1. Lý do chọn đề tài. Chúng ta đã chứng kiến sự sụp đổ của Đế chế Nga và LB Xô viết. Nhưng nước Nga vẫn vững vàng – vừa là một quốc gia hùng mạnh, vừa là một cộng đồng nhiều dân tộc, vừa là một nền văn hoá vĩ đại, vừa là tâm điểm thu hút đối với nhiều nước châu Âu và châu Á. Người Nga đi qua thế kỷ XX với bao nỗi đắng cay, tự hào và hy vọng . Nhiều nước trên thế giới đã nếm trải những chấn động nặng nề, cách mạng và chiến tranh. Nhưng không một nước lớn nào trong vòng 100 năm gần đây lại phải chịu những bước ngoặt liên tiếp, đột ngột và đau thương như nước Nga. Trong hoàn cảnh ấy, nước Nga, dân tộc Nga luôn cần những con người tài trí, vững vàng, chèo lái “con thuyền Nga” vượt qua chông gai, thử thách, sóng to gió lớn của vận mệnh dân tộc. Vladimir Putin là một con người như vậy. Nếu như vẻ bề ngoài của Putin tạo cho ta cảm giác về một sự điềm tĩnh nhã nhặn, hơi chút lãnh đạm thì đó hoàn toàn chỉ là cái vỏ. “Bên trong nó là khí chất của một con người đam mê, mẫn cảm với những khó khăn và thất bại, quen giữ cho mình một kỷ luật thép. Sự điều chỉnh nội tâm đã tạo cho Putin thanh danh một nhà lãnh đạo thông minh, biết nhìn xa trông rộng” . Ông là một chính trị gia có tầm nhìn chiến lược, tư duy khoa học nhạy bén, có bản lĩnh kiên định, một nhà tổ chức và chỉ đạo thực tiễn lỗi lạc sâu sắc, một nhà chỉ đạo quân sự tài tình, giải quyết cảm xúc mau lẹ những vấn đề chính trị cực kỳ phức tạp. “Ông không chỉ tự tin và đĩnh đạc đại diện cho nước Nga trên diễn đàn thế giới mà còn trong một thời gian ngắn, về căn bản đã nâng tầm nhìn cho chúng ta, những người có kỳ vọng đảm nhiệm vai trò của những nhà chính trị tầm cỡ toàn dân tộc”. V.Putin chính là sự lựa chọn của một nước Nga muốn sống hài hoà với lịch sử của mình, một nước Nga muốn bước tới tương lai với sự tôn trọng và bất chấp quá khứ, bất chấp mọi sự “vật đổi sao dời” diễn ra trên chính trường trong nước và Quốc tế. Vì vậy, tác giả chọn đề tài “Tư tưởng chính trị Putin và ảnh hưởng đến nước Nga hiện nay” để góp phần giúp người đọc tìm hiểu những nét tiêu biểu về thân thế và sự nghiệp của vị tổng thống tài ba này, đặc biệt góp phần làm rõ những cống hiến của ông trên lĩnh vực tư tưởng chính trị đối với sự phát triển của đất nước Nga, dân tộc Nga.
Trang 1A MỞ ĐẦU
1 Lý do chọn đề tài.
Chúng ta đã chứng kiến sự sụp đổ của Đế chế Nga và LB Xô viết.Nhưng nước Nga vẫn vững vàng – vừa là một quốc gia hùng mạnh, vừa làmột cộng đồng nhiều dân tộc, vừa là một nền văn hoá vĩ đại, vừa là tâm điểmthu hút đối với nhiều nước châu Âu và châu Á Người Nga đi qua thế kỷ XXvới bao nỗi đắng cay, tự hào và hy vọng Nhiều nước trên thế giới đã nếmtrải những chấn động nặng nề, cách mạng và chiến tranh Nhưng không mộtnước lớn nào trong vòng 100 năm gần đây lại phải chịu những bước ngoặtliên tiếp, đột ngột và đau thương như nước Nga Trong hoàn cảnh ấy, nướcNga, dân tộc Nga luôn cần những con người tài trí, vững vàng, chèo lái “conthuyền Nga” vượt qua chông gai, thử thách, sóng to gió lớn của vận mệnh dântộc Vladimir Putin là một con người như vậy
Nếu như vẻ bề ngoài của Putin tạo cho ta cảm giác về một sự điềm tĩnhnhã nhặn, hơi chút lãnh đạm thì đó hoàn toàn chỉ là cái vỏ “Bên trong nó làkhí chất của một con người đam mê, mẫn cảm với những khó khăn và thấtbại, quen giữ cho mình một kỷ luật thép Sự điều chỉnh nội tâm đã tạo choPutin thanh danh một nhà lãnh đạo thông minh, biết nhìn xa trông rộng” Ông là một chính trị gia có tầm nhìn chiến lược, tư duy khoa học nhạybén, có bản lĩnh kiên định, một nhà tổ chức và chỉ đạo thực tiễn lỗi lạc sâusắc, một nhà chỉ đạo quân sự tài tình, giải quyết cảm xúc mau lẹ những vấn đềchính trị cực kỳ phức tạp “Ông không chỉ tự tin và đĩnh đạc đại diện chonước Nga trên diễn đàn thế giới mà còn trong một thời gian ngắn, về căn bản
đã nâng tầm nhìn cho chúng ta, những người có kỳ vọng đảm nhiệm vai tròcủa những nhà chính trị tầm cỡ toàn dân tộc” V.Putin chính là sự lựa chọncủa một nước Nga muốn sống hài hoà với lịch sử của mình, một nước Ngamuốn bước tới tương lai với sự tôn trọng và bất chấp quá khứ, bất chấp mọi
sự “vật đổi sao dời” diễn ra trên chính trường trong nước và Quốc tế
Trang 2Vì vậy, tác giả chọn đề tài “Tư tưởng chính trị Putin và ảnh hưởng đến nước Nga hiện nay” để góp phần giúp người đọc tìm hiểu những nét tiêu
