! Bookmark not defined DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 58

DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT

BHYT: Bảo hiểm y tế ĐTM: Đánh giá tác động môi trường TNHH: Trách nhiệm hữu hạn

UBND: Ủy ban nhân dân

DANH MỤC CÁC BẢNG

Số hiệu

bảng

Bảng 1.1: Lượng khí thải trung bình do khai thác 300.000

m3 đá xây dựng

Error! Bookmark not defined

đá xây dựng

Error! Bookmark not defined

Bảng 1.3: Lượng bụi thải trung bình do khai thác 300.000

m3 đá xây dựng

Error! Bookmark not defined

Bảng 2.1: Tổng hợp hiện trạng tài nguyên, trữ lượng các mỏ

đá xây dựng của tỉnh Ninh Bình (Theo các huyện)

Error! Bookmark not defined

Bảng 2.2: Tổng hợp hiện trạng tài nguyên, trữ lượng các mỏ

đất đá hỗn hợp - san lấp của tỉnh Ninh Bình (Theo các huyện)

Error! Bookmark not defined

Bảng 2.3: Hiện trạng mỏ khai thác đá xây dựng, đá san lấp

tỉnh Ninh Bình

Error! Bookmark not defined

Bảng 2.4: Tổng hợp quy hoạch khai thác các mỏ đá xây

dựng đến năm 2020, định hướng đến năm 2030 của tỉnh Ninh Bình (Theo các huyện) theo Quyết định số 01/QĐ-UBND tỉnh Ninh Bình

Error! Bookmark not defined

Bảng 2.5: Tổng hợp quy hoạch khai thác đá hỗn hợp - vật

liệu san lấp giai đoạn đến năm 2020, định hướng đến năm 2030 của tỉnh Ninh Bình (Theo các huyện) theo Quyết định số 01/QĐ-UBND tỉnh Ninh Bình

Error! Bookmark not defined

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Trong những thập kỉ gần đây, Chính phủ Việt Nam đã có những nỗ lực đáng kể và liên tục để kiểm soát ô nhiễm, tuy nhiên hiện trạng môi trường ở Việt Nam nói chung và tỉnh Ninh Bình nói riêng vẫn tiếp tục suy thoái và có

xu hướng gia tăng với những chỉ số ở mức báo động Nhiều chính sách cụ thể được đưa ra, nhiều văn bản pháp luật được ban hành nhằm kiểm soát tình trạng ô nhiễm môi trường trên các lĩnh vực, tại các địa phương cụ thể Tỉnh Ninh Bình trong những năm gần đây phát triển nhanh, mạnh các hoạt động công nghiệp, trong đó có hoạt động khai thác đá Hoạt động khai thác đá của các doanh nghiệp, tổ chức, cá nhân trên địa bàn tỉnh trong một thời gian dài

đã gây ảnh hưởng xấu tới chất lượng môi trường cũng như sức khỏe của người dân ở khu vực xung quanh.Tình trạng ô nhiễm môi trường do hoạt động này đang diễn ra hằng ngày, hằng giờ ở các mỏ khai thác đá đặt ra bài toán phức tạp về kiểm soát ô nhiễm môi trường

Tỉnh Ninh Bình đã chủ động và có nhiều giải pháp nhằm hạn chế ô nhiễm và kiểm soát tốt chất lượng môi trường trên địa bàn nói chung xuất phát từ nhận thức: bảo vệ môi trường có ý nghĩa cấp thiết với việc phát triển kinh tế - xã hội, nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân Bên cạnh những kết quả đạt được, vẫn còn tồn tại nhiều thách thức đặt ra cho tỉnh Ninh Bình trong việc bảo vệ môi trường, cụ thể là trong hoạt động khai thác đá trên địa bàn tỉnh

Trong công cuộc bảo vệ môi trường, pháp luật rõ ràng đóng một vai trò hết sức quan trọng Hệ thống pháp luật về kiểm soát ô nhiễm môi trường

đã được hình thành và thực hiện trên thực tế đang thể hiện những tồn tại cụ thể trong lĩnh vực khai thác đá Hiện nay, chưa có nhiều đề tài khoa học

nghiên cứu vấn đề pháp luật về kiểm soát ô nhiễm môi trường trong lĩnh vực khai thác đá Mặc dù đề tài này đã được đề cập trong một số bài viết nhưng chưa được tập trung nghiên cứu chuyên sâu, bao quát toàn bộ và hầu hết các bài viết đều không nghiên cứu vấn đề dưới góc độ pháp luật, không có sự cập nhật thông tin tương ứng với quá trình thay đổi từ thực tiễn và quy định của pháp luật

