Nhu cầu tin và khả năng đáp ứng của trung tâm thông tin khoa học và tư liệu giáo khoa học viện an ninh nhân dân

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN PHẠM THỊ HƯƠNG NHU CẦU TIN VÀ KHẢ NĂNG ĐÁP ỨNG CỦA TRUNG TÂM THÔNG TIN KHOA HỌC VÀ TƯ LIỆU GIÁO KHOA HỌC VIỆN AN NINH

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

PHẠM THỊ HƯƠNG

NHU CẦU TIN VÀ KHẢ NĂNG ĐÁP ỨNG CỦA TRUNG TÂM THÔNG TIN KHOA HỌC VÀ TƯ LIỆU GIÁO KHOA

HỌC VIỆN AN NINH NHÂN DÂN

LUẬN VĂN THẠC SĨ THÔNG TIN THƯ VIỆN

Hà Nội - 2015

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

PHẠM THỊ HƯƠNG

NHU CẦU TIN VÀ KHẢ NĂNG ĐÁP ỨNG CỦA TRUNG TÂM THÔNG TIN KHOA HỌC VÀ TƯ LIỆU GIÁO KHOA

HỌC VIỆN AN NINH NHÂN DÂN

LUẬN VĂN THẠC SĨ THÔNG TIN THƯ VIỆN

Chuyên ngành: Khoa học Thông tin – Thư viện

Mã số: 60 32 02 03 Người hướng dẫn khoa học: PGS,TS VŨ VĂN NHẬT

XÁC NHẬN HỌC VIỆN ĐÃ CHỈNH SỬA THEO GÓP Ý CỦA HỘI ĐỒNG

Giáo viên hướng dẫn Chủ tịch hội đồng chấm luận văn thạc sĩ khoa học

PGS,TS Vũ Văn Nhật PGS,TS Nguyễn Thị Minh Nguyệt

Hà Nội - 2015

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu khoa học của riêng tôi Các số liệu và trích dẫn trong luận văn đảm bảo độ tin cậy, chính xác và trung thực Những kết luận khoa học của luận văn chưa từng được ai công bố trong bất kỳ công trình nào khác./

TÁC GIẢ LUẬN VĂN

Phạm Thị Hương

MỤC LỤC

Trang

MỞ ĐẦU 5

Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ NHU CẦU TIN VÀ KHÁI QUÁT

VỀ HỌC VIỆN AN NINH NHÂN DÂN

13

1.1.1 Khái niệm người dùng tin và nhu cầu tin 13

1.1.3 Khái niệm khả năng đáp ứng nhu cầu tin 19

1.2 Khái quát về Học viện An ninh nhân dân và Trung tâm

Thông tin khoa học và Tư liệu giáo khoa

19

1.2.2 Trung tâm Thông tin khoa học và Tư liệu giáo khoa 24

Chương 2 THỰC TRẠNG NHU CẦU TIN VÀ KHẢ NĂNG ĐÁP

ỨNG CỦA TRUNG TÂM THÔNG TIN KHOA HỌC VÀ

TƯ LIỆU GIÁO KHOA HỌC VIỆN AN NINH NHÂN DÂN

35

2.1.1 Nhóm người dùng tin là Cán bộ lãnh đạo, quản lý 36 2.1.2 Nhóm người dùng tin là Cán bộ nghiên cứu, giảng dạy 37

2.4 Khả năng đáp ứng nhu cầu tin của Trung tâm Thông tin

Khoa học và Tư liệu giáo khoa

53

2.4.2 Khả năng đáp ứng về sản phẩm và dịch vụ thông tin 60

2.4.4 Khả năng đáp ứng về cơ sở vật chất, trang thiết bị 67

NGƯỜI DÙNG TIN CỦA TRUNG TÂM THÔNG TIN KHOA HỌC VÀ TƯ LIỆU GIÁO KHOA HỌC VIỆN

AN NINH NHÂN DÂN

73

3.1.1 Xác định mục đích và đối tượng nghiên cứu 73 3.1.2 Thu thập thông thông tin về nhu cầu tin 74

3.2.2 Đầu tư cơ sở vật chất, trang thiết bị hiện đại 78 3.2.3 Nâng cao chất lượng và đa dạng hóa sản phẩm, dịch vụ

thông tin, thư viện

79

3.3.1 Cần thay đổi quan điểm và chính sách đầu tư 81 3.3.2 Đẩy mạnh các hoạt động định hướng người dùng tin 81 3.3.3

3.3.4

3.3.5

Nâng cao trình độ đội ngũ cán bộ thông tin thư viện Đẩy mạnh các hoạt động chia sẻ nguồn lực thông tin giữa các thư viện thuộc hệ thống trường Công an nhân dân

