ĐẶT VẤN ĐỀ Hiện nay có nhiều định nghĩa về sức khoẻ, một trong các định nghĩa được nhiều người công nhận là định nghĩa của Tổ chức Y tế Thế giới: "Sức khoẻ không chỉ là trạng thái không bệnh hay không tật mà còn là trạng thái hoàn toàn thoải mái về mặt cơ thể, tâm thần và xã hội" []. Hiện tại trên thế giới có khoảng 400 triệu người bị loạn thần và bệnh loạn não. Số lượng bệnh nhân này sẽ tăng nhanh trong vài thập niên tới, đặc biệt là ở các nước đang phát triển. Theo Tổ Chức Y tế Thế Giới tỷ lệ mắc bệnh tâm thần phân biệt trên thế giới là 0,48 - 0,68% dân số, ở Việt Nam theo thống kê của nhiều tác giả tỷ lệ này là 0,3 - 1% dân số [5]. Có một tỷ lệ khá cao bệnh nhân tâm thần phân liệt không còn khả năng hoà nhập với xã hội từ 45 đến 60%. Động kinh chiếm tỷ lệ 0,7% dân số [1]. Bệnh tâm thần có nhiều thể bệnh, theo bảng phân loại của Tổ chức Y tế giới thế lần thứ 10 (ICD-10) có 300 thể bệnh khác nhau [22] chiếm tỷ lệ lớn trong cộng đồng dân cư. Bệnh tâm thần phân liệt là một trong những bệnh tâm thần mạn tính nặng, tiến triển mạn tính và gây ra những tổn thất to lớn cho cá nhân, gia đình, cộng đồng và người bệnh. Từ những tình hình mắc bệnh tâm thần như trên, Tổ chức Y tế Thế giới còn nhận mạnh sự cần thiết phải phân cấp chăm sóc sức khoẻ tâm thần và hoà nhập nó với chăm sóc sức khoẻ ban đầu tại cộng đồng. Với những nhiệm vụ do cán bộ y tế nói chung thực hiện chứ không phải nhất thiết là các chuyên gia về sức khoẻ tâm thần đảm nhiệm. Ngày 10 tháng 10 năm 1998, ngày sức khoẻ tâm thần thế giới lần thứ 7 Thủ tướng Chính phủ đã ký quyết định thành lập chương trình quốc gia bảo vệ sức khoẻ tâm thần dựa vào cộng đồng. Với những vấn đề được nêu như vậy chúng tôi đã tiến hành nghiên cứu đánh giá qua đề tài: "Đánh giá tình hình và một số yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống của bệnh nhân tâm thần phân liệt và động kinh tại xã Hương Long, thành phố Huế", với mục tiêu: 1. Xác định tỷ lệ mắc bệnh tâm thần phân liệt và động kinh 2. Đánh giá các yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống của bệnh nhân.
Trang 1ĐẶT VẤN ĐỀ
Hiện nay có nhiều định nghĩa về sức khoẻ, một trong các định nghĩađược nhiều người công nhận là định nghĩa của Tổ chức Y tế Thế giới: "Sứckhoẻ không chỉ là trạng thái không bệnh hay không tật mà còn là trạng tháihoàn toàn thoải mái về mặt cơ thể, tâm thần và xã hội" []
Hiện tại trên thế giới có khoảng 400 triệu người bị loạn thần và bệnhloạn não Số lượng bệnh nhân này sẽ tăng nhanh trong vài thập niên tới, đặcbiệt là ở các nước đang phát triển Theo Tổ Chức Y tế Thế Giới tỷ lệ mắcbệnh tâm thần phân biệt trên thế giới là 0,48 - 0,68% dân số, ở Việt Nam theothống kê của nhiều tác giả tỷ lệ này là 0,3 - 1% dân số [5] Có một tỷ lệ khácao bệnh nhân tâm thần phân liệt không còn khả năng hoà nhập với xã hội từ
