ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC TỰ NHIÊN --- Nguyễn Xuân Linh ỨNG DỤNG PHƯƠNG PHÁP PHÂN TÍCH ĐA CHỈ TIÊU ISM/F-ANP VÀ GIS TRONG LỰA CHỌN VỊ TRÍ QUY HOẠCH BÃI CHÔN LẤP
Trang 1ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC TỰ NHIÊN
-
Nguyễn Xuân Linh
ỨNG DỤNG PHƯƠNG PHÁP PHÂN TÍCH ĐA CHỈ TIÊU ISM/F-ANP VÀ GIS TRONG LỰA CHỌN VỊ TRÍ QUY HOẠCH BÃI CHÔN LẤP CHẤT THẢI RẮN SINH HOẠT TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN HƯNG HÀ, TỈNH THÁI BÌNH
LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC
Hà Nội – Năm 2015
Trang 2ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC TỰ NHIÊN
-
Nguyễn Xuân Linh
ỨNG DỤNG PHƯƠNG PHÁP PHÂN TÍCH ĐA CHỈ TIÊU ISM/F-ANP VÀ GIS TRONG LỰA CHỌN VỊ TRÍ QUY HOẠCH BÃI CHÔN LẤP CHẤT THẢI RẮN SINH HOẠT TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN HƯNG HÀ, TỈNH THÁI BÌNH
Chuyên ngành: Quản lýđất đai
Mã số: 60850103
LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC
NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC:
PGS TS TRẦN QUỐC BÌNH
Hà Nội – Năm 2015
Trang 3LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi Các số liệu, kết quả nêu trong luận văn là trung thực và chưa từng được ai công bố trong bất kỳ luận văn nào khác
Tôi xin cam đoan rằng các thông tin trích dẫn trong luận văn đều đã được chỉ
rõ nguồn gốc
Tác giả luận văn
Nguyễn Xuân Linh
Trang 4LỜI CẢM ƠN
Trong quá trình nghiên cứu và thực hiện luận văn, ngoài sự nỗ lực của bản
thân, tôi đã nhận được sự hướng dẫn nhiệt tình, chu đáo của các nhà khoa học, các
thầy cô giáo cùng sự giúp đỡ nhiệt tình, chu đáo của cơ quan và đồng nghiệp
Tôi xin bày tỏ sự cảm ơn trân trọng nhất tới giáo viên hướng dẫn khoa học
PGS TS Trần Quốc Bình đã tận tình hướng dẫn giúp đỡ tôi trong suốt quá trình
hoàn thành luận văn
Tôi xin trân trọng cảm ơn sự góp ý chân thành của các thầy, cô giáo Khoa
Đi ̣a lý, Trường Đại học Khoa ho ̣c Tự nhiên, Đa ̣i ho ̣c Quốc gia Hà Nô ̣i đã nhiệt tình
giúp đỡ tôi trong quá trình hoàn thành luận văn này Tôi cũng xin gửi lời cảm ơn tới
đề tài cấp Bộ TN&MT “Nghiên cứu ứng dụng GIS hỗ trợ kiểm tra tính hợp lý về vị
trí không gian của một số loại đất phi nông nghiệp, công bố và theo dõi thực hiện
phương án quy hoạch sử dụng đất” đã hỗ trợ dữ liệu cho luận văn này
Tôi xin chân thành cảm ơn tới gia đình, những người thân, cán bộ đồng
nghiệp và bạn bè đã tạo điều kiện về mọi mặt cho tôi trong quá trình thực hiện
đề tài này
Một lần nữa tôi xin trân trọng cảm ơn!
