Quản lý phát triển đội ngũ giáo viên trường trung học phổ thông a hải hậu, tỉnh nam định trong bối cảnh hiện nay

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC LÊ VĂN TRƯỜNG QUẢN LÝ PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ GIÁO VIÊN TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG A HẢI HẬU TỈNH NAM ĐỊNH TRONG BỐI CẢNH HIỆN NAY LUẬN VĂN THẠ

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC

LÊ VĂN TRƯỜNG

QUẢN LÝ PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ GIÁO VIÊN TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG A HẢI HẬU TỈNH NAM ĐỊNH TRONG BỐI CẢNH HIỆN NAY

LUẬN VĂN THẠC SỸ QUẢN LÝ GIÁO DỤC

HÀ NỘI – 2015

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC

LÊ VĂN TRƯỜNG

QUẢN LÝ PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ GIÁO VIÊN TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG A HẢI HẬU TỈNH NAM ĐỊNH TRONG BỐI CẢNH HIỆN NAY

LUẬN VĂN THẠC SỸ QUẢN LÝ GIÁO DỤC

CHUYÊN NGÀNH: QUẢN LÝ GIÁO DỤC

Mã số: 60 14 01 14

Người hướng dẫn khoa học: PGS TS Đặng Quốc Bảo

HÀ NỘI – 2015

MỤC LỤC

Trang Lời cảm ơn……… i

Danh mục các ký hiệu, các chữ cái viết tắt……… ii

Mục lục……… iii

Danh mục các bảng……… vii

Danh mục các biểu đồ, sơ đồ ……… viii

MỞ ĐẦU……… 1

Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ GIÁO VIÊN TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG 6

1.1 Tổng quan về vấn đề nghiên cứu 6

1.2 Một số khái niệm cơ bản của đề tài 8

1.2.1 Giáo viên, đội ngũ giáo viên 8

1.2.2 Phát triển, phát triển đội ngũ giáo viên 10

1.2.3 Quản lý 11

1.2.4 Quản lý giáo dục 15

1.2.5 Quản lí nhà trường 17

1.2.6 Quản lý phát triển nguồn nhân lực 18

1.2.7 Biện pháp quản lý 20

1.3 Giáo dục Trung học phổ thông và đổi mới giáo dục Trung học phổ thông 21

1.3.1 Các chủ trương của Đảng, chính sách của Nhà nước về đổi mới giáo dục phổ thông 21

1.3.2 Mục tiêu giáo dục Trung học phổ thông 23

1.3.3 Những yêu cầu đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục Trung học phổ thông 23

1.3.4 Những nội dung đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục Trung học phổ thông ……… 23

1.4 Vị trí, vai trò, chức năng, nhiệm vụ của đội ngũ giáo viên và Hiệu

trưởng trường Trung học phổ thông trong giai đoạn hiện nay 26

1.4.1 Vị trí, vai trò, chức năng, nhiệm vụ của đội ngũ GV THPT trong giai đoạn hiện nay……… 26

1.4.2 Vị trí, vai trò, chức năng, nhiệm vụ của Hiệu trưởng trường THPT trong giai đoạn hiện nay……… 28

1.5 Những yêu cầu đối với đội ngũ giáo viên trường Trung học phổ thông trong giao đoạn hiện nay theo quan điểm phát triển nguồn nhân lực 30

1.6 Các yếu tố cơ bản ảnh hưởng đến việc phát triển đội ngũ giáo viên trường trung học phổ thông trong giai đoạn hiện nay……… 32

1.6.1 Các yếu tố về kinh tế - xã hội……… 32

1.6.2 Các yêu cầu của đổi mới giáo dục phổ thông……… 33

1.6.3 Các yếu tố về phát triển quy mô trường lớp……… 33

1.6.4 Các yếu tố về các điều kiện đảm bảo chất lượng……… 33

1.6.5 Các yếu tố về chính sách và quản lý……… 34

1.7 Những nội dung chủ yếu của công tác quản lý phát triển đội ngũ giáo viên trường trung học phổ thông theo quan điểm phát triển nguồn nhân lực……… 29

