Xây dựng tài liệu thí điểm e learning về tích hợp giáo dục môi trường vào môn tiếng việt cấp tiểu học

- eLearning là lại hình đào tạo có tính toàn cầu: với sự phát triển của Internet, không có ranh giới cụ thể giữa các quốc gia trên hệ thống mạng, học viên và người dạy có thể đến từ bất

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

VỤ KHOA HỌC CÔNG NGHỆ VÀ MÔI TRƯỜNG

Báo cáo nhiệm vụ

GIÁO DỤC TÀI NGUYÊN VÀ MÔI TRƯỜNG BIỂN, HẢI ĐẢO

XÂY DỰNG TÀI LIỆU THÍ ĐIỂM E-LEARNING

VỀ TÍCH HỢP GIÁO DỤC MÔI TRƯỜNG VÀO

MÔN TIẾNG VIỆT CẤP TIỂU HỌC

Đinh Tuấn Long – Viện Đại học Mở Hà Nội

Hà Nội – 9/2015

DANH SÁCH THÀNH VIÊN

1 Chủ nhiệm nhiệm vụ:

a Đinh Tuấn Long –Viện Đại học Mở Hà Nội

2 Thành viên tham gia

a Trần Thị Lan Thu – Viện Đại học Mở Hà Nội

b Nguyễn Thành Huy – Viện Đại học Mở Hà Nội

c Lê Thị Minh Thảo – Viện Đại học Mở Hà Nội

d Đinh Khánh Quỳnh – Trường Cao đẳng Sư phạm Hà Nội

3 Đơn vị phối hợp

a Trường Cao đẳng Sư phạm Hà Nội

DANH MỤC HÌNH VẼ

Hình 1: Thang cấp ðộ tý duy của Bloom 11

Hình 2: Màn hình giao diện bài 1 17

Hình 3: Sõ ðồ chức nãng của môi trýờng 18

Hình 4: Các chức nãng chính của môi trýờng 19

Hình 5: Khái niệm về môi trýờng sống của con ngýời 19

Hình 6: Thực trạng ô nhiễm môi trýờng của Việt Nam và trên thế giới .20

Hình 7: Giao diện bài luyện tập 20

Hình 8: Hýớng dẫn làm bài tập trắc nghiệm 21

Hình 9: Giao diện câu hỏi trắc nghiệm .21

Hình 10: Giao diện thông báo kết quả hoàn thành câu hỏi trắc nghiệm 22

Hình 11: Giao diện mở ðầu bài 2 23

Hình 12: Mục tiêu bài học 24

Hình 13: Nội dung bài học 24

Hình 14: Giao diện hoạt ðộng 1 25

Hình 15: Số liệu thống kê tại trýờng tiểu học nãm 2008 25

Hình 16: Hình thức tích hợp giáo dục bảo vệ môi trýờng 26

Hình 17: Giao diện slide tổng kết bài học 27

Hình 18: Slide hýớng dẫn làm bài tập trắc nghiệm 27

Hình 19: Hýớng dẫn trả lời câu hỏi trắc nghiệm 28

Hình 20: Slide thông báo kết quả hoàn thành câu hỏi trắc nghiệm 28

Hình 21: Giao diện mở ðầu bài 3 29

Hình 22: Slide mục tiêu bài học 30

Hình 23: Slide nội dung bài học 30

Hình 24: Nội dung phần học vần trong tiếng việt lớp 1 31

Hình 25: Nội dung chi tiết phần học vần trong môn tiếng việt lớp 1 32

Hình 26: Nội dung phần tập ðọc trong môn tiếng việt lớp 1 33

Hình 27: Nội dung phần tập chép trong môn tiếng việt lớp 1 33

Hình 28: Nội dung phần tập chép trong môn tiếng việt lớp 1 34

Hình 29: Bài luyện tập củng cố kiến thức 35

Hình 30: Nội dung bài luyện tập củng cố kiến thức 35

Hình 31: Nội dung phần luyện từ và câu trong tiếng việt lớp 2 36

Hình 32: Câu hỏi trắc nghiệm luyện tập 37

Hình 33: Bài luyện tập củng cố kiến thức 37

MỤC LỤC

I TỔNG QUAN NHIỆM VỤ 1

I.1 Một số vấn đề liên quan tới eLearning 1

I.1.1 Một số khái niệm cơ bản 1

I.1.2 Học tập theo phương thức eLearning 2

I.1.3 Ngoài nước 4

I.1.4 Trong nước 5

I.2 Nhiệm vụ xây dựng học liệu điện tử về tích hợp giáo dục môi trường vào môn Tiếng Việt cấp Tiểu học 7

