Quản lý hoạt động dạy học ở trường phổ thông dân tộc nội trú trung học phổ thông huyện tủa chùa điện biên trong bối cảnh đổi mới giáo dục

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC NGUYỄN THỊ HẰNG NGA QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC Ở TRƯỜNG PHỔ THÔNG DÂN TỘC NỘI TRÚ - TRUNG HỌC PHỔ THÔNG HUYỆN TỦA CHÙA TỈNH ĐIỆN BIÊN TRONG

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC

NGUYỄN THỊ HẰNG NGA

QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC

Ở TRƯỜNG PHỔ THÔNG DÂN TỘC NỘI TRÚ -

TRUNG HỌC PHỔ THÔNG HUYỆN TỦA CHÙA TỈNH ĐIỆN BIÊN

TRONG BỐI CẢNH ĐỔI MỚI GIÁO DỤC

LUẬN VĂN THẠC SỸ QUẢN LÝ GIÁO DỤC

HÀ NỘI – 2015

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC

NGUYỄN THỊ HẰNG NGA

QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC

Ở TRƯỜNG PHỔ THÔNG DÂN TỘC NỘI TRÚ -

TRUNG HỌC PHỔ THÔNG HUYỆN TỦA CHÙA TỈNH ĐIỆN BIÊN

TRONG BỐI CẢNH ĐỔI MỚI GIÁO DỤC

LUẬN VĂN THẠC SỸ QUẢN LÝ GIÁO DỤC Chuyên ngành: QUẢN LÝ GIÁO DỤC

Mã số: 60 14 01 14

Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS Đinh Thị Kim Thoa

HÀ NỘI - 2015 LỜI CẢM ƠN

MỤC LỤC

Lời cảm ơn i

Danh mục chữ viết tắt ii

Mục lục iii

Danh mục bảng vii

Danh mục biểu đồ viii

MỞ ĐẦU 1

Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC Ở

TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG Error! Bookmark not defined

1.1 Tổng quan các công trình nghiên cứu về quản lý hoạt động dạy họcError! Bookmark not defined 1.1.1 Ngoài nước Error! Bookmark not defined

1.1.2 Trong nước Error! Bookmark not defined

1.1.3 Quan điểm của Đảng, Nhà nước ta và yêu cầu đổi mới giáo dục đào tạo

hiện nay Error! Bookmark not defined

1.2 Một số vấn đề lý luận cơ bản về quản lý nhà trườngError! Bookmark not defined

1.2.1 Khái niệm quản lý Error! Bookmark not defined

1.2.2 Khái niệm Quản lý nhà trường Error! Bookmark not defined

1.2.3 Chức năng quản lý Error! Bookmark not defined

1.2.4 Nội dung quản lý nhà trường Error! Bookmark not defined

1.3 Hoạt động dạy học và quản lý hoạt động dạy họcError! Bookmark not defined

1.3.1 Khái niệm hoạt động dạy học và quản lý hoạt động dạy họcError! Bookmark not defined

1.3.2 Nội dung quản lý hoạt động dạy học ở trường trung học phổ thôngError! Bookmark not defined 1.4 Nội dung yêu cầu đổi mới giáo dục Error! Bookmark not defined

1.4.1 Mục tiêu và nội dung Error! Bookmark not defined

1.4.2 Đổi mới phương pháp dạy học Error! Bookmark not defined

1.4.3 Tích hợp và phân hóa Error! Bookmark not defined

1.5 Vai trò của hiệu trưởng trong quản lý hoạt động dạy học theo yêu cầu đổi

mới Error! Bookmark not defined

1.5.1 Hiệu trưởng xây dựng chương trình nhà trường và quản lý chương trình

nhà trường Error! Bookmark not defined

1.5.2 Vai trò của hiệu trưởng với quản lý mục tiêu hình thành năng lực cho học

sinh Error! Bookmark not defined

1.5.3 Vai trò của hiệu trưởng với đổi mới căn bản hình thức và phương pháp thi,

kiểm tra và đánh giá kết quả giáo dục, đào tạo, bảo đảm trung thực, khách quanError! Bookmark not defined 1.6 Đặc điểm trường Phổ thông dân tộc nội trú Error! Bookmark not defined