1.7.1 Quy hoạch đội ngũ giáo viên……… 34

1.7.2 Tuyển chọn đội ngũ giáo viên……… 35

1.7.3 Sử dụng đội ngũ giáo viên……… 36

1.7.4 Bồi dưỡng nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên……… 37

1.7.5 Kiểm tra, đánh giá, sàng lọc đội ngũ giáo viên……… 38

1.7.6 Tạo điều kiện, môi trường phát triển đội ngũ giáo viên………… 40

Tiểu kết chương 1 40

Chương 2: THỰC TRẠNG ĐỘI NGŨ VÀ BIỆN PHÁP QUẢN LÝ PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ GIÁO VIÊN TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG A HẢI HẬU, TỈNH NAM ĐỊNH………

42

2.1 Đặc điểm giáo dục huyện Hải Hậu, tỉnh Nam Định……… 42

2.1.1 Vị trí địa lý và điều kiện tự nhiên của huyện Hải Hậu……… 42

2.1.2 Dân số và nguồn nhân lực……… 42

2.1.3 Kinh tế - văn hoá xã hội……… 43

2.1.4 Giáo dục và dào tạo……… 44

2.2 Thực trạng về đội ngũ giáo viên trường THPT A Hải Hậu………… 45

2.2.1 Về số lượng giáo viên ……… 45

2.2.2 Về cơ cấu đội ngũ giáo viên……… 47

2.2.3 Chất lượng đội ngũ giáo viên trường THPT A Hải Hậu………… 51

2.3 Thực trạng quản lý phát triển đội ngũ giáo viên trường THPT A Hải Hậu, tỉnh Nam Định……… 56

2.3.1 Các biện pháp đã thực hiện……… 56

2.3.2 Đánh giá chung về sự quản lý phát triển đội ngũ giáo viên của nhà trường ……… 64

Tiểu kết chương 2……… 69

Chương 3: BIỆN PHÁP QUẢN LÝ PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ GIÁO VIÊN TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG A HẢI HẬU, TỈNH NAM ĐỊNH TRONG BỐI CẢNH HIỆN NAY………

70 3.1 Định hướng và nguyên tắc xây dựng các biện pháp……… 70

3.1.1 Một số định hướng phát triển giáo dục đào tạo huyện Hải Hậu, tỉnh Nam Định……… 70

3.1.2 Nguyên tắc đối với việc đề xuất biện pháp quản lý……… 71

3.2 Các biện pháp quản lý, phát triển đội ngũ giáo viên của Hiệu trưởng trường THPT A Hải Hậu, tỉnh Nam Định trong bối cảnh hiện nay…… 72

3.2.1 Xây dựng quy hoạch tổng thể ĐNGV trường THPT A Hải Hậu giai đoạn 2015 – 2020……… 72 3.2.2 Đổi mới công tác tuyển chọn và sử dụng hiệu quả ĐNGV hiện có 78 3.2.3 Thực hiện công tác bồi dưỡng nâng cao chất lượng cho ĐNGV 84

theo yêu cầu chuẩn hóa Khuyến khích GV tự học, tự bồi dưỡng………

3.2.4 Tăng cường công tác kiểm tra, đánh giá, sàng lọc ĐNGV theo “Chuẩn giáo viên THPT”……… 94

3.2.5 Tạo môi trường, điều kiện thuận lợi để ĐNGV phát triển đáp ứng yêu cầu đổi mới……… 98

3.3 Khảo nghiệm tính cấp thiết và khả thi của các biện pháp………… 101

3.3.1 Mục đích……… 101

3.3.2 Nội dung và cách tiến hành ……… 101

3.3.3 Kết quả khảo nghiệm tính cấp thiết và tính khả thi của các biện pháp……… 102

Tiểu kết chương 3……… 107

KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ 108

Kết luận 108

Khuyến nghị 109

TÀI LIỆU THAM KHẢO 112

PHỤ LỤC……… 114

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Trong bối cảnh đất nước ta đang phát triển mạnh mẽ, quá trình toàn cầu

hoá đang diễn ra một cách nhanh chóng, đặt Việt Nam trước những cơ hội và

thách thức lớn trong tất cả các ngành nghề, các lĩnh vực

Trong văn kiện Đại hội Đảng khoá XI (từ ngày 12 – 19/1/2011) đã khẳng

định: “Giáo dục và đào tạo có sứ mệnh nâng cao dân trí, phát triển nguồn

nhân lực, bồi dưỡng nhân tài, góp phần quan trọng phát triển đất nước, xây

dựng nền văn hóa và con người Việt Nam Phát triển GD&ĐT cùng với phát

triển khoa học và công nghệ là quốc sách hàng đầu; đầu tư cho GD&ĐT là

đầu tư cho phát triển Đổi mới căn bản và toàn diện GD&ĐT theo nhu cầu

phát triển của xã hội; nâng cao chất lượng theo yêu cầu chuẩn hóa, hiện đại

hóa, xã hội hóa, dân chủ hóa và hội nhập quốc tế, phục vụ đắc lực sự nghiệp

xây dựng và bảo vệ tổ quốc Đẩy mạnh xây dựng xã hội học tập, tạo cơ hội và

điều kiện cho mọi công dân được học tập suốt đời” [11, tr 7]

