Bài giảng tiếp cận tình huống trong quản lý giáo dục năm 2016

Tính cụ thể, thực tế, chứa đựng những mâu thuẫn bức xúc xuṍt hiện trong một phạm vi thời gian và không gian khó biết trước đòi hỏi phải ứng phó xử lý vi kịp thời.ÄSự xuṍt hiện cả tình huống thường chứa đựng yếu tố ngẫu nhiên, bột phát, nhưng cũng có tính quy luật phát triển của tự nhiên, xã hội nói chung.ÄTính đa dạng phức tạp: thể hiện ở nhiều khía cạnh khác nhau.ÄTính pha trộn của các tình huống, đặc biệt là tình huống quản lý.Tính lan toả.

TIẾP CẬN TÌNH HUỐNG TRONG

QUẢN LÝ GIÁO DỤC

T×nh huèng ?

Đặc điểm tình huống trong quản lý

 Tính cụ thể, thực tế, chứa đựng những mâu thuẫn bức xúc

xu ṍ t hiện trong một phạm vi thời gian và không gian khó biết tr ớc đòi hỏi phải ứng phó xử lý vi kịp thời.

Sự xu ṍ t hiện cả tình huống th ờng chứa đựng yếu tố ngẫu nhiên, bột phát, nh ng cũng có tính quy luật phát triển của tự nhiên, xã hội nói chung.

Tính đa dạng phức tạp: thể hiện ở nhiều khía cạnh khác

nhau.

Tính pha trộn của các tình huống, đặc biệt là tình huống

quản lý.

Tính lan toả.

Phân loại

các tình huống trong quản lý

 Dựa theo mức độ và tính chất mâu thuẫn của tình huống có các loại:

 Phân loại theo các chức năng quản lý:

- Tình huống trong công tác kế hoạch

- Tình huống trong công tác các tổ chức  

- Tình huống trong chỉ đạo hoạt động quản lý.

- Tình huống trong kiểm tra - đánh giá.

 Phân loại theo nội dung quản lý.

Theo cách này việc phân loại có thể dựa trên những nội dung quản lý đã đ ợc Nhà n ớc quy định trong các văn bản pháp quy

 Trong công tác huấn luyện, đào tạo ng ời ta còn phân loại

tình huống theo các loại:

• Tình huống đóng và tình huống mở.

• Tình huống có thật và tình huống giả định.

Ph ơng pháp

ứng xử tình huống trong quản lý

1 Ph ơng pháp ứng xử tình huống là gì?

 Là tổng hợp những biện pháp, cách thức đối nhân xử thế mà ng ời quản lý dùng để ứng phó, xử lý với các tình huống nảy sinh trong quá trình điều khiển các hoạt động

và quản lý trở lại trạng thái ổn định, tiếp tục phát triển h ớng tới thực hiện mục tiêu mong muốn.

Xö thÕ nguyªn lai phi dÞ dÞ

Nhi kim xö thÕ c¸nh nan nan

Xö thÕ x a nay kh«ng ph¶i dÔ

Mµ nay xö thÕ khã kh¨n h¬n

Hå ChÝ Minh

kinh nghiÖm xö lý t×nh huèng trong

Qu¶n Lý

 Bí quyết lục tri (6 điều cần biết):

 Tri kỉ - biết mình.

 Tri bỉ - biết ng ời.

Biết đ ợc ng ời là thiên tài

Kẻ hách dịch lấy lý mà thuyết phục

Việc đời mà ứng xử nh vậy chẳng có gì khó

Khoảng Thức

 Tri chỉ – biết giới hạn, điểm dừng cần thiết. biết giới hạn, điểm dừng cần thiết.

 Tri túc – biết đến đâu là đủ.

Ng ời tri túc không vì lợi mà lụy thân

Ng ời tri túc không bao giờ nhục

Lóo tử

Tri túc th ờng túc, chung thân bất nhục

Tri chỉ th ờng chỉ, chung thân bất xỉ.

Biết thế nào là đủ, cả đời chẳng nhục

Biết dừng lại đúng lúc cả đời không hổ thẹn

(Cổ nhân)

 Tri thời – biết giới hạn, điểm dừng cần thiết. biết thời thế, hoàn cảnh.

Hồ chí Minh:

Thác lộ song xa đà một dụng Phùng thời nhất tốt khả thành công

Lạc n ớc hai xe đành bỏ phí Gặp thời một tốt cũng thành công.

 Tri ứng – biết cách ứng xử.