Tiểu kết chương 1 38

Chương 2 THỰC TRẠNG QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC Ở

TRƯỜNG PHỔ THÔNG DÂN TỘC NỘI TRÚ TRUNG HỌC PHỔ

THÔNG HUYỆN TỦA CHỦA TỈNH ĐIỆN BIÊNError! Bookmark not defined

2.1 Vài nét về kinh tế - xã hội, giáo dục huyện Tủa Chùa, tỉnh Điện BiênError! Bookmark not defined 2.1.1 Điểm mạnh Error! Bookmark not defined

2.1.2 Điểm yếu Error! Bookmark not defined

2.1.3 Thời cơ Error! Bookmark not defined

2.1.4 Những thách thức Error! Bookmark not defined

2.2 Trường PTDTNT THPT huyện Tủa Chùa tỉnh Điện BiênError! Bookmark not defined

2.3 Thực trạng dạy học của nhà trường Error! Bookmark not defined

2.3.1 Thực trạng hoạt động dạy và học Error! Bookmark not defined

2.3.2 Thực trạng hoạt động học của học sinh 45

2.4 Thực trạng quản lý hoạt động dạy học Error! Bookmark not defined

2.4.1 Quản lý mục tiêu, nội dung chương trình và kế hoạch dạy học Error! Bookmark not defined

2.4.2 Quản lý việc thực hiện kế hoạch giáo dục Error! Bookmark not defined

2.4.3 Thực trạng quản lý hoạt động đổi mới kiểm tra, đánh giá kết quả học tập

của học sinh Error! Bookmark not defined

2.4.4 Thực trạng quản lý phương tiện, cơ sở vật chấtError! Bookmark not defined

2.5 Đánh giá chung về thực trạng quản lý hoạt động dạy học ở trường PTDTNT

THPT huyện Tủa Chùa tỉnh Điện Biên trong bối cảnh đổi mới giáo dụcError! Bookmark not defined

2.5.1 Những ưu điểm Error! Bookmark not defined

2.5.2 Những khuyết điểm (hay những tồn tại) Error! Bookmark not defined

2.5.3 Những thuận lợi Error! Bookmark not defined

2.5.4 Những khó khăn Error! Bookmark not defined

Tiểu kết chương 2 Error! Bookmark not defined

Chương 3 BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC Ở TRƯỜNG

PTDTNT THPT HUYỆN TỦA CHÙA TỈNH ĐIỆN BIÊN TRONG BỐI

CẢNH ĐỔI MỚI GIÁO DỤC Error! Bookmark not defined

3.1 Định hướng phát triển trường PTDTNT THPT huyện Tủa Chùa, tỉnh Điện

Biên trong bối cảnh đổi mới giáo dục Error! Bookmark not defined

3.2 Các nguyên tắc đề xuất biện pháp quản lý Error! Bookmark not defined

3.2.1 Tính hệ thống Error! Bookmark not defined

3.2.2 Tính hiệu quả Error! Bookmark not defined

3.2.3 Tính thực tiễn Error! Bookmark not defined

3.2.4 Tính bền vững Error! Bookmark not defined

3.3 Biện pháp quản lý hoạt động dạy học ở trường PTDTNT THPT huyện Tủa

Chùa, tỉnh Điện Biên trong bối cảnh đổi mới giáo dụcError! Bookmark not defined

3.3.1 Nâng cao nhận thức về việc đổi mới căn bản toàn diện trong đó hoạt động

dạy học là nhiệm vụ quan trọng Error! Bookmark not defined

3.3.2 Chỉ đạo việc thực hiện đổi mới phương pháp dạy học theo định hướng

phát triển năng lực Error! Bookmark not defined

3.3.3 Phát huy vai trò của tổ chuyên môn trong quản lí hoạt động dạy học theo

định hướng phát triển năng lực Error! Bookmark not defined

3.3.4 Đổi mới công tác kiểm tra, đánh giá hoạt động dạy học trong nhà trườngError! Bookmark 3.3.5 Tăng cường cơ sở vật chất, xây dựng phòng học bộ môn, khai thác và sử