45 đến 60% Động kinh chiếm tỷ lệ 0,7% dân số [1] Bệnh tâm thần có nhiềuthể bệnh, theo bảng phân loại của Tổ chức Y tế giới thế lần thứ 10 (ICD-10)
có 300 thể bệnh khác nhau [22] chiếm tỷ lệ lớn trong cộng đồng dân cư Bệnhtâm thần phân liệt là một trong những bệnh tâm thần mạn tính nặng, tiến triểnmạn tính và gây ra những tổn thất to lớn cho cá nhân, gia đình, cộng đồng vàngười bệnh
Từ những tình hình mắc bệnh tâm thần như trên, Tổ chức Y tế Thế giớicòn nhận mạnh sự cần thiết phải phân cấp chăm sóc sức khoẻ tâm thần và hoànhập nó với chăm sóc sức khoẻ ban đầu tại cộng đồng Với những nhiệm vụ
do cán bộ y tế nói chung thực hiện chứ không phải nhất thiết là các chuyêngia về sức khoẻ tâm thần đảm nhiệm
Ngày 10 tháng 10 năm 1998, ngày sức khoẻ tâm thần thế giới lần thứ 7Thủ tướng Chính phủ đã ký quyết định thành lập chương trình quốc gia bảo
vệ sức khoẻ tâm thần dựa vào cộng đồng
Trang 2Với những vấn đề được nêu như vậy chúng tôi đã tiến hành nghiên cứu
đánh giá qua đề tài: "Đánh giá tình hình và một số yếu tố ảnh hưởng đến
chất lượng cuộc sống của bệnh nhân tâm thần phân liệt và động kinh tại
xã Hương Long, thành phố Huế", với mục tiêu:
1 Xác định tỷ lệ mắc bệnh tâm thần phân liệt và động kinh
2 Đánh giá các yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống của bệnh nhân.
Trang 3Sự tương tác mà kết quả có thể thành công (khoẻ mạnh) và có thể là thất bại(bệnh, chết) Dịch tễ học có nhiệm vụ khảo sát, trình bày các hiện tượng đó.
Để đáp ứng với sự phát triển của dịch tễ học, người ta đã đưa ra rất nhiều địnhnghĩa về dịch tễ học Mãi đến năm 1984 M.j'enicek đã đưa ra định nghĩa
"Dịch tễ học là khoa học lý luận, một phương pháp quan trọng trong y học vàcác khoa học khác về sức khoẻ dùng để mô tả các hiện tượng sức khoẻ, giảithích các nguyên nhân quy định các hiện tượng sức khoẻ đó và nghiên cứutìm các biện pháp hữu hiệu nhất"
1.1.2 Dịch tễ học tâm thần
Dịch tễ học tâm thần là một nghiên cứu số lượng của sự phân bố vànguyên nhân của các rối loạn tâm thần trong cộng đồng dân cư Dịch tễ họctâm thần bắt đầu chứng tỏ giá trị của nó cho các nhà lâm sàng, nhà nghiên cứu
và các nhà hoạch định chiến lược Các phát triển gần đây cung cấp các hiểubiết mới về tiến trình và sự phối hợp của các rối loạn tâm thần đo lường sựsuy giảm chức năng mà các rối loạn tâm thần gây ra, thiết lập một cơ sở cho
Trang 4việc hoạch định chiến lược về sức khoẻ tâm thần Các tiến bộ trong cácphương pháp dịch tễ học với các nghiên cứu của lâm sàng tới một triết lý mới.