“Phát triển giáo dục là quốc sách hàng đầu Đổi mới căn bản, toàn diện

nền giáo dục Việt Nam theo hướng chuẩn hóa, hiện đại hóa, xã hội hóa, dân

chủ hóa và hội nhập quốc tế, trong đó đổi mới cơ chế QL giáo dục, phát triển

đội ngũ GV và cán bộ QL là khâu then chốt Tập trung nâng cao chất lượng

giáo dục, đào tạo, coi trọng giáo dục đạo đức, lối sống, năng lực sáng tạo, kỹ

năng thực hành, khả năng lập nghiệp Đổi mới cơ chế tài chính giáo dục

Thực hiện kiểm định chất lượng giáo dục đào tạo ở tất cả các bậc học Xây

dựng môi trường giáo dục lành mạnh, kết hợp chặt chẽ giữa nhà trường với

gia đình và xã hội; Đổi mới mạnh mẽ nội dung, chương trình, phương pháp

dạy học ở tất cả các cấp, bậc học Mở rộng và nâng cao chất lượng đào tạo

ngoại ngữ” [10, tr 17]

Văn kiện Đại hội Đại biểu Đảng bộ tỉnh Nam Định lần thứ XVIII đã chỉ rõ

nhiệm vụ trọng tâm của ngành GD&ĐT của tỉnh: “Giữ vững thành tích, nâng

hiện, tuyển chọn và bồi dưỡng HS giỏi Xây dựng môi trường giáo dục thân thiện Nâng cao chất lượng và bố trí hợp lí đội ngũ GV và cán bộ QL giáo dục” Nghị quyết Đại hội đại biểu Đảng bộ huyện Hải Hậu tỉnh Nam Định lần thứ XXV chỉ rõ nhiệm vụ trong tâm của nghành giáo dục huyện: “Xây dựng đội ngũ cán bộ, GV có phẩm chất đạo đức tốt, trình độ chuyên môn vững vàng Phấn đấu

có đủ số lượng, đồng bộ về chủng loại GV; 100% GV đạt chuẩn, trong đó 60%

GV Tiểu học và Trung học cơ sở trên chuẩn về trình độ, 40% trường THPT đạt chuẩn quốc gia”

Tại điều 2 Luật giáo dục năm 2005 ghi: “Mục tiêu giáo dục là đào tạo con người Việt Nam phát triển toàn diện có đạo đức, tri thức, sức khoẻ, thẩm

mỹ, nghề nghiệp, trung thành với lí tưởng độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội; hình thành và bồi dưỡng nhân cách, phẩm chất và năng lực của công dân, đáp ứng yêu cầu của sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc” Điều đó chứng

tỏ rằng giáo dục là đào tạo ra những con người có tri thức, có nhân cách,

những con người toàn diện về bốn phẩm chất “Đức, trí, thể, mĩ” Công việc

này không ai có thể làm được ngoài những cán bộ QL giáo dục và những thầy giáo, cô giáo trực tiếp đứng lớp tham gia giảng dạy, cho nên đội ngũ giáo viên trong trường học là những nhân tố trung tâm của sự phát triển giáo dục Chính vì lẽ đó, người QL giáo dục phải biết quan tâm đến việc xây dựng, bồi dưỡng đội ngũ GV đủ về số lượng, cơ cấu, phải chú trọng đến việc nâng cao chất lượng, đáp ứng được những đòi hỏi của xã hội trong giai đoạn hiện nay Nghị quyết Ban chấp hành TW2 khoá VIII của Đảng cũng đã khẳng định: “Giáo viên là nhân tố quyết định chất lượng giáo dục, đào tạo và được

xã hội tôn vinh” Cổ nhân từng nói: “Không thầy đố mày làm nên” và “Thầy giỏi mới có trò giỏi” Như vậy người thầy có vai trò hết sức quan trọng, do đó xây dựng bồi dưỡng đội ngũ GV là một việc làm tất yếu

