Xây dựng hệ thống bài giảng nhằm phát triển năng lực tự học thông qua dạy học phương trình lượng giác cho học sinh lớp 11

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC LÊ THỊ HÀ THU XÂY DỰNG HỆ THỐNG BÀI GIẢNG NHẰM PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC TỰ HỌC THÔNG QUA DẠY HỌC PHƯƠNG TRÌNH LƯỢNG GIÁC CHO HỌC SINH LỚP 11 LU

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC

LÊ THỊ HÀ THU

XÂY DỰNG HỆ THỐNG BÀI GIẢNG NHẰM PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC TỰ HỌC THÔNG QUA DẠY HỌC PHƯƠNG TRÌNH

LƯỢNG GIÁC CHO HỌC SINH LỚP 11

LUẬN VĂN THẠC SĨ SƯ PHẠM TOÁN

HÀ NỘI – 2015

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC

LÊ THỊ HÀ THU

XÂY DỰNG HỆ THỐNG BÀI GIẢNG NHẰM PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC TỰ HỌC THÔNG QUA DẠY HỌC PHƯƠNG TRÌNH

LƯỢNG GIÁC CHO HỌC SINH LỚP 11

LUẬN VĂN THẠC SĨ SƯ PHẠM TOÁN

CHUYÊN NGHÀNH: LÝ LUẬN VÀ PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC

(BỘ MÔN TOÁN)

Mã số : 60 14 01 11

Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS Lê Anh Vinh

HÀ NỘI – 2015

1

MỤC LỤC

LỜI CẢM ƠN Error! Bookmark not defined DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT Error! Bookmark not defined

MỤC LỤC 1

DANH MỤC CÁC SƠ ĐỒ Error! Bookmark not defined DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU Error! Bookmark not defined MỞ ĐẦU 4

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN 7

1.1 Lịch sử nghiên cứu quá trình tự học của học sinh 7

1.1.1 Vấn đề tự học trên thế giới 7 1.1.2 Vấn đề tự học ở Việt Nam Error! Bookmark not defined 1.2 Các khái niệm cơ bản Error! Bookmark not defined 1.2.1 Khái niệm tự học Error! Bookmark not defined 1.2.2 Khái niệm năng lực Error! Bookmark not defined 1.3 Nội dung của quá trình tự học Error! Bookmark not defined 1.3.1 Xây dựng động cơ học tập Error! Bookmark not defined 1.3.2 Xây dựng kế hoạch học tập Error! Bookmark not defined 1.3.3 Tự mình nắm vững nội dung tri thức Error! Bookmark not defined 1.3.4 Tự kiểm tra đánh giá kết quả học tập Error! Bookmark not defined 1.4 Dạy phương pháp tự học cho học sinh Error! Bookmark not defined 1.4.1 Dạy lập kế hoạch Error! Bookmark not defined 1.4.2 Dạy cách nghe giảng và ghi chép bài theo tinh thần tự học Error! Bookmark not defined

1.4.3 Dạy cách học bài Error! Bookmark not defined 1.4.4 Dạy cách nghiên cứu Error! Bookmark not defined 1.5 Thực trạng tự học môn toán của học sinh ở trường hiện nay Error! Bookmark not defined

1.5.1 Thực trạng tự học toán ở trường THPT hiện nayError! Bookmark not

defined

1.5.2 Thực trạng tự học toán ở trường THPT Nam Cao- Hà Nam Error! Bookmark not defined

1.6 Kết luận chương I Error! Bookmark not defined CHƯƠNG 2: XÂY DỰNG HỆ THỐNG BÀI GIẢNG NHẰM PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC TỰ HỌC CỦA HỌC SINH THÔNG QUA DẠY HỌC PHƯƠNG TRÌNH LƯỢNG GIÁC LỚP 11 TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG Error! Bookmark not defined 2.1 Giới thiệu nội dung kiến thức phần “Phương trình lượng giác” sách giáo khoa đại số và giải tích lớp 11 Error! Bookmark not defined 2.2 Xây dựng bài giảng phần “Phương trình lượng giác” theo hướng phát triển năng lực tự học của học sinh Error! Bookmark not defined 2.2.1 Các nội dung có thể xây dựng bài giảng theo hướng phát triển năng lực

