tiểu luận cao học Tư tưởng hồ chí minh về đảng cộng sản việt nam cầm quyền và một số giải pháp giữ vững sự cầm quyền của đảng trong giai đoạn hiện nay

“Hình ảnh của Hồ Chí Minh đã hoàn chỉnh với sự kết hợp khôn ngoan của Phật, lòng bác ái của Chúa, triết học của Mác, thiên tài của Lênin” Nhà sử học Tourmen đã nói về Bác bằng một câu khái quát như thế. Mấy mươi năm đi qua ngần ấy thời gian đã đủ làm vật đổi, sao dời. Song, nó cũng làm cho ta thấy nhận định của Touemen là hoàn toàn đúng đắn. Thế giới ca ngợi Hồ Chí Minh không những vì người là biểu tượng mẫu mực về đạo đức mà còn là vì tư tưởng về Xây dựng Đảng cộng sản cầm quyền của Người còn ngọn đuốc hồng cho các Đảng chính trị trên thế giới soi chung. Lịch sử nhân loại cho thấy mỗi quốc gia đều cần đến một nền tảng tư tưởng đúng đắn để nhận thức thế giới và định hướng cho con thuyền quốc gia trong thế giới đó. Từ khi ra đời đến nay, nước Việt Nam hiện đại đã có một nền tảng tư tưởng vững chắc, đó là Tư tưởng Hồ Chí Minh về xây dựng Đảng cộng Sản dẫu trải qua nhiều thay đổi to lớn, nhưng tư tưởng của Người về Xây dựng Đảng vẫn sáng ngời giá trị lý luận và thực tiễn. Trong quá trình lãnh đạo cách mạng, Hồ Chí Minh không ngừng chăm lo xây dựng Đảng Cộng sản Việt Nam thành một đảng vững mạnh, tuyệt đối trung thành với lợi ích của giai cấp công nhân, nhân dân lao động và toàn dân tộc, chỉ ra cho đảng và mọi đảng viên phương hướng tu dưỡng, phấn đấu, rèn luyện, tránh những sai lầm khuyết điểm để xứng đáng với trọng trách, xứng đáng với niềm tin mà nhân dân giao phó. Bởi theo Người Một dân tộc, một Đảng và mỗi con người, ngày hôm qua là vĩ đại, có sức hấp dẫn lớn, không nhất định hôm nay và ngày mai vẫn được mọi người yêu mến và ca ngợi, nếu lòng dạ không trong sáng nữa, nếu sa vào chủ nghĩa cá nhân Nhìn lại chặng đường lịch sử đã qua của nhân loại, nghiền ngẫm lại cuộc động đất chính trị từ sự sụp đổ của Đảng cộng sản Liên Xô và các nước Đông Âu ở thập niên 90 thế kỷ XX càng khẳng định sâu sắc hơn tư tưởng của Bác về xây dựng đảng trong điều kiện đảng cộng sản cầm quyền. Những bước phát triển của Đảng ta qua các chặng đường lịch sử chính là những bước vận dụng và phát triển tư tưởng Hồ Chí Minh, đưa tư tưởng Hồ Chí Minh vào cuộc sống hiện thực, đồng thời, nâng tư tưởng của Người lên một tầm cao mới. Hiện nay, tình hình trong nước và thế giới đang có những diễn biến phức tạp, khó lường đang đặt ra những thời cơ và thử thách lớn. Để lãnh đạo sự nghiệp cách mạng của nhân dân ta viết tiếp thắng lợi trong thời đại mới, để giữ vững vai trò lãnh đạo, để giữ vững sự cầm quyền của đảng là một nhiệm vụ đặc biệt quan trọng của đảng và dân tộc ta. Vì vậy, việc nghiên cứu tư tưởng Hồ Chí Minh về Đảng cộng sản cầm quyền đang là một vấn đề cấp thiết, một vấn đề nóng bỏng tính thời sự trong bối cảnh đẩy mạnh xây dựng đảng theo tinh thần nghị quyết trung ương bốn khóa XI và cũng chính vì lẽ đó, tôi quyết định chọn vấn đề Tư tưởng Hồ Chí Minh về Đảng Cộng sản Việt Nam cầm quyền và một số giải pháp giữ vững sự cầm quyền của Đảng trong giai đoạn hiện nay làm đề tài nghiên cứu cho tiểu luận nhằm góp một phần nhỏ vào giải quyết yêu cầu cấp bách trên đây.