dụng hiệu quả cơ sở vật chất, phục vụ dạy học có chất lượngError! Bookmark not defined

3.4 Mối quan hệ giữa các biện pháp Error! Bookmark not defined

3.5 Khảo nghiệm về tính cấp thiết và tính khả thi của các biện phápError! Bookmark not defined 3.5.1 Đối tượng khảo nghiệm Error! Bookmark not defined

3.5.2 Cách thức tiến hành khảo nghiệm Error! Bookmark not defined

3.5.3 Mục đích khảo nghiệm Error! Bookmark not defined

3.5.4 Các biện pháp được khảo nghiệm Error! Bookmark not defined

3.5.5 Nội dung khảo sát Error! Bookmark not defined

Tiểu kết chương 3 Error! Bookmark not defined

KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ Error! Bookmark not defined

1 Kết luận Error! Bookmark not defined

2 Khuyến nghị Error! Bookmark not defined DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 12 PHỤ LỤC Error! Bookmark not defined

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Trong thời đại ngày nay, thế giới đang chứng kiến nhiều sự thay đổi chóng mặt xu thế toàn cầu hóa, quốc tế hóa, xu thế hội nhập và hợp tác, xu thế kinh tế

mở, xu thế kinh tế tri thức đã và đang hiển hiện rõ và trở thành những nhân tố tác động ở mức độ khác nhau đến tất cả các mặt của đời sống xã hội của bất kỳ quốc gia nào trong bối cảnh đó giáo dục phải đổi mới mạnh mẽ và triệt để nhằm đào tạo con người có phẩm chất, năng lực

Giáo dục và đào tạo đóng vai trò rất quan trọng trong việc gìn giữ phát triển và truyền bá nền văn minh nhân loại Trong thời đại của cuộc cách mạng khoa học công nghệ ngày nay, tiềm năng và trí tuệ trở thành động lực chính của

sự tăng tốc phát triển trong đó Giáo dục - Đào tạo được coi là nhân tố quyết định

sự thành bại của mỗi quốc gia trên thương trường Quốc Tế và sự thành đạt của mỗi con người

Hiến pháp nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam (1992) Luật giáo dục (1998) Báo cáo chính trị tại Đại hội IX của Đảng (2001), chiến lược phát triển kinh tế - xã hội (2001 - 2010) đã chỉ rõ những quan điểm chỉ đạo phát triển giáo dục nước ta" Giáo dục là quốc sách hàng đầu, phát triển giáo dục là nền tảng là nguồn nhân lực chất lượng cao, là một trong những động lực quan trọng thúc đẩy sự nghiệp Công nghiệp hoá - Hiện đại hoá, là yếu tố cơ bản để phát triển xã hội, tăng trưởng kinh tế nhanh và bền vững " Đặc biệt Hội nghị Trung ương 8 lần thứ XI (2013) đã chỉ rõ “ Đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo là đổi mới những vấn đề lớn, cốt lõi, cấp thiết, từ quan điểm, tư tưởng chỉ đạo đến mục tiêu, nội dung, phương pháp, cơ chế, chính sách, điều kiện bảo đảm thực hiện; đổi mới từ sự lãnh đạo của Đảng, sự quản lý của Nhà nước đến hoạt động quản trị của các cơ sở Giáo dục - đào tạo và việc tham gia của gia đình, cộng đồng, xã hội và bản thân người học; đổi mới ở tất cả các bậc học, ngành học ”