Tác giả luận văn
Nguyễn Xuân Linh
Trang 61
MỞ ĐẦU
1 Tính cấp thiết của đề tài
Rác thải và xử lý rác thải đã và đang trở thành một vấn đề nóng bỏng ở nhiều quốc gia trên thế giới, trong đó có Việt Nam Tại Việt Nam, chỉ số chất thải rắn sinh hoạt phát sinh bình quân đầu người tính trung bình cho các đô thị trên phạm vi toàn quốc vào khoảng 1,0 kg/người/ngày [15] Trên địa bàn tỉnh Thái Bình, cùng với tốc độ đô thị hóa diễn ra nhanh chóng, lượng chất thải rắn sinh hoạt được thải ra ngoài môi trường cũng ngày càng tăng theo, ước tính đạt 170,5 – 184 tấn/ngày (thị trấn 4,5 – 6 tấn/ngày, thành phố 130 tấn/ngày) [12] Thế nhưng, khoảng 60% lượng rác thải này được thu gom bằng biện pháp thủ công (xe cải tiến, xe thồ, xe đẩy tay) và không được xử lý bằng công nghệ hợp tiêu chuẩn vệ sinh môi trường Lượng rác thải ngày càng nhiều song giải pháp lại chưa thể phát huy hiệu quả
Tại huyện Hưng Hà, hiện nay đã xuất hiện một số nguy cơ gây ô nhiễm, mất cân bằng sinh thái giảm tính đa dạng sinh học: một số khu dân cư như thị trấn Hưng
Hà, thị trấn Hưng Nhân,… có dân số tập trung cao, mật độ xây dựng lớn và các khu chợ dịch vụ, cơ sở y tế, có lượng chất thải nhiều nhưng lại chưa được thu gom và
xử lý triệt để
Từ thực tế nói trên, nhu cầu quy hoạch các bãi xử lý rác thải tập trung trên địa bàn huyện Hưng Hà là rất cấp bách hiện nay Ngày 10/7/2014, Hội đồng Nhân dân tỉnh Thái Bình đã ra nghị quyết số 08/NQ-HĐND về việc chuyển mục đích sử dụng đất trồng lúa để thực hiện các công trình, dự án trên địa bản tỉnh Thái Bình năm 2014 trong đó huyện Hưng Hà được chuyển đổi gần 3ha đất lúa sang đất bãi thải xử lý rác thải (bãi xử lý rác thải tập trung).Tuy nhiên, việc lựa chọn vị trí để đặt các bãi xử lý rác thải lại là vấn đề hết sức khó khăn bởi sự tác động to lớn của nó tới môi trường cũng như là con người Để giải quyết vấn đề này, một trong những phương pháp thích hợp nhất đó là phương pháp phân tích đa chỉ tiêu cùng với sự hỗ trợ của hệ thống thông tin địa lý GIS (Geographic Information System)
Trang 72
Trong phân tích đa chỉ tiêu, phương pháp phân tích thứ bậc AHP (Analytic Hierarchy Process) và phương pháp phân tích mạng ANP (Analytic Network Process) là 2 phương pháp hay được sử dụng nhất Với phương pháp ANP, việc kết hợp với các phương pháp khác như lý thuyết tập mờ (Fuzzy set theory) và phương pháp mô hình hóa cấu trúc ISM (Interpretive Structural Modeling) sẽ cho phép mô tả chính xác sự phức tạp cũng như các mối quan hệ, sự tương tác giữa các chỉ tiêu của một vấn đề cụ thể trong thực tế
Với nhu cầu cấp bách về quy hoạch các bãi xử lý rác thải của huyện Hưng Hà, tỉnh Thái Bình hiện nay, cùng với những lợi thế trong việc hỗ trợ ra quyết định đa chỉ
tiêu mà phương pháp ISM/F-ANP mang lại, nghiên cứu “Ứng dụng phương pháp phân tích đa chỉ tiêu ISM/F-ANP và GIS trong lựa chọn vị trí quy hoạch bãi chôn lấp chất thải rắn sinh hoạt trên địa bàn huyện Hưng Hà, tỉnh Thái Bình”là
rất cần thiết
2 Mục tiêu nghiên cứu