II XÂY DỰNG HỌC LIỆU THÍ ĐIỂM ELEARNING 8

II.1 Giới thiệu chung 8

II.1.1 Học liệu điện tử (eLearning) 8

II.1.2 Học liệu ðiện tử týõng tác 9

II.1.3 Mức độ của học liệu tương tác 10

II.2 Thiết kế học liệu 13

II.3 Lựa chọn công cụ 16

III HƯỚNG DẪN SỬ DỤNG HỌC LIỆU 17

III.1 Yêu cầu chung khi sử dụng học liệu 17

III.2 Hướng dẫn sử dụng chi tiết học liệu 17

III.2.1 Hướng dẫn sử dụng chi tiết bài 1 “một số vấn đề về môi trường” 17

III.2.2 Hướng dẫn sử dụng chi tiết bài 2 “Giáo dục bảo vệ môi trường cấp tiểu học”23 III.2.3 Hướng dẫn sử dụng chi tiết bài 3, 4, 5 “Tích hợp giáo dục bảo vệ môi trường trong môn tiếng việt lớp 1, 2, 3, 4, 5” 29

IV KẾT LUẬN 37

I TỔNG QUAN NHIỆM VỤ

I.1 Một số vấn đề liên quan tới eLearning

Phương thức đào tạo eLearning (Electronic Learning) là một thuật ngữ dùng

để mô tả việc học tập, đào tạo dựa trên công nghệ thông tin và truyền thông

Phương pháp đào tạo này sử dụng những tiến bộ của phương tiện điện tử, của công nghệ viễn thông như máy tính, điện thoại, ti vi, internet … nhằm gia tăng khả năng truyền tải kiến thức của mình Với các công cụ này, việc truyền đạt những kiến thức cần thiết trở nên dễ dàng hơn thông qua hình ảnh, âm thanh, các đoạn phim ngắn,… có khả năng biểu hiện nội dung cần truyền đạt một cách trực quan, sinh động Các công nghệ này cũng giúp cho việc giao tiếp từ xa giữa người dạy và học viên, nâng cao khả năng tự theo dõi, giám sát quá trình học tập của mỗi người, từ đó đưa được ra lộ trình học tập một cách hiệu quả hơn Không những giúp đỡ được học viên học theo những giáo trình sẵn có, eLearning còn là công cụ giúp những người thành công có thể dễ dàng chia sẻ kinh nghiệm của mình cho người khác, giúp xã hội ngày càng phát triển và tiến bộ Có thể nói phương thức đào tạo eLearning là một phương thức đầy tính nhân văn và vì sự tiến bộ của nhân loại trên toàn thế giới Có thể tổng hợp một số đặc tính của phương thức này như sau:

- eLearning là một loại hình đào tạo năng động: nội dung thông tin mang tính thời đại và thực tế, có tính cập nhật thường xuyên;

- eLearning là hoạt động thực tế: học viên có thể chọn lựa đúng những gì mình cần;

- eLearning là loại hình học tập hướng học viên: học viên tham gia phương thức này hoàn toàn chủ động về thời gian, về nội dung học tập, về khối lượng kiến thức mà họ muốn thu nhập, và về cách thức tiếp nhận kiến thức sao cho phù hợp

- eLearning là lại hình đào tạo có tính toàn cầu: với sự phát triển của Internet, không có ranh giới cụ thể giữa các quốc gia trên hệ thống mạng, học viên

và người dạy có thể đến từ bất kỳ quốc gia nào trên thế giới;

- eLearning là loại hình đào tạo mang tính tổng quát: Với khả năng của mình, phương thức này đưa ra rất nhiều nội dung, từ nhiều nguồn khác nhau để học viên tự lựa chọn;

- eLearning là loại hình đào tạo hiệu quả: do sự phát triển của công nghệ, nội dung đào tạo của phương thức này luôn mang tính trực quan, dễ học, dễ hiểu, học viên khi tham gia phương thức này bản thân đã có ý thức tự học, nên tính hiệu quả của việc học rất cao;

- eLearning là loại hình đào tạo tiết kiệm thời gian: học viên có thể chủ động trong việc bố trí thời gian học như học tại nhà, học trên đường đi, học lúc nghỉ ngơi ở cơ quan,… học viên cũng có thể tự tăng tốc độ học tập để rút ngắn thời gian học của mình;