Trường THPT A Hải Hậu tỉnh Nam Định là một trường công lập trong hệ thống giáo dục quốc dân Trường đóng trên địa bàn huyện Hải Hậu, tỉnh Nam Định, nơi kinh tế còn chậm phát triển, trình độ dân trí còn nhiều hạn chế, mặt

bằng thu nhập chung của nhân dân còn thấp Cơ sở vật chất của nhà trường còn nhiều thiếu thốn, việc đổi mới về phương pháp dạy học cũng như việc nâng cao chất lượng trong giáo dục còn nhiều hạn chế Đội ngũ GV của nhà trường đã được Sở Giáo dục & Đào tạo Nam Định quan tâm đầu tư, đảm bảo đủ về số lượng, khá đồng bộ về cơ cấu, tuy nhiên chất lượng chưa thật đồng đều và còn nhiều hạn chế tồn tại

Với ý thức trách nhiệm của một thành viên trong Ban giám hiệu nhà trường, cùng với các lý do đã nêu trên, chúng tôi chọn nghiên cứu đề tài:

“Quản lý phát triển đội ngũ giáo viên trường Trung học phổ thông A Hải Hậu, tỉnh Nam Định trong bối cảnh hiện nay”

2 Mục đích nghiên cứu

Trên cơ sở nghiên cứu lý luận và thực tiễn đội ngũ giáo viên, đề xuất các biện pháp quản lý phát triển đội ngũ giáo viên của trường THPT A Hải Hậu, tỉnh Nam Định đáp ứng yêu cầu đổi mới căn bản và toàn diện giáo dục THPT hiện nay

3 Nhiệm vụ nghiên cứu

- Nghiên cứu những vấn đề lý luận về quản lý phát triển đội ngũ GV trường THPT

- Khảo sát, đánh giá thực trạng đội ngũ và các biện pháp quản lý phát triển đội ngũ GV trường THPT A Hải Hậu, tỉnh Nam Định

- Đề xuất các biện pháp quản lý phát triển đội ngũ GV trường THPT A Hải Hậu, tỉnh Nam Định đáp ứng yêu cầu đổi mới căn bản và toàn diện giáo dục THPT hiện nay

4 Khách thể và đối tượng nghiên cứu

4.1 Khách thể nghiên cứu: Đội ngũ GV trường THPT A Hải Hậu, tỉnh Nam

Định

4.2 Đối tượng nghiên cứu: Các biện pháp quản lý phát triển đội ngũ GV

trường THPT A Hải Hậu, tỉnh Nam Định đáp ứng yêu cầu đổi mới căn bản và

5 Câu hỏi nghiên cứu

Đề tài tập trung nghiên cứu trả lời hai câu hỏi sau:

- Thực trạng đội ngũ GV trường THPT A Hải Hậu, tỉnh Nam Định hiện nay như thế nào? Nhà trường đã thực hiện các biện pháp nào để quản lý phát triển đội ngũ GV trong những năm vừa qua?

- Trường THPT A Hải Hậu, tỉnh Nam Định cần phải thực hiện những biện pháp gì để quản lý phát triển đội ngũ GV đáp ứng yêu cầu đổi mới căn bản và toàn diện giáo dục THPT hiện nay?

6 Giả thuyết khoa học

Công tác quản lý phát triển đội ngũ GV là vấn đề then chốt trong sự nghiệp phát triển giáo dục ở nước nhà Việc phát triển đội ngũ GV của các trường THPT tỉnh Nam Định nói chung, ở trường THPT A Hải Hậu nói riêng trong thời gian qua tuy đã đạt được những kết quả nhất định, song vẫn còn có những hạn chế, bất cập

do yếu tố khách quan và chủ quan

Nếu phân tích rõ được thực trạng đội ngũ GV và các biện pháp quản lý phát triển đội ngũ GV mà nhà trường đã vận dụng trong những năm qua thì có thể đề

ra được những biện pháp phù hợp với điều kiện thực tế và phát triển được đội ngũ GV của nhà trường đáp ứng yêu cầu đổi mới căn bản và toàn diện giáo dục THPT hiện nay

7 Giới hạn và phạm vi nghiên cứu

- Đề tài chỉ tập trung khảo sát thực trạng và tìm kiếm các biện pháp quản

lý phát triển đội ngũ GV của trường THPT A Hải Hậu, tỉnh Nam Định trong phạm vi quyền hạn của Hiệu trưởng

