ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN --- HOÀNG THỊ BÍCH THỦY PHÁT TRIỂN VĂN HÓA ĐỌC CHO SINH VIÊN CỦA TRƯỜNG ĐẠI HỌC THƯƠNG MẠI LUẬN VĂN THẠC SĨ THÔNG
Trang 1ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
-
HOÀNG THỊ BÍCH THỦY
PHÁT TRIỂN VĂN HÓA ĐỌC CHO
SINH VIÊN CỦA TRƯỜNG ĐẠI HỌC THƯƠNG MẠI
LUẬN VĂN THẠC SĨ THÔNG TIN - THƯ VIỆN
Hà Nội - 2015
Trang 2ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
-
HOÀNG THỊ BÍCH THỦY
PHÁT TRIỂN VĂN HÓA ĐỌC CHO
SINH VIÊN CỦA TRƯỜNG ĐẠI HỌC THƯƠNG MẠI
LUẬN VĂN THẠC SĨ THÔNG TIN - THƯ VIỆN
Chuyên ngành: Khoa học Thông tin - Thư viện
Mã số:60320203
Người hướng dẫn khoa học: PGS TS Trần Thị Minh Nguyệt
XÁC NHẬN HỌC VIÊN ĐÃ CHỈNH SỬA THEO GÓP Ý CỦA HỘI ĐỒNG
GIÁO VIÊN HƯỚNG DẪN CHỦ TỊCH HỘI ĐỒNG CHẤM
LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC
PGS TS Trần Thị Minh Nguyệt TS Nguyễn Huy Chương
Hà Nội - 2015
Trang 3XÁC NHẬN CỦA HỘI ĐỒNG CHẤM LUẬN VĂN THẠC SĨ
………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
CHỦ TỊCH HỘI ĐỒNG
TS NGUYỄN HUY CHƯƠNG
Trang 4LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan: Luận văn này là công trình nghiên cứu thực sự của
cá nhân, được thực hiện dưới sự hướng dẫn khoa học của PGS.TS Trần Thị Minh Nguyệt
Các số liệu, kết quả nêu trong luận văn là trung thực và chưa từng được công bố trong bất kỳ công trình nào khác
Tôi xin chịu trách nhiệm về công trình nghiên cứu của mình./
HỌC VIÊN
Hoàng Thị Bích Thủy
Trang 5LỜI CẢM ƠN
Để hoàn thành chương trình học tập cao học và luận văn thạc sĩ tại trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, bên cạnh sự nỗ lực cố gắng của bản thân, tác giả cũng đã nhận được rất nhiều sự quan tâm, giúp đỡ tận tình của các thầy, cô giáo, gia đình, bạn bè và đồng nghiệp trong suốt quá trình học tập và công tác
Tác giả xin gửi lời cảm ơn chân thành đến:
- Cô giáo hướng dẫn, PGS TS Trần Thị Minh Nguyệt
- Ban chủ nhiệm khoa, các thầy, cô giáo và cán bộ quản lý Khoa Thông tin - Thư viện, Trường Đại học Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn
- Các thầy, cô giáo và cán bộ quản lý Khoa Sau đại học - Đại học Khoa học
Xã hội và Nhân văn
- Ban Giám đốc cùng các đồng nghiệp Trung tâm Thông tin - Thư viện trường Đại học Thương mại, gia đình và bạn bè đã luôn động viên, tạo điều kiện, giúp đỡ tác giả trong suốt quá trình thực hiện luận văn này
- Mặc dù đã có nhiều cố gắng, tuy nhiên luận văn không tránh khỏi những thiếu sót, tác giả rất mong nhận được các ý kiến đóng góp quý báu của các thầy, cô
và các đồng nghiệp cho đề tài nghiên cứu của mình để bản luận văn được hoàn thiện hơn nữa
Xin chân thành cảm ơn!