MỞ ĐẦU

“Hình ảnh của Hồ Chí Minh đã hoàn chỉnh với sự kết hợp khôn ngoan củaPhật, lòng bác ái của Chúa, triết học của Mác, thiên tài của Lênin” Nhà sử họcTourmen đã nói về Bác bằng một câu khái quát như thế Mấy mươi năm đi quangần ấy thời gian đã đủ làm vật đổi, sao dời Song, nó cũng làm cho ta thấy nhậnđịnh của Touemen là hoàn toàn đúng đắn Thế giới ca ngợi Hồ Chí Minh khôngnhững vì người là biểu tượng mẫu mực về đạo đức mà còn là vì tư tưởng về Xâydựng Đảng cộng sản cầm quyền của Người còn ngọn đuốc hồng cho các Đảngchính trị trên thế giới soi chung

Lịch sử nhân loại cho thấy mỗi quốc gia đều cần đến một nền tảng tư tưởngđúng đắn để nhận thức thế giới và định hướng cho con thuyền quốc gia trong thếgiới đó Từ khi ra đời đến nay, nước Việt Nam hiện đại đã có một nền tảng tư tưởngvững chắc, đó là Tư tưởng Hồ Chí Minh về xây dựng Đảng cộng Sản dẫu trải quanhiều thay đổi to lớn, nhưng tư tưởng của Người về Xây dựng Đảng vẫn sáng ngờigiá trị lý luận và thực tiễn Trong quá trình lãnh đạo cách mạng, Hồ Chí Minhkhông ngừng chăm lo xây dựng Đảng Cộng sản Việt Nam thành một đảng vữngmạnh, tuyệt đối trung thành với lợi ích của giai cấp công nhân, nhân dân lao động

và toàn dân tộc, chỉ ra cho đảng và mọi đảng viên phương hướng tu dưỡng, phấnđấu, rèn luyện, tránh những sai lầm khuyết điểm để xứng đáng với trọng trách,xứng đáng với niềm tin mà nhân dân giao phó Bởi theo Người "Một dân tộc, mộtĐảng và mỗi con người, ngày hôm qua là vĩ đại, có sức hấp dẫn lớn, không nhấtđịnh hôm nay và ngày mai vẫn được mọi người yêu mến và ca ngợi, nếu lòng dạkhông trong sáng nữa, nếu sa vào chủ nghĩa cá nhân" Nhìn lại chặng đường lịch sử

đã qua của nhân loại, nghiền ngẫm lại cuộc động đất chính trị từ sự sụp đổ củaĐảng cộng sản Liên Xô và các nước Đông Âu ở thập niên 90 thế kỷ XX càngkhẳng định sâu sắc hơn tư tưởng của Bác về xây dựng đảng trong điều kiện đảng

cộng sản cầm quyền Những bước phát triển của Đảng ta qua các chặng đường lịch

sử chính là những bước vận dụng và phát triển tư tưởng Hồ Chí Minh, đưa tư tưởng

Hồ Chí Minh vào cuộc sống hiện thực, đồng thời, nâng tư tưởng của Người lên mộttầm cao mới

Hiện nay, tình hình trong nước và thế giới đang có những diễn biến phức tạp,khó lường đang đặt ra những thời cơ và thử thách lớn Để lãnh đạo sự nghiệp cáchmạng của nhân dân ta viết tiếp thắng lợi trong thời đại mới, để giữ vững vai tròlãnh đạo, để giữ vững sự cầm quyền của đảng là một nhiệm vụ đặc biệt quan trọngcủa đảng và dân tộc ta Vì vậy, việc nghiên cứu tư tưởng Hồ Chí Minh về Đảngcộng sản cầm quyền đang là một vấn đề cấp thiết, một vấn đề nóng bỏng tính thời

sự trong bối cảnh đẩy mạnh xây dựng đảng theo tinh thần nghị quyết trung ương

bốn khóa XI và cũng chính vì lẽ đó, tôi quyết định chọn vấn đề "Tư tưởng Hồ Chí Minh về Đảng Cộng sản Việt Nam cầm quyền và một số giải pháp giữ vững sự cầm quyền của Đảng trong giai đoạn hiện nay" làm đề tài nghiên cứu cho tiểu

luận nhằm góp một phần nhỏ vào giải quyết yêu cầu cấp bách trên đây

NỘI DUNG

Chương 1: TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ ĐẢNG CỘNG SẢN CẦM

QUYỀN, NHỮNG VẤN ĐỀ LÍ LUẬN 1.1 Quan niệm về Đảng cầm quyền và Đảng Cộng sản cầm quyền

Quan niệm về Đảng cầm quyền

Đảng cầm quyền là một khái niệm của khoa học chính trị, có nội dung xácđịnh cho biết Đảng chính trị nào là lực lượng nắm chính quyền, quản lý đất nước,điều hành xã hội phù hợp với lợi ích giai cấp mình