- eLearning có tính nhân văn cao: bất kỳ ai muốn đều có thể trở thành người truyền thụ kiến thức, từ những giáo sư, các chính trị gia, chuyên gia kinh tế cho đến những người nông dân, không mất quá nhiều thời gian để họ có thể đưa ra những tổng hợp kinh nghiệm của mình cho người khác tham khảo

Việc học trực tuyến với phương thức eLearning thường được chia làm các hoạt động chính như sau:

- Học trực tuyến: là quá trình tiếp thu kiến thức của người học, được phân chia làm hai hình thức:

• Không đồng bộ: người học chủ động tham gia hệ thống và tự học với các học liệu điện tử có sẵn trên hệ thống Người học có thể sử dụng nhiều loại phương tiện công nghệ thông tin khác nhau và sử dụng nhiều loại học liệu khác nhau Thời gian của người học là hoàn

toàn chủ động, do người học tự bố trí trong thời gian trống của mình Tuy nhiên, hình thức này đòi hỏi hệ thống học liệu phải phù hợp với việc tự học, có tính cô đọng kiến thức và khả năng minh họa cao

• Đồng bộ: người dạy và người học cùng tham gia hoạt động học trực tuyến tại một thời điểm, việc học tập diễn ra gần giống như trong lớp học truyền thống Hình thức này thường dùng để tổng hợp, rút kinh nghiệm, giải đáp thắc mắc trong mô hình đào tạo eLearning nói chung

- Kiểm tra đánh giá: việc kiểm tra đánh giá trong hệ thống đào tạo eLearning mang tính chất kiểm soát toàn bộ quá trình học tập Thông thường, sau mỗi bài học, người học sẽ phải tự thực hiện việc kiểm tra kiến thức của mình trên một hệ thống câu hỏi được chuẩn bị trước Việc kiểm tra này sẽ giúp người học hiểu kỹ hơn về nội dung bài học lý thuyết mà mình vừa học Các câu hỏi này cũng sẽ có mối liên hệ với nội dung học tập, đảm bảo người học có thể

dễ dàng quay trở lại để xem lại kiến thức liên quan Ngoài ra, hệ thống đào tạo eLearning cũng hỗ trợ việc người dạy đưa ra các bài tập tình huống hay các bài luận, và người học sẽ thực hiện và gửi kết quả cho người dạy chấm Kết thúc khóa học, việc kiểm tra cuối khóa sẽ được thực hiện tại các địa điểm tập trung, có giám sát Như vậy, việc học tập eLearning có thể nói là được giám sát chặt chẽ từ khi bắt đầu đến khi kết thúc, đảm bảo được chất lượng của hình thức học tập này

- Trao đổi, thảo luận: để người học có cảm giác được tham gia vào môi trường học tập thực sự, các hệ thống eLearning còn cho phép tạo ra các kênh trao đổi, giao tiếp giữa các thành viên trong hệ thống như các diễn đàn, hệ thống trợ giúp dạng Helpdesk, hệ thống tin nhắn nội bộ,… và tích hợp với các mạng xã hội như Google, Facebook, Skype,…

I.1.3 Ngoài nước

Trên thế giới cùng với sự phát triển của e-learning, các nghiên cứu trong lĩnh vực xây dựng học liệu điện tử cũng có những bước phát triển lớn Đa số các nghiên cứu này hướng đến:

+ Nghiên cứu về ảnh hưởng của học liệu điện tử lên kết quả học tập và sự tích cực hóa người học

+ Nghiên cứu về các ảnh hưởng của học liệu điện tử lên nhận thức của học sinh

+ Nghiên cứu về các ảnh hưởng không kiểm soát được của học liệu điện tử + Nghiên cứu về việc phát triển, sản xuất và ứng dụng học liệu điện tử

Cộng đồng thế giới, hay điển hình là các trường đại học danh tiếng đã cho ra đời những website học liệu điện tử mở giúp ích cho hàng ngàn người trên thế giới

có cơ hội tiếp cận những tài liệu và kiến thức quý giá một cách miễn phí Năm

2003 viện công nghệ Massachusetts (MIT) nổi tiếng của Mỹ đã triển khai chương trình học liệu mở cung cấp hàng trăm khóa học trên mạng, MIT đã trở thành trường đại học đầu tiên của Mỹ cung cấp các khoá học miễn phí trên mạng Internet Tiếp đó các trường Stanford, Bryn Mawr cũng xây dựng và triển khai những hệ thống cho riêng mình Thống kê cho thấy có đến 60% người dùng truy cập các học liệu này không phải là người Mỹ điều đó cho thấy tính đắc dụng và lợi ích không biên giới của học liệu điện tử

