Hàng rào phi thuế quan theo quy định của pháp luật quốc tế và việc vận dụng để quản lý hàng hóa nhập khẩu từ trung quốc vào việt nam

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI KHOA LUẬT NGUYỄN KHẮC HIỂN HÀNG RÀO PHI THUẾ QUAN THEO QUY ĐỊNH CỦA PHÁP LUẬT QUỐC TẾ VÀ VIỆC VẬN DỤNG ĐỂ QUẢN LÝ HÀNG HÓA NHẬP KHẨU TỪ TRUNG QUỐC VÀO VIỆT NAM

Trang 1

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

KHOA LUẬT

NGUYỄN KHẮC HIỂN

HÀNG RÀO PHI THUẾ QUAN THEO QUY ĐỊNH CỦA PHÁP LUẬT QUỐC TẾ VÀ VIỆC VẬN DỤNG ĐỂ QUẢN LÝ HÀNG HÓA NHẬP KHẨU TỪ TRUNG QUỐC VÀO VIỆT NAM

LUẬN VĂN THẠC SỸ LUẬT HỌC

HÀ NỘI - 2015

Trang 2

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

KHOA LUẬT

NGUYỄN KHẮC HIỂN

HÀNG RÀO PHI THUẾ QUAN THEO QUY ĐỊNH CỦA PHÁP LUẬT QUỐC TẾ VÀ VIỆC VẬN DỤNG ĐỂ QUẢN LÝ HÀNG HÓA NHẬP KHẨUTỪ TRUNG QUỐC VÀO VIỆT NAM

Chuyên ngành: Luật Quốc tế

Mã số : 60 38 01 08

LUẬN VĂN THẠC SỸ LUẬT HỌC

Cán bộ hướng dẫn khoa học: TS Nguyễn Tiến Vinh

Hà Nội - 2015

Trang 3

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan Luận văn là công trình nghiên cứu của riêng tôi Các số liệu, ví dụ và trích dẫn trong Luận văn đảm bảo tính chính xác, tin cậy

và trung thực Các kết quả nêu trong Luận văn chưa được công bố trong bất

kỳ công trình nào khác

Tôi xin chân thành cảm ơn!

NGƯỜI CAM ĐOAN

Nguyễn Khắc Hiển

Trang 4

MỤC LỤC

DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU, CÁC CHỮ VIẾT TẮT

DANH MỤC CÁC BẢNG

MỞ ĐẦU 1 Chương 1: NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ HÀNG RÀO PHI THUẾ QUAN

TRONG THƯƠNG MẠI QUỐC TẾ Error! Bookmark not defined

1.1 Khái quát về hàng rào phi thuế quan và việc sử dụng hàng rào phi thuế

quan trong thương mại quốc tế Error! Bookmark not defined 1.1.1 Khái niệm,đặc điểm hàng rào phi thuế quanError! Bookmark not

defined.

1.1.2 Mục đích và xu hướng sử dụng hàng rào phi thuế quan trong thương

mại quốc tế hiện nay Error! Bookmark not defined 1.2 Các hàng rào phi thuế quan của một số nước trên thế giới Error!

Bookmark not defined.

1.2.1 Liên minh châu Âu Error! Bookmark not defined 1.2.2 Nhật Bản Error! Bookmark not defined 1.2.3 Hoa Kỳ Error! Bookmark not defined

1.3 Quy định của Tổ chức thương mại thế giới (WTO) về hàng rào phi thuế

quan Error! Bookmark not defined 1.3.1 Hành động chống bán phá giá Error! Bookmark not defined 1.3.2 Các hạn chế về trợ cấp và biện pháp thuế đối khángError! Bookmark

not defined.

1.3.3.Tự vệ khẩn cấp chống hàng nhập khẩu Error! Bookmark not defined 1.3.4 Các tiêu chuẩn và quy định kỹ thuật Error! Bookmark not defined 1.3.5 Giấy phép nhập khẩu Error! Bookmark not defined

Trang 5

1.3.6 Các quy định về định giá hàng hóa của hải quanError! Bookmark not

defined.

1.3.7 Các thủ tục giám định hàng hóa trước khi giao hàngError! Bookmark

not defined.