- Khảo sát và sử dụng số liệu từ năm học 2009 – 2010 đến nay

8 Phương pháp nghiên cứu

8.1 Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận

Sử dụng các phương pháp: Phân tích, tổng hợp, hệ thống hoá, khái quát hoá trong quá trình nghiên cứu các tài liệu để xác định những vấn đề lí luận cho vấn đề nghiên cứu

8.2 Nhóm các phương pháp nghiên cứu thực tiễn

- Tổng hợp các kinh nghiệm của cá nhân; Trao đổi kinh nghiệm với các đồng nghiệp và các học viên cao học QLGD

- Điều tra bằng bảng hỏi

- Phương pháp so sánh, đối chiếu

- Chọn mẫu nghiên cứu: Nghiên cứu trên tập thể GV trường THPT A Hải Hậu

8.3 Nhóm các phương pháp hỗ trợ

- Xử lý số liệu, lập bảng biểu bằng toán thông kê

9 Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài

9.1 Ý nghĩa lý luận

Tổng kết thực tiễn công tác quản lý phát triển đội ngũ GV nhà trường, chỉ ra những bài học thành công và mặt hạn chế, cung cấp cơ sở khoa học để xây dựng quy trình quản lý phát triển đội ngũ GV ở các trường THPT

9.2 Ý nghĩa thực tiễn

Kết quả nghiên cứu có thể được áp dụng để phát triển đội ngũ GV cho các trường THPT trong tỉnh Nam Định, cũng như trong cả nước Nó còn có giá trị tham khảo cho các nhà QL giáo dục

10 Cấu trúc của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận và khuyến nghị, tài liệu tham khảo và phụ lục, luận văn dự kiến được trình bày theo 3 chương:

Chương 1: Cơ sở lý luận về quản lý phát triển đội ngũ GV trường THPT Chương 2: Thực trạng đội ngũ và biện pháp quản lý phát triển đội ngũ

GV trường THPT A Hải Hậu, tỉnh Nam Định

Chương 3: Biện pháp quản lý phát triển đội ngũ GV trường THPT A Hải Hậu, tỉnh Nam Định đáp ứng yêu cầu đổi mới căn bản và toàn diện giáo dục THPT hiện nay

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1 Đặng Quốc Bảo (2004) Giáo dục Việt Nam hướng tới tương lai Nxb Giáo

dục, Hà Nội

2 Đặng Quốc Bảo (1999), Khoa học tổ chức và QL Nxb thống kê, Hà Nội

Đặng Quốc Bảo – Đặng Bá Lãm – Nguyễn Thị Mỹ Lộc – Phạm Quang Sáng

– Bùi Đức Hiệp (2010) Đổi mới quản lý và nâng cao chất lượng giáo dục Việt Nam Nxb Giáo dục, Hà Nội

3 Đặng Quốc Bảo, Nguyễn Quốc Chí, Nguyễn Trọng Hậu, Nguyễn Thị

Mỹ Lộc, Nguyễn Sĩ Thư (2012), QL giáo dục một số vấn đề lý luận và thực tiễn Nxb Đại học Quốc gia, Hà Nội

4 Bộ GD&ĐT (2011) Điều lệ trường Trung học cơ sở, trường THPT và trường phổ thông có nhiều cấp học (Ban hành kèm theo Thông tư số:

12/2011/TT-BGDĐT ngày 28/3/2011 của Bộ trưởng Bộ GD&ĐT)

5 Bộ Giáo dục và Đào tạo (2009) Thông tư 30/2009/TT - BGDĐT ngày 22/10/2009 của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo về việc Ban hành Quy định Chuẩn nghề nghiệp giáo viên trung học cơ sở, giáo viên trung học phổ thông

6 Cac Mac - Anghen toàn tập (1993) Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội

7 Nguyễn Quốc Chí, Nguyễn Thị Mỹ Lộc (2012), Đại cương khoa học QL

Nxb Đại học Quốc gia, Hà Nội

8 Nguyễn Đức Chính (2009), Chất lượng và QL chất lượng giáo dục đào tạo Bài giảng lớp cao học QL Giáo dục khoá 12, Đại học Giáo dục, Đại học

Quốc gia Hà Nội

9 Đảng Cộng sản Việt Nam (2011), Báo cáo chính trị của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khoá X tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XI của Đảng

Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội

10 Đảng Cộng sản Việt Nam (2011), Chiến lược phát triển kinh tế - xã hội 2011-2020 Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội

11 Đảng Cộng sản Việt Nam (2011), Cương lĩnh xây dựng đất nước trong