Rất nhiều phần mềm cùng với những nghiên cứu hỗ trợ xây dựng học liệu điện tử đã ra đời trong những năm gần đây và đem lại thành công cho nhà phát triển, có thể kể đến như Articulate Presenter, Adobe Presenter

Sự thành công của các dự án nghiên cứu học liệu điện tử mở đã đẫn đến những quyết định đầu tư nghiên cứu công nghệ e-learning và học liệu điện tử lớn hơn Năm 2012 hơn một triệu sinh viên tham dự vào một cuộc thử nghiệm có thể làm thay đổi nền giáo dục đại học thế giới khi tham gia vào dự án đào tạo trực

tuyến do ĐH Harvar và Học viện Công nghệ Massachusetts (MIT) tổ chức Đại học Harvard và Học viện Công nghệ Massachusetts (MIT) đã công bố hợp tác xây dựng chương trình đào tạo trực tuyến với trị giá đầu tư 60 triệu USD có tên edX nhằm cung cấp các khóa học trực tuyến cho sinh viên trên khắp thế giới với một tham vọng "cách mạng giáo dục toàn cầu"

Tại châu Á cũng có nhiều nước thành công với e-learning như ExcelSoft là tập đoàn hàng đầu Ấn Độ trong lĩnh vực e-learning Đến nay ExcelSoft đã có hơn

20 triệu học viên và hơn 1000 khách hàng trên toàn thế giới Một số khách hàng tiêu biểu của ExcelSoft : Cambridge University, Pearson Education, Cengage Learning, ICICI Bank, ICICI Prodential, First Caribbean Int Bank Tại Hàn Quốc Megastudy trở thành mạng giáo dục trực tuyến lớn nhất nước, với doanh số hàng năm lên đến 245 tỷ won (3.500 tỷ đồng Việt Nam) Lượng học sinh theo học các cấp: trung học phổ thông với 2,1 triệu người ghi danh, trung học cơ sở với 2 triệu người, tiểu học với 3,7 triệu người Ở bậc học cao đẳng, đại học, Hàn Quốc cũng

có 17 trường đại học và 2 trường cao đẳng hoàn toàn trực tuyến, theo mô hình đại học ảo (Cyber University) với hàng trăm nghìn học viên đang theo học

Các thuật ngữ “online learning”, “elearning”, “computer learning”, “cyber university”… đang được phổ biến rộng rãi và mang lại nhiều lợi ích cho cả người học lẫn người dạy tại tất cả các nước có nền giáo dục phát triển

Với sự phát triển mạnh mẽ của e-learning thế giới, tại Việt Nam bộ Giáo dục

& Đào tạo cùng với các trường đại học cũng đi đầu trong lĩnh vực xây dựng học liệu điện tử và nghiên cứu công nghệ e-learning

Ban đầu những nghiên cứu trong nước, những phong trào, chủ chương được

bộ Giáo dục & Đào tạo phát động chủ yếu hướng đến việc ứng dụng máy tính vào quá trình dạy và học nhằm nâng cao hiệu quả học và tiếp thu của học sinh

Đa số các nhiệm vụ nghiên cứu trong nước hiện này đều hướng đến việc tìm hiểu và ứng dụng các công nghệ trên thế giới vào việc xây dựng học liệu điện tử đáp ứng công nghệ e-learning, giúp người học có thể học mọi lúc mọi nơi thông qua mạng internet, xóa bỏ khoảng cách địa lý phục vụ học tập tại các nơi xa xôi miền biên giới, hải đảo Có thể kể đến rất nhiều các công trình nghiên cứu ứng dụng Microsoft Power Point, Adobe Presenter, Articulate Presenter vào xây dựng học liệu điện tử tại các trường đại học và cao đẳng sư phạm trên toàn quốc

Từ các phong trào do bộ Giáo dục & Đào tạo phát động thì ngay từ cấp tiểu học các giáo viên cũng có những nghiên cứu, xây dựng những học liệu điện tử phục vụ thiết thực cho quá trình giảng dạy của mình, lượng học liệu này rất đa dạng, phong phú và phục vụ hữu ích cho rất nhiều môn học, có thể kể đến như môn tiếng anh, lịch sử, địa lý…Đây đều là những môn học mà hình ảnh, âm thanh, video thực tế, các ứng dụng bản đồ số sẽ giúp ích rất lớn cho quá trěnh tiếp thu bŕi học của học sinh, vŕ tăng sự hứng thú đối với bài học