Theo V.I.Lênin, đảng cầm quyền tức là “đảng nắm chính quyền” bằng nhữngngười đại diện của đảng trực tiếp thực hiện công việc quản lý trong bộ máy nhànước Những cán bộ, đảng viên trong bộ máy nhà nước phải hoạt động làm sao bảođảm vừa với tư cách là người đại diện cho đảng thực hiện việc tuyên truyền, vậnđộng nhân dân đi theo đảng, tức là hoạt động “lãnh đạo”, vừa với tư cách là ngườiđại diện cho đảng, đồng thời là đại biểu của nhân dân thực hiện công việc quản lýnhà nước, tức là hoạt động “cầm quyền” Điều đó cho thấy, đảng cầm quyền là mộtkhái niệm gắn với quyền lực Tức đảng có quyền lực chính trị mà cụ thể là ở việc

“nắm chính quyền” hay “nắm quyền lực nhà nước” Không những thế, khi đảngnắm được chính quyền thì đảng không chỉ có quyền lực chính trị, mà “với tư cáchnhà nước, còn có thêm được quyền lực kinh tế”[4; tr 75]

Theo cách hiểu phổ biến trên thế giới hiện nay, đảng cầm quyền là đảnggiành chiến thắng trong các cuộc bầu cử dân chủ và cạnh tranh Trên cơ sở đó đảngđứng ra thành lập chính phủ và đưa ra các quyết định chính sách dưới danh nghĩaquyền lực nhà nước, đại diện cho nhân dân

Quan niệm về Đảng Cộng sản cầm quyền

Trong các nước xã hội chủ nghĩa, thuật ngữ "đảng cầm quyền" là thuật ngữ

để chỉ duy nhất có Đảng Cộng sản cầm quyền, đang nắm chính quyền lãnh đạo

cách mạng của nước đó, như Đảng Cộng sản Trung Quốc (dù Trung Quốc có nhiềuđảng nhưng chỉ có Đảng Cộng sản cầm quyền) Ở Việt Nam, Chủ tịch Hồ Chí Minh

là người đầu tiên sử dụng thuật ngữ này và thời điểm đó bênh cạnh Đảng Cộng sảncòn có Đảng Xã hội và Đảng Dân chủ, Người khẳng định "Đảng ta là đảng cầmquyền" để chỉ vị thế của Đảng Cộng sản trong việc nắm giữ quyền lực nhà nước sovới các đảng khác trong xã hội

Nhìn chung, Đảng Cộng sản cầm quyền là một khái niệm chỉ rõ đặc điểm,vai trò của đảng trong giai đoạn cách mạng mà giai cấp công nhân dưới sự lãnh đạocủa đội tiên phong chính trị của nó là Đảng Cộng sản đã giành được chính quyền,trở thành lực lượng lãnh đạo đất nước và toàn xã hội

Đảng Cộng sản Việt Nam được thành lập 1930, song phải đến khi cách mạngtháng Tám năm 1945 thành công Chính quyền về tay nhân dân, Đảng cộng sảnViệt Nam mới trở thành Đảng cầm quyền Kể từ đó, Đảng lãnh đạo chính quyền, vànhân dân ta đi từ thắng lợi này đến thắng lợi khác, từng bước xây dựng chủ nghĩa

xã hội, và tiến lên chủ nghĩa cộng sản

1.2 Vị trí, vai trò của Đảng Cộng sản Việt Nam cầm quyền

1.2.1 Vai trò của Đảng Cộng sản Việt Nam trong hệ thống chính trị.

Vai trò của Đảng trong hệ thống chính trị là tác dụng, chức năng của Đảngtrong quá trình vận động của hệ thống chính trị Cụ thể là, Đảng giữ vai trò lãnhđạo trong hệ thống chính trị Vai trò lãnh đạo của Đảng đối với hệ thống chính trị là

sự dẫn đường, chỉ hướng của Đảng đối với hệ thống chính trị tiến tới đích xã hộichủ nghĩa và cộng sản chủ nghĩa Vai trò lãnh đạo của Đảng đối với hệ thống chínhtrị được biểu hiện trên thực tế bằng hoạt động đề ra chủ trương, đường lối và độngviên, tổ chức thực hiện chủ trương, đường lối đó đối với các thành phần của hệthống chính trị Hiện nay, Đảng Cộng sản Việt Nam là Đảng duy nhất cầm quyền,giữ vai trò lãnh đạo đối với hệ thống chính trị Vì:

Về lý luận: Đảng Cộng sản Việt Nam là đội tiên phong của giai cấp công

nhân, đồng thời là đội tiên phong của nhân dân lao động và của dân tộc Việt Nam;đại biểu trung thành lợi ích của giai cấp công nhân, của nhân dân lao động và củadân tộc Đảng lấy chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh làm nền tảng tưtưởng, kim chỉ nam cho hành động, phát huy truyền thống tốt đẹp của dân tộc, tiếpthu tinh hoa trí tuệ của nhân loại, nắm vững quy luật khách quan, xu thế thời đại vàthực tiễn của đất nước để đề ra Cương lĩnh chính trị, đường lối cách mạng đúngđắn, phù hợp với nguyện vọng của nhân dân Đảng là một tổ chức chặt chẽ, thốngnhất ý chí và hành động, lấy tập trung dân chủ làm nguyên tắc tổ chức cơ bản, thựchiện tập thể lãnh đạo, cá nhân phụ trách, thương yêu đồng chí, kỷ luật nghiêmminh Do vậy, đường lối của Đảng là cơ sở lý luận cho tổ chức, hoạt động của Nhànước, Mặt trận và các tổ chức chính trị - xã hội

Về thực tiễn: Đảng Cộng sản Việt Nam là tiền thân, là nguồn gốc của các

thiết chế khác trong hệ thống chính trị Có thể nói, Đảng là tổ chức ra đời sớm nhấttrong hệ thống chính trị Để thực hiện đường lối cách mạng của Đảng mà các tổchức khác đã ra đời Nói cách khác, Nhà nước, Mặt trận và các tổ chức chính trị- xãhội là phương tiện để thực hiện nhiệm vụ cách mạng của Đảng Là một Đảng chínhtrị, nên Đảng giữ vai trò lãnh lãnh đạo Dù cầm quyền hay chưa cầm quyền thìĐảng cũng vẫn phải thực hiện vai trò lãnh đạo của mình

1.2 2 Nội dung và phương thức cầm quyền của Đảng

Nội dung cầm quyền

Với tư cách là đảng duy nhất cầm quyền, Đảng chịu trách nhiệm trước nhândân về vận mệnh của dân tộc và sự phát triển của đất nước Nội dung cầm quyềncủa Đảng, thể hiện quyền hạn và trách nhiệm của Đảng trong việc quyết định cácvấn đề quan trọng của đất nước trong thời kỳ nhất định, và trong từng lĩnh vực cụthể, trong các mối quan hệ quyền lực cụ thể với Nhà nước, Mặt trận Tổ quốc và các

tổ chức đoàn thể nhân dân Nội dung cầm quyền của Đảng thể hiện rõ nhất trong

cương lĩnh chính trị, trong chủ trương, đường lối, chính sách của Đảng, đảm bảotính định hướng chính trị cho sự phát triển của đất nước hướng tới mục tiêu dângiàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh Vì vậy, việc xác định nội dungcầm quyền của Đảng trong từng giai đoạn cụ thể của đất nước là rất quan trọng

Nội dung cầm quyền của Đảng là toàn bộ hoạt động của đảng cầm quyền, từviệc xác định mục tiêu chính trị của Đảng và dân tộc, cho đến nội dung thực hiệnmục tiêu chính trị đó; nó bao quát toàn diện các lĩnh vực của đời sống chính trị,kinh tế, văn hóa, xã hội, đối ngoại, quốc phòng, an ninh của đất nước

Trong lĩnh vực chính trị, việc hoạch định đường lối chính trị là nhiệm vụquan trọng hàng đầu của Đảng Để cầm quyền lãnh đạo, Đảng có trách nhiệm xáclập thể chế chính trị - xã hội của đất nước trên các mặt: cơ cấu tổ chức chính trị - xãhội, cơ chế vận hành xã hội và những điều kiện đảm bảo cho hai vấn đề trên

Trong lĩnh vực kinh tế, nội dung cầm quyền và lãnh đạo trọng tâm của Đảng

là việc xây dựng thể chế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa Đây đượcxem là mô hình kinh tế tổng quát của thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội ở ViệtNam Một vấn đề có tính quyết định là phải đẩy mạnh sự phát triển của lực lượngsản xuất bằng con đường công nghiệp hóa, hiện đại hóa gắn với phát triển kinh tếtri thức và chủ động hội nhập kinh tế quốc tế

Trong lĩnh vực xã hội, Đảng phải lãnh đạo phát huy sức mạnh của toànĐảng, toàn dân, toàn quân, nâng cao đời sống nhân dân, phát triển các quan hệ xãhội lành mạnh, bảo đảm công bằng, bình đẳng xã hội phát triển con người, xâydựng một xã hội văn minh, con người hạnh phúc

Trong lĩnh vực văn hóa, trên nền tảng của việc xây dựng một nền văn hóatiên tiến đậm đà bản sắc dân tộc, Đảng phải định hướng xây dựng một nền văn hóachính trị nói chung và văn hóa cầm quyền của đảng nói riêng Văn hóa chính trị củaĐảng, đến lượt mình, nó chỉ đạo việc lựa chọn mục tiêu, lý tưởng chính trị; nó quy

