Đảng cộng sản việt nam lãnh đạo quân tình nguyện và chuyên gia quân sự thực hiện nhiệm vụ quốc tế tại campuchia (1979 – 1989)

LỜI CẢM ƠN Trong quá trình học tập Chương trình cao học chuyên ngành lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam tại trường Đại học Khoa Học Xã Hội và Nhân văn, Đại học quốc gia Hà Nội, tôi nhận đượ

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

-

TRẦN THỊ NGÂN

ĐẢNG CỘNG SẢN VIỆT NAM LÃNH ĐẠO QUÂN TÌNH NGUYỆN VÀ CHUYÊN GIA QUÂN SỰ THỰC HIỆN NHIỆM

VỤ QUỐC TẾ TẠI CAMPUCHIA (1979-1989)

LUẬN VĂN THẠC SĨ LỊCH SỬ Chuyên ngành: Lịch sử Đảng Cộng Sản Việt Nam

Mã ngành: 60220315

Người hướng dẫn: PGS.TS Nguyễn Thị Mai Hoa

Hà Nội - 2015

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

-

TRẦN THỊ NGÂN

ĐẢNG CỘNG SẢN VIỆT NAM LÃNH ĐẠO QUÂN TÌNH NGUYỆN VÀ CHUYÊN GIA QUÂN SỰ THỰC HIỆN NHIỆM

VỤ QUỐC TẾ TẠI CAMPUCHIA (1979-1989)

LUẬN VĂN THẠC SĨ LỊCH SỬ Chuyên ngành: Lịch sử Đảng Cộng Sản Việt Nam

Mã ngành: 60220315

Người hướng dẫn: PGS.TS Nguyễn Thị Mai Hoa

LỜI CẢM ƠN

Trong quá trình học tập Chương trình cao học chuyên ngành lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam tại trường Đại học Khoa Học Xã Hội và Nhân văn, Đại học quốc gia Hà Nội, tôi nhận được sự giúp đỡ nhiệt tình của các thầy cô trong khoa Lịch sử, các thầy, cô giáo và Ban lãnh đạo nhà trường Với sự giúp đỡ tận tình của PGS.TS Nguyễn Thị Mai Hoa và các thầy, cô giáo trong Khoa, đến nay luận văn tốt nghiệp của tôi đã hoàn thành

Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới PGS.TS Nguyễn Thị Mai Hoa đã dành nhiều thời gian, công sức hướng dẫn, giúp đỡ tôi hoàn thành luận văn tốt nghiệp Chân thành cảm ơn các thầy, cô giáo Khoa Lịch Sử - Trường Đại học Khoa Học Xã Hội và Nhân Văn, các chuyên gia và bạn bè đã tạo điều kiện ửng hộ, giúp

đỡ tôi trong quá trình học tập và nghiên cứu để hoàn thành luận văn

Tôi xin trân trọng cảm ơn !

Hà Nội, ngày 15 tháng 12 năm 2015

Học viên Trần Thị Ngân

LỜI CAM ĐOAN

Tác giả xin cam đoan luận văn “Đảng Cộng Sản Việt Nam lãnh đạo

quân tình nguyện và chuyên gia quân sự làm nhiệm vụ quốc tế tại Campuchia (1979 – 1989)” là do tác giả tự nghiên cứu và hoàn thành dưới sự

hướng dẫn của PGS.TS Nguyễn Thị Mai Hoa

Tác giả xin chịu hoàn toàn trách nhiệm về lời cam đoan này

Hà Nội, ngày 15 tháng 12 năm 2015

Tác giả luận văn

Trần Thị Ngân

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1

1 Lý do chọn đề tài 1

2 Tình hình nghiên cứu có liên quan đến đề tài 2

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu 3

4 Đối tượng, phạm vi và phương pháp nghiên cứu 4

5 Nguồn tư liệu và hướng sử dụng 5

6 Những đóng góp mới của luận văn 5

7 Kết cấu của luận văn 5

Chương 1: SỰ LÃNH ĐẠO CỦA ĐẢNG ĐỐI VỚI QUÂN TÌNH NGUYỆN, CHUYÊN GIA QUÂN SỰ VIỆT NAM TẠI CAMPUCHIA TỪ NĂM 1979 ĐẾN NĂM 1984 6