biểu về thân thế và sự nghiệp của vị tổng thống tài ba này, đặc biệt góp phầnlàm rõ những cống hiến của ông trên lĩnh vực tư tưởng chính trị đối với sựphát triển của đất nước Nga, dân tộc Nga
2 Tình hình nghiên cứu
Không giống như một số nhà tư tưởng khác, V Putin là một chính trị giasống cùng thời đại với chúng ta và đang trực tiếp thực hiện các tư tưởng chínhtrị của mình Tầm ảnh hưởng to lớn của ông không chỉ ở chính trường nướcNga mà còn cả trên chính trường Quốc tế Bởi vậy, có rất nhiều cá nhân, tổchức muốn tìm hiểu về ông Đã có nhiều tài liệu viết về Putin mà ta có thểthấy trên các sách báo hay các webside – nơi tìm kiếm thông tin thông dụngnhất trong thời đại CNTT ngày nay
Ở Nga, nghiên cứu về thân thế và sự nghiệp của V.Putin có thể kể đến
một số tác phẩm tiêu biểu như “Sáu lần gặp người đứng đầu nước Nga” của
tác giả Natalya Gevorkyan, Natalya Timacova, Andrey Colexnhicov (NXB
Chính trị quốc gia - 2001), “V.Putin câu chuyện cuộc đời” của tác giả Oleg
Blotsky (NXB Công an nhân dân - 2002)… Tác phẩm “Đối thoại với
Vladimir Putin” của tác giả Natalya Gevorkyan, Natalya Timacova…(NXB Công an nhân dân - 2001) giới thiệu tiểu sử, sự nghiệp hoạt động chính trị
của Tổng thống và tình hình chính trị sôi động của nước Nga trong thời gianông chuẩn bị lên cầm quyền
Đối với các nhà báo nước ngoài, V.Putin luôn là tâm điểm chú ý quantrọng của họ Từng bước đi, từng hoạt động, từng sự kiện xảy ra xung quanhTổng thống đều được họ tập trung khai thác triệt để Ta có thể thấy điều này
trong cuốn “100 bài báo nước ngoài về Putin” do tác giả Trần Đức Lan dịch (NXB Thông tấn - 2002) Đây là cuốn sách tập hợp các bài báo của các phóng
viên nước ngoài viết về Tổng thống Putin sau một năm ông lên cầm quyền,
Trang 3khả năng từng bước ổn định tình hình kinh tế – xã hội ở nước Nga và xác lập
vị thế của nước Nga trên trường Quốc tế của ông
3 Phương pháp nghiên cứu
Đề tài được nghiên cứu trên cơ sở chủ nghĩa duy vật biện chứng Ngoài
ra, tác giả còn sử dụng các phương pháp khác như: phương pháp logic – lịch
sử, phương pháp so sánh, phương pháp liên hệ, phương pháp thống kê… đểnghiên cứu đề tài này
Mỗi sự kiện và từng vấn đề người viết đều cố gắng trình bày ngắn gọn,
cụ thể về hoạt động và tư tưởng chính của nhân vật, nhiều ý gần như được lặplại có hệ thống nhằm nêu lên những vấn đề mà nhà tư tưởng đó quan tâm
4 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
4.2 Nhiệm vụ nghiên cứu
- Nghiên cứu thân thế, sự nghiệp và những tư tưởng chính trị tiêu biểucủa V.Putin
- Nghiên cứu tác động của tư tưởng chính trị Putin đối với nước Nga
Trang 4B NỘI DUNGCHƯƠNG I CUỘC ĐỜI VÀ SỰ NGHIỆP CỦA VLADIMIR PUTIN
1.1 Thời kỳ trước khi làm tổng thống
Vladimir Putin tên đầy đủ là Vladimir Vladimirovich Putin, sinh ngày07/ 10/ 1952 tại Leningrat (Saint Petersburg trước 1914 và từ 1991 đến nay),
là một chính trị gia người Nga và là Tổng thống hiện tại của LB Nga từ cuộcbầu cử tổng thống vào ngày 26/ 03/ 2000 cho đến nay Ông đảm nhiệm chức
vụ này thể theo Hiến pháp từ ngày 31/ 12/ 1999 sau khi cố Tổng thống BorisYeltsin ( 1931 - 2007) từ chức
Saint Petersburg là cái nôi của các cuộc cách mạng Nga Cuộc khởinghĩa của những người “Đảng tháng 12” vào năm 1825, cuộc cách mạng Ngalần thứ nhất năm 1905-1907, cuộc CMDCTS tháng 2/1917, cuộc cách mạngtháng 10/1917 đều bùng nổ tại đây Trong cuộc chiến tranh vệ quốc vĩ đạiquân Đức đã từng vây hãm thành phố này tới 900 ngày vẫn không chiếmđược thành phố, điều đó đã chứng tỏ tinh thần yêu nước vĩ đại và ý chí quậtcường của nhân dân Liên Xô
Saint Petersburg cũng đồng thời là nơi dưỡng dục và bồi dưỡng danhnhân thế giới Năm 1895, tại nơi này Lenin đã tổ chức ra “Hiệp hội đấu tranhgiải phóng giai cấp công nhân”, là mầm mống đầu tiên của chính ĐảngMácxít Nga Tại đây, Lomonoxov, Mendeleev, Paplov đã từng có những côngtrình nghiên cứu khoa học được thế giới công nhận; tại đây Putskin, Gogon,Lecmontov đã để lại những áng thơ văn được truyền tụng rộng rãi; đây cũng
là nơi sinh ra các ngôi sao âm nhạc sáng chói Gerinka, Traicovski Nhưng chođến khi loài người sắp bước vào thiên niên kỉ mới và sắp bước sang một thế kỉmới, bỗng nhiên phát hiện ra nơi đây còn sinh ra một người phi thường có thể
Trang 5sẽ đưa nước Nga bước vào thời đại mới, người đó chính là VladimirVladimirovich Putin.