định đường lối, nội dung, chiến lược phát triển đất nước

Một nội dung quan trọng của Đảng cầm quyền là quan hệ với Nhà nước vàcác tổ chức chính trị - xã hội trong hệ thống chính trị Đảng lãnh đạo Nhà nướcbằng cách đưa đảng viên của mình ứng cử vào các chức vụ quan trọng của các cơquan Nhà nước, lãnh đạo các cơ quan đó vận hành theo chủ trương, đường lối củamình

Phương thức cầm quyền của Đảng:

Phương thức cầm quyền của Đảng là hệ thống phương pháp, hình thức, biệnpháp mà Đảng vận dụng để sử dụng Nhà nước, tác động vào Nhà nước và bằngNhà nước nhằm thực hiện các nội dung cầm quyền, đạt mục tiêu cuối cùng củaĐảng Phương thức cầm quyền của Đảng cũng có nghĩa là Đảng xây dựng tổ chức,thiết kế tổ chức bộ máy nhà nước để thực hiện vai trò cầm quyền của mình

Phương thức cầm quyền và phương thức lãnh đạo là những khái niệm khácnhau, nhưng có những nội dung đồng nhất với nhau Đảng vẫn có thể lãnh đạonhân dân khi chưa giành chính quyền, nhưng Đảng chỉ có thể cầm quyền khi đãgiành được quyền lực nhà nước về tay mình Do vậy, phương thức cầm quyền củaĐảng thực chất chỉ là phương thức lãnh đạo của Đảng trong điều kiện Đảng đã ở vịthế cầm quyền Nếu không ở vị thế cầm quyền, Đảng không thể nào thực hiện đượcđầy đủ các phương thức lãnh đạo này, đặc biệt là việc lãnh đạo Nhà nước thể chếhóa đường lối của Đảng thành các chính sách, pháp luật của Nhà nước

Các phương thức cầm quyền của Đảng đối với Nhà nước và xã hội bao gồm:

Thứ nhất, lãnh đạo thông qua các quan điểm, cương lĩnh, chiến lược, các

đường lối, chủ trương, điều lệ, chỉ thị và các quyết định khác của Đảng đối với tổchức và hoạt động của Nhà nước và các tổ chức chính trị - xã hội

Thứ hai, lãnh đạo Nhà nước thể chế hóa cương lĩnh, đường lối, chủ trương

của Đảng thành các quyết định của cơ quan công quyền Nhà nước căn cứ vào nghị

quyết của Đảng để cụ thể hóa thành kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội, các đạoluật, các nghị định, thông tư và các văn bản pháp quy khác, nhằm thực hiện nghịquyết trong thực tiễn

Thứ ba, Đảng lãnh đạo Nhà nước thông qua các cơ quan lãnh đạo Đảng từ

Trung ương đến cơ sở

Thứ tư, Đảng đưa người của Đảng vào những vị trí chủ chốt trong bộ máy

quyền lực nhà nước Đảng đào tạo những đảng viên của Đảng trở thành nhữngngười có phẩm chất chính trị, đạo đức, có chuyên môn giỏi, có khả năng tuyêntruyền, vận động quần chúng để giới thiệu ứng cử bầu vào các cơ quan quyền lựcdân cử (Quốc hội, Hội đồng nhân dân các cấp) và giữ những cương vị chủ chốttrong bộ máy nhà nước

Thứ năm, Đảng lãnh đạo Nhà nước thông qua công tác kiểm tra của các tổ

chức đảng Nội dung của công tác kiểm tra là kiểm tra các tổ chức đảng và đảngviên chấp hành nghị quyết của Đảng

Thứ sáu, Đảng lãnh đạo Nhà nước thông qua tính tiên phong gương mẫu của

đảng viên

Thứ bảy, cầm quyền, lãnh đạo phải lấy dân làm gốc, dựa vào dân, đoàn kết

toàn dân, phát huy tối đa và hiệu quả sức mạnh của nhân dân Điều đó nói lên mụctiêu của Đảng là vì dân và phương thức cầm quyền hiệu quả là phải dựa vào sứcmạnh của nhân dân

Thứ tám, phương thức cầm quyền, lãnh đạo của Đảng không chỉ thể hiện ở

đường lối chính trị, cách thức điều hành Nhà nước và các tổ chức chính trị làm theomình Đảng lãnh đạo một cách trí tuệ, khoa học và nghệ thuật Đó là sự cầm quyềnkhéo léo, linh hoạt, nhạy bén bảo đảm sự kết hợp thực tế, các sự kiện cụ thể