Những năm gần đây không những các tổ chức giáo dục mà cả những công ty tư nhân hoạt động trong lĩnh vực công nghệ thông tin cũng đã và đang nghiên cứu xây dựng các hệ thống e-learning cung cấp học liệu điện tử Và không ít dự án đã

có những kết quả thành công như:

+ Thư viên giáo trình điện tử của bộ Giáo dục & Đào tạo ebook.edu.net.vn + Phần mềm xây dựng bài giảng điện tử violet và Thư viện bài giảng điện tử violet.vn

+ Các Website học tập tiếng Anh trực tuyến như tienganh123.com, hochay.vn,…

Những tổ chức quốc tế cũng có những đầu tư công nghệ và tài chính giúp Việt Nam nghiên cứu, xây dựng các dự án học liệu mở, đào tạo trực tuyến hữu ích cho cộng đồng Hiện nay tổ chức Unesco cũng đang phối hợp với viện ĐH Mở Hà Nội xây dựng một dự án học tập e-learning về môi trường với mong muốn thông

qua sức mạnh và lợi thế vượt trội về mặt địa lý của e-learning đem kiến thức về bảo vệ môi trường đến toàn thể người dân trên mọi miền của đất nước

Trên hệ thống mạng Internet, các diễn đàn, các dự án về e-learning và học liệu điện tử đang phát triển mạnh mẽ tại Việt Nam với mục tiêu đổi mới ngành giáo dục nước nhà Sự thành công này không chỉ do hạ tầng viễn thông của Việt Nam hoàn toàn đáp ứng được những yêu cầu cần thiết cho việc đào tạo qua hệ thống mạng Internet mà còn nhờ vào khả năng tiếp cận công nghệ mới của người dân Việt Nam Theo báo cáo cuối năm 2012 của tổ chức WeAreSocial, có 30,8 triệu người (34% dân số) ở Việt Nam sử dụng Internet, đứng thứ 18 trong 20 nước có số người

sử dụng Internet nhiều nhất thế giới

I.2 Nhiệm vụ xây dựng học liệu điện tử về tích hợp giáo dục môi trường vào môn Tiếng Việt cấp Tiểu học

Giáo dục bảo vệ môi trường là một nội dung giáo dục quan trọng trong nhà trường cấp Tiểu học, thực hiện chỉ thị 36 CT/TW của Bộ Chính trị về tăng cường công tác bảo vệ môi trường trong thời kỳ công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước

và Quyết định 1363 QĐ - TCg "Đưa các nội dung bảo vệ môi trường vào hệ thống

học nói riêng đã có nhiều cố gắng nhằm thực hiện hiệu quả nhiệm vụ này Để thực hiện được việc này, Vụ Giáo dục Tiểu học, Vụ Khoa học Công nghệ và Môi trường đã triển khai nhiều chương trình, nhiệm vụ xây dựng các tài liệu lồng ghép, tích hợp những nội dung này vào trong chương trình và tổ chức tập huấn cho giáo viên tiểu học thực hiện được công việc này, tuy nhiên, để thực hiện được việc tập huấn cho số lượng lớn giáo viên tiểu học đòi hỏi nhiều thời gian và kinh phí

Chính vì vậy, dựa trên những thành công của công nghệ eLearning trong đào tạo, đặc biệt là khả năng phổ cập kiến thức nhanh và chi phí thấp, nhóm tác giả đề xuất xây dựng học liệu điện tử về nội dụng tích hợp giáo dục môi trường trong môn học Tiếng Việt cấp Tiểu học cho giáo viên khai thác Học liệu này dựa trên

kết quả của các đề tài hướng dẫn tích hợp nội dung này vào trong chương trình tiểu học của Bộ Giáo dục và Đào tạo đã triển khai trong những năm qua

Mục đích của học liệu này không những đảm bảo việc truyền đạt những kiến thức về môi trường và bảo vệ môi trường cho giáo viên mà còn hướng dẫn giáo viên cách tích hợp vào các bài giảng của mình Nhiệm vụ cũng góp phần xây dựng

hệ thống tư liệu để giáo viên có thể khai thác, sử dụng một cách hiệu quả nhất để tạo ra các bài giảng của riêng mình về lĩnh vực này