Vladimir Vladimirovich Putin sinh ra trong một gia đình công nhân ởLeningrat (Saint Petersburg bây giờ), người cha đã đặt cho ông cái tên này với
ý nghĩa “chi phối thế giới” Đó là cậu con một trong gia đình nên được cha
mẹ và mọi người trong họ rất yêu quý Nhưng cha của Putin thấy ngay rằngnếu quá chiều chuộng sẽ rất có hại cho con trai mình nên khi Putin có chúthiểu biết người cha đã bắt đầu bồi dưỡng và yêu cầu nghiêm khắc đối với cậucon trai mà cả nhà đặt rất nhiều hy vọng
Ông nội của Putin là một đầu bếp nổi tiếng có kỹ thuật nấu ăn rất cao,hơn nữa ông có sự từng trải khác thường Sau đại chiến thế giới lần thứ nhất,ông nhận lời mời tới làm việc tại thị trấn ở ngoại ô Gorki của Matxcova, nấunướng cho Vladimir Ilich Lenin và người nhà của ông sống ở đó Sau khiLenin từ trần, ông lại được điều đến biệt thự của Yosif Stalin làm việc ở đótrong một thời gian dài Sau khi nghỉ hưu, ông lại làm đầu bếp nhiều năm ởnhà điều dưỡng Ilinscov của thành uỷ Matxcova
Vladimir Spiridonovich Putin - cha của Putin là công nhân của một nhàmáy quốc doanh ( có thông tin nói rằng ông là thành viên của Uỷ ban an ninhquốc gia (tức KGB)), là một con người thành thật, thẳng thắn, chất phác màkiên định nên được mọi người kính nể Ông đã từng làm lính hải quân ChaPutin rất nghiêm khắc trong việc dạy con, đặc biệt chú ý rèn luyện cho con vềphẩm chất, ý chí và giáo dục lòng yêu nước Ông thường khuyên con phảitích cực vươn lên, phải biết dựa vào sức lực của bản thân mình để kiếm sống,
để tự vệ, để tìm cơ hội phát triển; giáo dục con phải cần cù học tập, có lýtưởng phục vụ Tổ quốc cố gắng trở thành người tài có ích cho nước nhà Sựdạy dỗ của cha đã đặt nền tảng vững chắc cho sự trưởng thành của Putin saunày
Trang 6Mẹ của Putin là một người phụ nữ đôn hậu Bà đã từng làm y tá cho mộtbệnh viện Sau khi đại chiến thế giới thứ hai kết thúc, bà về làm việc trongnhà máy của chồng.