- Nghiên cứu phương pháp phân tích đa chỉ tiêu ISM/F-ANP và GIS trong lựa chọn vị trí quy hoạch bãi chôn lấp chất thải rắn sinh hoạt (BCL CTRSH);
- Thử nghiệm phương pháp tại huyện Hưng Hà, tỉnh Thái Bình;
3 Nhiệm vụ nghiên cứu
- Nghiên cứu tổng quan về QHSDĐ;
- Nghiên cứu tính hợp lý về mặt không gian trong lựa chọn vị trí quy hoạch BCL CTRSHvà các chỉ tiêu lựa chọn;
- Nghiên cứu ứng dụng phương pháp phân tích đa chỉ tiêu ISM/F-ANP và GIS trong lựa chọn vị trí quy hoạch BCL CTRSH;
- Thử nghiệm phương pháp trên địa bàn huyện Hưng Hà, tỉnh Thái Bình
4 Phương pháp nghiên cứu
- Phương pháp tổng hợp phân tích tài liệu được áp dụng nhằm tổng hợp và phân tích các tri thức, các vấn đề có liên quan đến đề tài Tài liệu được lấy từ nhiều nguồn khác nhau như các bài viết, bài báo trong và ngoài nước, sách, tạp chí, giáo trình, mạng Internet, ;
Trang 83
- Phương pháp chuyên gia được sử dụng nhằm thu nhận các tri thức tổng hợp
từ nhiều ngành, nhiều lĩnh vực khác nhau để đánh giá vai trò của các chỉ tiêu không gian trong QHSDĐ xử lý rác thải;
- Phương pháp phân tích đa chỉ tiêu được sử dụng nhằm phân tích, đánh giá mối quan hệ giữa các chỉ tiêu cũng như xác định mức độ ảnh hưởng của các chỉ tiêu tới vấn đề QHSDĐ xử lý rác thải;
- Phương pháp phân tích không gian bằng GIS được ứng dụng cho việc phân tích, tích hợp các dữ liệu không gian với các tiêu chí đề ra nhằm xác định vị trí thích hợp cho các bãi xử lý rác thải;
- Phương pháp thử nghiệm thực tế được áp dụng nhằm kiểm chứng kết quả của nghiên cứu
5 Kết quả đạt đƣợc
- Quy trình ứng dụng phương pháp phân tích đa chỉ tiêu ISM/F-ANP và GIS trong lựa chọn vị trí hợp lý cho các đối tượng quy hoạch sử dụng đất;
- Đề xuất một số lựa chọn về vị trí quy hoạch các BCL CTRSHhuyện Hưng
Hà, tỉnh Thái Bình
6 Ý nghĩa của đề tài
- Ý nghĩa khoa học: đề xuất quy trình ứng dụng phương pháp phân tích đa chỉ tiêu ISM/F-ANP và GIS trong lựa chọn vị trí quy hoạch các BCL CTRSH;
- Ý nghĩa thực tiễn: đề xuất được một số lựa chọn về vị trí quy hoạch các
BCL CTRSHcho huyện Hưng Hà, tỉnh Thái Bình
Trang 94
TÀI LIỆU THAM KHẢO
Tiếng Việt
[1] Trần Thị Tuấn Anh (2014), Giới thiệu mô hình hồi quy mờ và phương pháp ước
lượng hệ số hồi quy mờ, Tập san Tin học Quản lý, 3(1,2), tr 45 - 52
[2]Trần Quốc Bình (2011), Bài giảng ESRI ArcGIS 10.0 Trường Đại học Khoa học
Tự nhiên - ĐHQGHN
[3] Bộ Khoa học, Công nghệ và Môi trường, Bộ Xây dựng (2001), Thông tư
số01/2001/TTLT/BKHCNMT-BXD hướng dẫn các quy định về bảo vệ môi trường đối với việc lựa chọn địa điểm, xây dựng và vận hành bãi chôn lấp chất thải rắn,Hà Nội
[4] Bộ Tài nguyên và Môi trường (2014), Thông tư số 28/2014/TT-BTNMT ngày 02
tháng 6 năm 2014 của Bộ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường quy định về thống kê, kiểm kê đất đai và lập bản đồ hiện trạng sử dụng đất, Hà Nội [5] Bộ Tài nguyên và Môi trường (2014), Thông tư số 29/2014/TT-BTNMT ngày 02
tháng 6 năm 2014 của Bộ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường quy định chi tiết việc lập, điều chỉnh quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất, Hà Nội
