Kinh tế hộ gia đình và vai trò của phụ nữ trong phát triển kinh tế hộ gia đình ở huyện hương sơn, tỉnh hà tĩnh

VAI TRÒ CỦA PHỤ NỮ VỚI SỰ PHÁT TRIỂN KINH TẾ HỘ GIA ĐÌNH Ở HUYỆN HƯƠNG SƠN, TỈNH HÀ TĨNH HIỆN NAY: THỰC TRẠNG, VẤN ĐỀ ĐẶT RA VÀ GIẢI PHÁP.. Thực trạng vai trò của phụ nữ với sự phát tr

Trang 1

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

-

LÊ THỊ THU HẰNG

KINH TẾ HỘ GIA ĐÌNH VÀ VAI TRÒ CỦA PHỤ NỮ TRONG PHÁT TRIỂN KINH TẾ HỘ GIA ĐÌNH Ở HUYỆN HƯƠNG SƠN, TỈNH HÀ

TĨNH HIỆN NAY

LUẬN VĂN THẠC SỸ Chuyên ngành: Chủ nghĩa xã hội khoa học

Hà Nội, 2015

Trang 2

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

-

LÊ THỊ THU HẰNG

KINH TẾ HỘ GIA ĐÌNH VÀ VAI TRÒ CỦA PHỤ NỮ TRONG PHÁT TRIỂN KINH TẾ HỘ GIA ĐÌNH Ở HUYỆN HƯƠNG SƠN, TỈNH HÀ

TĨNH HIỆN NAY

LUẬN VĂN THẠC SỸ TRIẾT HỌC Chuyên ngành: Chủ nghĩa xã hội khoa học

Mã số: 60.22.03.08

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS.TS NGÔ THỊ PHƯỢNG

Hà Nội, 2015

Trang 3

DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU

Bảng 1.1 Quy mô diện tích các trang trại điều tra ở huyện Hương Sơn năm

2014

Bảng 1.2 Doanh thu bình quân/năm của các trang trại ở Hương Sơn năm 2014 Bảng 1.3 Tình hình dân số huyện Hương Sơn giai đoạn 2011 - 2014

Bảng 2.1 Tỷ lệ phụ nữ làm chủ hộ (ĐVT: %)

Bảng 2.2 Người ra quyết định các khâu trong trồng trọt (ĐVT:%)

Bảng 2.3 Người ra quyết định các khâu trong chăn nuôi (ĐVT: %)

Bảng 2.4 Kết quả điều tra về người đứng tên trong giấy chứng nhận quyền sử dụng đất trong gia đình

Bảng 2.5 Tỷ lệ (%) vợ, chồng tham gia kiểm soát nguồn lực tài chính gia đình Bảng 2.6 Thực trạng nhân khẩu và lao động của các trang trại

Bảng 2.7 Chi phí sản xuất bình quân của các trang trại điều tra ở huyện Hương sơn năm 2014

Bảng 2.8 Thực trạng về vốn của các trang trại điều tra ở huyện Hương Sơn Bảng 2.9 Trình độ văn hóa và trình độ chuyên môn của những người phụ nữ trong các trang trại ở huyện Hương Sơn, năm 2014

Trang 4

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu do chính tôi thực hiện dưới sự hướng dẫn của PGS.TS Ngô Thị Phượng Các trích dẫn, số liệu trong luận văn là trung thực, có nguồn gốc xuất xứ rõ ràng

Hà Nội, ngày 08 tháng 03 năm

2016

Học viên thực hiện

Lê Thị Thu Hằng

Trang 5

LỜI CẢM ƠN

Để hoàn thành khóa luận tốt nghiệp của mình, tôi xin gửi lời cảm ơn chân thành đến Ban chủ nhiệm khoa Triết học, Bộ phận quản lý học viên sau Đại học trường Đại học Khoa học xã hội và Nhân văn Hà Nội đã tận tình dạy dỗ tôi trong quá trình học tập và hướng dẫn quy trình thực hiện luận văn Đặc biệt, tôi xin gửi lời tri ân sâu sắc đến PGS.TS Ngô Thị Phượng - người trực tiếp hướng dẫn, giúp đỡ, động viên tôi trong quá trình thực hiện luận văn tốt nghiệp này

Tôi cũng xin gửi lời cảm ơn đến Ủy ban nhân dân huyện Hương Sơn, gia đình, bạn bè đã đồng hành, hỗ trợ tôi trong suốt quá trình vừa qua Mặc dù đã cố gắng hết sức song khóa luận tốt nghiệp không thể tránh khỏi những thiếu sót, kính mong nhận được sự góp ý của quý thầy, cô giáo để đề tài được hoàn thiện hơn