Các dữ liệu dịch tễ học có vai trò quan trọng trong việc đề ra các chiếnlược về sức khoẻ tâm thần, cũng như đề ra các can thiệp sức khoẻ cộng đồng
và cách đánh giá nó
Phân tích mới đây của Tổ chức Y tế Thế giới cho thấy tỷ lệ mắc bệnhtâm thần trong thanh niên là 10% Ở Việt Nam, theo điều tra các khu vựctrong nước những năm gần đây tỷ lệ mắc các rối loạn tâm thần là 15 - 20%dân số [3] Các rối loạn thâm thần này tác động rất lớn đến từng cá thể, giađình và cộng đồng
1.1.3 Chất lượng cuộc sống
Đã có rất nhiều định nghĩa khác nhau về vấn đề này, nhưng chưa cómột định nghĩa nào đáp ứng đầy đủ về lĩnh vực dạng này Borgel đã đưa ra[3] lĩnh vực để đánh giá chất lượng cuộc sống của bệnh nhân
- Thể lực: Sức khoẻ thể lực, tự hoạt động, có năng lực
Trang 5được đồng ý Mãi đến năm 1911, nhà tâm thần học Thuỵ Sĩ E.Beuler dự trên
cơ sở phân tích mất trí sớm về bệnh học tâm thần đã đi đến kết luận rằng: Rốiloạn chủ yếu nhất là sự phân liệt về tâm thần Ông đã đề xuất một tên gọi mới
là "Tâm thần phân liệt" (schizophrenia) Đến năm 1913 Kurt Schneider đãnêu một loạt các triệu chứng hàng đầu đặc trưng cho bệnh tâm thần phân liệt
và đưa ra các tiêu chuẩn chính để chẩn đoán tâm thần phân liệt Từ đó đếnnay có nhiều công trình nghiên cứu về bệnh này và có nhiều cách phân loạibệnh khác nhau Ngày nay người ta cho rằng bệnh tâm thần phân liệt là mộtbệnh tâm thần nặng có xu hướng tiến triển mạn tính bởi tính chất dễ tái phát
và ngày càng nặng thêm Căn nguyên của bệnh chưa rõ ràng, các triệu chứngcủa bệnh rất đa dạng Hiện nay có 2 cách phân loại được dùng phổ biến làBảng phân loại Quốc Tế lần thứ 10 (ICD - 10) và bảng phân loại tâm thần Mỹlần thứ 4 (DSM-IV)
1.2.2 Dịch tễ học của tâm thần phân liệt
Đã có rất nhiều nghiên cứu về dịch tễ học tại nhiều nước trên thế giớicũng như nhiều nơi trên Việt Nam tại các thời điểm khác nhau Trong khinghiên cứu chúng ta phải phân biệt cho được hai tỷ lệ: Tỷ lệ mắc bệnh vàothời điểm nghiên cứu và tỷ lệ mắc bệnh trong thời điểm nghiên cứu Người tanhận thấy rằng tỷ lệ mắc bệnh tâm thần phân liệt giao động đáng kể giữa cáckhu vực các lục địa trên thế giới Ngay trong một quốc gia thì tỷ lệ mắc bệnhnày cũng giao động giữa các vùng dân cư thành thị, nông thôn và miền núi[15] Tuy nhiên vấn đề này còn tuỳ thuộc vào tiêu chuẩn chẩn đoán vàphương pháp tiến hành điều tra dịch tễ học Trong ngành tâm thần học ViệtNam, lần đầu điều tra người ta dùng tiêu chuẩn của Bleuler để chẩn đoán tâmthần phân liệt thì phát hiện có tỷ lệ 0,15 - 1,23% Sau đó tiến hành điều tra lần
2 dựa vào triệu chứng âm tính của bệnh lúc này tỷ lệ là 0,3% - 0,37% Vừaqua dựa vào tiêu chuẩn của ICD-10, người ta nhận thấy tỷ lệ này rất cao 0,52
- 0,72% [16] Tuy nhiên tỷ lệ mắc bệnh chung của thế giới cũng như ở nước
Trang 6ta thường giao động 0,5% - 1% dân số Bệnh thường bắt đầu ở tuổi 15 - 35(50% trước 25 tuổi) Trước 10 tuổi sau và 40 tuổi thì hiếm Tỷ lệ mắc bệnhgiữa nam và nữ là 1/1 [10] Có khoảng 1/3 bệnh nhân có yếu tố di truyền [17].