II XÂY DỰNG HỌC LIỆU THÍ ĐIỂM ELEARNING

II.1 Giới thiệu chung

Học liệu eLearning hay còn gọi là học liệu điện tử là các tài liệu học tập được số hoá theo một cấu trúc, định dạng và kịch bản nhất định nhằm phục vụ giảng dạy và học tập Dạng thức số hoá có thể là văn bản, Slide, bảng dữ liệu, âm thanh, hình ảnh, video, Flash, các ứng dụng tương tác v.v và tài liệu hỗn hợp của các dạng thức nói trên

Tùy thuộc yêu cầu của đối tượng dạy và học, độ phức tạp của học liệu được chia làm nhiều mức độ khác nhau, từ dạng tĩnh như văn bản, slide, cho đến dạng tích hợp hình ảnh, âm thanh, và phức tạp nhất là học liệu điện tử tương tác (interactive elearning material) Tuy vậy, một học liệu điện tử cũng có những yêu cầu chung về đặc điểm:

- Có tính tổ chức: được chia làm nhiều bài giảng khác nhau, số lượng bài giảng tùy thuộc vào độ lớn, độ phức tạp của môn học Thời lượng mỗi bài không quá dài để đảm bảo khả năng tập trung của người học

- Có tính đầy đủ kiến thức: các bài giảng phải chứa đủ lượng kiến thức cần truyền đạt cho người học, đảm bảo người học khi học thông qua bài giảng thì sẽ thu được lượng kiến thức tương đương việc học tập trực tiếp

- Có khả năng tự kiểm tra: các bài giảng phải có thành phần giúp người học tự kiểm tra được kiến thức của mình, việc tự kiểm tra sẽ giúp người học có tính tích cực và ôn luyện bài học nhiều lần

- Có tính tương thích cao: giúp khả năng hiển thị trên các nền tảng thiết bị khác nhau là đồng nhất (máy tính, điện thoại, máy tính bảng, )

- Đảm bảo các yêu cầu kỹ thuật về âm thanh, hình ảnh: rõ nét, có thể dễ dàng đọc và nghe với các điều kiện môi trường thông thường, không có các yêu cầu đặc biệt, trừ các trường hợp riêng Phù hợp cho người tự học trên các thiết bị cá nhân phổ thông trên thị trường

- Có khả năng cung cấp các kết quả học tập tới các hệ thống quản lý học tập (LMS – Learning Management System) để phục vụ mục đích kiểm soát tự động

Học liệu điện tử tương tác là loại học liệu điện tử trong đó các thành phần của nó chứa các nội dung tương tác, là các nội dung yêu cầu sinh viên sẽ phải thực hiện một số thao tác nào đó trước khi có thể thu được kiến thức Các thao tác thường là lựa chọn, kéo thả vì sẽ giúp tăng tính tương thích trên các hệ điều hành mobile

Trong quá trình học tập với các nội dung tương tác này, sinh viên sẽ phải thực hiện nhiều thao tác hơn trong quá trình học tập, nhưng sẽ mang lại hiệu quả cao hơn vì sinh viên phải tăng tính tập trung hơn Tránh được tình trạng sinh viên chỉ mở bài học mang tính đối phó cho việc hệ thống LMS (Learning Management System) kiểm soát thời gian học Phần kiểm tra trắc nghiệm trong các học liệu điện

tử nói ở trên có thể nói cũng chính là một dạng nội dung tương tác, tuy nhiên ở mức cơ bản và chỉ nhằm mục đích kiểm tra lại kiến thức sau khi học chứ không cung cấp một kiến thức mới

Như vậy, rõ ràng nếu sử dụng học liệu điện tử tương tác sẽ mang lại nhiều hứng thú cho người học, nâng cao chất lượng bài giảng, từ đó nâng cao chất lượng đào tạo Việc chuyển đổi từ học liệu điện tử đơn thuần sang học liệu điện tử tương tác là cần thiết với tất cẩ các cơ sở đào tạo theo phương thức đào tạo eLearning

Tuy nhiên, việc cung cấp các nội dung tương tác cũng đòi hỏi quá trình thiết

kế, xây dựng bài giảng điện tử công phu hơn, tốn nhiều công sức từ việc xây dựng kịch bản học tập, xây dựng các kỹ xảo, hiệu ứng, xử lý tương tác Chính vì vậy, cần phải có những lựa chọn cân bằng giữa hiệu quả và mức độ tương tác của học liệu, cũng như lựa chọn lộ trình chuyển đổi để sao cho phù hợp với từng cơ sở đào tạo