Ngay từ bé V.Putin đã có biểu hiện thông minh và lanh lợi khác người,biết suy luận cùng với cặp mắt sâu đầy trí tuệ và dũng cảm Năm 1958, Putinlên 6 tuổi và bắt đầu cuộc đời học sinh của mình Trong trường, Putin là mộthọc sinh giỏi cả về học tập và đạo đức Nhưng cả thầy giáo và bạn bè đềunhanh chóng phát hiện thấy cậu học sinh có nhiều mặt tích cực và học giỏinày lại không thích bộc lộ và khoe mình, cũng ít nói chuyện với bạn bè, cóbiểu hiện hướng nội và cô độc, lúc nào cũng như có điều phải suy tư
Năm 1970, Putin 18 tuổi tốt nghiệp trung học và đạt thành tích xuất sắckhi thi vào ngành Luật Quốc tế, khoa Luật, đại học Leningrat Sở dĩ ông thivào trường này là bởi ở đây ông có thể sẽ có cơ hội gia nhập KGB – một tổchức chuyên trách các nghiệp vụ An ninh quốc gia là tình báo, phản gián, bảo
vệ, an ninh chính trị quốc nội và bảo vệ biên giới Vào trường đại học Putinrất ít tham gia các hoạt động ngoại khoa mà thường lên thư viên đọc sách Dovậy, học tập của Putin luôn xếp hàng đầu với thành tích điểm 5 (thang điểmcao nhất của giáo dục đào tạo Nga)
Trong thời gian đại học, ngoài việc thích đọc sách Putin còn rất thích hoạtđộng thể thao và tích cực tham gia các môn thi đấu không phải của truyềnthống Nga như kiểu vật Sambo và Judo Năm 1974, Putin đoạt chức quán quânthi đấu Judo do thành phố Leningrat tổ chức và đoạt danh hiệu kiện tưởng thểthao Thể thao đã giúp cho Putin có được cách ứng xử điềm đạm, bình tĩnh, tựtin và quyết đoán trên con đường sự nghiệp của mình Ông nói về điều này saukhi trở thành Tổng thống Nga: “Tôi chơi thể thao từ bé, tôi yêu thể thao Chúngtôi luôn được dạy rằng, cần có thái độ tôn trọng bất kì đối tác, địch thủ nào.Điều đó có nghĩa là luôn cần xuất phát từ nhận thức rằng, đối tác hay địch thủ
có điểm nào đó hơn bạn, có thể đánh bại bạn ở điểm nào đó Vì thế tôi không
có xu hướng cho rằng công việc đã được hoàn tất, hay như ở Nga thường nói,
Trang 7mọi việc đều ổn, tức là chiến dịch đã kết thúc Và tôi cũng không cho rằngmình có quyền cảm thấy mình là người chiến thắng”…
Putin tốt nghiệp Ban quốc tế, khoa Luật đại học Leningrat năm 1975 vàđược tuyển dụng vào KGB Từ đây, Putin đã bắt đầu cuộc đời tình báo củamình
Năm 1977, sau khi tôt nghiệp trường tình báo “Prakhovca” Putin đượcphong quân hàm trung uý lục quân và được phân về làm công tác điệp báo tạitrạm công tác Leningrat thuộc Tổng cục 1 KGB cho đến năm 1984 thì ôngđược phái sang CHDC Đức làm cố vấn quân sự “Xtaxi”- một cơ quan tìnhbáo Đông Đức đặt tại Dresden Nhiệm vụ của Putin là làm địch vận trongnhân viên tình báo Đông Đức, cài cắm “chân rết” KGB trong nội bộ, mở rộnghàng ngũ KGB Ở đây, Putin phụ trách một tổ tình báo có tám nhân viênKGB, tổ này đặt dưới sự chỉ huy của tướng Vladimir Xerokhup
Putin kết hôn vào năm 1983 với Ludmila Ludmila Alexandropna làngười Kaliningrat, nhỏ hơn Putin 7 tuổi và hai người đã quen nhau qua mộtngười bạn Cô là một nữ tiếp viên hàng không xinh đẹp Sau khi cưới, họ đã
có hai cô con gái là Masha (1985) và Katia (1986)
Tháng 4 – 1985, Liên Xô bắt đầu thực hiện công cuộc cải tổ đất nước doBan chấp hành trung ương ĐCS Liên Xô phát động Kết quả là nó khôngnhững không giúp khắc phục những khó khăn, những căn bệnh quái ác của xãhội mà cuối cùng lại đi vào chỗ hữu khuynh, để cho các kẻ thù giai cấp và tưtưởng lợi dụng, vượt ra ngoài tầm kiểm soát của những người cộng sản Kếtcục là chế độ xã hội chủ nghĩa đã bị thủ tiêu ở Liên Xô, bản thân LB Xô viếtvới vai trò một siêu cường thống nhất cũng biến mất và dẫn theo phản ứngdây chuyền là sự thay đổi cơ chế ở hàng loạt các nước Đông Âu vốn thuộc hệthống xã hội chủ nghĩa thế giới
Năm 1989, Putin làm trung tá KGB, cũng như bao người Liên Xô vàĐông Âu khác đã tận mắt nhìn thấy bức tường Berlin sụp đổ, hai nước Đứcthống nhất, khối hiệp ước Vacsava giải thể, KGB suy yếu Putin đã nhận thức
Trang 8sâu sắc rằng: “trong những ngày hoà bình nếu vẫn là quân nhân thì khó làmnên chuyện” và ông đã quyết định chuyển ngành.