1.2.3.4 Phục hồi chức năng tâm lý dựa vào cộng đồng
Nếu bệnh nhân được điều trị đầy đủ các phương pháp này thì khả năngphục hồi rất cao và có thể trở lại cuộc sống bình thường như trước lúc mắc bệnhvới một tỷ lệ nhất định
1.2.4 Những phiền toán do bệnh tâm thần phân liệt gây ra
1.2.4.1 Cho chính bản thân bệnh nhân
Người bệnh bị tổn thương nặng nề về tư duy, cảm xúc và hành vi Khảnăng lao động bị mất đặc biệt ở những người mắc bệnh mạn tính, họ có xuhướng thoát ly xã hội, tránh tiếp xúc với người khác, thu hẹp cuộc sống bêntrong của mình [15] Bệnh nhân không chịu dùng thuốc theo hướng dẫn củathầy thuốc, do đó vấn đề điều trị gặp nhiều khó khăn bệnh nhân bỏ nhà đi
Trang 7lang thang không tự chăm sóc bản thân mình được, có lúc không chịu ăn uống
và có hành vi tự huỷ hoại cơ thể
1.3 ĐỘNG KINH
1.3.1 Lịch sử
Bệnh này được Hippocrate mô tả lần đầu tiên vào khoảng 400 nămtrước công nguyên Hippocarate đã bỏ tính chất thần bí của bệnh này và chorằng đây là một bệnh của não có thể nghiên cứu, giải thích và điều trị được
Từ đó đến nay không biết bao nhiêu công trình nghiên cứu về bệnh này vàngày nay người ta đã hiểu biết tương đối đầy đủ về bệnh động kinh TheoWHO: "Động kinh là bệnh mãn tính, có nhiều nguyên nhân khác nhau, đặctrưng là sự lặp đi lặp lại của các cơn do sự phóng điện quá mức của các tế bàothần kinh não bộ Dù cho các triệu chứng lâm sàng và cận lâm sàng kết hợp
có thể khác nhau [10] Vấn đề chẩn đoán động kinh chủ yếu dựa vào lâm sàngchứng kiến cơ
Bên cạnh đó nhờ sự phát triển của khoa học, nay có nhiều phương tiện
hỗ trợ chẩn đoán để chẩn đoán ra nguyên nhân gây bệnh
1.3.2 Dịch tễ học động kinh
Tỷ lệ mắc chung là 0,5% dân số [1] nhưng theo S.D Shorvon (1984) tỷ
lệ mắc bệnh động kinh chiếm 1% dân số khắp mọi nơi [4] Trong nghiên cứu
Trang 8của Ngô Ngọc Tản tại xã Vạn Phúc, Thị xã Hà Đông chỉ phát hiện 0,39% dân
số bị động kinh và của Nguyễn Văn Bình tại Hà Tây là 0,46% [3] 2003 Tầnsuất là 20 - 70 trường hợp mới mắc mỗi năm cho 100.000 dân Nguy cơ trởthành bệnh động kinh rất cao đối với trẻ em và giảm nhanh theo tuổi: 50% cáccơn xuất hiện ở các lứa tuổi 10 và 75% trước tuổi 20 Yếu tố di truyền thấy 10 -25% các trường hợp động kinh toàn bộ nguyên phát Nguy cơ xuất hiện độngkinh trước 20 tuổi được nhân khoảng 3 lần trong các gia đình có 1 trường hợpđộng kinh toàn bộ nguyên phát Tỷ lệ chung động kinh nguyên phát là 0,5%nếu một trong bố mẹ có loại động kinh này thì thế hệ con cháu bị động kinhvào khoảng 2,5% - 6% nếu cả hai bố mẹ đều bị động kinh thì tỷ lệ con cháy bịđộng kinh khoảng là 25% [11]
1.3.3 Các phương pháp điều trị động kinh [1], [2], [13]
1.3.3.1 Hoá liệu pháp