Tôi xin trân trọng cảm ơn

Hà Nội, ngày 08 tháng 03 năm

2016

Học viên: Lê Thị Thu Hằng

Trang 6

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1

1 Lí do lựa chọn đề tài 1

2 Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài 3

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu Error! Bookmark not defined

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu Error! Bookmark not defined

5 Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu Error! Bookmark not defined

6 Đóng góp của luận văn Error! Bookmark not defined

7 Ý nghĩa lý luận và ý nghĩa thực tiễn của luận văn Error! Bookmark not defined

8 Kết cấu của luận văn Error! Bookmark not defined NỘI DUNG Error! Bookmark not defined Chương 1 KINH TẾ HỘ GIA ĐÌNH VÀ KINH TẾ HỘ GIA ĐÌNH Ở

HUYỆN HƯƠNG SƠN, TỈNH HÀ TĨNH HIỆN NAY Error! Bookmark not defined

1.1 Một số vấn đề lý luận về kinh tế hộ gia đình Error! Bookmark not defined

1.1.1 Khái niệm và các hình thức cơ bản của kinh tế hộ gia đình Error!

Bookmark not defined

1.1.2 Đặc trưng cơ bản của kinh tế hộ gia đình Error! Bookmark not

defined

1.1.3 Vai trò của kinh tế hộ gia đình Error! Bookmark not defined

1.2 Kinh tế hộ gia đình ở huyện Hương Sơn , tỉnh Hà Tĩnh hiện nay

Error! Bookmark not defined

1.2.1 Khái quát về huyện Hương Sơn, tỉnh Hà Tĩnh Error! Bookmark not

defined

1.2.2 Sự phát triển kinh tế hộ gia đình ở huyện Hương Sơn, tỉnh Hà Tĩnh

hiện nay Error! Bookmark not defined

Trang 7

1.2.3 Những yếu tố tác động đến sự phát triển kinh tế hộ gia đình ở Hương

Sơn, tỉnh Hà Tĩnh Error! Bookmark not defined

Chương 2 VAI TRÒ CỦA PHỤ NỮ VỚI SỰ PHÁT TRIỂN KINH TẾ HỘ GIA ĐÌNH Ở HUYỆN HƯƠNG SƠN, TỈNH HÀ TĨNH HIỆN NAY:

THỰC TRẠNG, VẤN ĐỀ ĐẶT RA VÀ GIẢI PHÁP Error! Bookmark not defined

2.1 Thực trạng vai trò của phụ nữ với sự phát triển kinh tế hộ gia đình ở huyện Hương Sơn, tỉnh Hà Tĩnh hiện nay Error! Bookmark not defined

2.1.1 Vai trò của phụ nữ trong phát triển lực lượng lao động của kinh tế

hộ gia đình Error! Bookmark not defined 2.1.2 Vai trò của phụ nữ trong tổ chức, lao động sản xuất Error! Bookmark not defined

2.1.3 Vai trò của phụ nữ trong quản lý kinh tế hộ gia đình Error! Bookmark not defined

2.1.4 Vai trò của phụ nữ trong phân phối Error! Bookmark not defined

2.1.5 Vai trò của phụ nữ trong huy động vốn, sử dụng nguồn lực để phát

triển kinh tế Error! Bookmark not defined

2.2 Những vấn đề đặt ra liên quan đến vai trò người phụ nữ trong phát triển kinh tế hộ gia đình Error! Bookmark not defined

2.2.1 Trình độ chuyên môn của phụ nữ chưa đáp ứng với yêu cầu của sự

phát triển kinh tế - xã hội Error! Bookmark not defined

2.2.2 Sự bất bình đẳng giới trong việc tiếp cận nguồn lực và ra quyết định

Error! Bookmark not defined 2.2.3 Phong tục tập quán lạc hậu và định kiến xã hội đối với phụ nữ Error! Bookmark not defined

2.2.4 Tâm lý an phận, tự ti của người phụ nữ Error! Bookmark not defined

2.3 Giải pháp tiếp tục phát huy vai trò của phụ nữ với phát triển kinh tế

hộ gia đình ở huyện Hương Sơn, tỉnh Hà Tĩnh hiện nay Error! Bookmark not defined

Trang 8

2.3.1 Nhóm giải pháp về nâng cao nhận thức của người phụ nữ Error! Bookmark not defined

2.3.2 Nhóm giải pháp về nâng cao năng lực tổ chức quản lý và phát triển

phát triển kinh tế cho phụ nữ Error! Bookmark not defined

2.3.3 Nhóm giải pháp về xây dựng cơ chế, chính sách, pháp luật lồng ghép

nội dung bình đẳng giới Error! Bookmark not defined

2.3.4 Xây dựng và phát huy vai trò của Hội liên hiệp phụ nữ cấp huyện, xã

Error! Bookmark not defined

KẾT LUẬN Error! Bookmark not defined DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 4