Putin chính thức thôi chức vụ bên trong ngành ANQG ngày 20/ 8/ 1991khi KGB ủng hộ cuộc đảo chính sớm thất bại chống lại Tổng thống Xô viếtMikhail Gorbachev Đây cũng là thời điểm đánh dấu sự sụp đổ hoàn toàn hệthống XHCN của Liên Xô và Đông Âu Nước Nga “hậu Xô viết” ra đời dưới
sự lãnh đạo của Tổng thống Boris Yeltsin
Năm 1994, Putin trở thành phó thị trưởng thứ nhất thành phố SaintPetersburg, vị trí ông giữ cho tới khi được gọi tới Matxcova vào tháng 8 –
1996 để nhận nhiều chức vụ cao cấp bên trong bộ máy chính quyền của BorisYeltsin Ông là lãnh đạo dân sự của FSB (cơ quan kế tục KGB) từ tháng 7 –
1998 đến tháng 8 -1999 và giữ chức Cục trưởng Cục ANLB Nga từ tháng 3đến tháng 8 – 1999
Trong thập kỉ 90, Putin được nhận bằng phó tiến sĩ Kinh tế học tại Họcviện Mở ở Saint Petersburg Bài luận văn của ông mang chủ đề “Hoạch địnhchiến lược các nguồn tài nguyên vùng trong bối cảnh thành lập các mối quan
hệ thị trường”
Putin được Tổng thống Nga chỉ định làm phó Thủ tướng thứ nhất củachính phủ Nga (một chức vụ dành riêng cho ông) từ ngày 9 đến 16/ 8/ 1999.Ngày 16/ 8/ 1999, Putin trở thành vị Thủ tướng thứ năm của LB Nga trongkhoảng thời gian chưa đầy 18 tháng Khi được chỉ định, rất ít người tin rằngPutin- một nhân vật rõ ràng ít tiếng tăm, có thể giữ ghế lâu hơn so với nhữngngười tiền nhiệm Những đối thủ chính và có thể là người kế nhiệm Yeltsin đãtiến hành các chiến dịch vận động nhằm thay thế vị Tổng thống già yếu đã cónhững phản ứng mạnh mẽ nhằm ngăn cản Putin xuất hiện với tư cách một đốithủ tiềm năng Hình ảnh một nhân viên ngành an ninh tiếp cận và xử lý vấn đềkhủng hoảng Chechnya một cách cứng rắn của Putin đã nhanh chóng lôi cuốn
sự ủng hộ của dân chúng cho phép ông dần vượt xa các đối thủ Trong khichính thức không liên kết với đảng nào, Putin lại nhận được sự ủng hộ của
Trang 9phe Edinstvo (thống nhất) mới thành lập và hiện chiếm đa số trong cuộc bầu
cử Duma tháng 12 – 1999 Putin được tái chỉ định làm Thủ tướng Chính phủ
và dường như đang ở vị trí thuận lợi nhất cho cuộc bầu cử Tổng thống trongmùa hè năm sau đó Quá trình thăng tiến của ông tới chức vụ cao nhất nướcNga thậm chí còn nhanh chóng hơn: ngày 31/ 12/ 1999, Yeltsin bất ngờ từchức và theo Hiến pháp, Putin được chỉ định làm Tổng thống (tạm quyền) trởthành vị Tổng thống thứ hai của nhà nước LB Nga
Trong cuộc bầu cử Tổng thống ở Nga được tổ chức ngày 26/03/2000,Putin thắng cử ngay từ vòng đầu tiên và chính thức trở thành Tổng thống LBNga
1.2 Thời kỳ làm Tổng thống.
Trong những năm tháng đầu làm Tổng thống, V.Putin chưa phải là tổngthống thực quyền Những năm tháng ấy chính trường Nga rối như mớ bòngbong, kinh tế suy thoái nghiêm trọng, tài sản quốc gia bị đục khoét mụcruỗng, các băng đảng mafia nổi lên như nấm Nước Nga không có một trungtâm quyền lực tuyệt đối và dĩ nhiên, cuộc đấu tranh giành quyền lực vô cùngkhốc liệt V.Putin trở thành tổng thống trước muôn vàn thách thức mà tháchthức quan trọng nhất chính là lập lại trật tự xã hội Hàng loạt vấn đề nan giảinhư lương hưu, lương công nhân, lạm phát, sự hoành hành của tội phạm, nạntham nhũng hay khả năng thao túng chính quyền của các nhà tài phiệt và quantrọng hơn cả là chủ nghĩa ly khai với đầu tàu Chechnya đang chờ đợi conngười có vóc dáng nhỏ bé ấy
Cuộc khủng hoảng lớn nhất mà Putin phải đối mặt trên cương vị tổngthống trong nhiệm kỳ thứ nhất xảy ra tháng 8/ 2000, khi chiếc tàu ngầmnguyên tử Nga Kurst đắm ngoài khơi bán đảo Kola, làm thiệt mạng 118thuỷ thủ trên tàu Tuy Putin bị chỉ trích trên các phương tiện thông tin đạichúng Nga vì sự bất lực của mình trong những giai đoạn đầu cuộc khủnghoảng, nhưng nó không để lại những hậu quả lâu dài đối với hình ảnh ôngtrong lòng nhân dân
Trang 10Ngày 14/ 3/ 2004, Putin thắng cử nhiệm kỳ hai với 71% số phiếu bầu.Một lần nữa trên các kênh truyền hình lại thực hiện một chiến dịch tuyêntruyền một phía ủng hộ Putin, đa số họ đều là những kênh do nhà nước sở hữuhay kiểm soát.Tuy nhiên, chiến dịch tranh cử và việc kiểm phiếu đều đượccác phái đoàn của văn phòng vì các thể chế Dân chủ và Nhân quyền thuộc tổchức An ninh và Hợp tác Châu Âu tuyên bố là “tự do và công bằng”.