Dùng các thuốc chống động kinh như: Phenolbarbital, Carbamazepin,Acidvalproic, Dépalline
1.3.3.2 Phẫu thuật được chỉ định
+ Động kinh triệu chứng do khối phát triển nội sọ
+ Động kinh muộn sau chấn thương sọ não: có người 1 - 2 cơn/thángtrở lên, do dị vật, xương vụn ở não, võ não
+ Động kinh cục bộ không có tổn thương lan rộng
+ Di dạng mạch ở nông, u não
1.3.3.3 Phục hồi chức năng tâm lý xã hội dựa vào cộng đồng
Nội dung cơ bản của phục hồi chức năng cho bệnh nhân động kinh, baogồm nhiều mặt: Phát hiện và chẩn đoán sớm bệnh động kinh, hướng dẫn chonhân viên y tế và người nhà của bệnh nhân biết cách xử lý, giúp đỡ, chăm sóc
và theo dõi khi bệnh nhân lên cơn động kinh
Trang 91.3.4 Những phiền toái do bệnh động kinh gây ra
1.3.4.1 Cho chính bản thân bệnh nhân
Người ta phân biệt các phiền toái do nguyên nhân động kinh gây ra vàcác phiền toái do chính động kinh gây ra, ở đây chúng tôi chỉ đề cập đến cácphiền toái do chính động kinh gây ra Do bệnh nhân bị lên cơn động kinh do đó
họ hạn chế rất nhiều trong sinh hoạt: không có điều kiện lái xe, không đượctrèo cao, không bơi lội, không tham gia được các môn thể thao như bóng đá,chạy xa không phải hoàn toàn người mắc bệnh động kinh đều dẫn đến sa súttrí tuệ, nhưng nhìn chung thì tỷ lệ giảm sút về trí tuệ của những bệnh nhânđộng kinh cao hơn rất nhiều so với người bình thường Theo Lenoox tỷ lệ mấttrí do động kinh chiếm tỷ lệ 5-10% Khi nghiên cứu 10% trường hợp động kinhtrẻ em tại bệnh viện tâm thần thành phố Hồ Chí Minh thì người ta nhận thấy tỷ
lệ chậm phát triển tâm thần chung là 36,3% Trong đó 12,8% ở mức độ rõ rệt
và 23,5% ở mức độ nhẹ Người bệnh động kinh thường hay bi quan, có mặccảm, tự ti, cảm xúc thường không ổn định hay có các cơn xung động bấtthường [22] Tỷ lệ tự sát ở bệnh nhân động kinh cũng cao hơn nhiều so với cácbệnh khác Người bị động kinh lâu ngày nhân cách sẽ bị biến đổi với các nétđặc trưng: tính bất ổn, bùng nổ và lầy nhầy trong tư duy [1] Các rối loạn vềtâm thần trong bệnh động kinh cũng đa dạng, phức tạp, không kém gì các biểuhiện của rối loạn tâm thần khác, nhiều khi nặng nề, đưa người bệnh vào tìnhtrạng tàn phế và tâm thần, không tự phục vụ cho bản thân do vậy mà bệnhnhân động kinh là gánh nặng cho gia đình và xã hội
1.3.4.2 Cho gia đình
Khi mà trong gia đình có người mắc bệnh động kinh thì tâm lý ngườithân trong gia đình của bệnh nhân động kinh không được ổn định Cuộc sốnggia đình bị xáo trộn, nhiều trường hợp động kinh nặng thì không tự chăm sócbản thân được mà cần phải có người thân luôn ở nhà để chăm sóc Khi lớn lênbệnh nhân có các rối loạn hành vi ảnh hưởng đến nếp sống sinh hoạt của gia
Trang 10đình đôi lúc ảnh hưởng đến sức khỏe và tính mạng của các thành viên tronggia đình.