tự học Error! Bookmark not defined 2.2.2 Đặc điểm hoạt động của bài giảng phát triển năng lực tự học cho học sinh Error! Bookmark not defined 2.2.3 Nguyên tắc dạy học phát triển năng lực tự học cho học sinh phổ thông Error! Bookmark not defined 2.2.4 Các hình thức dạy học tự học Error! Bookmark not defined 2.2.5 Quy trình xây dựng bài giảng theo hướng phát triển năng lực tự học của học sinh Error! Bookmark not defined 2.3 Một số giáo án phần “Phương trình lượng giác” soạn theo hướng phát triển năng lực tự học của học sinh Error! Bookmark not defined 2.3.1 Giáo án số 1 Error! Bookmark not defined 2.3.2 Giáo án số 2 Error! Bookmark not defined 2.3.3 Giáo án số 3 Error! Bookmark not defined 2.3.4 Giáo án số 4 Error! Bookmark not defined 2.3.5 Giáo án số 5: Error! Bookmark not defined 2.3.6 Giáo án số 6 Error! Bookmark not defined

3

2.3.7 Giáo án số 7 Error! Bookmark not defined 2.4 Kết luận chương II Error! Bookmark not defined CHƯƠNG 3: THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM Error! Bookmark not defined 3.1 Mục đích Error! Bookmark not defined 3.2 Nội dung thực nghiệm sư phạm Error! Bookmark not defined 3.3 Phương pháp thực nghiệm Error! Bookmark not defined 3.3.1 Chọn đối tượng thực nghiệm Error! Bookmark not defined 3.3.2 Bố trí thực nghiệm Error! Bookmark not defined 3.4 Đánh giá kết quả thực nghiệm Error! Bookmark not defined 3.4.1 Cơ sở để đánh giá kết quả thực nghiệm sư phạmError! Bookmark not defined

3.4.2 Kết quả của thực nghiệm sư phạm Error! Bookmark not defined 3.5 Kết luận chương 3 Error! Bookmark not defined KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ Error! Bookmark not defined TÀI LIỆU THAM KHẢO 8 PHỤ LỤC Error! Bookmark not defined

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Nhiệm vụ của dạy học môn Toán là: trang bị tri thức toán học cơ bản cần thiết cho học sinh, phát triển năng lực tư duy, năng lực sáng tạo, năng lực tự học Toán học và qua đó hình thành các phẩm chất quan trọng cho con người đáp ứng nguồn nhân lực cao cho xã hội

Trong các nhiệm vụ trên thì phát triển năng lực tự học cho học sinh là một trong những mục tiêu xuyên suốt của quá trình dạy học Mục tiêu này đã được được Đảng, Nhà nước quan tâm quán triệt sâu sắc từ nhiều năm qua

Nghị quyết Trung ương V khóa 8 từng nêu rõ: “ Tập trung sức nâng cao chất

lượng dạy và học, tạo ra năng lực tự học, tự sáng tạo của học sinh Bảo đảm mọi điều kiện và thời gian tự học cho học sinh, phát triển mạnh mẽ phong trao tự học, tự đào tạo thường xuyên và rộng khắp trong toàn dân”

Việc tự học, tự nghiên cứu tài liệu học tập đối với học sinh là hoạt động

vô cùng cần thiết Song làm thế nào để học sinh có năng lực tự học, có hứng thú với các kiến thức khoa học và kiến thức xã hội của nhân loại Đây là chủ