Các nội dung tương tác mang lại nhiều sự quan tâm của người học, nâng cao hiệu quả, tuy nhiên không được lạm dụng các tương tác Mức độ tương tác của học liệu điện tử sẽ phù thuộc vào nhiều yếu tố như:

- Nội dung thông tin cần truyền đạt

- Hình ảnh, âm thanh, video clip, văn bản, slide, hoạt cảnh đơn giản

- Các câu hỏi trắc nghiệm

Sinh viên học tập theo học liệu này đơn thuần chỉ tiếp nhận thông tin, nhớ và hiểu một cách bị động

Thông thường, các màn hình có nội dung cố định, xuất hiện theo một thứ tự

cố định và không thể lựa chọn theo ý muốn của mình Mức độ học liệu này phù hợp cho các khóa học trực tuyến có người học có tính tự giác cao, chi phí sản xuất học liệu thấp

Hình 1: Thang cấp độ tư duy của Bloom

Theo thang cấp độ tư duy của Bloom, các học liệu mức độ này chủ yếu dành cho 2 tầng đầu tiên là: nhớ và hiểu

b Giới hạn

Ở mức độ này, sinh viên có thể kiểm soát nhiều hơn quá trình học tập của mình Ngoài việc chỉ đơn thuần là “xem” học liệu, sinh viên có thể:

- Bấm và chọn vào các đối tượng trên học liệu

- Di chuyển dựa thông qua menu, từ điển thuật ngữ, liên kết tới các nguồn

dữ liệu ngoài

- Thực hiện một số bài tập đơn giản thông qua các thao tác như: kéo thả, tìm

Đa phần học liệu điện tử hiện nay lựa chọn giải pháp này, với sự hỗ trợ của các phần mềm biên soạn học liệu, phần mềm giúp tích hợp Slide, Audio, câu hỏi trắc nghiệm và tạo ra một menu di chuyển nhanh giữa các trang Slide bài giảng

Mức độ này bắt đầu cung cấp cho người học khả năng vận dụng các kiến thức đã học của mình thông qua việc hoàn thành các bài tự kiểm tra

c Vừa phải

Mức độ 3 này cho phép xây dựng các khóa học có khả năng tùy biến cao, người học có thể kiểm soát được quá trình học tập của mình và tham gia vào khóa học một cách chủ động, không phải chỉ đơn thuần là người tiếp nhận kiến thức Mức độ này được sử dụng khá nhiều vì có sự cân bằng giữa việc học tập chủ động

và thời gian xây dựng học liệu

So với các mức độ trên, thì mức độ này của học liệu sẽ có thêm:

- Minh họa trực quan cho các ví dụ sẽ tự thay đổi với dữ liệu nhập vào từ phía người học

- Các bài tập tình huống được minh họa thông qua hoạt cảnh, người học đóng vai để giải quyết bài tập

- Các hoạt cảnh tương tác, người học có thể tìm ra được thông tin trong quá trình thực hiện các thao tác

Với mức độ này, người học đã có thể tiếp cận được đến các bậc cao hơn trong Thang cấp độ tư duy Bloom

d Giả lập, trò chơi học tập

Đây là mức độ cao nhất của học liệu điện tử tương tác Học liệu điện tử sẽ bao gồm cả những chương trình giả lập và các nội dung học tập có thể được truyền tải thông qua các trò chơi được thiết kế đặc biệt Học liệu này cũng bao gồm tất cả những dạng thức học liệu ở các mức độ trên, nhưng có khả năng được thiết kế phức tạp hơn

Một ví dụ về học liệu ở cấp độ này tại tập đoàn Siemens: Năm 2011, tập

phỏng cách thức điều hành một nhà máy sản xuất Người chơi đóng vai trò là nhà quản lý, phải đối mặt với những vấn đề cản trở hoạt động của nhà máy và tìm kiếm giải pháp bằng cách tìm hiểu và ứng dụng các sản phẩm, giải pháp đến từ tập đoàn Siemens Người chơi sẽ được một nhân vật hoạt hình trong trò chơi có tên là Peter-The-Plant-Manager nhiệt tình giúp đỡ, giới thiệu một cách vui vẻ, lịch sự Mong muốn của Siemens là trò chơi này sẽ giúp cho nhân viên có kiến thức về các sản phẩm, giải pháp của tập đoàn, giúp giảm chi phí trong việc đào tạo nhân viên mới, ngoài ra, trò chơi còn giúp tiếp cận tới khách hàng thông qua Internet Trong

ví dụ này, việc thông qua trò chơi để cung cấp các kiến thức về sản phẩm, dịch vụ của tập đoàn Siemens chính là một dạng trò chơi giáo dục