Trang 11Chương 2
ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
2.1 ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU
Gồm 10150 người dân ở xã Hương Long được khám và điều trị sứckhoẻ trong đợt điều tra sức khoẻ của nhóm sinh viên chúng tôi
2.1.1 Đặc điểm xã Hương Long
Hương Long là một xã vùng ven của thành phố Huế, nằm ở phía tâythành phố, có diện tích rộng 7km2, phía tây giáp với Phường Kim Long, thànhphố Huế, phía Nam là sông Hương, phía Bắc giáp với xã Hương Chữ, huyệnHương Hồ, phía Đông giáp xã An Hương huyện Hương Hồ Dân số trong xã
có 10150 người, trong đó nam 4896 người chiếm 48,2%, nữ 5254 ngườichiếm 51,8% Toàn xã có 4 thôn đó là An Ninh Thượng, An Ninh Hạ, TrúcLâm, Xuân Hoà, người dân nơi đây đa số theo tín ngưỡng Phật giáo Tại đâyngười dân sống chủ yến bằng nghề nông 80 - 85% ngoài ra có số ít là buônbán nhỏ và cán bộ công nhân viên chức Thu nhập bình quân của người dântrong toàn xã là 550.000đ/người/tháng Trong xã có một trường trung học cơ
sở, một trường tiểu học, một trường mầm non Trạm y tế có cơ sở vật chấttương đối đầy đủ khang trang, địa điểm thuận lợi cho mọi người dân đến trạmkhám và chữa bệnh, đội ngũ cán bộ trạm nhiệt tình, năng lực, trạm có 4 biênchế trong đó có 01 bác sỹ, 01 y sĩ, 1 NHS trung học, 1 điều dưỡng, lực lượng
y tế hoạt động tốt, đáp ứng tốt nhu cầu chăm sóc sức khoẻ cho nhân dân trongtoàn xã Bên cạnh đó có một lực lượng cộng tác viên y tế hoạt động nhiệt tình
Hệ thống mạng lưới y tế cơ sở hoạt động tốt, có nhiều chương trình chăm sócsức khoẻ được triển khai và thực hiện tại trạm đặc biệt là chương trình tâmthần, động kinh cũng được triển khai tại xã Trạm Y tế được nhà nước côngnhận là trạm chuẩn quốc gia
Trang 12Quá trình đánh giá tình hình bệnh tâm thần và động kinh tại xã HươngLong, thành phố Huế được thực hiện bởi nhóm sinh viên làm đề tài cùng vớitrạm y tế, tất cả nhân dân trong toàn xã đều được kiểm tra Chúng tôi xác địnhđược 28 đối tượng tâm thần và 12 đối tượng động kinh.
2.1.2 Tiêu chuẩn chẩn đoán
2.1.2.1 Tiêu chuẩn chẩn đoán tâm thần phân liệt
- Các đối tượng chẩn đoán tâm thần phân liệt phải thoả mãn các tiêuchuẩn chẩn đoán theo bảng phân loại bệnh quốc tế lần thứ 10 (ICD-10)
- Tiêu chuẩn lâm sàng
a Tư duy vang thành tiếng, tư duy bị áp đặt và tư duy bị phát thanh
b Các hoang tưởng bị kiểm ra, bị chi phối, tri giác hoang tưởng
c Các ảo thành bình phẩm thường xuyên về hành vi của bệnh nhânhoặc các ảo thanh khác xuất phát từ bộ phận nào đó của cơ thể
d Các loại hoang tưởng dai dẳng khác không thích hợp về mặt văn hoá
và hoàn toàn không thể có được như tính đồng nhất về tôn giáo hay chính trịhoặc những khả năng và quyền lực siêu nhân
e Ảo giác dai dẳng bất cứ loại nào, có đi kèm theo hoang tưởng thoángqua hay chưa hoàn chỉnh xuất hiện hàng ngày trong nhiều tuần hay nhiềutháng
f Tư duy gián đoạn hay thêm từ khi nói, đưa đến tư duy không liênquan hay lời nói không thích hợp ngôn ngữ bịa đặt
g Tác phong tăng trưởng lực như kích động, giữ nguyên dáng, hay uốnsáp, phủ định, không nói hay sững sờ
h Các triệu chứng âm tính như vô cảm rõ rệt, ngôn ngữ nghèo nàn, cácđáp ứng cảm xúc cùn mòn hay không thích hợp thường đưa đến cách ly xãhội hay giảm sút hiệu suất lao động xã hội Phải rõ ràng là các triệu chứngtrên không do trầm cảm hay thuốc an thần kinh gây ra
Trang 13i Biến đổi thường xuyên và có ý nghĩa về chất lượng toàn diện của tậptính cá nhân biểu hiện như mất hứng thú, thiếu mục đích, lười nhác, thái độ
mê mải suy nghĩ về bản thân và cách li xã hội