Hà Nội, ngày 10 tháng 10 năm 2015
Tác giả
Hoàng Thị Bích Thủy
Trang 6MỤC LỤC
LỜI CẢM ƠN
MỤC LỤC 6
DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT 8
DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ, BẢNG BIỂU 10
MỞ ĐẦU Error! Bookmark not defined
1 Tính cấp thiết của đề tài Error! Bookmark not defined
2 Tình hình nghiên cứu Error! Bookmark not defined
3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu Error! Bookmark not defined
4 Giả thuyết nghiên cứu Error! Bookmark not defined
5 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu Error! Bookmark not defined
6 Phương pháp nghiên cứu Error! Bookmark not defined
7 Ý nghĩa khoa học và ứng dụng của đề tài Error! Bookmark not defined
8 Dự kiến kết quả nghiên cứu Error! Bookmark not defined
9 Bố cục của luận văn Error! Bookmark not defined CHƯƠNG 1 Error! Bookmark not defined VĂN HÓA ĐỌC Error! Bookmark not defined
defined
1.1 Những vấn đề chung về văn hóa đọc Error! Bookmark not defined 1.1.1 Khái niệm Error! Bookmark not defined 1.1.2 Các thành tố của văn hóa đọc Error! Bookmark not defined 1.1.3 Các yếu tố ảnh hưởng đến văn hóa đọc Error! Bookmark not defined 1.2 Khái quát về trường đại học Thương mại và Trung tâm Thông tin Thư viện
Error! Bookmark not defined
1.2.1 Khái quát về trường đại học Thương mại Error! Bookmark not defined 1.2.2 Khái quát về Trung tâm Thông tin Thư viện trường Đại học Thương mại
Error! Bookmark not defined
Trang 71.3 Đặc điểm của sinh viên trường đại học Thương mạiError! Bookmark not defined
1.3.1 Đặc điểm tâm lý lứa tuổi sinh viên Error! Bookmark not defined 1.3.2 Đặc điểm hoạt động học tập của sinh viên Error! Bookmark not defined 1.4 Vai trò của văn hóa đọc đối với sinh viên trường đại học Thương mại Error! Bookmark not defined
1.4.1 Văn hóa đọc với việc học tập, nghiên cứu khoa họcError! Bookmark not defined
1.4.2 Văn hóa đọc với việc phát triển con người toàn diệnError! Bookmark not defined
CHƯƠNG 2 Error! Bookmark not defined
not defined
ĐẠI HỌC THƯƠNG MẠI Error! Bookmark not defined 2.1 Năng lực định hướng đọc Error! Bookmark not defined 2.1.1 Nhu cầu đọc Error! Bookmark not defined 2.1.2 Mục đích đọc Error! Bookmark not defined 2.1.3 Thói quen đọc Error! Bookmark not defined 2.1.4 Khả năng tìm kiếm tài liệu và lựa chọn tài liệuError! Bookmark not defined 2.2 Kỹ năng đọc Error! Bookmark not defined 2.2.1 Phương pháp đọc Error! Bookmark not defined 2.2.2 Kỹ năng tiếp nhận nội dung tài liệu Error! Bookmark not defined 2.2.3 Kỹ năng vận dụng tri thức đã đọc vào thực tiễnError! Bookmark not defined 2.3 Ứng xử với tài liệu Error! Bookmark not defined 2.3.1 Thái độ của sinh viên đối với tài liệu Error! Bookmark not defined 2.3.2 Hành vi ứng xử của sinh viên đối với tài liệuError! Bookmark not defined 2.4 Các yếu tố tác động đến văn hóa đọc của sinh viên trường đại học Thương mại
Error! Bookmark not defined
2.4.1 Đặc điểm cá nhân Error! Bookmark not defined
Trang 82.4.2 Môi trường đọc Error! Bookmark not defined