đề nghiên cứu của rất nhiều nhà giáo dục học trong và ngoài nước

Phương trình lượng giác là dạng bài tập thường gây cho học sinh những khó khăn, trở ngại khi làm bài Ngoài những dạng bài tập cơ bản, đơn giản có trong SGK, SBT, trong các kì thi học sinh còn gặp những dạng toán đòi hỏi khả năng tư duy tinh tế, khả năng sáng tạo nhất định Điều này chỉ có thể có được khi học sinh biết cách học, có phương pháp học tập đúng đắn, tích cực hay nói cách khác là học sinh phải có năng lực tự học, tự nghiên cứu tài liệu Tuy nhiên, trong thực tế tỉ lệ học sinh có năng lực tự học, tự nghiên cứu tài liệu còn hạn chế Do vậy việc phát triển năng lực tự học của học sinh là một nhiệm vụ không đơn giản đối với người giáo viên khi lên lớp, và đặc biệt là phát triển năng lực tự học chủ đề phương trình lượng giác cho học sinh ở trường phổ thông lại càng khó Xuất phát từ những lý do trên, đề tài được chọn là:

5

“Xây dựng hệ thống bài giảng nhằm phát triển năng lực tự học thông

qua dạy học phương trình lượng giác cho học sinh lớp 11”

2 Mục đích nghiên cứu

- Thiết kế các bài giảng và tổ chức thực nghiệm các bài giảng nhằm phát triển năng lực tự học cho học sinh lớp 11 thông qua dạy học phương trình lượng giác

3 Nhiệm vụ nghiên cứu

- Nghiên cứu cơ sở lý luận của tự học

- Nghiên cứu cơ sở lý luận của phương pháp dạy học tự học

- Thiết kế hệ thống bài giảng và bài tập về phương trình lượng giác lớp 11 theo nhiều dạng khác nhau nhằm phát triển năng lực tự học của học sinh

- Thực nghiệm sư phạm để xác định hiệu quả của hệ thống bài tập đã xây dựng

- Xử lý kết quả thực nghiệm bằng toán học thống kê

4 Khách thể và đối tượng nghiên cứu

- Khách thể nghiên cứu là quá trình dạy học ở trường trung học phổ thông

- Đối tượng nghiên cứu là hệ thống bài tập phương trình lượng giác lớp 11

nhằm phát triển năng lực tự học của học sinh

5 Vấn đề nghiên cứu

- Xây dựng hệ thống bài giảng và bài tập như thế nào để có thể phát triển năng lực tự học của học sinh

6 Giả thuyết khoa học

Xây dựng và triển khai được các bài giảng và hệ thống bài tập phát triển được năng lực tự học của học sinh với chủ đề phương trình lượng giác

7 Giới hạn và phạm vi nghiên cứu

Các nghiên cứu khảo sát được tiến hành tại trường trung học phổ thông Nam Cao – Lý Nhân – Hà Nam

Số liệu sử dụng để nghiên cứu đề tài này được thu thập trong khoảng thời gian từ tháng 2 năm 2014 đến tháng 11 năm 2014

8 Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài

8.1 Ý nghĩa lý luận của đề tài

- Làm rõ cơ sở lý luận và thực tiễn của hoạt động tự học

- Xây dựng được hệ thống bài giảng và bài tập phương trình lượng giác theo hướng phát triển năng lực tự học của học sinh

8.2 Ý nghĩa thực tiễn của đề tài

- Kết quả nghiên cứu góp phần đưa ra các phương pháp dạy học phát triển được năng lực tự học của học sinh khi học phương trình lượng giác lớp 11

9 Phương pháp nghiên cứu

Luận văn sử dụng một số phương pháp nghiên cứu sau

9.1 Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận

Sưu tập, đọc tài liệu, nghiên cứu tài liệu liên quan đến đề tài

9.2 Nhóm phương pháp thực tiễn

Điều tra, quan sát, thực nghiệm sư phạm

10 Cấu trúc của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận và khuyến nghị, tài liệu tham khảo và phụ lục, luận văn dự kiến được trình bày theo 3 chương:

Chương 1: Cơ sở lý luận của đề tài

Chương 2: Xây dựng hệ thống bài giảng nhằm phát triển năng lực tự học của học sinh thông qua dạy học phương trình lượng giác lớp 11 trường trung học phổ thông

Chương 3: Thực nghiệm sư phạm