1.3.8 Các quy định về xuất xứ Error! Bookmark not defined 1.3.9 Các biện pháp đầu tư Error! Bookmark not defined

Chương 2: THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG XUẤT, NHẬPKHẨU VIỆT NAM -

TRUNG QUỐCVÀ HÀNG RÀO PHI THUẾ QUAN CỦA VIỆT NAM Error!

TRONG QUẢN LÝ HÀNG HÓA NHẬP KHẨU TỪ TRUNG QUỐC Error!

2.1 Thực trạng hoạt động xuất, nhập khẩu và cán cân thương mại Việt Nam -

Trung Quốc Error! Bookmark not defined 2.1.1 Thực trạng hoạt động nhập khẩu hàng hóa từ Trung Quốc Error!

2.1.2 Thực trạng xuất khẩu sang thị trường Trung Quốc và cán cân thương

mại Việt Trung Error! Bookmark not defined

2.2 Thực trạng sử dụng hàng rào phi thuế quan trong quản lý hàng hóa nhập

khẩu từ Trung Quốc Error! Bookmark not defined

2.2.1 Hệ thống các văn bản pháp luật quy định về hàng rào phi thuế quan của

Việt Nam Error! Bookmark not defined

2.2.2 Thực tế áp dụng hệ thống hàng rào phi thuế quan trong quản lý hàng

hóa nhập khẩu từ Trung Quốc Error! Bookmark not defined 2.3 Nguyên nhân của thực trạng Error! Bookmark not defined 2.3.1 Những nguyên nhân khách quan Error! Bookmark not defined 2.3.2 Những nguyên nhân chủ quan Error! Bookmark not defined

Trang 6

Chương 3: PHƯƠNG HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁPSỬ DỤNG HÀNG RÀO PHI THUẾ QUAN TRONG QUẢN LÝ HÀNG HÓA NHẬP KHẨU TỪ TRUNG

QUỐC Error! Bookmark not defined

3.1 Phương hướng sử dụng hàng rào phi thuế quan trong quản lý hàng hóa

nhập khẩu từ Trung Quốc Error! Bookmark not defined

3.1.1 Sử dụng hàng rào phi thuế quan để quản lý hàng hóa nhập khẩu từ

Trung Quốc phải trên cơ sở luật pháp quốc tế Error! Bookmark not defined

3.1.2 Sử dụng hàng rào phi thuế quan để quản lý hàng hóa nhập khẩu từ

Trung Quốc phải trên cơ sở những thỏa thuận song phương của hai bênError!

3.1.3 Sử dụng hàng rào phi thuế quan để quản lý hàng hóa nhập khẩu từ Trung Quốc trên cơ sở toàn diện, linh hoạt, phát huy tối đa lợi thế xuất khẩu

và bảo vệ nền sản xuất trong nước Error! Bookmark not defined

3.2 Một số giải pháp sử dụng hợp lý, hiệu quả hàng rào phi thuế quan trong

quản lýhàng hóa nhập khẩu từ Trung Quốc Error! Bookmark not defined

3.2.1 Hoàn thiện các quy định của pháp luật về hàng rào phi thuế quan để

quản lý hàng hóa nhập khẩu từ Trung Quốc Error! Bookmark not defined

3.2.2 Ưu tiên và tăng cường sử dụng một số biện pháp phi thuế quan cụ thể

defined.

3.2.3 Nâng cao năng lực cho các cơ quan nhà nước có thẩm quyền Error!

KẾT LUẬN Error! Bookmark not defined

TÀI LIỆU THAM KHẢO 3

PHỤ LỤC Error! Bookmark not defined

Trang 7

DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU, CÁC CHỮ VIẾT TẮT

Trang 8

DANH MỤC CÁC BẢNG

ngạch nhập khẩu

thị trường Trung Quốc năm 2013

DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ

Biểu đồ 2.1 Tốc độ tăng kim ngạch nhập khẩu từ Trung Quốc

Biểu đồ 2.2 Tốc độ tăng nhập siêu

Trang 9

1

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Những năm gần đây, hợp tác kinh tế,thương mại, đầu tư giữa Việt Nam

và Trung Quốc đã đạt nhiều thành tựu mới và có những bước tăng trưởng

vượt bậc.“Kim ngạch thương mại giữa hai nước từ chỗ chỉ đạt hơn 30 triệu

USD năm 1991 đã tăng lên hơn 41tỷ USD năm 2012” [45] năm 2014 tổng

kim ngạch thương mại Việt Nam - Trung Quốc đã đạt 58,77 tỷ USD, đây chính là tiền đề để hai nước hoàn thành sớm mục tiêu 60 tỷ USD vào năm