Hiện nay, nhiệm vụ trọng tâm của đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo là đổi mới những vấn đề lớn, cốt lõi, cấp thiết, từ quan điểm, tư tưởng

chỉ đạo đến mục tiêu, nội dung, phương pháp Giáo dục - đạo tạo cùng các cơ chế, chính sách, điều kiện bảo đảm việc thực hiện; đổi mới từ sự lãnh đạo của Đảng, quản lý của Nhà nước đến đổi mới các cơ sở Giáo dục - đào tạo và sự tham gia của gia đình, cộng đồng xã hội và bản thân người học; đổi mới ở tất cả các bậc học, ngành học, ở cả Trung ương và địa phương

Trong thời gian vừa qua, thực hiện chủ trương đường lối của Đảng, pháp luật của nhà nước về xây dựng nền giáo dục theo hướng chuẩn hóa, hiện đại hóa,

xã hội hóa, ngành giáo dục đã ban hành nhiều văn bản pháp qui để đưa vào thực hiện đó là:

- Thông tư số: 12/2011/TT-BGDĐT ngày 28/3/2011 của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành “Điều lệ Trường trung học cơ sở, trường trung học phổ thông và trường phổ thông có nhiều cấp học”

- “Quy chế công nhận trường trung học cơ sở, trường trung học phổ thông

và trường phổ thông có nhiều cấp học đạt chuẩn quốc gia” ban hành kèm theo thông tư số: 47/2012/TT-BGDĐT ngày 7/12/2012 của Bộ trưởng Bộ GD&ĐT

Các văn bản này sẽ tạo thành một hệ thống các quy định làm cơ sở cho việc theo dõi, kiểm tra đánh giá và đảm bảo chất lượng giáo dục các nhà trường

Xuất phát từ vai trò, ý nghĩa to lớn của công tác giáo dục, đòi hỏi người cán bộ quản lý phải quan tâm đúng mức đến việc chỉ đạo các hoạt động của nhà trường, đặc biệt là hoạt động dạy học là một hoạt động có vai trò quyết định đến kết quả giáo dục và đào tạo của nhà trường Góp phần thực hiện các mục tiêu giáo dục của Đảng và nhà nước đã đề ra

Để đạt được các mục tiêu, thực hiện được các chỉ thị, Nghị quyết của các cấp Đòi hỏi người cán bộ quản lý cần phải có những năng lực quản lý nhất định bằng lý luận cũng như trong thực tiễn để hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao

Tủa Chùa là một huyện vùng cao, nằm ở phía Đông Nam của tỉnh Điện Biên Dân số toàn huyện khoảng 49.000 người Trong đó dân tộc Mông chiếm 73% Địa bàn chủ yếu là núi đá, khe sâu, dân cư sống thưa thớt Toàn huyện có

11 xã và 01 thị trấn, trình độ dân trí còn thấp

Với những đặc điểm trên công tác giáo dục của huyện Tủa Chùa còn gặp không ít những khó khăn Đặc biệt là học sinh ở các vùng sâu, vùng xa, chất

lượng giáo dục còn nhiều hạn chế Cùng với những khó khăn chung, trường Phổ thông dân tộc nội trú THPT huyện Tủa Chùa tỉnh Điện Biên trong những năm học qua, cũng gặp không ít khó khăn trong công tác giáo dục trong đó có hoạt động dạy của giáo viên cũng như hoạt động học tập của học sinh Chất lượng dạy học chưa đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục mà Nghị quyết 29-NQ/TW lần

XI (2013) đã chỉ ra Để tìm kiếm những giải pháp phù hợp, khả thi, khắc phục những khó khăn hạn chế cùng với nhà trường phấn đấu nâng cao chất lượng dạy học đáp ứng với yêu cầu đổi mới hiện nay, tác giả mạnh dạn lựa chọn nghiên

cứu đề tài: "Quản lý hoạt động dạy học ở trường Phổ thông dân tộc nội trú THPT huyện Tủa Chùa Tỉnh Điện Biên trong bối cảnh đổi mới giáo dục” làm