Toàn bộ các phương thức cầm quyền của Đảng chủ yếu được thực hiện thôngqua sự lãnh đạo (với tư cách hiểu về thuật ngữ lãnh đạo như ở nước ta hiện nay), là

nhằm thể chế hóa ý chí của Đảng thành hiến pháp, pháp luật, chính sách của Nhànước và lãnh đạo tổ chức thực hiện ý chí đó

1.4 Quan điểm của Hồ Chí Minh về Đảng Cộng sản Việt Nam cầm quyền

Là người sáng lập, rèn luyện và lãnh đạo Đảng ta trong gần 4 thập kỷ, HồChí Minh đã cũng Đảng ta lãnh đạo cách mạng Việt Nam đí từ thắng lợi này đếnthắng lợi khác, nên Người hiểu rất rõ vai trò to lớn của Đảng đới với tiến trình lịch

sử dân tộc Sau khi lãnh đạo cách mạng tháng tám thành công khai sinh nước ViệtNam dân chủ cộng hòa, Bác thường dùng cụm từ "đảng lãnh đạo", "đảng lãnh đạochính quyền", "đảng nắm quyền lãnh đạo, " Trong di chúc để lại cho Đảng và dântộc, Hồ Chí Minh khẳng định “Đảng ta là một Đảng cầm quyền Mỗi đảng viên vàcán bộ phải thật sự thấm nhuần đạo đức cách mạng, thật sự cần, kiệm, liêm, chính,chí công vô tư Phải giữ gìn Đảng ta thật trong sạch, phải xứng đáng là người lãnhđạo, là người đầy tớ thật trung thành của nhân dân”.[5; tr.510]

Quan điểm Hồ Chí Minh về đảng cầm quyền bao hàm nhiều nội dung quantrọng, không chỉ là khẳng định vị thế lãnh đạo của Đảng đối với chính quyền màcòn là nhiều nhiệm vụ trọng đại khác Đảng phải hoàn thành cũng như những đòihỏi về phẩm chất mà cán bộ, đảng viên phải rèn luyện phấn đấu

Đảng lãnh đạo nhà nước và các tổ chức chính trị - xã hội

Một trong những quan điểm quan trọng của Hồ Chí Minh về Đảng cầmquyền là vai trò lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam với chính quyền nhà nước.Với tư cách là đảng cầm quyền, vấn đề Đảng lãnh đạo chính quyền được Hồ ChíMinh coi là một nguyên tắc để bảo đảm nhà nước là nhà nước pháp quyền của dân,

do dân, vì dân Thể hiện ở những quan điểm chủ yếu sau đây:

Mục tiêu lãnh đạo của Đảng là bảo đảm cho nhà nước giữ vững và tăngcường bản chất giai cấp công nhân Bác coi tính chất giai cấp của nhà nước là vấn

đề cơ bản của Hiến pháp Theo Người, nhân dân lao động là lực lượng làm chủ Nhànước do giai cấp công nhân, mà đội tiên phong là Đảng Cộng sản lãnh đạo

Trong quá trình lãnh đạo Nhà nước, Đảng cần phải chú ý bảo đảm cho bộmáy chính quyền cũng như cán bộ, công chức trong sạch, vững mạnh "cần, kiệm,

liêm, chính, chí công vô tư" Trong Thư gửi ủy ban nhân dân các kỳ, tỉnh, huyện và

làng (10-1945), Bác viết “Chúng ta phải hiểu rằng, các cơ quan của chính phủ từ

toàn quốc cho đến các làng, đều là công bộc của dân, nghĩa là để gánh việc chungcho dân, chứ không phải để đè đầu dân như trong thời kỳ dưới quyền thống trị củaPháp, Nhật Việc gì có lợi cho dân, ta phải hết sức làm Việc gì hại đến dân, ta phảihết sức tránh Chúng ta phải yêu dân, kính dân thì dân mới yêu ta, kính ta”[6; tr.56-57] Các cấp chính quyền phải khắc phục bệnh quan liêu, lãng phí, tham ô vànhững tiêu cực khác mà Người gọi đó là giặc “nội xâm” Phê bình một số cán bộ,đảng viên cậy thế mình là người của tổ chức đảng để phớt lờ kỷ luật trong các cơquan nhà nước Người cho rằng, đảng viên không những phải chấp hành Điều lệ,nghị quyết của Đảng mà còn phải phục tùng Hiến pháp và pháp luật của Nhà nước