Với những lý do trên, tác giả lựa chọn đề tài: “Pháp luật về kiểm soát

ô nhiễm môi trường trong lĩnh vực khai thác đá qua thực tiễn tỉnh Ninh Bình” cho Luận văn thạc sĩ của mình Qua việc nghiên cứu, tìm hiểu về vấn

đề này, luận văn nghiên cứu, tìm hiểu về hoạt động khai thác đá trên địa bàn tỉnh Ninh Bình, vấn đề kiểm soát ô nhiễm môi trường bằng pháp luật tại tỉnh Ninh Bình; từ đó bước đầu có những lý giải về thực trạng môi trường tỉnh Ninh Bình những năm gần đây và đưa ra một số giải pháp nhằm kiểm soát ô nhiễm môi trường trong hoạt động khai thác đá tại tỉnh Ninh Bình, hoàn thiện

hệ thống pháp luật về môi trường trong tương lai

2 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

“Pháp luật về kiểm soát ô nhiễm môi trường trong lĩnh vực khai

thác đá qua thực tiễn tỉnh Ninh Bình” là một đề tài có nội dung nghiên

cứu khá rộng, cần xem xét trên nhiều góc độ Tuy nhiên, trong khuôn khổ của luận văn, tác giả giới hạn đối tượng và phạm vi nghiên cứu ở những nội dung cơ bản sau:

- Nghiên cứu những vấn đề lý luận về ô nhiễm môi trường; tầm quan trọng của việc kiểm soát ô nhiễm môi trường; quyền của con người được sống trong môi trường trong lành, mối liên hệ giữa kiểm soát ô nhiễm môi trường

và bảo vệ quyền con người

- Nghiên cứu, tìm hiểu thực tế hoạt động khai thác đá tại tỉnh Ninh Bình,

cụ thể tại hai đơn vị điển hình: Thành phố Tam Điệp và huyện Nho Quan

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

I Tài liệu tiếng Việt

1 Dương Thanh An (2011), Trách nhiệm hình sự đối với các tội phạm về

môi trường, Luận án tiến sĩ luật học, Học viện Khoa học xã hội, Hà Nội

2 Phương Anh (2013), “Ninh Bình: Điểm mặt “Điểm nóng” ô nhiễm”, Báo

Tài nguyên và Môi trường, http://vea.gov.vn/vn/truyenthong/BaoTNMT

3 Nguyễn Hòa Bình, Nguyễn Thượng Hiền, Trần Thị Lệ Anh, Trần Thị Thu Hiền (2014), “Nghiên cứu, đánh giá hiện trạng quản lý chất thải rắn, chất thải nguy hại và đề xuất sửa đổi nội dung quản lý chất thải trong Luật Bảo vệ môi

trường 2005”, Tạp chí Môi trường, (Chuyên đề Khoa học Công nghệ),

4 Nguyễn Thị Bình (2013), Xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo

vệ môi trường đối với doanh nghiệp trong khu công nghiệp ở Việt Nam,

Luận văn thạc sĩ luật học, Khoa luật - Đại học Quốc gia Hà Nội

5 Bộ Tài nguyên và Môi trường (2008), Thông tư số 05/2008/TT-BTNMT của

Bộ Tài nguyên và môi trường Hướng dẫn về đánh giá môi trường chiến lược, đánh giá tác động môi trường và cam kết bảo vệ môi trường, Hà Nội

6 Bộ Tài nguyên và Môi trường (2015), Thông tư số

13/2006/QĐ-BTNMT Quyết định tổ chức và hoạt động của hội đồng thẩm định Báo cáo đánh giá tác động môi trường (ĐTM) và Báo cáo đánh giá tác động môi trường chiến lược, Hà Nội

7 Bộ Tài nguyên và Môi trường (2015), Thông tư số 27/2015/TT-BTNMT

về Đánh giá môi trường chiến lược, đánh giá tác động môi trường và kế hoạch bảo vệ môi trường, Hà Nội

8 Bộ Tài nguyên và Môi trường (2015), Thông tư số 38/2015/TT-BTNMT

Hướng dẫn về cải tạo, phục hồi môi trường trong hoạt động khai thác khoáng sản, Hà Nội