Nguyên tắc chỉ đạo chẩn đoán theo ICD-10
- Phải có ít nhất một triệu chứng rõ rệt thuộc vào một trong các nhómliệt kê từ a đến d hoặc ít nhất hai triệu chứng trong nhóm liệt kê từ e đến h
- Tiêu chuẩn thời gian: các triệu chứng trên tồn tại ít nhất 01 tháng
- Tiêu chuẩn loại trừ: không chẩn đoán tâm thần phân liệt nếu có cáctriệu chứng sau đây xuất hiện cùng với các triệu chứng trên:
+ Các triệu chứng hưng cảm hay trầm cảm
+ Trạng thái nhiễm độc ma tuý
+ Bệnh động kinh hay bệnh về não
2.1.2.2 Tiêu chuẩn chẩn đoán động kinh năm 1998 [13]
Các bệnh nhân động kinh được chuẩn đoán dựa vào lâm sàng là chủyếu [13]
+ Cơn xuất hiện đột ngột
+ Trong một thời gian ngắn
+ Định hình: cơn lập lại giống nhau
+ Xu hướng chu kỳ
+ Biểu hiện lâm sàng phù hợp với một loại cơn nhất định
+ Có thể triệu chứng nhiều khả năng là cơn động kinh:
- Cơn xuất hiện trong giấc ngủ
- Cơn có rối loạn ý thức
- Thưởng tích do cơn
- Mệt mỏi, đau mình, đau cơ
Trang 142.2 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
bị các rối loạn tâm thần, và các biểu hiện nghi ngờ bệnh động kinh Trên cơ
sở các phiếu này, chúng tôi cùng Bác sĩ trạm trưởng đến từng nhà có đốitượng nghi ngờ bị bệnh đến kiểm tra và đánh giá Chỉ các trường hợp nàochẩn đoán xác định là tâm thần phân liệt và động kinh
Chúng tôi tiến hành ghi vào phiếu điều tra nghiên cứu theo phươngpháp cắt ngang, tất cả đối tượng nghiên cứu được khám cùng một thời điểmvào tháng 12 - 2008
2.2.2 Đánh giá các yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống của bệnh nhân tâm thần và động kinh
- Qua bảng điều tra chất lượng cuộc sống của bệnh nhân tâm thần phânliệt chúng tôi đánh giá lại
- Tình hình điều trị ngoại trú của bệnh nhân
+ Các yếu tố ảnh hưởng đến việc nhập viện lại
+ Các yếu tố ảnh hưởng đến việc gây rối loạn trật tự xã hội
+ Các yếu tố ảnh hưởng đến việc tự vệ sinh
+ Yếu tố di truyền ảnh hưởng đến khả năng làm việc
- Bảng điều tra chất lượng sống của bệnh nhân động kinh chúng tôiđánh giá lại
+ Mối liên quan đến tuổi phát bệnh và chất lượng cuộc sống của bệnhnhân động kinh
Trang 15+ Mối liên quan giữa tuổi phát bệnh và khả năng giao tiếp của bệnhnhân động kinh.
+ Mối liên quan giữa tuổi phát bệnh và khả năng làm việc của bệnhnhân động kinh
+ Mối liên quan giữa kết quả khống chế cơn và khả năng giao tiếp củabệnh nhân động kinh
2.3 PHƯƠNG PHÁP XỬ LÝ SỐ LIỆU
- Kết quả thu được sẽ được trình bày dưới dạng các bảng và biểu đồ
- Các số liệu được tính và tỷ lệ
So sánh hai tỷ lệ với mẫu NST khi bình phương (2)
Công thức kiểm định (2) theo bảng tiếp liền cho mẫu theo công thứctính nhanh
) )(
xT T dc ad
Đánh giá kết quả: Giá trị 2 được quy ra tử số khác biệt p
P > 0,05: sự khác biệt không có ý nghĩa thống kê
P < 0,05: sự khác biệt có ý nghĩa thống kê ở mức 95%
Việc phân tích sốliệu được xử lý trên máy vi tính và phần mềm thống
kê vi tính EPI NFO 6.04 và EXCEL
Trang 16Chương 3
KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
3.1 TÌNH HÌNH BỆNH NHÂN TÂM THẦN PHÂN LIỆT
3.1.1 Tỷ lệ bệnh nhân tâm thần phân liệt
Bảng 3.1 Tỷ lệ bệnh nhân tâm thần phân liệt theo giới tính
3.1.2 Yếu tố di truyền ở bệnh nhân tâm thần phân liệt
Bảng 3.2 Yếu tố di truyền theo giới
- Có 39,29% bệnh nhân tâm thần phân liệt có yếu tố di truyền
Số bệnh nhân nữ có yếu tố di truyền nhiều hơn nam (57,14% 33,33%)
-3.1.3 Tuổi phát bệnh của bệnh nhân tâm thần phân liệt
Bảng 3.3 Mối liên quan giữa tuổi phát bệnh và giới tính
Trang 17Tỷ lệ phât bệnh lứa tuổi 0 19 tuổi ở nữ cao hơn nam (14,29% 9,25%).