2015 như mong muốn của lãnh đạo hai nước Hiện nay Trung Quốc là đối tác thương mại số một của Việt Nam, trong khi Việt Nam là một trong những đối tác thương mại quan trọng của Trung Quốc trong Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN)

Tuy nhiên, nhìn lại quan hệ thương mại song phương Việt Nam - Trung Quốc thời gian qua, chúng ta thấy một sự chênh lệch rất lớn trong cán cân thương mại giữa hai nước: Việt Nam nhập khẩu từ Trung Quốc nhiều, dễ dàng và ngày càng tăng mạnh, trong khi xuất khẩu khó khăn, chậm đã dẫn đến tình trạng nhập siêu từ thị trường Trung Quốc ngày càng gia tăng cả về số lượng, chủng loại và trị giá hàng hóa.Bên cạnh việc nhập khẩu số lượng lớn hàng hóa là nguyên phụ liệu đầu vào cho các ngành công nghiệp, Việt Nam còn nhập khẩu một lượng lớn các mặt hàng phục vụ tiêu dùng, sinh hoạt, thậm chí nhập cả những mặt hàng là thế mạnh của ta như sản phẩm nông lâm thủy hải sản, giầy da, may mặc…điều này đã ảnh hưởng lớn tới nền kinh tế Hàng hóa của Trung Quốc hiện nay đang tràn ngập thị trường Việt Nam, đe dọa tới sự tồn tại và phát triển của nhiều doanh nghiệp sản xuất trong nước Đồng thời với xu thế nhập siêu này đã và đang dẫn đến một thực trạng đó là nhiều ngành, lĩnh vực kinh tế của Việt Nam bị phụ thuộc vào Trung Quốc do tình trạng nhập siêu quá lớn từ nước này Điển hình như ngành dệt may và da

Trang 10

2

giày là hai ngành được coi là “xuất khẩu chủ lực” của nền kinh tế, song cả hai lĩnh vực này cùng phụ thuộc vào nguồn nguyên phụ liệu chính được nhập

khẩu từ Trung Quốc Theo số liệu thống kê của Bộ Công thương, “Kim ngạch

nhập khẩu nguyên phụ liệu da giày và dệt may từ Trung Quốc năm 2014 là 1,54 tỷ USD, chiếm tới 32,53% trong tổng kim ngạch nhập khẩu nhóm hàng này”.[46]

Thực trạng này sẽ đáng báo động và tác động tiêu cực hơn nữa vì từ năm 2015, Việt Nam sẽ phải đưa thuế suất về 0 - 5% đối với 90% dòng hàng

có xuất xứ từ các nước ASEAN theo các cam kết trong khuôn khổ của Hiệp định khu vực thương mại tự do ASEAN (AFTA); Năm 2018, Việt Nam sẽ phải hạ thuế suất về 0% đối với hầu hết các mặt hàng có xuất xứ từ AFTA và các nước đối tác của ASEANtheo các hiệp định thương mại tự do mà ASEAN

đã kí với các nước như Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc, Ấn Độ… Nguy cơ hàng hoá giá rẻ, công nghệ thế hệ thứ 2, 3 tràn ngập lãnh thổ Việt Nam được cảnh báo khi các biện pháp bảo hộ thị trường và hạn chế hàng nhập khẩu bằng thuế không còn tác dụng

Từ thực trạng trên đòi hỏi phải có một nghiên cứu chuyên sâu, đánh giá một cách toàn diện, có hệ thống về hoạt động nhập khẩu, về thực trạng hàng rào phi thuế quan trong quản lý hàng hóa nhập khẩu từ Trung Quốc Trên cơ

sở đó đề xuất xây dựng, sử dụng một hệ thống hàng rào phi thuế quan đủ mạnh, đủ sức ngăn chặn sự xâm lấn ồ ạt của hàng hóa giá rẻ, chất lượng thấp

từ thị trường Trung Quốc; bảo hộ sản xuất trong nước, bảo vệ tiêu dùng và hạn chế những tác động tiêu cực từ lộ trình cắt, giảm thuế theo các cam kết quốc tế mà Việt Nam đã gia nhập