[6] Bộ Xây dựng (2002), TCXDVN 261 - 2001, Bãi chôn lấp chất thải rắn - Tiêu
chuẩn thiết kế, NXB Xây dựng, Hà Nội
[7] Chính phủ Nước CHXHCN Việt Nam (2014), Nghị định số 43/2014/NĐ-CP
ngày 15 tháng 05 năm 2014 của Chính phủ quy định chi tiết thi hành một số điều của luật đất đai, Hà Nội
[8] Nguyễn Văn Đức (2001), Giáo trình hệ thống thông tin địa lý, Nhà xuất bản
Khoa học và Kỹ thuật, Hà Nội
[9] Bùi Văn Ga, Nguyễn Ngọc Diệp, Bùi Thị Minh Tú, Nguyễn Trung Dũng
(2001), Phần mềm hỗ trợ quy hoạch bãi chôn lấp rác, Trung tâm Nghiên cứu
Môi trường, Đại học Đà Nẵng
[10] Nguyễn Hữu Ngữ (2010), Bài giảng Quy hoạch sử dụng đất, Đại học Huế -
Trường Đại học Nông Lâm, Huế
Trang 105
[11] Quốc hội Nước CHXHCN (1992) Hiến pháp nước Cộng hòa Xã hội Chủ
nghĩa Việt Nam Hà Nội
[12] Quốc hội nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam (2013), Luật đất đai,
NXB chính trị quốc gia, Hà Nội
[13] Nguyễn Đăng Phương Thảo, Nguyễn Thị Lý, Bùi Thị Thu Hiền, Nguyễn Duy
Liêm, Nguyễn Đình Tuấn (2011), Ứng dụng GIS và phương pháp phân tích
đa chỉ tiêu xác định vị trí bãi chôn lấp chất thải rắn cho quận Thủ Đức, thành phố Hồ Chí Minh, Hội thảo ứng dụng GIS toàn quốc 2011, tr 431-439 [14] Phùng Vũ Thắng (2012), Ứng dụng phương pháp phân tích đa chỉ tiêu và GIS
trong đánh giá tính hợp lý về vị trí không gian của các đối tượng quy hoạch
sử dụng đất cấp huyện, Luận văn thạc sĩ khoa học, Trường Đại học Khoa học
Tự nhiên – ĐHQGHN
[15] UBND tỉnh Thái Bình (2013), Báo cáo thuyết minh tổng hợp Quy hoạch sử
dụng đất đến năm 2020, kế hoạch sử dụng đất 5 năm kỳ đầu (2011 - 2015) huyện Hưng Hà - tỉnh Thái Bình, Thái Bình
[16]Công ty TNHH TMDV xây dựng & môi trường sạch (2015), Thực trạng rác
thải ở Việt Nam, địa chỉ truy cập:
www.moitruongmivitech.com/thuc-trang-rac-thai-o-viet-nam/
[17]VietnamPlus – TTXVN (2015), Loay hoay bài toán xử lý rác thải nông thôn ở
Thái Bình, địa chỉ truy cập:
www.vietnamplus.vn/loay-hoay-bai-toan-xu-ly-rac-thai-nong-thon-o-thai-binh/271600.vnp
[18]Công ty TNHH Tư vấn GeoViệt (2015), Giới thiệu chung về phần mềm
ArcGIS, địa chỉ truy cập:www.geoviet.vn
Tiếng Anh
[19] Alshehri M (2008), The capability of GIS to analyze data and determine the
best locations, GIS Development
[20] Basac S et al (2006), Landfill site selection by using geographic information
systems Environmental Geology, 49(3)
Trang 116
[21] Eddie W L Cheng, & Heng Li (2004), Contractor selection using the analytic
network process, vol 22, pp 1021-1032
[22] FAO (1993), Guidelines for land use planning, Development No 1 Rome [23] Hamid Shahbandarzadeh, & Ahmad Ghorbanpour (2011), The Applying
ISM/FANP Approach for Appropriate Location Selection of Health Centers,
4(4-2), pp 5-28
[24] Huang L.X et al (2006), GIS-based hierarchy process for the suitability
analysis of nuclear waste disposal site, Environmental Informatics Archives,
vol 4