1.1 Những yếu tố tác động đến sự lãnh đạo của Đảng 6

1.1.1 Tình hình thế giới và khu vực 6

1.1.2 Tình hình Việt Nam 9

1.1.3 Tình hình Campuchia 11

1.1.4 Hoạt động của Quân tình nguyện, chuyên gia quân sự Việt Nam ở Campuchia trước năm 1979 14

1.2 Lãnh đạo Quân tình nguyện, chuyên gia quân sự Việt Nam ở Campuchia 21

1.2.1 Xây dựng bộ máy lãnh đạo, chỉ huy đối với Quân tình nguyện, chuyên gia quân sự Việt Nam ở Campuchia Error! Bookmark not defined. 1.2.2 Lãnh đạo mọi mặt hoạt động của Quân tình nguyện, chuyên gia quân sự Việt Nam ở Campuchia Error! Bookmark not defined. 1.2.2.1 Giúp đỡ Campuchia xây dựng lực lượng vũ trang Error! Bookmark not defined. 1.2.2.2 Giúp đỡ Campuchia chiến đấu đẩy lùi tàn quân Khơme Đỏ 29

1.2.2.3 Giúp đỡ Campuchia xây dựng chính quyền cơ sở……… 35

1.2.2.4 Giúp đỡ Campuchia phát triển kinh tế, văn hóa - xã hội 39

Tiểu kết chương 1 Error! Bookmark not defined.

Chương 2: CHỦ TRƯƠNG VÀ SỰ CHỈ ĐẠO CỦA ĐẢNG ĐỐI VỚI

QUÂN TÌNH NGUYỆN, CHUYÊN GIA QUÂN SỰ TẠI CAMPUCHIA

TỪ NĂM 1984 ĐẾN NĂM 1989 Error! Bookmark not defined 2.1 Thắng lợi mùa khô 1984 - 1985 của quân, dân Campuchia và chủ trương của Đảng Error! Bookmark not defined.

2.1.1 Thắng lợi mùa khô 1984 - 1985 của quân, dân Campuchia Error! Bookmark not defined.

2.1.2 Chủ trương của Đảng 47

2.2 Chỉ đạo thực hiện Error! Bookmark not defined 2.2.1 Giúp Campuchia đẩy mạnh hoạt động quân sự Error! Bookmark not defined 2.2.2 Giúp Campuchia xây dựng lực lượng vũ trang Error! Bookmark not defined Tiểu kết chương 2 58

Chương 3: NHẬN XÉT VÀ KINH NGHIỆM 59

3.1 Nhận xét 59

3.1.1 Về ưu điểm 59

3.1.1.1 Nhận thức rõ tầm quan trọng của việc giúp đỡ cách mạng Campuchia 59

3.1.1.2 Luôn coi trọng lãnh đạo nhiệm vụ quân sự trong quan hệ với những nhiệm vụ kinh tế, chính trị- xã hội Error! Bookmark not defined. 3.1.1.3 Quán triệt đầy đủ nguyên tắc “giúp bạn là tự giúp mình” và “cách mạng là sự nghiệp của quần chúng nhân dân” Error! Bookmark not defined. 3.1.1.4 Luôn kiện toàn các cơ quan giúp việc trong tư vấn, thực hiện công tác giúp Campuchia Error! Bookmark not defined. 3.1.2 Về hạn chế và nguyên nhân Error! Bookmark not defined. 3.1.2.1 Hạn chế Error! Bookmark not defined. 3.1.2.2 Nguyên nhân 68

3.2 Kinh nghiệm 69

3.2.1 Tìm tòi, hoạch định chủ trương phù hợp và đáp ứng với tình hình thực tiễn 69

3.2.2 Coi trọng việc phối hợp hoạt động linh hoạt, nhịp nhàng giữa lực lượng vũ trang Việt Nam và Campuchia Error! Bookmark not defined. 3.2.3 Quán triệt và thực hiện nghiêm túc các nguyên tắc trong giúp đỡ Campuchia Error! Bookmark not defined. 3.2.4 Kết hợp giữa thực hiện nhiệm vụ quốc tế với xây dựng Quân tình nguyện, chuyên gia quân sự vững mạnh về mọi mặt Error! Bookmark not defined Tiểu kết chương 3 Error! Bookmark not defined KẾT LUẬN Error! Bookmark not defined TÀI LIỆU THAM KHẢO Error! Bookmark not defined PHỤ LỤC……… 90