Với những lý do trên, với mong muốn được nghiên cứu sâu về hoạt động quản lý hàng hóa nhập khẩu từ Trung Quốc vào Việt Nam để từ đó có thể đề xuất một số phương hướng và giải pháp, kiến nghị trong xây dựng hệ

Trang 11

3

TÀI LIỆU THAM KHẢO

tại một số nước trên thế giới”, Tạp chí Tài chính,(Số 6 /2014)

chí Những vấn đề kinh tế và chính trị thế giới, (Số 11/2005)

sách thương mại quốc tế, Nxb Lao động xã hội

4

Nguyễn Hữu Khải, Vũ Thị Hiền, Đào Ngọc Tiến (2007), Quản lý

hoạt động nhập khẩu - Cơ chế, chính sách và biện pháp”, Nxb

Thống kê

5

Trần Thị Hằng Phương (2003), Các biện pháp phi thuế quan và lộ

trình cắt giảm của Việt Nam trong quá trình gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) tới năm 2010

rào cản đối với thương mại quốc tế

hàng nông sản trong thương mại quốc tế, Nxb Lao động xã hội

thuật

9

Bộ Công thương (2012), Thông tư số 23/2012/TT-BCT ngày

07/8/2012 quy định việc áp dụng chế độ cấp giấy phép nhập khẩu

tự động đối với một số sản phẩm thép

10

18/12/2013 quy định việc nhập khẩu thuốc lá nguyên liệu nhập khẩu theo hạn ngạch thuế quan năm 2014

Trang 12

4

11

18/02/2014 Quy định về nguyên tắc điều hành hạn ngạch thuế quan nhập khẩu đối với mặt hàng đường, muối, trứng gia cầm năm 2014

phù hợp với các cam kết quốc tế

ngày 20/3/2009 quy định về Danh mục hàng hóa nhóm 2

kỹ thuật trong thương mại giai đoạn 2011 - 2015

15

Bộ khoa học công nghệ (2014), Thông tư số 20/2014/TT-BKHCN

ngày 15/7/2014 quy định về nhập khẩu máy móc, dây chuyền công nghệ đã qua sử dụng

16

Bộ Nông nghiệp & Phát triển nông thôn (2010), Thông tư số

49/2010/TT-BNNPTNT ngày 24/8/2010 quy định về danh mục bổ sung giống cây trồng, phân bón được phép sản xuất, kinh doanh

và sử dụng ở Việt Nam

17

65/2010/TT-BNN&PTNT ngày 05/11/2010 quy định về danh mục thuốc thú y, vắc xin, chế phẩm sinh học, vi sinh vật, hóa chất dùng trong thú y được phép lưu hành tại Việt Nam

18

26/2012/TT-BNN&PTNT ngày 25/6/2012 quy định về Danh mục tạm thời thức ăn chăn nuôi gia súc gia cầm được phép lưu hành

19

37/2013/TT-BNN&PTNT ngày 02/8/2013 sửa đổi, bổ sung một số nội dung của Thông tư số 21/2013/TT-BNN&PTNT ngày

Trang 13

5

17/04/2013 của Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và phát triển nông thôn ban hành Danh mục Thuốc bảo vệ thực vật được phép sử dụng, hạn chế sử dụng, cấm sử dụng ở Việt Nam; Ban hành Danh mục sản phẩm xử lý, cải tạo môi trường chăn nuôi được phép lưu hành tại Việt Nam

20

Bộ Nông nghiệp & Phát triển nông thôn (2005), Quyết định số

45/2005/QĐ- BNN ngày 25/7/2005 ban hành danh mục đối tượng kiểm dịch động vật, sản phẩm động vật; danh mục động vật, sản phẩm động vật thuộc diện phải kiểm dịch