đề tài cho luận văn tốt nghiệp

2 Mục đích nghiên cứu

Xây dựng một số biện pháp quản lý hoạt động dạy học nhằm nâng cao chất lượng dạy học trường Phổ thông dân tộc nội trú THPT huyện Tủa Chùa, tỉnh Điện Biên, đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục sau 2015

3 Nhiệm vụ nghiên cứu

3.1 Xác định cơ sở lý luận việc quản lí hoạt động dạy học trong bối cảnh đổi mới giáo dục

3.2 Đánh giá thực trạng hoạt động dạy học và quản lí hoạt động dạy học ở trường PTDTNT THPT huyện Tủa Chùa Tỉnh Điện Biên

3.3 Đề xuất các biện pháp quản lí dạy học ở trường PTDTNT THPT huyện Tủa Chùa Tỉnh Điện Biên trong bối cảnh đổi mới giáo dục

4 Khách thể và đối tượng nghiên cứu

4.1 Khách thể nghiên cứu

Hoạt động dạy học ở trường PTDTNT THPT

4.2 Đối tượng nghiên cứu

Quản lý hoạt động dạy học ở trường PTDTNT THPT bối cảnh đổi mới giáo dục

5 Câu hỏi nghiên cứu

- Thực trạng hoạt động dạy học ở trường PTDTNT THPT huyện Tủa Chùa hiện nay như thế nào?

- Thực trạng quản lý hoạt động dạy học ở trường PTDTNT THPT huyện Tủa Chùa hiện nay như thế nào?

- Biện pháp quản lý hoạt động dạy học nào cần thực hiện để nâng cao chất lượng dạy học ở trường PTDTNT THPT huyện Tủa Chùa đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục hiện nay?

6 Giả thuyết khoa học

Việc dạy học hiện nay ở nhà trường chưa đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục đặt ra: Giáo viên chưa chủ động trong việc xây dựng chương trình, chưa chú

ý tới hình thành và phát triển năng lực học sinh…

Công tác quản lý hoạt động dạy học vẫn còn những khó khăn, vướng mắc

và bất cập dẫn đến chất lượng dạy học chưa cao, chưa tương xứng với tiềm năng, thế mạnh của nhà trường

Nếu người quản lý có những biện pháp quản lý phù hợp, đổi mới (tập trung vào bồi dưỡng giáo viên, có sự động viên hợp lý, hỗ trợ kịp thời và giáo viên được quyền chủ động; giám sát kiểm tra tốt ) thì việc dạy học của giáo viên sẽ đáp ứng yêu cầu cao hơn của đổi mới giáo dục

7 Phạm vi nghiên cứu

Nghiên cứu một số biện pháp quản lí hoạt động dạy học ở trường PTDTNT THPT huyện Tủa Chùa Tỉnh Điện Biên

8 Phương pháp nghiên cứu

8.1 Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận

Xây dựng cơ sở lý luận cho đề tài qua các văn bản chủ trương của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước về Giáo dục - đào tạo

8.2 Phương pháp điều tra bằng phiếu hỏi

Lập phiếu điều tra, sử dụng bảng câu hỏi đã soạn sẵn với hệ thống câu hỏi nhằm thu thập ý kiến về các vấn đề nghiên cứu Đối tượng điều tra là các tổ trưởng chuyên môn, giáo viên trực tiếp giảng dạy, học sinh

8.3 Phương pháp tọa đàm (trò chuyện, phỏng vấn)

Thu thập thông tin qua việc trao đổi trực tiếp với các cán bộ quản lý, phó hiệu trưởng, giáo viên, học sinh để nắm bắt thông tin phục vụ cho công tác nghiên cứu của đề tài