2.4.2.1 Chính sách phát triển văn hóa đọc Error! Bookmark not defined 2.4.2.2 Khoa học và công nghệ Error! Bookmark not defined 2.4.2.3 Môi trường tâm lý sư phạm Error! Bookmark not defined 2.4.2.4 Phương pháp giáo dục đại học Error! Bookmark not defined
2.4.3 Hoạt động thông tin - thư viện Error! Bookmark not defined
2.4.3.1 Nguồn lực thông tin Error! Bookmark not defined 2.4.3.2 Sản phẩm và dịch vụ thông tin thư viện Error! Bookmark not defined 2.4.3.3 Năng lực, thái độ phục vụ của cán bộ thư việnError! Bookmark not defined 2.4.3.4 Cơ sở vật chất, hạ tầng công nghệ Error! Bookmark not defined
2.5 Nhận xét về thực trạng văn hóa đọc của sinh viên trường đại học Thương mại
Error! Bookmark not defined
2.5.1 Điểm mạnh Error! Bookmark not defined 2.5.2 Hạn chế Error! Bookmark not defined 2.5.3 Nguyên nhân hạn chế Error! Bookmark not defined CHƯƠNG 3 Error! Bookmark not defined CÁC GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN VĂN HÓA ĐỌC CHO SINH VIÊN CỦA TRƯỜNG ĐẠI HỌC THƯƠNG MẠI Error! Bookmark not defined 3.1 Nhóm giải pháp đối với trường Đại học Thương mạiError! Bookmark not defined
3.1.1 Đổi mới phương pháp giáo dục đại học triệt đểError! Bookmark not defined 3.1.2 Xây dựng môi trường đọc thuận lợi Error! Bookmark not defined 3.2 Nhóm giải pháp đối với Trung tâm thông tin - thư viện của trường Error! Bookmark not defined
3.2.1 Phát triển nguồn lực thông tin Error! Bookmark not defined 3.2.2 Phát triển các loại hình sản phẩm, dịch vụ thông tin thư việnError! Bookmark not defined
3.2.3 Nâng cao năng lực và phẩm chất cán bộ thông tin thư việnError! Bookmark not defined
Trang 93.2.4 Đào tạo người dùng tin Error! Bookmark not defined 3.2.5 Tăng cường cơ sở vật chất, hạ tầng công nghệError! Bookmark not defined 3.3 Nhóm giải pháp đối với sinh viên Error! Bookmark not defined KẾT LUẬN Error! Bookmark not defined DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO Error! Bookmark not defined PHỤ LỤC 1 Error! Bookmark not defined PHỤ LỤC 2 Error! Bookmark not defined PHỤ LỤC 3 Error! Bookmark not defined
DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
Từ viết tắt tiếng Việt
1 CLB Câu lạc bộ
2 CNTT Công nghệ thông tin
3 CSDL Cơ sở dữ liệu
4 ĐHTM Đại học Thương mại
5 NCKH Nghiên cứu khoa học
6 NDT Người dùng tin
7 NLTT Nguồn lực thông tin
8 SV Sinh viên
9 TT-TV Thông tin - Thư viện
Từ viết tắt tiếng Anh
10 OPAC Online public access catalog
(Mục lục truy cập công cộng trực tuyến)
11 LAN Local Area Network
(Mạng máy tính nội bộ)
Trang 1012 WTO World Trade Organization
(Tổ chức Thương mại Thế giới)
Trang 11DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ, BẢNG BIỂU
Hình 1.1: Sơ đồ cơ cấu tổ chức Trung tâm Thông tin - Thư viện trường ĐHTM 36
Biểu đồ 2.1: Lĩnh vực tài liệu thường sử dụng 42
Biểu đồ 2.2: Loại hình tài liệu thường sử dụng 44
Biểu đồ 2.3: Hình thức tài liệu thường sử dụng 45
Biểu đồ 2.4: Ngôn ngữ tài liệu thường sử dụng 46
Biểu đồ 2.5: Mục đích sử dụng tài liệu 47
Biểu đồ 2.6: Sử dụng thời gian rỗi 49
Biểu đồ 2.7: Thời gian đọc tài liệu chuyên môn trong ngày 50
Biểu đồ 2.8: Địa điểm thường đọc sách 52
Biểu đồ 2.9: Mức độ sử dụng Thư viện 53
Biểu đồ 2.10: Số lượt NDT và số lượt tài liệu mượn từ 2008-2013 54