MỞ ĐẦU

1 Lí do lựa chọn đề tài

Ở Việt Nam hiện nay, kinh tế tư nhân là một thành phần quan trọng trong

cơ cấu kinh tế của xã hội Kinh tế tư nhân đang có mặt ở nhiều ngành, nghề cả nông thôn và thành thị Đây cũng là thành phần kinh tế có điều kiện phát huy nhanh, hiệu quả tiềm năng về vốn, sức lao động, tay nghề của từng gia đình và

cá nhân từng người lao động Kinh tế tư nhân phần lớn hoạt động dưới hình thức kinh tế hộ gia đình Đây cũng là một thành phần quan trọng trong phát triển nông nghiệp và đổi mới nông thôn Cùng với sự phát triển của kinh tế xã hội nói chung và ngành nông nghiệp nói riêng, kinh tế hộ gia đình ở nông thôn không ngừng phát triển cả về quy mô và hình thức Một bộ phận hộ nông dân chuyển

từ quy mô nhỏ thành quy mô lớn, từ sản xuất tự cung tự cấp sang quy mô sản xuất hàng hóa lớn, hình thành các mô hình trang trại sản xuất có hiệu quả cao

Từ sau khi thực hiện Nghị quyết 10 của Bộ Chính trị khóa VI (1988), hộ nông dân đã thực sự được trao quyền tự chủ trong sản xuất, do đó đã khơi dậy

nhiều nguồn lực và tiềm năng để phát triển kinh tế hộ gia đình.Chiến lược kinh

tế - xã hội giai đoạn 2001 - 2010 của Đảng đã xác định kinh tế hộ gia đình là

Trang 9

2

một đơn vị sản xuất cơ sở, cần thiết cho chuyển dịch cơ cấu kinh tế vĩ mô, nhằm huy động mọi nguồn lực tiến hành sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước Từ đó đến nay, kinh tế hộ gia đình luôn là loại hình tổ chức sản xuất có hiệu quả về kinh tế - xã hội, sẽ tồn tại và phát triển lâu dài, có vị trí quan trọng trong quá trình phát triển kinh tế, quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước và đặc biệt là công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp nông thôn Đối với quá trình phát triển kinh tế hộ gia đình hiện nay, các thành viên trong gia đình đóng vai trò rất quan trọng với tư cách là lực lượng lao động trực tiếp, đặc biệt là người phụ nữ

Trong lịch sử đấu tranh chông giặc ngoại xâm, phụ nữ Việt Nam đã đi vào

lịch sử của Dân tộc với tám chữ vàng “anh hùng, bất khuất, trung hậu, đảm đang” Ngày nay, quá trình xây dựng và phát triển đất nước, người phụ nữ Việt

Nam không chỉ giữ thiên chức là người vợ, người mẹ mà còn là lực lượng lao động chính, góp phần tích cực và quan trọng vào sự phát triển xã hội

Hương Sơn là một huyện trung du miền núi nằm ở phía tây bắc tỉnh Hà Tĩnh Tuy là một huyện miền núi với điều kiện tự nhiên khó khăn nhưng người dân nơi đây không cam chịu phận nghèo Với gần 70% dân cư hoạt động trong lĩnh vực nông nghiệp, trong thời gian gần đây, đặc biệt là khi cả nước thực hiện chương trình xây dựng “nông thôn mới”, người dân Hương Sơn đã khai thác hiệu quả thế mạnh của tự nhiên để xây dựng, phát triển kinh tế hộ gia đình Nhờ vậy, đời sống xã hội toàn huyện đã có nhiều chuyển biến theo hướng tích cực

Theo “Đánh giá kết quả tiêu chí thu nhập năm 2014, kế hoạch thực hiện năm 2015” của Ủy ban Nhân dân huyện Hương Sơn, tính đến ngày 31/12/2014,

huyện Hương Sơn có tổng 1341 mô hình kinh tế trong lĩnh vực trồng trọt, chăn nuôi, lâm nghiệp, thủy sản, tổng hợp Trong đó,có 52 mô hình kinh tế cho doanh thu trên 1 tỷ đồng/năm;77 mô hình đưa lại doanh thu 500 triệu - 1 tỷ đồng/năm;