Ngày 13/ 9/ 2004, sau vụ khủng hoảng con tin trường học tại Beslan vànhững vụ tấn công hầu như đồng thời của những kẻ khủng bố Chechnya vàoMatxcova, Putin đã đưa ra sáng kiến nhằm thay thế cuộc bầu cử các thốngđốc vùng bằng một hệ thống theo đó họ sẽ được Tổng thống đề cử và đượcchấp nhận hay không bởi các cơ quan hành pháp Những người phản đối sángkiến này bao gồm cả Mikhail Gorbachev, Boris Yeltsin, và Collin Powell, chỉtrích coi đó là một nước xa rời dân chủ ở Nga và quay lại với bộ máy tậptrung trung ương thời kỳ Xô viết Cùng ngày hôm đó Putin đã công khai ủng
hộ kế hoạch của Uỷ ban Bầu cử Trung ương về việc bầu cử các đại biểuDuma dựa hoàn toàn trên sự giới thiệu từ các vùng, chấm dứt một nửa cáccuộc bầu cử đại biểu tại các đơn vị chỉ bầu một người
Ngày 25/ 4/ 2005, Putin đã gây ra một cuộc tranh luận, khi trong bài phátbiểu trước Quốc hội, được phát trên kênh truyền hình quốc gia đã coi sự sụp
đổ của LB Xô viết như là “thảm hoạ địa chính trị lớn nhất thế kỷ” Lời nóinày được phương Tây và một số nước xung quanh nhìn nhận với thái độ chỉtrích; sau này Putin đã nói rõ rằng ông không ca ngợi LB xô viết cũ mà chỉmuốn nhấn mạnh tới ảnh hưởng mạnh mẽ của sự sụp đổ này trên thế giới, đặcbiệt với kinh tế và đời sống người dân từ các nước cộng hoà thuộc Liên Xô cũ
và sự dịch chuyển cư dân một phần gây ra từ tình cảm chống Nga tại nhiềunước cộng hoà đó
7 năm trôi qua, dưới sự lãnh đạo của V.Putin nước Nga có diện mạohoàn toàn khác Có thể khẳng định rằng, V.Putin đã giữ được sự cân bằng cho
Trang 11một nước Nga hiện tại và mô hình cho một nước Nga phát triển ở tương laiphía trước, giữa một nước Nga truyền thống và một nước Nga hiện đại.
Mấy năm gần đây nền kinh tế Nga phát triển với chỉ số tăng trưởngkhoáng 7% Chưa bao giờ nước Nga có khoản dự trữ tài chính lớn như hiệnnay Putin đã xây dựng được “đế chế” đủ mạnh và quan trọng hơn, nó thực
sự là của ông trong hai nhiệm kỳ tổng thống Để đến bây giờ, nếu có giã từchính trường thị hệ thống lãnh đạo mới chắc chắn sẽ đi theo đường lối củaông V.Putin tăng cường khả năng kiểm tra và giám sát của nhà nước trướcnhững ngành kinh tế mũi nhọn Putin luôn ý thức được rằng, một nướcmạnh trước hết phải là một nước có nền kinh tế hùng mạnh Chính vì vậy,chiến lược chính trị đối ngoại của ông bao giờ cũng được xây trên nhữnghoạt động kinh tế đối ngoại
Trang 12CHƯƠNG II
TƯ TƯỞNG CHÍNH TRỊ TIÊU BIỂU CỦA PUTIN
2 1 Tư tưởng về cải cách kinh tế Nga của V.Putin
Chính trị thực chất là quan hệ về lợi ích trước hết và cơ bản là lợi íchkinh tế Giải quyết những quan hệ này trực tiếp quyết định tới động lực của
sự phát triển xã hội, phát triển kinh tế Hơn nữa, nó còn có quan hệ tới việcđịnh hướng cho sự phát triển, bởi giải quyết quan hệ này trên quan điểm lýtưởng nào và vì ai? Lên nắm quyền tổng thống vào ngày 26/ 3/ 2000, Putin
đã tiếp nhận một “đống đổ nát” của thời kỳ người tiền nhiệm để lại: Dân sốNga ngày một ít đi, kinh tế ảo và sự ỷ lại vào năng lượng, ông trùm ẩn thânngấm ngầm thao túng… Về mặt kinh tế, vấn đề lớn nhất mà Putin phải đốimặt sau khi lên nắm quyền là thiếu tiền vốn trong quốc khố, trước mắt Ngachỉ có dự trữ ngoại tệ và vàng gần 20 tỷ đô la Mỹ, và tổng các loại nợ đãgấp mười lần con số này Vì vậy, nếu không được các nước phát triển đầu
tư và viện trợ trong một thời gian ngắn, nền kinh tế Nga hoàn toàn khôngthể nào thoát khỏi khủng hoảng Đứng trước tình hình này, Putin đã đưa ranhững chính sách gì để giải quyết?
Putin cho rằng: “Nước Nga không thuộc vào hàng những nước có trình
độ kinh tế xã hội cao nhất trong thế giới đương đại, nước Nga đang đứngtrước một vấn đề kinh tế và xã hội vô cùng phức tạp Đó cũng chính là thế lựccủa nền kinh tế Nga trước mắt không tương xứng với địa vị quốc tế trước đâycủa nó Nói một cách hình tượng rằng, Nga là “một con gấu Bắc Cực đangngủ đông” Có thể thấy rằng, để trở thành một cường quốc kinh tế, nước Ngacần phải nỗ lực phấn đấu không biết mệt mỏi trong khoảng vài chục năm nữa
Trong diễn văn “Nước Nga trong buổi giao thời của thiên niên kỷ” Putin
đã đưa ra nhận thức được điểm này Đường lối tư tưởng về chính sách kinh tế
mà ông đề xuất trong đó làm cho người ta hiểu được phần nào ảnh hưởngchính sách ấy khi nhấn mạnh nhiều lần rằng cần phải hoàn thiện chế độ thu
Trang 13thuế, tiến hành cải cách ngân hàng và tăng cường đầu tư nước ngoài… và ôngcho rằng những chính sách này có thể đảm bảo cho cuộc cải cách kinh tế củanước Nga thành công Điều này chứng tỏ rằng, ông sẽ tiếp tục thực hiện quyếttâm cải cách mở cửa và phát triển kinh tế thị trường Nhưng ông còn kiên trìrằng một Nhà nước vẫn hy vọng thực hiện quản lý kiểu gia trưởng chứng tỏChính phủ đó có rất nhiều công việc thiết yếu can thiệp vào kinh tế Điều nàynói lên rằng, mô hình kinh tế của thời đại Putin sẽ là một mô hình kinh tế kếthợp giữa kinh tế thị trường với sự can thiệp của Nhà nước và các đặc điểmvốn có của Nga.