21

60/2011/TT-BNNPTNT ngày 09/9/2011hướng dẫn kiểm tra về chất lượng muối nhập khẩu

22

Bộ Nông nghiệp & Phát triển Nông thôn (2009), Thông tư hướng

dẫn thực hiện Nghị định số 12/2006/NĐ-CP quy định chi tiết Luật Thương mại về hoạt động mua bán hàng hóa quốc tế và các đại lý mua, bán, gia công và quá cảnh hàng hóa với nước ngoài trong lĩnh vực nông nghiệp, lâm nghiệp và thủy sản

09/5/2006 công bố Danh mục cấm xuất khẩu, cấm nhập khẩu

sách thuế và trợ cấp của Việt Nam, Tạp chí Tài chính

25

Bộ Tài chính (2013), Hiệp ước chung về thuế quan và mậu dịch

“GATT” (General Agreement on Tariffs and Trade), Cổng thông

tin điện tử (www.mof.gov.vn)

26

Bộ Thương mại (2006) Thông tư số 07/2006/TT-BTM ngày

17/4/2006 hướng dẫn thủ tục cấp và quản lý việc cấp Giấy chứng nhận xuất xứ

Trang 14

6

27

Bộ Y tế (2007), Quyết định số 674/QĐ-BYT ngày 26/02/2007 về

việc ban hành Danh mục vắc xin, sinh phẩm y tế và danh mục hoá chất, chế phẩm diệt côn trùng, diệt khuẩn dùng trong gia dụng và

y tế được nhập khẩu theo nhu cầu

28

Bộ Y tế (2011), Thông tư số 24/2011/TT-BYT ngày 21/6/2011

hướng dẫn việc nhập khẩu trang thiết bị y tế mới 100% để lưu hành tại Việt Nam của các thương nhân Việt Nam và các tổ chức,

cá nhân có liên quan

29

Bộ Y tế (2011), Thông tư số 25/2011/TT-BYT ngày 23/6/2011 ban

hành Danh mục hoá chất, chế phẩm diệt côn trùng, diệt khuẩn được phép đăng ký để sử dụng, được phép đăng ký nhưng hạn chế

sử dụng và cấm sử dụng trong lĩnh vực gia dụng và y tế tại Việt Nam

30

Bộ Y tế (2007), Quyết định số 818/2007/QĐ-BYT ngày 05/3/2007

quy định danh mục hàng hóa NK phải kiểm tra về vệ sinh an toàn thực phẩm theo mã số HS

quy định chi tiết Luật Thương mại về xuất xứ hàng hóa

32

Chính phủ (2006), Nghị định số 59/2006/NĐ - CP ngày 12/6/2006

quy định chi tiết Luật Thương mại về hàng hóa, dịch vụ cấm kinh doanh, hạn chế kinh doanh và kinh doanh có điều kiện

33

Chính phủ (2006), Nghị định số 12/2006/NĐ - CP ngày 23/1/2006

quy định chi tiết Luật Thương mại về hoạt động mua bán hàng hóa quốc tế và các hoạt động đại lý mua, bán, gia công và quá cảnh hàng hóa với nước ngoài

quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Hóa

Trang 15

7

chất (quy định về danh mục hóa chất cấm kinh doanh, kinh doanh

có điều kiện

27/11/2013 quy định về quản lý phân bón

36

Chính phủ (2013), Nghị định số 187/2013/NĐ-CP ngày

20/11/2013 Quy định chi tiết thi hành Luật thương mại về hoạt động mua bán hàng hóa quốc tế và các hoạt động đại lý mua bán, gia công và quá cảnh hàng hóa với nước ngoài

37

Chính phủ (2006), Quyết định số 50/2006/QĐ-TTg ngày

07/3/2006 của Thủ thường Chính phủ về ban hành Danh mục sản phầm hàng hoá phải kiểm tra Nhà nước về chất lượng

tế quốc tế, Nxb Tổng hợp TP Hồ Chí Minh

các chính sách phi thuế quan của Việt Nam

41

United nations Conference on trade and development (2010),

non-tariff measures: evidence from selected developing Countries and future research agenda developing Countries in international trade studies

Classification of non-tariff measures

43

United nations Conference on trade and development (2013),

Non-tariff measures to trade: Economic and Policy Issues for Developing Countries Developing countries in international Trade studies

Định dạng
Số trang	16
Dung lượng	401,08 KB