Biểu đồ 2.11: Nguồn khai thác tài liệu 56
Biểu đồ 2.12: So sánh tỷ lệ SV sử dụng công cụ tra cứu từ Internet và công cụ tra cứu từ thư viện 58
Biểu đồ 2.13: Tỷ lệ SV được đào tạo kỹ năng tìm kiếm thông tin trên Internet 59
Biểu đồ 2.14: Khả năng lựa chọn tài liệu 61
Biểu đồ 2.15: Tỷ lệ SV sử dụng các phương pháp đọc tài liệu 62
Biểu đồ 2.16: Tỷ lệ SV sử dụng các kỹ năng để tiếp nhận tối đa và sâu sắc nội dung tài liệu đọc 64
Biểu đồ 2.17: Mức độ trao đổi bài, tranh luận với giảng viên trong giờ học 66
Biểu đồ 2.18: Đánh giá của SV về những hành vi đối với tài liệu 69
Biểu đồ 2.19: Mức độ thực hiện các hành vi học tập 75
Bảng 1.1: Loại hình tài liệu tại Trung tâm TT-TV ĐHTM 78
Biểu đồ 2.20: Cơ cấu loại hình tài liệu 79
Biểu đồ 2.21: Cơ cấu nội dung vốn tài liệu 80
Biểu đồ 2.22: Cơ cấu ngôn ngữ tài liệu 81
Biểu đồ 2.23: Mức độ đáp ứng của vốn tài liệu thư viện 83
Biểu đồ 2.24: Đánh giá về sản phẩm và dịch vụ TT-TV 84
Trang 12DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO Tiếng Việt
[1] Mortimer J Adler, Charles Van Doren, Hải Nhi dịch (2008), “Đọc sách như
một nghệ thuật”, Nxb Lao động - Xã hội
[2] Nguyễn Thị Kim Anh (2014), Những khó khăn của sinh viên khi tham gia nghiên
cứu khoa học, Báo Nhân dân điện tử, truy cập tại địa chỉ:
http://www.nhandan.com.vn/giaoduc/tin-tuc/item/22501902-nhung-kho-
khan-cua-sinh-vien-khi-tham-gia-nghien-cuu-khoa-hoc.html
[3] Bộ Giáo dục và Đào tạo (2014), Hỏi đáp về một số nội dung đổi mới căn
bản, toàn diện giáo dục và đào tạo, Nxb Giáo dục Việt Nam
[4] Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch (2010), Dự thảo đề án "Phát triển Văn hóa
Đọc trong cộng đồng Giai đoạn 2011 - 2020, tầm nhìn 2030", website Cổng
thông tin điện tử Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, truy cập tại địa chỉ:
http://www.bvhttdl.gov.vn/vn/ykien-vb-duthao/24/index.html
[5] Huỳnh Đình Chiến, Huỳnh Thị Xuân Phương, Hoàng Thị Trung thu (2012), Vai
trò của thư viện trong việc đảm bảo chất lượng giáo dục đại học: hướng đến một cách nhìn nhận tích cực (bản rút gọn), Bản tin các Trung tâm Học liệu, truy cập
tại địa chỉ:
http://www.lirc.udn.vn/bantin9/index.php/chuyende/78-vai-tro- ca-th-vin-trong-vic-m-bo-cht-lng-giao-dc-i-hc-hng-n-mt-cach-nhin-nhn-tich-cc-bn-rut-gn
[6] Nguyễn Tấn Đại (2008), Giáo trình điện tử Phương pháp nghiên cứu tài liệu
trong nghiên cứu khoa học, truy cập tại địa chỉ:
http://www.khoahocviet.info/meresci/vi/meresci00.html
[7] Đại học Thương mại, Báo cáo tổng hợp năm học 2014-2015, truy cập tại địa chỉ:
http://www.vcu.edu.vn/vi/Index.asp?progid=12
Trang 13[8] Đại học Thương mại (2008), Hội thảo khoa học "Đổi mới phương pháp đào tạo và
quản lý đào tạo đáp ứng tuyên bố chuẩn đầu ra các chuyên ngành - Tổng kết 5 năm và định hướng phát triển, Nxb Thống kê
[9] Đại học Thương mại (2010), 50 năm trường Đại học Thương mại 1960-2010
Đơn vị anh hùng lao động, Hà Nội
[10] Đại học Thương mại (2014), Quy chế tổ chức và hoạt động của trường Đại học
Thương mại (Ban hành kèm theo quyết định số 246/QĐ-ĐHTM ngày 28 tháng 4
năm 2014 của Hiệu trưởng trường Đại học Thương mại)