MỘT SỐ THUẬT NGỮ VIẾT TẮT TRONG LUẬN VĂN

CHDCND: Cộng hòa Dân chủ Nhân dân

CHDC: Cộng hòa Dân chủ

CNCS: Chủ nghĩa Cộng sản

CNTB : Chủ nghĩa Tư bản

CNXH: Chủ nghĩa xã hội

CHXHCN: Cộng hòa xã hội chủ nghĩa

ĐCS: Đảng Cộng sản

ĐCSVN: Đảng Cộng sản Việt Nam

ĐNDCM: Đảng Nhân dân cách mạng

KHCN: Khoa học công nghệ

XHCN: Xã hội chủ nghĩa

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Quá trình xây dựng và phát triển của Quân đội Nhân dân Việt Nam là lịch sử của chủ nghĩa yêu nước và tinh thần quốc tế Ngay từ khi ra đời, ĐCSVN đã coi nhiệm vụ quốc tế đối với nhân dân và lực lượng vũ trang cách mạng hai nước Lào

và Campuchia là nhiệm vụ quan trọng Trong suốt 9 năm kháng chiến chống Pháp

và 21 năm chiến đấu chống Mỹ, Việt Nam vừa thực hiện nhiệm vụ giải phóng và bảo vệ đất nước vừa chi viện sức người, sức của cho cách mạng hai nước Lào và Campuchia, giúp nhân dân hai nước thoát khỏi ách thống trị của quân xâm lược

Trong thế kỷ XX đã diễn ra nhiều cuộc chiến tranh tàn khốc, chứng kiến nhiều họa diệt chủng vô cùng tàn bạo, trong đó có chế độ Pôn Pốt - Iêngxary ở Campuchia (thập kỷ 70) thực hiện đối với chính dân tộc mình Trước lời kêu gọi của Mặt trận đoàn kết dân tộc cứu nước Campuchia, ĐCSVN đã cử Quân tình nguyện và chuyên gia quân sự sang giúp đỡ Campuchia củng cố và xây dựng chính quyền cách mạng, xây dựng lực lượng vũ trang gồm ba thứ quân không ngừng lớn mạnh, đủ sức vươn lên đảm đương nhiệm vụ chiến đấu đưa đất nước Campuchia thoát khỏi họa diệt chủng, xây dựng lại đất nước

Được nhân dân Campuchia ủng hộ và giúp đỡ, các lực lượng vũ trang cách mạng Campuchia cùng Quân tình nguyện Việt Nam đoàn kết, liên minh chiến đấu khá hiệu quả Quân tình nguyện và chuyên gia quân sự Việt Nam đã hoàn thành nhiệm vụ quốc tế, đưa đất nước Campuchia thoát khỏi họa diệt chủng của Pôn Pốt -

Iêngxary, góp phần xứng đáng vào thắng lợi vẻ vang của cách mạng Campuchia

Nghiên cứu sự lãnh đạo của Đảng đối với Quân tình nguyện Việt Nam ở Campuchia từ năm 1979 - 1989 là hết sức cần thiết, có ý nghĩa khoa học và thực tiễn sâu sắc, nhìn nhận chính xác, đầy đủ hơn sự giúp đỡ to lớn của Đảng và Nhà nước Việt Nam đối với cách mạng Campuchia, góp phần phát triển tình đoàn kết giữa hai dân tộc Đó là

những lý do cơ bản để tôi chọn vấn đề “Đảng Cộng sản Việt Nam lãnh đạo Quân tình

nguyện và chuyên gia quân sự thực hiện nhiệm vụ quốc tế tại Campuchia (1979 -

1989)” làm đề tài luận văn thạc sĩ, chuyên ngành Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam

Ngoài ra, qua luận văn, tôi muốn cung cấp thêm một số tư liệu để phục vụ công tác giảng dạy môn Lịch sử, Lịch sử Đảng Đảng Cộng sản Việt Nam và Đường lối cách mạng của Đảng Cộng sản Việt Nam

2 Tình hình nghiên cứu có liên quan đến đề tài

Trong việc chỉ đạo thực hiện làm nhiệm vụ quốc tế, ĐCSVN đóng vai trò vô cùng quan trọng trong việc lãnh đạo Quân tình nguyện và chuyên gia quân sự tại Campuchia trong giai đoạn 1979 - 1989, được nhiều giới sử học quan tâm Qua khảo cứu, tôi thấy tư liệu về mảng đề tài này có những nhóm sau:

2.1 Các công trình nghiên cứu về sự giúp đỡ của Quân tình nguyện và chuyên gia quân sự Việt Nam giúp đỡ Campuchia

“Vấn đề Campuchia” (Trường Chinh, Tạp chí Quân đội nhân dân, Hà Nội, 12/1979); “Kỷ nguyên mới của đoàn kết hợp tác Việt Nam - Campuchia” (Nxb Sự thật, Hà Nội, 1979); “Mãi mãi đứng bên cạnh nhân dân Việt Nam anh hùng” (Nxb

Sự thật, Hà Nội, 1982); “Liên minh đoàn kết chiến đấu Việt Nam - Lào - Campuchia” (Hoàng Văn Thái, Nxb Sự thật, Hà Nội, 1983); “Tình hình thế giới và chính sách đối ngoại của chúng ta” (Lê Duẩn, Nxb Sự Thật, Hà Nội, 1983);

“Chiến lược đoàn kết hợp tác với các nước ĐôngNam Á của Hồ Chí Minh - Quan điểm lịch sử và triển vọng” (Lê Mậu Hãn, Lịch sử Đảng, Hà Nội, 1993); “Quan hệ Việt Nam - Lào - Campuchia trong thời kỳ kháng chiến chống Pháp 1945 - 1954” (Đỗ Đình Hãng, Nxb Đại học tổng hợp, Hà Nội, 1993); “Năm mươi năm ngoại giao Việt Nam (1975 - 1995)” (Lưu Văn Lợi, Nxb Công an nhân dân, Hà Nội, 1998); “Ngoại giao Việt Nam 1945 - 2000” (Nxb, Chính trị Quốc Gia, Hà Nội, 2002); “45 năm Cục Đối ngoại Bộ Quốc phòng (1964 - 2009)” (Bộ Quốc phòng,

Nxb Quân đội nhân dân, Hà Nội, 2004); …

Nhóm công trình này chú trọng đến mối quan hệ đặc biệt giữa hai nước từ khi ĐCSVN ra đời (tháng 2/1930) đến cuối những năm 1980 của thế kỷ XX Về quá

trình ngoại giao giữa hai nước, làm nổi bật các chủ trương chính sách của Việt Nam với Campuchia từ cuộc kháng chiến chống Pháp đến cuộc kháng chiến chống Mỹ

Đó là quá trình đoàn kết lâu dài giữa hai dân tộc bảo vệ hòa bình ở Đông Dương nói chung và hai nước nói riêng Cùng với đó là việc Việt Nam đưa quân Quân tình nguyện giúp Campuchia về xây dựng lực lượng cũng như xây dựng đất nước Campuchia được coi như một nghĩa vụ quốc tế Một số công trình đã thể hiện được mối quan hệ chính trị - ngoại giao trên tất cả các lĩnh vực giữa Việt Nam và Campuchia trong những giai đoạn lịch sử quan trọng đối với hai nước từ năm 1930 đến năm 1989 và đã đạt được nhiều thành tựu đáng kể

2.2 Các công trình nghiên cứu về sự lãnh đạo của Đảng, Quân ủy Trung ương đối với Quân tình nguyện, chuyên gia quân sự Việt Nam ở Campuchia

“Vấn đề Campuchia” (Trường Chinh, Tạp chí Quân đội nhân dân, Hà Nội, 12/1979); “Tội ác diệt chủng của bọn Pôn Pốt - Iêngxary” (Nxb Sự thật, Hà Nội, 1979); “Quân đội nhân dân Việt Nam và nhiệm vụ cao cả trên đất bạn Campuchia” (Lê Đức Anh, Nxb Quân đội nhân dân, Hà Nội, 1986); “Bộ đội tình nguyện Quân khu 9 qua hơn 10 năm làm nghĩa vụ quốc tế ở Campuchia” (Nguyễn Đệ, Nxb Quân đội nhân dân, Hà Nội, 1995); “Công tác Đảng, công tác chính trị trong quân đội nhân dân Việt Nam (1975 - 2005)” (Đảng ủy quân sự Trung ương, Nxb Quân đội nhân dân,