Thứ nhất, tăng cường sự can thiệp của Nhà nước đối với đời sốngkinh tế, đặc biệt là tăng cường điều phối và khống chế tầm vĩ mô đối với lĩnhvực tài chính và tiền tệ
Thứ hai, điều chỉnh phương thức của chính sách vĩ mô, biến trọngđiểm của chính sách từ ưu tiên ổn định tài chính chuyển thành ưu tiên pháttriển sản xuất
Thứ ba, khắc phục tính mù quáng và phiến diện trong chính sách kinh
tế đối ngoại, thông qua sự phát triển kinh tế dân tộc để đảm bảo ổn định kinhtế
Thứ tư, điều chỉnh cơ cấu kinh tế một cách sâu sắc, bảo đảm tăngtrưởng kinh tế ổn định “Cũng như các nước công nghiệp phát triển khác,trong kinh tế Nga vừa phải có vị trí của công ty tập đoàn tài chính côngnghiệp lại vừa phải có chỗ đứng cho các xí nghiệp vừa và nhỏ Bất kỳ mộthạn chế nào hoặc sự phát triển bột phát một hình thức kinh tế nào đó đều chỉgây trở ngại đối với việc chấn hưng kinh tế của Nga Chính sách của Chínhphủ cũng chỉ nhằm xây dựng một kết cấu Loại kết cấu này cần phải đảm bảoduy trì quan hệ tỷ lệ hợp lý giữa các hình thức kinh tế Về điểm này còn đangtồn tại một phương tiện rất quan trọng, chính là khả năng tự điều tiết một cáchhợp lý các hoạt động của các ngành Đây là vấn đề then chốt, bởi vì chính cácngành này quyết định trên một mức độ rất lớn cơ cấu của cả nền sản xuất và
Trang 14giá cả tiêu dùng Nói như vậy có nghĩa là nó vừa có thể gây ảnh hưởng đốivới lĩnh vực kinh tế và tiền tệ, lại vừa có thể ảnh hưởng tới sự thay đổi mứcthu nhập của dân cư”.
Bên cạnh những quan điểm trên, Putin còn nêu lên tầm quan trọng củakhoa học kỹ thuật đối với việc phát triển kinh tế Ông nói: “Nếu nền kinh tếcủa một quốc gia không thể chuyển động thì sẽ không thể có ngày hômnày, nếu không có nền khoa học kỹ thuật có sức mạnh cạnh tranh thì sẽkhông có hôm nay” Ai cũng hiểu rằng, nước nào sở hữu một nền khoa học
kỹ thuật tiên tiến, sớm nắm được công nghệ mới thì nước đó sẽ đi trướcthời đại, có nghĩa là phát triển hơn các nước khác một bước.Việc ứng dụngcác thành tựu khoa học kỹ thuật và công nghệ vào kinh tế là bước đi nhanhnhất để đưa nền kinh tế phát triển
2 2 Tư tưởng trong “Tư tưởng Nga” của V.Putin
Putin nhận thức tương đối tỉnh táo về cục diện nước Nga trước mắt
Trong “Nước Nga trong buổi giao thời của thiên niên kỷ” ông đã chỉ ra
rằng: Nước Nga “không phải là một nước đại biểu cho mức phát triển vềkinh tế và xã hội cao nhất của thế giới đương đại; “hiện đang phải đối mặtvới các vấn đề kinh tế và các vấn đề xã hội vô cùng phức tạp”; “đang ởtrong thời kỳ lịch sử khó khăn nhất trong vài năm trở lại đây Đây là lầnđầu tiên nước Nga phải đối mặt với mối nguy hiểm có thể trở thành mộtnước hạng hai hoặc hạng ba của thế giới Để tráng được điều này, nướcNga nhất thiết phải có sức mạnh vô cùng to lớn của trí tuệ, nhân lực và đạođức Hiện nay, tất cả đều được quyết định bởi chúng ta có nhận thức rõđược mức độ nguy hiểm này không, có thể gánh vác được những công việclâu dài mà vô cùng gian khổ hay không” Ông nhấn mạnh rằng: “Tronggiai đoạn trước mắt này, xét về góc độ đoàn kết xã hội Nga, đó là điềumang ý nghĩa đặc biệt nhất” Từ đó có thể thấy rằng, mục tiêu quan trọnghàng đầu trong chính sách đối nội của Putin chính là làm cho toàn thể xãhội Nga đoàn kết lại, cùng nhau phấn đấu để phục hưng Nga
Trang 15Trong con mắt của Putin, cơ sở để đoàn kết nước Nga chính là khởi
xướng cái gọi là “Tư tưởng Nga” trong toàn thể xã hội Mà tiền đề để làm
được việc này chính là nhận thức một cách chính xác những thành tựu vànhững sai lầm trong thời kỳ LB Nga cũng như của cuộc cải cách trong 8 nămcủa nước Nga