[11] Đại học Thương mại, Sứ mạng, mục tiêu chiến lược của trường Đại học Thương
mại, website trường Đại học Thương mại, truy cập tại địa chỉ:
http://www.vcu.edu.vn/vi/index.asp?progid=1&sid=1&loai=1
[12] Nguyễn Thị Thu Điệp (2014), Phát triển nguồn lực thông tin tại Trung tâm Thông
tin Thư viện Trường Đại học Thương mại, Luận văn thạc sỹ Khoa học Thư viện, Trường Đại học Khoa học xã hội và Nhân văn
[13] Nguyễn Thị Đông (2014), Internet có thể thay thế được thư viện, website trường
Đại học Kinh tế TP HCM, truy cập tại địa chỉ:
http://lib.ueh.edu.vn/?ArticleId=1c6faaa8-75d5-45a2-a0a4-1f82b9e25008
[14] Nguyễn Hữu Giới (2013), Suy nghĩ về sách, văn hoá đọc và thư viện: Tiểu luận -
Bài viết chọn lọc, Nxb Văn hoá Thông tin, Hà Nội
[15] Lê Thị Hòa (2014), Xây dựng và phát triển văn hóa đọc cho sinh viên TrườngĐại
học Bách khoa Hà Nội, Luận văn thạc sỹ Khoa học Thư viện, Trường Đại học
Khoa học xã hội và Nhân văn
[16] Dương Thúy Hương (2011), Phổ biến kiến thức thông tin trong các trường đại
học tại Thành phố Hồ Chí Minh hiện nay (Information literacy), Bản tin thư viện -
Công nghệ thông tin (tr 25-27), truy cập tại địa chỉ:
http://www.glib.hcmus.edu.vn/bantin/bt611/bai5.pdf
[17] Trần Anh Khôi (2013), ""Văn hóa đọc", có quá lời không", website Báo Tuổi
trẻ Online, truy cập tại địa chỉ:
Trang 14kien/ban-doc-va-ttct/20130726/van-hoa-doc-co-qua-loi-khong/560365.html
[18] Hoàng Lê (2012), Văn hóa đọc thời hiện đại, Báo Nhân dân điện tử, truy cập tại
địa chỉ:
http://www.nhandan.com.vn/vanhoa/dien-dan/item/1051902-.html
[ 19] Trần Viết Long (2012), Vi phạm quyền tác giả trong các trường đại học ở Việt
Nam, website Đại học Huế, Trường Đại học Luật, truy cập tại địa chỉ:
http://www.hul.edu.vn/tin-tuc-khoa-luat-ds/tin-tuc-837_837.html
[20] Vũ Dương Thúy Ngà (2010), Biện pháp phát triển văn hóa đọc trong cộng đồng ở
Việt Nam, Tạp chí Thư viện Việt Nam, số 4, tr 17-25
[21] Phan Bích Ngọc (2002), Đọc sách và ghi chép - Một phương pháp quan trọng
trong quá trình nhận thức của sinh viên đại học, Kỷ yếu Hội nghị khoa học nữ lần
thứ 7, Nxb Đại học Quốc gia Hà Nội, tr 57-62
[22] Trần Thị Minh Nguyệt (2010), Người dùng tin và nhu cầu tin, Đại học Quốc gia
Hà Nội, Hà Nội
[23] Trần Thị Minh Nguyệt (2006), Suy nghĩ về nghệ thư viện và đào tạo cán bộ thông
tin thư viện trước ngưỡng cửa tương lai, Kỷ yếu hội thảo khoa học, Đại học Quốc
gia Hà nội
[24] Trần Thị Minh Nguyệt (2009), Văn hóa đọc trong xã hội thông tin, Tạp chí Văn
hóa nghệ thuật, số 297, tr 29-31
[25] Hoàng Phê (2006), Từ điển tiếng Việt, Nhà xuất bản Đà Nẵng và Trung tâm từ
điển học, 1221 tr
[26] Nguyễn Công Phúc (2012), Văn hóa đọc và công tác đào tạo hướng dẫn bạn
đọc - người dùng tin, Tạp chí Thư viện Việt Nam, số 2 (34), tr 7-10
[27] Minh Phước (2010), Từ chiếc bookmark nghĩ về văn hóa đọc, Tạp chí Tia sáng,
Bộ Khoa học và Công nghệ, truy cập tại địa chỉ:
http://tiasang.com.vn/Default.aspx?tabid=62&News=3323&CategoryID=41
[28] Nguyễn Hoàng Sơn (2011), Bi kịch của thói quen đọc sách thời xưa cần được hóa
giải, Tạp chí Thư viện Việt Nam, (4), tr25-31