Tăng cường ứng dụng công nghệ hiện đại và chuẩn hóa hoạt động xử lý thông tin

83

85

86

TÀI LIỆU THAM KHẢO

PHỤ LỤC

90

DANH MỤC BẢNG CHỮ VIẾT TẮT

CBNC,GD : Cán bộ nghiên cứu, giảng dạy

TTKH&TLGK : Thông tin khoa học & Tư liệu giáo khoa

DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU

Bảng 1.1: Các loại hình tài liệu truyền thống tại Trung tâm TTKH&TLGK Bảng 1.2: Các loại hình tài liệu hiện đại tại Trung tâm TTKH&TLGK

Bảng 1.3: Số lượng tài liệu bổ sung hàng năm

Bảng 2.1: Các nhóm người dùng tin

Bảng 2.2: Lĩnh vực người dùng tin quan tâm

Bảng 2.3: Các loại hình tài liệu được bạn đọc thường xuyên sử dụng

Bảng 2.4: Nhu cầu sử dụng tài liệu theo ngôn ngữ

Bảng 2.5: Nhu cầu về thời gian xuất bản thông tin

Bảng 2.6: Thời gian khai thác thông tin của người dùng tin

Bảng 2.7: Địa điểm khai thác thông tin của người dùng tin

Bảng 2.8: Các dịch vụ thông tin

Bảng 2.9: Thành phần vốn tài liệu

Bảng 2.10: Mức độ thỏa mãn vốn tài liệu

Bảng: 2.11: Thành phần vốn tài liệu theo ngôn ngữ

Bảng 2.12: Phương tiện tra cứu tài liệu thường được sử dụng

Bảng 2.13: Số luợt bạn đọc đến thư viện

Bảng 2.14: Tình trạng phục vụ và lý do bị từ chối khi mượn tài liệu

Bảng 2.15: Đánh giá của người dùng tin về thái độ phục vụ của cán bộ thư viện Bảng 2.16: Đánh giá của người dùng tin về cơ sở vật chất, trang thiết bị thư viện H1.1: Biểu đồ bổ sung vốn tài liệu của Trung tâm TTKH&TLGK

H2.1: Biểu đồ cơ cấu vốn tài liệu của Trung tâm TTKH & TLGK

MỞ ĐẦU

1 Lý do lựa chọn đề tài

Ngày nay, với sự phát triển như vũ bão của cuộc cách mạng khoa học- công nghệ, thế giới đang chuyển sang nền kinh tế tri thức làm xuất hiện lực lượng sản xuất mới, tạo ra nhiều cơ hội cho sự phát triển, đồng thời tạo ra thách thức rất lớn đòi hỏi về vốn tri thức, trình độ của các thành viên trong xã hội hướng tới một xã hội học tập Đặc biệt, với thanh niên, sinh viên phải không ngừng nâng cao trình độ, kiến thức, kỹ năng, phải có thêm phẩm chất mới, năng lực mới, tri thức mới để thực hiện sứ mệnh của mình với xã hội Thực tế cho thấy chỉ có con đường học tập, học tập suốt đời mà cốt lõi là tự học mới có thể giúp chúng ta chiếm lĩnh được thông tin, tri thức của nhân loại

Thư viện với chức năng của mình, là nơi lưu trữ, tổ chức, xử lý, khai thác và phổ biến thông tin cho mọi đối tượng, mọi tầng lớp đã đóng một vai trò rất quan trọng trong tiến trình phát triển chung của xã hội Song câu hỏi đặt ra là làm thế nào