[25] IsalouA A et al (2012), Landfill site selection using integrated fuzzy logic
and analytic network process (F-ANP), Springer-Verlag, 68(6), pp
1745-1755
[26] Javaheri H et al (2006), Site selection of municipal solid waste landfills using
Analytical Hierarchy Process method in a geographical information technology environment in Giroft, Iranian Journal of Environment and Health
Science and Engineering, vol 3(3)
[27] José Figueira, Salvatore Greco, Matthias Ehrgott Multiple Criterial Decision
Analysis, United States of America
[28] Malczewski, J., Ogryczak, W., (1996), Multiple criteria location problem-Part
2: Preference based techniques and interactive decision support,
Environment and Planning A, vol 28, pp 69-98
[29] Mohammadreza SADEGHI, et al (2012), Using Analytic Network Process in a
Group Decision-Making for Supplier Selection, 23(4), pp 621-643
[30] Nahid Rezaeiniya, et al (2014), Fuzzy ANP Approach for New Application:
Greenhouse Location Selection; a Case in Iran, vol 8, pp 1-20
[31] Naveen Kumar, et al (2013), Implementing Lean manufacturing System: ISM
Approach, 6(4), pp 996-1012
[32] Ni-Bin Chang, et al (2008), Combining GIS with fuzzy multicriteria
decision-making for landfill siting in a fast-growing urban region, Journal of
Trang 127
Environmental Management, 87(1), pp 139-153
[33] Ross T.J (2004), Fuzzy Logic with Engineering Applications, John Wiley &
Sons Ltd, UK
[34] Saaty R W (1987), The Analytic Hierarchy Process - What it is and how it is
used, 9(3-5), pp 161-176
[35] Saaty T.L (1980), The Analytic Hierarchy Process, McGraw-Hill, New York [36] Saaty T.L (1996), Decision Making with Dependence and Feedback: The
Analytic Network Process, RWS Publications, Pittsburgh
[37] ShahbandarzadehH et al (2012), Selection of Appropriate Location of CNG
Stations Using of ISM/FANP Approach, 19(12), pp 1752-1763
[38] Sharifi M A., Retsios V (2004), Site selection for waste disposal through
spatial multiple criteria decision analysis, Journal of Telecomunications and
Information technology, vol 3
[39] Shrivastava U., Nathawat M S (2003), Selection of potential waste disposal
sites around Ranchi Urban Complex using Remote Sensing and GIS techniques, GIS Development, Map India
[40] Siddiqui, M.Z., Everett, J.W., Vieux, B.E, (1996), Landfill siting using
geographic information systems: a demonstration Journal of Environmental Engineering, 122(6), pp 515-523
[41] Suleyman Demirel University (2012), Selection of landfill site using GIS and
multicriteria decision analysis for Beysehir Lake Catchment area (Konya, Turkey), Isparta, Turkey
[42] Tran Quoc Binh, Nguyen Cao Huan, Tran Anh Tuan (2008), Municipal landfill
site selection using geographic information system and analytic hierarchy
General Seminar of the Core University Program "Environmental Science and Technology for the Earth", Japan, pp 26-28
[43] ZadehL A (1965), Fuzzy Sets, vol 8, pp 338-353
[44] ZimmermannH.-J (2010), Fuzzy set theory, vol 2, pp 317-332