Sau khi Liên Xô giải thể đã nổ ra một cuộc tranh luận gay gắt kéo dài 8năm xoay quanh vấn đề những thành tựu; sai lầm và việc cải cách ra sao, sựthành bại của công việc cải cách nước Nga trong thời kỳ Liên Xô, cho đến tậnbây giờ vẫn chưa có được nhận thức thống nhất, dẫn tới cục diện chính trị rốiren, đời sống chính trị, kinh tế chệch quỹ đạo Đứng trước tình hình trên,Putin đã đưa ra kết luận cho chính bản thân về hai vấn đề này Ông cho rằng,phủ nhận những thành tựu rõ ràng của thời kỳ đó (thời kỳ Liên Xô là sai lầm).Nhưng không nhận thức được cái giá quá lớn mà xã hội và nhân dân phải trảgiá trong cuộc thử nghiệm xã hội này thì sai lầm càng lớn hơn
Về công cuộc cải cách trong 8 năm qua của nước Nga, Putin cho rằng:
“Tất cả những năm gần đây, chúng ta cố tiến lên một cách bừa bãi, không cóđược sự nhận thức rõ ràng về mục tiêu mang tính toàn quốc” “Sự rối rentrong chính trị và kinh tế xã hội, những thay đổi liên tục và cuộc cải cách cấptiến đã làm cho nước Nga sức cùng lực kiệt” Đồng thời, Putin cho rằng, đểthay đổi tình trạng này, tuyệt đối không gây đột biến theo kiểu cách mạngđược, mà phải lấy tất cả những gì tốt đẹp nhất trong cải cách thị trường và cảicách dân chủ những năm gần đây làm chỗ dựa để áp dụng biện pháp tiến dầntừng bước và thận trọng Điều này nói lên rằng, Putin phản đối việc phủ địnhtoàn bộ những thành tựu và sai lầm trong thời kỳ Liên Xô trước đây, ông cũngphản đối việc phủ định toàn bộ những thành tựu và sai lầm của nước Ngatrong 8 năm cải cách để hướng sự chú ý của toàn xã hội vào việc đánh giákhách quan hai thời kỳ này, từ đó rút ra bài học kinh nghiệm nhằm xây dựngđất nước thuận lợi hơn
Trang 16Putin cho rằng, “Tư tưởng mới của Nga là một thể hợp thành, nó là sựkết hợp một cách hữu cơ giữa giá trị phổ biến của toàn thể loài người với giátrị truyền thống đã được thử thách qua thời gian của nước Nga” Cái gọi là
“tư tưởng Nga” mà Putin khởi xướng bao gồm những vấn đề chủ yếu sau đây:
Thứ nhất là chủ nghĩa yêu nước
Đây là một thứ tình cảm đáng tự hào đối với Tổ quốc, lịch sử và thànhtựu của mình, đây cũng là ý nguyện muốn cống hiến sự cố gắng của mình đểlàm Tổ quốc mình càng tươi đẹp, giàu mạnh và hạnh phúc hơn Thứ tình cảmnày làm thoát khỏi sự kiêu ngạo dân tộc và dã tâm đế quốc, điều này chẳng có
gì là không đạo đức và thủ cựu cả
Đó cũng là nguồn cội của sức mạnh và sự anh dũng ngoan cường củanhân dân Chúng ta có thể mất đi nhân dân – những người sáng tạo nên nhữngthành tựu vĩ đại nhưng không thể để mất đi tinh thần của chủ nghĩa yêu nước
vì khi đó là chúng ta đã mất đi lòng tự hào và tôn nghiêm của dân tộc
Thứ hai là ý thức cường quốc.
Nước Nga trước kia cũng như trong tương lai vẫn là một quốc gia vĩ đại.Tính không thể chia cắt về địa lý, chính trị, kinh tế và văn hoá quyết định điềunày Trong suốt tiến trình lịch sử nước Nga, nó vẫn quyết định trào lưu tưtưởng của nước Nga và chính sách của đất nước Hiện nay, nó vẫn là mộtnhân tố mang tính chế ước Nhưng ngày nay, trào lưu tư tưởng này cần phảităng những nội dung mới hơn
Trong thế giới hiện đại nếu nói thực lực của một nước lớn được biểuhiện trong lĩnh vực quân sự, thì cũng có nghĩa là nó biểu hiện ở chỗ nước đó
có thể trở thành người đi đầu trong việc nghiên cứu và vận dụng kỹ thuật tiêntiến, có thể đảm bảo cho cuộc sống nhân dân ở mức cao, đủ khả năng chắcchắn bảo vệ được lợi ích quốc gia của mình” – Nước Nga trước kia là mộtnước hùng mạnh, đã từng đánh bại những quốc gia với những nhân vật lừng lẫymột thời như Napoleon, Hittle … và cũng đã từng thâu tóm một nửa thế giới