9 Chính phủ (2006), Nghị định số 80/2006/NĐ-CP ngày 09/08/2006 về

Quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Bảo vệ môi trường, Hà Nội

10 Chính phủ (2007), Nghị định số 59/2007/NĐ-CP về Quản lý chất thải

rắn, Hà Nội

11 Chính phủ (2007), Nghị định số 81/2007/NĐ-CP quy định tổ chức, bộ

phận chuyên môn về bảo vệ môi trường tại cơ quan nhà nước và doanh nghiệp nhà nước, Hà Nội

12 Chính phủ (2008), Nghị định số 13/2008/NĐ-CP Quy định tổ chức các

cơ quan chuyên môn thuộc Ủy ban nhân nhân tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương, Hà Nội

13 Chính phủ (2012), Nghị định số 15/2012/NĐ-CP ngày 09/03/2012 Quy

định chi tiết thi hành một số điều của Luật khoáng sản, Hà Nội

14 Chính phủ (2012), Nghị định số 22/2012/NĐ-CP ngày 26/3/2012 Quy

định về đấu giá quyền khai thác khoáng sản, Hà Nội

15 Chính phủ (2013), Nghị định số 179/2013/NĐ-CP Quy định về xử phạt vi

phạm hành chính trong lĩnh vực bảo vệ môi trường, Hà Nội

16 Chính phủ (2015), Nghị định 18/2015/NĐ-CP Quy định quy hoạch bảo

vệ môi trường, đánh giá môi trường chiến lược, đánh giá tác động môi trường và kế hoạch bảo vệ môi trường, Hà Nội

17 Chính phủ (2015), Nghị định số 19/2015/NĐ-CP Qui định chi tiết thi

hành một số điều của Luật bảo vệ môi trường 2014, Hà Nội

18 Chính phủ (2015), Nghị định số 38/2015/NĐ-CP Về quản lý chất thải và

phế liệu, Hà Nội

19 Công ty cổ phần tư vấn Mỏ - tỉnh Ninh Bình (2014), Quy hoạch điều

chỉnh thăm dò khai thác chế biến khoáng sản làm vật liệu xây dựng thông thường, Ninh Bình

20 Công ty TNHH một thành viên Tô Hiến Phát (2010), Báo cáo đánh giá

tác động môi trường dự án đầu tư khai thác và chế biến đá vôi làm vật liệu xây dựng thông thường tại mỏ đá núi Cửa Khâu

21 Công ty TNHH một thành viên Tô Hiến Phát (2010), Dự án cải tạo, phục

hồi môi trường dự án đầu tư khai thác và chế biến đá vôi làm vật liệu xây dựng thông thường tại mỏ đá núi Cửa Khâu

22 Công ty TNHH xây dựng và thương mại Hùng Vương (2010), Báo cáo

đánh giá tác động môi trường dự án đầu tư khai thác và chế biển mỏ đá vôi núi Hang Thuyền – Máng Lợn làm vật liệu xây dựng thông thường,

tháng 7 năm 2010

23 Công ty TNHH xây dựng và thương mại Hùng Vương (2010), Dự án cải

tạo, phục hồi môi trường dự án đầu tư khai thác và chế biển mỏ đá vôi núi Hang Thuyền – Máng Lợn làm vật liệu xây dựng thông thường, tháng

7 năm 2010

24 Trần Thị Thùy Dương (2008), Bảo vệ môi trường sinh thái trong quá trình

công nghiệp hóa, hiện đại hóa ở Việt Nam, Luận văn thạc sĩ kinh tế chính

trị, Trung tâm đào tạo, bồi dưỡng giảng viên lý luận chính trị, Hà Nội

25 Mai Hải Đăng (2015), “Quyền môi trường và việc giảng dạy các môn

học chuyên ngành luật quốc tế”, Hội thảo khoa học, Khoa luật - Đại học

Quốc gia Hà Nội

26 Nguyễn Đình Đức (2011), Những vấn đề pháp lý về bảo vệ môi trường

trong quy hoạch kinh tế - xã hội ở nước ta hiện nay, Luận văn thạc sĩ

luật, Khoa luật - Đại học Quốc gia Hà Nội

27 Bùi Ngọc Hà (2013), Nghiên cứu những tác động chính của dự án khai

thác đá núi Ông Voi và đề xuất các giải pháp cải tạo, phục hồi môi trường, Luận văn thạc sĩ, Đại học Thủy Lợi