543 mô hình cho doanh thu gần 500 triệu/năm Đặc biệt, huyện có 83 mô hình

Trang 10

3

trang trại đã được công nhận và hoạt động có hiệu quả, đưa lại nguồn thu nhập

cao cho người dân

Trong quá trình phát triển đó, có sự đóng góp không nhỏ của đông đảo phụ nữ trong các hộ gia đình Tuy nhiên, do một số trở ngại mà vai trò của họ chưa được đánh giá một cách khách quan, và họ chưa có điều kiện để phát huy hết khả năng và vai trò của mình Việc phát huy một cách có hiệu quả vai trò của phụ nữ trong phát triển kinh tế hộ gia đình không chỉ là cách giúp các gia đình thoát nghèo, cải thiện cuộc sống, phát triển kinh tế, vươn lên làm giàu mà còn góp phần thúc đẩy kinh tế - xã hội phát triển, đồng thời là con đường để giải

phóng phụ nữ Chính vì vậy, tôi chọn vấn đề “Kinh tế hộ gia đình và vai trò của phụ nữ trong phát triển kinh tế hộ gia đình ở huyện Hương Sơn, tỉnh Hà Tĩnh hiện nay” làm đề tài luận văn tốt nghiệp

2 Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài

Liên quan đến đề tài luận văn, đã có nhiều công trình công bố Luận văn phân chia các công trình đó theo các nhóm vấn đề sau:

Thứ nhất, nhóm công trình nghiên cứu về vai trò của người phụ nữ, có một số công trình tiêu biểu:

Nguyễn Thị Kim Thoa (2000), Vị thế và vai trò xã hội của người phụ nữ trong gia đình nông thôn đồng bằng Bắc Bộ hiện nay (Qua nghiên cứu tại tỉnh

Nam Định), Luận án Tiến sĩ Triết học, Đại học Khoa học xã hội và Nhân văn Hà Nội Luận án đã góp tiếng nói về vị thế và vai trò xã hội của người phụ nữ trên các phương diện đối với gia đình và sự phát triển chung của xã hội, đưa ra các biện pháp nhằm nâng cao vai trò và vị thế của người phụ nữ nông thôn ở đồng bằng Bắc Bộ hiện nay

Hoàng Bá Thịnh (2001), Vai trò của người phụ nữ trong công nghiệp hóa nông thôn (Nghiên cứu khu vực đồng bằng sông Hồng), Luận án Tiến sĩ Khoa

học Xã hội, Đại học Khoa học xã hội và Nhân văn Hà Nội Công trình này đã

Trang 11

4

nghiên cứu một số vấn đề lý luận về công nghiệp hóa nông thôn, thực trạng vai trò của người phụ nữ ở khu vực đồng bằng sông Hồng trong quá trình công nghiệp hóa nông thôn, trình bày một số quan điểm chỉ đạo và một số giải pháp nhằm phát huy vai trò đó

Nguyễn Thị Thúy (2011), Sự tham gia và quyền quyết định của phụ nữ nông thôn trong gia đình và xã hội (Nghiên cứu trường hợp phụ nữ đang tham

gia trong hệ thống chính trị cơ sở tại 4 xã của tỉnh Thanh Hóa), Luận án Tiến sĩ

Xã hội học, Học viện Khoa học xã hội Luận án đã cho thấy biến đổi kinh tế, xã hội ở Việt Nam trong thời gian qua đã và đang làm ảnh hưởng mạnh mẽ đến các quan hệ xã hội ở nông thôn, trong đó có quan hệ sắp xếp về phân công lao động

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

1 Trịnh Thị Vân Anh, Lê Ngọc Hùng (1996), Phụ nữ giới và phát triển,

Nxb Phụ nữ, Hà Nội

2 Nguyễn Văn Bích, Chu Tiến Quang (1996), Chính sách kinh tế và vai trò của nhà nước đối với phát triển kinh tế nông nghiệp, nông thôn Việt Nam,

Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội

3 Đỗ Thị Bình, Lê Ngọc Văn, Nguyễn Linh Khiếu (2002), Gia đình Việt Nam và người phụ nữ trong gia đình thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, Nxb Khoa học xã hội, Hà Nội

4 Đỗ Thị Bình (1997), Những vấn đề về chính sách xã hội đối với phụ nữ nông thôn trong giai đoạn hiện nay, Nxb Khoa học xã hội, Hà Nội