-3.1.4 Câc yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống của bệnh nhđn tđm thần phđn liệt
Bảng 3.4 Tình hình điều trị ngoại trú của bệnh nhđn
Tình hình điệu trị ngoại trú Đều Không đều
- 32,14 bệnh nhđn phải nhập viện lại trong năm qua
- Trong nhóm bệnh nhđn có yếu tố di truyền có 36,36% phải nhập việnlại
63.64
57.14
36.36 42.86
67.86
32.14
0 10
Yế u tố Tỷ lệ
%
Trang 18- Số bệnh nhân điều trị ngoại trú không đều có 42,86% phải nhập việntrong năm qua.
3.1.4.3 Các yếu tố ảnh hưởng đến việc gây rối trật tự xã hội
Bảng 3.6 Các yếu tố ảnh hưởng đến việc gây rối trật tự xã hội
- Có 39,29% bệnh nhân gây rối trật tự xã hội
- Trong đó nhóm bệnh nhân điều trị ngoại trú không đều có đến 42,86%bệnh nhân gây rối
3.1.4.4 Các yếu tố ảnh hưởng đến việc tự vệ sinh
Bảng 3.7 Các yếu tố ảnh hưởng đến việc tự vệ sinh
- Có 17,86 bệnh nhân không có khả năng tự chăm sóc vệ sinh
- Bệnh nhân điều trị ngoại trú không đều có 28,57% bệnh nhân mất khảnăng tự chăm sóc vệ sinh
Trang 193.1.4.5 Yếu tố di truyền ảnh hưởng đến khả năng lăm việc
Bảng 3.8 Yếu tố di truyền ảnh hưởng đến khả năng lăm việc
Lăm việcYếu tố di truyền
45.46 35.29 39.29
Tỷ lệ
%
Yế u tố di truyề n
Trang 20- Tỷ lệ động kinh hiện đang mắc là (0,12%)
- Tỷ lệ mắc bệnh động kinh ở nữ lớn hơn nam (0,13% - 0,10%)
3.2.2 Trình độ văn hóa của bệnh nhân động kinh
Bảng 3.10 Trình độ văn hóa của bệnh nhân động kinh
Trang 213.2.3 Lứa tuổi phát bệnh động kinh
Bảng 3.11 Tuổi phát bệnh động kinh theo giới
- Đa số bệnh nhân bị phát bệnh ở lứa tuổi nhỏ 0 - 9 tuổi: 66,67%
- Bệnh nhân nữ ở lứa tuổi phát bệnh 0 - 9 ở nữ tuổi cao hơn nam71,42% -60%
Tuổi phát bệnh trên 29 tuổi cao hơn tuổi phát bệnh 10 19 tuổi và 20
-29 tuổi (16,67% - 8,33%, 8,33%)
3.2.4 Mối liên quan giữa tuổi phát bệnh và việc khống chế cơn động kinh
Bảng 3.12 Mối liên quan giữa tuổi phát bệnh và việc khống chế cơn động kinh Cơn động kinh
- Số bệnh nhân được khống chế cơn động kinh chiếm tỷ lệ 41,67%, tỷ
lệ bệnh nhân còn 1-2 cơn/tháng rất cao 58,33%
- Tuổi phát bệnh nhỏ thì tỷ lệ không khống chế được cơn càng cao (tỷ
lệ bệnh nhân ở độ tuổi 0 - 9 tuổi chiếm 71,42%)
- Tuổi phát bệnh từ 20 - 29 tuổi và > 29 tuổi khống chế cơn tốt 20%
3.2.5 Các yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống bệnh nhân động kinh
3.2.5.1 Mối liên quan giữa tuổi phát bệnh và chất lượng cuộc sống của bệnh nhân động kinh