Đảng lãnh đạo Nhà nước bằng phương thức thích hợp

Theo Bác, yêu cầu đầu tiên trong sự lãnh đạo đối với đảng cầm quyền là phải

đề ra được đường lối, chủ trương đúng đắn Đường lối đó phải được thể chế hóabằng Hiến pháp, pháp luật, chính sách của Nhà nước Khi đề cập đến vấn đề nhànước thì điều mà Người quan tâm là quyền lực đó thuộc về ai Đảng lãnh đạo thôngqua các tổ chức đảng trong bộ máy nhà nước bằng đội ngũ đảng viên ở các tổ chức

đó Về mặt chức năng, nhiệm vụ của Đảng và Nhà nước có khác nhau Do đó, cầnphải phân biệt vai trò lãnh đạo của Đảng và vai trò quản lý của Nhà nước

Trong điều kiện Đảng cầm quyền, theo quan điểm của Hồ Chí Minh thì với

tư cách là tổ chức chính trị cầm quyền, Đảng Cộng sản Việt Nam nêu ra đường lối,chủ trương và vận dụng, thuyết phục các tổ chức đoàn thể chính trị - xã hội thamgia các phong trào cách mạng biến chủ trương, đường lối thành hiện thực

Đảng cầm quyền vừa là người lãnh đạo, vừa là người đầy tớ thật trung thành của nhân dân

Đảng cầm quyền là người lãnh đạo duy nhất đối với toàn xã hội và khi cóchính quyền, quyền đó không thể chia rẽ cho bất kỳ ai Đối tượng lãnh đạo củađảng là toàn thể quần chúng nhân dân, nhằm đem lại độc lập, tự do, hạnh phúc chonhân dân Nhưng muốn lãnh đạo được nhân dân thì Đảng trước hết phải đủ nănglực, tư cách, phẩm chất cần thiết

Là người lãnh đạo, theo Hồ Chí Minh phải bằng giáo dục, thuyết phục để thphục và chinh phục quần chúng nhân dân, tức là phải làm cho dân tin, dân phục đểdân theo Đảng lãnh đạo nhưng quyền hành, lực lượng đều ở nơi dân, cho nên Đảng

"phải đi đường lối của quần chúng, không được quan liêu, mệnh lệnh và gò ép nhândân"[7; tr.606], mà phải giáo dục, tuyên truyền, giác ngộ cho dân để thức tỉnh họ.Đồng thời phải tổ chức, đoàn kết họ lại thành một khối thống nhất, bày sách lượccho dân và hướng dẫn cho họ hành động Vì vậy, nói đến Đảng là nói đến chứcnăng lãnh đạo, sự lãnh đạo của Đảng phải đảm bảo trên tất cả các mặt, lĩnh vực củađời sống xã hội, cùng với Chính phủ Đảng phải thường xuyên quan tâm chăm lođến đời sống của nhân dân "Đảng vừa chăm lo tốt công việc lớn, đổi nền kinh tế vàvăn hóa lạc hậu của nước ta thành nền kinh tế, văn hóa tiên tiến Đồng thời, lại luônquan tâm đến những việc nhỏ như: tương cà, mắm, muối cần thiết cho đời sốnghàng ngày của nhân dân"[7; tr.4] Đảng Cộng sản Việt Nam là đội tiên phong củagiai cấp công nhân, là bộ phận của giai cấp và của dân tộc, chứ không phải là tổchức đứng trên giai cấp, trên nhân dân Mọi cán bộ, đảng viên đều phải nhận thứcrằng nhân dân là cuội nguồn sức mạnh của Đảng, cách mạng Sức mạnh đó bắtnguồn từ mối quan hệ máu thịt với nhân dân Đảng phải luôn một lòng một dạ phục

sự nhân dân "ngoài lợi ích của giai cấp, của nhân dân, của dân tộc Đảng ta không

có lợi ích nào khác" và vì vậy, chính sách của Đảng và Chính phủ là phải xuất phát

từ tâm tư nguyện vọng và những quyền lợi chính đáng của nhân dân, đồng thời

Đảng phải chịu trách nhiệm với nhân dân trước những quyết định của mình Hồ ChíMinh nhấn mạnh "nếu nhân dân đói, Đảng và Chính phủ có lỗi; nếu dân rét là Đảng

và Chính phủ có lỗi; nếu dân dốt là Đảng và Chính phủ có lỗi; nếu dân ốm là Đảng

và Chính phủ có lỗi, Nếu dân đói, rét, đốt, bệnh thì chính sách của ta dù có haymấy cũng không thực hiện được"[8; tr.572]

Đảng là người lãnh đạo thì phải gắn bó mật thiết với nhân dân, lắng nghe ýkiến của nhân dân, khiêm tốn học hỏi nhân dân và phải chịu sự kiểm soát của nhândân Đảng phải thực hành triệt để dân chủ mà trước hết là dân chủ trong nội bộĐảng, để phát huy dân chủ được mọi khả năng trí tuệ sáng tạo của quần chúng.Lãnh đạo nhưng phải chống bao biện làm thay, phải thông qua chính quyền nhànước của dân, do dân, vì dân