để thư viện có thể thực hiện chức năng của mình một cách tốt nhất, phục vụ thông tin cho độc giả một cách nhanh nhất và hiệu quả nhất? Đây đã và đang là vấn đề đặt

ra cho các thư viện

Nằm trong hệ thống các trường đại học của cả nước, Học viện An ninh Nhân dân (ANND) là một trung tâm đào tạo đại học, sau đại học và nghiên cứu khoa học lớn của cả nước, một trường đại học hàng đầu của ngành Công an Phát huy truyền thống tốt đẹp và trí tuệ tập thể, Học viện ANND đang tiếp tục đổi mới, nâng cao chất lượng tất cả các mặt công tác để xứng đáng là trung tâm đào tạo lớn và uy tín của cả nước

Trước tình hình thế giới và khu vực đang có những biến đổi từng ngày, hội nhập quốc tế dẫn đến sự thay đổi môi trường an ninh quốc tế, an ninh khu vực và an

ninh quốc gia đòi hỏi Học viện ANND phải có chiến lược đào tạo, mỗi học viên phải không ngừng học tập, nghiên cứu, trau dồi kỹ năng thực tế cũng như lý luận nghiệp vụ để thích ứng với tình hình mới Với đặc thù riêng của ngành, lý luận khoa học nghiệp vụ an ninh là vốn riêng của mỗi quốc gia, không có sự phổ biến rộng rãi như các khoa học khác nên nguồn tài liệu chủ yếu đuợc khai thác tại thư viện Để đáp ứng nhu cầu giảng dạy, học tập và nghiên cứu khoa học của cán bộ, giáo viên, học viên, tổ Tư liệu giáo khoa đã đuợc hình thành Trải qua lịch sử tổ Tư liệu giáo khoa phát triển thành Phòng Tư liệu giáo khoa và nay là Trung tâm Thông tin khoa học và

Tư liệu giáo khoa

Trung tâm Thông tin khoa học và Tư liệu giáo khoa (TTKH&TLGK) ra đời cùng với lịch sử phát triển của Học viện ANND Từ những khó khăn thiếu thốn ban đầu về vốn tài liệu cũng như cơ sở vật chất, đơn vị vẫn luôn hoàn thành tốt mọi nhiệm

vụ, ra sức tìm tòi, học tập cải tiến phương thức phục vụ, khắc phục những điểm yếu đóng góp vào những thành tựu chung trong công tác nghiên cứu giảng dạy của Nhà trường Hiện nay, với sự quan tâm, đầu tư của Ban Giám đốc Học viện và quyết tâm của tập thể cán bộ, Trung tâm đã và đang có sự biến đổi về chất và lượng, vốn tài liệu ngày càng phong phú, cơ sở vật chất, trang thiết bị ngày càng được cải thiện Tuy nhiên khả năng đáp ứng nhu cầu thông tin cho cán bộ, giáo viên, học viên của Nhà trường hiện nay vẫn còn nhiều bất cập Vì vậy, việc nghiên cứu nhu cầu tin và khả năng đáp ứng để tìm ra những hạn chế còn tồn tại, trên cơ sở đó đưa ra một số giải pháp nhằm tăng cường hoạt động của Trung tâm TTKH&TLGK là vấn đề có ý nghĩa thực tiễn

Xuất phát từ thực tế nghiên cứu nhu cầu tin tại đây cùng với mong muốn làm rõ

khả năng đáp ứng thông tin cho người dùng tin của Trung tâm, tôi đã lựa chọn đề tài:

“Nhu cầu tin và khả năng đáp ứng của Trung tâm Thông tin khoa học và Tư liệu giáo khoa Học viện An ninh nhân dân” làm đề tài luận văn thạc sĩ của mình Hi

vọng, luận văn sẽ là tài liệu tham khảo để Trung tâm TTKH&TLGK xem xét, từ đó

đưa ra những định hướng hoạt động trong thời gian tới

2 Tình hình nghiên cứu

Nghiên cứu nhu cầu tin là đề tài không mới trong lĩnh vực thông tin thư viện Một số công trình, bài viết, các luận văn, khoá luận tiêu biểu, liên quan đến đề tài như:

- Cuốn sách “Thông tin- từ lý luận đến thực tiễn” (2005) của PGS.TS Nguyễn Hữu Hùng;

- Luận văn thạc sĩ: “Nghiên cứu nhu cầu tin và khả năng đáp ứng tại thư

viện Trường Đại học Phương đông” (2003), Nguyễn Thị Chi;

- Luận văn thạc sĩ: “Nghiên cứu nhu cầu tin khoa học và công nghệ tại

Trung tâm Thông tin khoa học & công nghệ quốc gia” (2009), Nguyễn Thị

Chung;

- Luận văn thạc sĩ “Nghiên cứu nhu cầu tin của người dùng tin tại Thư

viện Quân đội” (2012), Linh Thị Thắm;

- Luận văn thạc sĩ “Nghiên cứu nhu cầu tin tại Thư viện Trường Đại học

Ngoại ngữ, Đại học Thái Nguyên” (2013), Lê Thị Thanh Thủy

Bản thân tác giả khi còn là sinh viên cũng đã từng viết khóa luận tốt nghiệp với đề tài: “Nhu cầu tin và khả năng đáp ứng nhu cầu tin của Phòng Tư liệu – Thư viện Đài Tiếng nói Việt Nam” năm 2011

Tuy nhiên, các đề tài trên chỉ tập trung nghiên cứu nhu cầu tin ở một số thư viện

cụ thể với những tính chất và đặc điểm riêng và mỗi đề tài lại có cách tiếp cận

và giải quyết vấn đề khác nhau Hiện nay mới chỉ có 02 đề tài viết về hoạt động

của Trung tâm đó là: “Tăng cường hoạt động thông tin thư viện tại Trung tâm

Thông tin khoa học và Tư liệu giáo khoa Học viện An ninh nhân dân” của tác

giả Hoàng Thị Dung năm 2009 và đề tài: “ Tổ chức và bảo quản vốn tài liệu tại

Trung tâm Thông tin khoa học và Tư liệu giáo khoa Học viện An ninh nhân dân” của tác giả Nguyễn Minh Hoàng năm 2013 Như vậy, việc nghiên cứu nhu

cầu tin của người dùng tin

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1 Báo cáo tổng kết năm học Trung tâm Thông tin khoa học & Tư liệu giáo khoa các

năm học: 2010-2011, 2011-2021, 2012-2013, 2013-2014, 2014-2015

2 Bộ Công an (2006), Quyết định số 2005/2006/QĐ-BCA(X13) ngày 25 tháng

12 năm 2006 của Bộ trưởng Bộ Công an quy định về chức năng, nhiệm

vụ, quyền hạn và tổ chức bộ máy của học viện An ninh nhân dân, Hà Nội

3 Bộ Công an (2001), chỉ thị số 15/2001/CT-BCA(X15) ngày 9/11/2001 của Bộ

trưởng Bộ Công an về tăng cường công tác thư viện trong lực lượng Công an nhân dân, Hà Nội

4 Bùi Loan Thuỳ (2000), Phương pháp nghiên cứu trong thư viện học, Vụ Thư viện-

Bộ Văn hoá- Thông tin, Hà Nội

5 Đại Lượng, Hữu Nghĩa (2008), Nâng cao chất lượng công tác phục vụ người đọc,

Tạp chí Thư viện Việt Nam (số 1), tr.32

6 Đàm Viết Lâm (2013), Xây dựng tiêu chuẩn về tổ chức và hoạt động cho thư viện

đại học Việt Nam, Tạp chí Thư viện (số 2)

7 Đảng Cộng sản Việt Nam (2011), Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XI,

Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội

8 Đoàn Phan Tân, (2006), Thông tin học, Đại học Quốc gia, Hà Nội

9 Những điều cần biết đối với sinh viên, Học viện An ninh nhân dân

10 Nguyễn Thị Thanh Mai, Nguyễn Hữu Giới (2008), Về công tác thư viện, Vụ thư

viện, 346tr

11 Nguyễn Thị Chi (2003) Nghiên cứu nhu cầu tin và khả năng đáp ứng tại thư

viện Trường Đại học Phương đông”, Luận văn thạc sĩ, Đại học Văn hóa Hà

Nội

12 Nguyễn Thị Chung (2009)”Nghiên cứu nhu cầu tin khoa học và công nghệ tại

Trung tâm Thông tin khoa học & công nghệ quốc gia”, Luận văn thạc sĩ,

Đại học Văn hóa Hà Nội

13 Lê Quỳnh Chi (2008), Thư viện đại học góp phần nâng cao chất lượng đào tạo,

Tạp chí Thư viện (số 2), tr 18-21

14 Lê Thị Thanh Thủy (2013)“ Nghiên cứu nhu cầu tin tại Thư viện Trường Đại

học Ngoại ngữ, Đại học Thái Nguyên” Luận văn thạc sĩ, Đại học Văn hóa

Hà Nội

15 Lê Văn Viết(2000),Cẩm nang nghề thư viện, NXB Văn hóa thông tin, Hà Nội,

630tr

16 Lê Văn Viết, Võ Thu Hương (2007), Thư viện đại học Việt Nam trong xu thế hội

nhập, Tạp chí Thư viện Việt Nam(số 2), tr.6-11

17 Linh Thị Thắm (2012),” Nghiên cứu nhu cầu tin của người dùng tin tại Thư

viện Quân đội” Luận văn thạc sĩ, Đại học Văn hóa Hà Nội

18 Lịch sử Học viện An ninh nhân dân (1946-2006)

19 Nghị quyết 29-NQ/TW về Đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo, đáp

ứng yêu cầu công nghiệp hóa – hiện đại hóa trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế, ngày 4 tháng 11 năm 2013

20 Nguyễn Huy Chương (2003-2005), Nghiên cứu, xây dựng mô hình tổ chức và

hoạt động Trung tâm Thông tin – Thư viện đại học, Đề tài nghiên cứu cấp Đại

học Quốc gia Hà Nội

21 Nguyễn Hữu Hùng (2005), Thông tin từ lý luận đến thực tiễn, Nxb Văn hoá

Thông tin, 835tr

22 Nguyễn Hữu Viêm (1981), Vấn đề thỏa mãn nhu cầu tài liệu cho người dùng tin,

Tập san Thông tin học,số 2

23 Nguyễn Thị Hạnh dịch, Đánh giá nhu cầu tin và yêu cầu tin đối với các cuộc điều

tra mở rộng, H, Trung tâm Thông tin tư liệu khoa học & Công nghệ quốc gia

24 Nguyễn Thị Kim Dung (2013), Nghiên cứu nhu cầu thông tin của sinh viên Đại

học Khoa học Xã hội và Nhân văn Hà Nội, Tạp chí Thư viện Việt Nam (số 1),

tr.31-35

25 Nguyễn Thị Lan Thanh, Thỏa mãn nhu cầu tự học của người đọc là góp phần xây

dựng con người mới xã hội chủ nghĩa, Công tác thư viện, thư mục, 1987, số 1

26 Phạm Thị Hương (2011), Nhu cầu tin và khả năng đáp ứng nhu cầu tin tại Phòng

Tư liệu – Thư viện Đài Tiếng Nói Việt Nam, Khóa luận tốt nghiệp, Đại học

Văn hóa Hà Nội

27 Trần Thị Minh Nguyệt (2010), Người dùng tin và Nhu cầu tin, Đại học Khoa học

Xã hội và Nhân văn

28 Trần Thị Quý, Đỗ Văn Hùng(2007), Tự động hóa trong hoạt động Thông tin- thư

viện, Nxb Đại học Quốc gia , Hà Nội, 164tr

29 Vũ Bích Ngân (2009), Hướng dẫn mô hình thư viện đại học hiện đại phục vụ

chiến lược nâng cao chất lượng giáo dục đại học, Tạp chí Thư viện Việt

Nam(số 1), tr.13-18

30 Vũ Cao Đàm(2003), Phương pháp luận nghiên cứu khoa học, Khoa học và Kỹ

thuật, Hà Nội

31 Vũ Văn Nhật (2002), “Nghiên cứu nhu cầu tin và đảm bảo thông tin trong hệ

thống thông tin quốc gia”, Đại học Quốc gia Hà Nội