5 Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (13/04/2011), Thông tư quy định

về tiêu chí và thủ tục cấp giấy chứng nhận kinh tế trang trại, số 27

/2011/TT-BNNPTNT

6 Bộ Tư pháp (2006), Luật Bình đẳng giới và văn bản hướng dẫn, Nxb Lao

động - xã hội, Hà Nội

Trang 12

5

7 Bộ Tư pháp (2014), Luật Hôn nhân và gia đình (có hiệu lực thi hành từ

ngày 01/01/2015), Nxb Tư pháp, Hà Nội

8 Nguyễn Cúc, Hoàng Văn Hoan, Doãn Hùng (2010), Chính sách của Nhà nước đối với nông dân trong điều kiện thực hiện các cam kết của WTO,

Sách chuyên khảo, Nxb Khoa học và Kỹ thuật

9 Doãn Thị Chín (2012), Ảnh hưởng của đạo đức Nho giáo đối với đạo đức người phụ nữ ở nông thôn Việt Nam hiện nay, Luận án Tiến sĩ Triết học,

Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh

10 Phạm Công Chung (2005), Hỏi đáp về kinh tế trang trại, Nxb Thanh

Hóa

11 C.Mác-Ph.Ăngghen (1995), Toàn tập, T.2, Nxb Chính trị quốc gia, Sự

thật, Hà Nội

14 Đảng Cộng sản Việt Nam (2001), Chiến lược phát triển kinh tế - xã hội

2001 – 2010 (Báo cáo của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khoá VIII tại

Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ IX của Đảng)

15 Đảng cộng sản Việt Nam (2007), Nghị quyết 11-NQ/TW của Bộ Chính trị

về công tác phụ nữ thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, Hà Nội

16 Đảng Cộng sản Việt Nam (05/08/2008), Nghị quyết Hội nghị lần thứ bảy Ban chấp hành Trung ương khóa X về nông nghiệp, nông dân, nông thôn

17 Đảng cộng sản Việt Nam (2011), Văn kiện Đại hội Đảng lần thứ XI, Nxb

Chính trị quốc gia, Hà Nội

Trang 13

6

18 Sa Trọng Đoàn (2000), Phát triển kinh tế hộ gia đình miền núi trong quá trình chuyển sang cơ chế thị trường, Luận án Tiến sĩ Kinh tế, Học viện

Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh

19 Nguyễn Trường Giang (2013), Đánh giá hiệu quả công tác giao đất lâm nghiệp trên địa bàn huyện Hương Sơn tỉnh Hà Tĩnh giai đoạn từ năm

1996 đến 2012, Luận văn Thạc sĩ Khoa học Nông nghiệp, Đại học Nông

lâm, Đại học Thái Nguyên

20 Hứa Thị Châu Giang (2013), Vai trò của phụ nữ nông thôn trong phát

triển kinh tế hộ gia đình ở huyện Phú Bình, tỉnh Thái Nguyên, Luận văn

Thạc sĩ Kinh tế, Trường Đại học Kinh tế và Quản trị kinh doanh, Đại học Thái Nguyên

21 Hội đồng nhân dân tỉnh Hà Tĩnh(19/07/2012), Đề án quản lý, bảo vệ và phát triển bền vững giai đoạn 2012 – 2015, định hướng đến năm 2020

(Ban hành kèm theo Nghị quyết số 32/2012/NQ-HĐND ngày 19/7/2012 của Hội đồng nhân dân tỉnh)

22 Nguyễn Văn Huân (1993), “Kinh tế hộ, khái niệm, vị trí, vai trò, chức

năng”, Tạp chí nghiên cứu kinh tế (4), tr.31

23 Bùi Thị Thanh Hương (2000), Đặc điểm và xu hướng biến đổi của giai cấp nông dân nước ta trong giai đoạn hiện nay, Luận án Tiến sĩ Triết học,

Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh

24 Lê Hồng Lam (2015), Giải pháp huy động sự đóng góp của người dân

trong quá trình xây dựng nông thôn mới huyện Hương Sơn, tỉnh Hà Tĩnh,

Luận văn Thạc sĩ Khoa học Nông nghiệp, Học Viện Nông nghiệp Việt Nam

25 Trịnh Thị Hoa Mai (2005), Kinh tế tư nhân Việt Nam trong tiến trình hội nhập, Nxb Thế giới

26 Hồ Chí Minh (2000), Toàn tập, T.2, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội

27 Hồ Chí Minh (2000), Toàn tập, T.3, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội

Định dạng
Số trang	17
Dung lượng	293,82 KB