Để thực hiện đầy đủ chức năng của người lãnh đạo, Hồ Chí Minh còn đề cậpmột cách sâu sắc đến việc thực hiện chế độ kiểm tra và việc phát huy vai trò tiênphong của đội ngũ cán bộ, đảng viên của Đảng Bởi theo Người, Đảng ta không chỉtiên phong về mặt lý luận, mà còn phải tiên phong cả trong hành động, mõi cán bộ,đảng viên phải "lời nói đi đôi với việc làm", "làm thì phải có kiểm tra" Vì có kiểmtra thì mới phát hiện được việc tốt, việc chưa tốt Tìm ra cái đúng, cái sai để từ đókịp thời xử lý, uốn nắn và bổ sung làm cho đường lối được đúng đắn hơn Do đó,lãnh đạo mà không kiểm tra coi như không lãnh đạo

Mặc khác, theo Hồ Chí Minh, "là người lãnh đạo" cũng có nghĩa bao hàm cảtrách nhiệm là người "đày tớ" của dân, tức là nhằm đem lại các quyền và lợi cíhcho quần chúng nhân dân, là thể hiện sự tận tâm, tận lực phụng sự nhân dân Ngườichỉ rõ "đã phụng sự nhân dân phải phụng sự cho ra trò Nghĩa là việc gì có lợi chodân thị phải làm cho kỳ được, việc gì có hại cho dân thì phải hết sức tránh"[12;tr.88] Hồ Chí Minh dùng cụm từ "đầy tớ thật trung thành" là để nhắc nhở và chỉ rõvai trò, trách nhiệm của mỗi cán bộ, đảng viên trong mọi hoạt động của mình đềuphải quan tâm đến lợi ích của nhân dân "khổ trước thiên hạ, vui sau thiên hạ, tận

tụy với công việc, gương mẫu trước nhân dân, phải thường xuyên kiểm tự phê bình

và phê bình, tự sữa chữa như mỗi ngày rữa mặt"[11; tr 239]

Không những vậy, "đầy tớ thật trung thành của nhân dân" còn đòi hỏi mốiđảng viên, cán bộ của Đảng không chỉ có sự nhiệt tình, lòng hăng hái mà còn phải

có tri thức khoa học, trình độ chuyêm môn nghiệp vụ, thấm nhuần đạo đức cácmạng "cần, kiệm, liêm, chính, chí công, vô tư", không chỉ nắm vững và thực hiệntốt quan điểm đường lối của Đảng mà còn phải gương mẫu, sống nêu gương trướcdân, "sao cho được lòng dân", biết tuyên truyền, vận động lôi cuốn quần chúng tin

và theo Đảng đưa sự nghiệp cách mạng đi đến thắng lợi cuối cùng

Có thế nói, "vừa lãnh đạo, vừa là đầy tớ" tuy là hai khái niệm khác nhau,tưởng chừng như mâu thuẫn nhưng lại được Hồ Chí Minh sử dụng để chỉ rõ sự gắn

bó, thống nhất biện chứng với nhau để làm rõ một đảng chân chính, đó là đảng củagiai cấp công nhân, nhân dân lao động và của cả dân tộc Dù là người lãnh đạo hay

là đầy tớ, theo Hồ Chí Minh đều có chung một mục đích và phấn đấu vì lợi ích, tự

do và hạnh phúc của nhân dân Làm tròn hai nhiệm vụ trên là cơ sở vững chắc, bảođảm cho uy tín và năng lực lãnh đạo của Đảng không những được ăn sâu, bám chắctrong lòng giai cấp, mà còn cả trong các tầng lớp quần chúng nhân dân lao động và

cả trong toàn thể dân tộc Việt Nam

Đảng cầm quyền, dân là chủ

Vấn đề cơ bản của mọi cuộc cách mạng là vấn đề chính quyền nhà nước,nhưng quan trọng là chính quyền thuộc về ai, phục vụ ai Hồ Chí Minh thấy rõ tínhhai mặt của quyền lực Một là, nó sẽ là công cụ sắc bén để cải tạo xã hội cũ, xâydựng xã hội mới, thúc đẩy bước tiến của lịch sử Hai là, quyền lực là công cụ đàn

áp, kìm hãm ghê gớm sự phát triển của xã hội

Quyền lực sẽ phát huy mặt tích cực khi Đảng cầm quyền còn là đầy tớ trungthành của nhân dân, được nhân dân ủng hộ Hồ Chí Minh coi đây là sự khác biệt