Hà Nội, 2008); “Sự thống nhất hữu cơ giữa nhiệm vụ dân tộc và nghĩa vụ quốc tế, giữa tinh thần yêu nước và tinh thần quốc tế trong sáng của quân tình nguyện Việt Nam ở Campuchia” (Lê Hai, Tạp chí Nghiên cứu lịch sử, số 2, 2011); “Những năm tháng làm nhiệm vụ quốc tế vẻ vang; “Lịch sử quân tình nguyện và chuyên gia quân sự Việt Nam giúp Cách mạng Campuchia (1978 - 1989)” (Bộ Quốc phòng - Viện lịch sử

quân sự Việt Nam, Nxb Quân đội nhân dân, Hà Nội, 2010)…

Cuốn “Quân đội nhân Việt Nam và nhiệm vụ quốc tế cao cả trên đất bạn Campuchia” đã nêu bật tinh thần chiến đấu của Quân tình nguyện và chuyên gia

quân sự cùng sự chỉ đạo sáng suốt của Đảng và Nhà nước Việt Nam trong suốt quá trình chiến đấu cũng như giúp nhân dân Campuchia xây dựng lực lượng vũ trang và xây dựng các cơ sở cách mạng, xây dựng lại đất nước Sự giúp đỡ của quân tình nguyện và chuyên gia quân sự Việt Nam đã góp phần tích cực tạo lên những thắng lợi và thành tựu to lớn có ý nghĩa chiến lược của cách mạng Campuchia Cuốn sách khẳng định: Trong mọi thời kỳ, những chiến sĩ Quân tình nguyện Việt Nam không quản ngại hy sinh, gian khổ cùng kề vai, sát cánh với quân dân Campuchia đánh

đuổi kẻ thù chung, giành lấy những thắng lợi cho cách mạng mỗi nước

Nhìn chung, thông qua các công trình nói trên, dưới nhiều góc độ tiếp cận khác nhau, làm nổi bật lên tình cảm hữu nghị hợp tác chiến đấu giữa hai nước Việt Nam và Campuchia Việt Nam luôn sẵn sàng giúp đỡ Campuchia trong mọi điều kiện và hoàn cảnh Tuy nhiên, tất cả các công trình đều nghiên cứu ở một khía cạnh riêng biệt chưa có công trình nào đề cập đến vấn đề Đảng lãnh đạo Quân tình nguyện và chuyên gia quân sự làm nhiệm vụ quốc tế tại Campuchia (giai đoạn 1979

- 1989) như tôi đã lựa chọn

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1 Lê Đức Anh (1986), Quân đội nhân dân Việt Nam và nhiệm vụ cao cả trên

đất bạn Campuchia, Nxb Quân đội nhân dân, Hà Nội

2 Lê Quang Bá (1983), Phnôm Pênh tươi đẹp, Nxb Thành phố Hồ Chí Minh

3 Ban Bí thư (1988), Chỉ thị số 39, ngày 21/5/1988, “Hướng dẫn thực hiện

Nghị quyết của BCT về quân tình nguyện và chuyên gia Việt Nam ở Campuchia”, Lưu tại Cục Lưu trữ, Văn phòng Trung ương Đảng

4 Ban Nghiên cứu Lịch sử Đảng Trung ương (1963), Văn kiện Đảng, Nxb Sự

thật, Hà Nội

5 Ban Nghiên cứu Lịch sử Đảng Trung ương (1977), Văn Kiện Đảng 1930 -

1945, tập 3, Nxb Sự thật, Hà Nội

6 Ban liên lạc cựu chuyên gia Việt Nam giúp Campuchia (2007), Kỷ yếu 8 năm

hoạt động của Ban liên lạc cựu chuyên gia Việt Nam giúp Campuchia (1998

- 2006), Nxb Giao thông vận tải, Hà Nội

7 Ban tổng kết chiến tranh B2 (1982), Đề cương báo cáo tổng kết sự thực hiện

nhiệm vụ quốc tế của Đảng về mặt quân sự đối với Campuchia 1945 - 1975,

Nxb Quân đội nhân dân, Hà Nội

8 Báo cáo của Văn phòng Trung ương Đảng về công tác đối ngoại trong những

năm Đổi mới, Phần I, Lưu tại Cục Lưu trữ, Văn Phòng Trung ương Đảng

9 Báo cáo của Văn phòng trung ương Đảng về công tác đối ngoại trong những

năm Đổi mới, Phần II, Lưu tại Cục Lưu trữ, Văn phòng Trungương Đảng

10 Báo Nhân dân, ngày 25/1/1987, Lưu tại Viện lịch sử quân sự Việt Nam

11 Bộ Chính trị (1981), Nghị quyết số 39, ngày 18/5/1981, “Về tình hình thế

giới và nhiệm vụ chính sách đối ngoại của Đảng và Nhà nước ta”, Lưu tại Cục lưu trữ, Văn phòng Trung ương Đảng