II.2 Thiết kế học liệu

Học liệu thí điểm eLearning tích hợp giáo dục môi trường trong môn Tiếng Việt cấp tiểu học được xây dựng trên nội dung đã có dựa trên các nhiệm vụ khác của Vụ Khoa học Công nghệ và Môi trường

Mục tiêu của học liệu thí điểm nhằm hướng tới:

- Cung cấp được những kiến thức cơ bản về giáo dục môi trường cho giáo viên: đảm bảo giáo viên nắm được các kiến thức cần thiết của nội dung này để làm nền tảng đưa vào tích hợp giảng dạy trong môn Tiếng Việt Các kiến thức này ở mức độ cơ bản, phù hợp với khả năng nhận thức và tiếp thu của học sinh cấp Tiểu học

- Hướng dẫn được phương pháp sư phạm cho việc tích hợp kiến thức vào bài giảng cho giảng viên: đảm bảo việc tích hợp là trong suốt, không ảnh hưởng tới lượng kiến thức và thời gian học tập của môn Tiếng Việt, việc tích hợp chủ yếu là dựa trên nguyên tắc tích hợp bán phần có lựa chọn vào một số bài, cân đối về thời gian để học sinh có thể từ từ thẩm thấu kiến thức một cách tự nhiên

- Đưa ra một hướng dẫn chi tiết để giảng viên thực hiện theo: học liệu sẽ

đề xuất một phương án cụ thể về việc tích hợp cho các bài học đã được lựa chọn môn Tiếng Việt từ lớp 1 đến lớp 5

- Học liệu thí điểm tích hợp luôn các bài tự kiểm tra để giúp giáo viên ôn lại kiến thức trong quá trình học tập

- Học liệu thí điểm ở dạng học liệu tương tác mức độ 3 (vừa phải) để đảm bảo tính tương tác cao trong học tập, và vẫn duy trì được chi phí và thời gian xây dựng học liệu

- Học liệu phải đảm bảo được thiết kế đơn giản, dễ sử dụng để đáp ứng được trình độ chuyên môn của giáo viên tiểu học ở mọi địa bàn khác nhau

- Học liệu có tính tương thích cao với máy tính và các thiết bị di động thông minh như điện thoại, máy tính bảng để phù hợp nhu cầu sử dụng của giáo viên tại nhiều địa phương khác nhác

Với những mục tiêu trên, nhóm tác giả chia học liệu thí điểm thành 5 bài giảng điện tử với các nội dung như sau:

STT Tiêu đề Nội dung chính

1

Bài 1: Một số

vấn đề về môi

trường

1 Khái niệm về môi trường

2 Chức năng chính của môi trường

3 Ô nhiễm môi trường (khái niệm, nguyên nhân và một số biện pháp khắc phục tình trạng ô nhiễm môi trường)

cấp tiểu học 3 Các phương pháp giáo dục bảo vệ môi trường cấp

- Tác hại của việc phá hoại môi trường

- Giáo dục ý thức bảo vệ môi trường

- Giáo dục lòng yêu quý, ý thức bảo vệ môi trường, có hành vi đúng đắn với môi trường xung quanh

II.3 Lựa chọn công cụ

Công cụ sử dụng là phần mềm biên soạn học liệu điện tử Storyline 2.0 do công ty Articultate cung cấp Đây là một phần mềm biên soạn học liệu điện tử chuyên nghiệp dạng kịch bản, có nhiều tính năng hỗ trợ người biên soạn có thể giảm bớt các phức tạp trong quá trình xây dựng học liệu, hỗ trợ tiếng Việt theo chuẩn Unicode Phần mềm cũng hỗ trợ việc xuất bản ra định dạng Flash và HTML5, hoàn toàn tương thích với các hệ điều hành thông dụng hiện nay như Windows, MacOS, Andoid và iOS Học liệu cũng được xuất bản với chuẩn SCORM – chuẩn học liệu điện tử phổ biến nhất trên thế giới hiện nay, có tính tương thích cao với hầu hết các hệ thống quản lý học tập (LMS) hiện có