Cõu chuyện về anh

thợ cắt túc

Th«ng ®iÖp vÒ qu¶n lý c«ng viÖc:

Hãy n¾m c¸i cÇn n¾m BiÕt bu«ng c¸i cÇn bu«ng Chí n¨m c¸i cÇn bu«ng Chí bu«ng c¸i cÇn n¾m Trong n¾m cã bu«ng

Trong bu«ng cã n¾m H·y n¾m bu«ng hîp lý

Thông điệp về quản lý công việc:

Hãy cứng với ng ời cần cứng Hãy mềm với ng ời cần mềm Chớ cứng với ng ời cần mềm Chớ mềm với ng ời cần cứng Trong cứng phải để cã khoảng mềm Trong mềm phảI để cã khoảng cứng Hãy cứng- mềm đúng lúc

Hãy c ơng nhu đúng ng ời

Háy tấn công nơi cần tấn công

Biết phòng thủ nơI cần phòng thủ

Chớ tấn công khi cần phòng thủ ( ổn định)Chớ phòng thủ khi cần tấn công ( phát triển)Trong tấn công phải nghĩ đến phòng thủ

Trong phòng thủ phải nghĩ đến tấn công

Hãy công thủ đúng lúc đúng chỗ– thủ đúng lúc đúng chỗ

Háy thủ công đúng quyền (hoàn cảnh)“quyền” (hoàn cảnh) ” (hoàn cảnh)

Thông điệp về quản lý môI tr ờng:

b) Tạo ra sự cân bằng động, sự t ơng đồng trong nhiều mối quan hệ t ơng

khắc ẩn chứa trong tình huống:

 Giữa lý và tình, giữa cái chung và cái riêng, giữa cái phổ biến và cái

cá biệt, giữa tr ớc và sau, giữa trên và d ới, giữa ngoài và trong, ng ời quản lý ứng xử để tạo ra một sự cân bằng động để cho trên thuận d ới hoà, trong ấm ngoài êm, chung riêng vẹn toàn.

Ng ời đời có hai cáI lầm to lớn:

Một là, bất chấp đến lý Hai là, chỉ chấp nhận có lý mà không hiểu đ ợc tình.

Pascan- Pháp

Trăm cáI lý không bằng một tí cáI tình Thấu tình đạt lý

Ngạn ngữ Việt nam

c) Dĩ bất biến, ứng vạn biến.

 Bí quyết này đòi hỏi ng ời quản lý phải lấy cái bất

biến, cái nguyên tắc để ứng phó với các sự kiện, vụ việc, tình huống xảy ra muôn hình vạn trạng Do đó, phải xem xét, đắn đo, cân nhắc nhiều ph ơng án khác nhau và tìm ra những giải pháp tối u trong hoàn cảnh, điều kiện cụ thể của mình.

d) Phép đối cực trong ứng xử:

 Cách xử thế này có từ ngàn x a cha ông ta vẫn th ờng sử

dụng theo quan điểm “đức trị” “lấy cái đại nghĩa thắng hung tàn, lấy chí nhân thay c ờng bạo” (Nguyễn Tr i), lấy ãi), lấy

“cái thiện thắng cái ác”, lấy “cái cao th ợng thắng cái thấp hèn”, lấy “cái nhu” thắng “cái c ơng”.

e) Thuật t ơng phản:

 Trong ứng xử tình huống, nhiều khi cũng phải “t ơng kế, tựu

kế” lấy “độc trị độc” để thay đổi tình thế, biến bị động thành chủ động để ứng xử tr ớc những tình huống gay cấn, với những đối t ợng tỏ ra “cao thủ”, khác ng ời

f) Nghệ thuật chuyển h ớng:

 Trong một số tình huống, ng ời quản lý không nhất thiết phải

giải quyết chính bản thân mâu thuẫn đó mà tìm cách giải toả mâu thuẫn bằng cách tạo ra điều kiện, cơ hội để lấp hố ngăn cách làm cho họ “đến với nhau”, hoặc đến với tổ chức để dần dần chuyển từ đối đầu sang hội nhập, chuyển từ xung đột sang cộng tác

 Bằng cách đó, việc giải quyết tình huống mâu thuẫn, xung đột

trong tập thể sẽ trở nên nhẹ nhàng và có hiệu quả bền vững hơn.

1 Trong quản lý đừng đổi bạn thành thù mà đổi thù thành bạn.

( Pitago)

2 Ng ời quản lý biết biến đối thủ thành đối tác,

đối tác thành đồng minh, đồng minh thành đồng chí,

đồng chí thành tri âm

( TQ)

g) Sử dụng nhân vật trung gian:

 Có những tr ờng hợp, những tình huống xảy ra trong

quan hệ giữa con ng ời với con ng ời trong tổ chức đòi hỏi

ng ời quản lý phải xử lí Nh ng ng ời quản lý, do có nhiều nguyên nhân khá tế nhị, bản thân mình trực tiếp ứng xử

có thể kém hiệu quả

g) Sử dụng nhân vật trung gian:

 Trong tr ờng hợp đó, ng ời quản lý cần sử dụng thêm

nhân vật trung gian mà nhân vật đó tỏ ra có những u thế

đặc biệt, có những mối quan hệ tác động qua lại có sức thuyết phục đặc biệt đối với các đối t ợng tạo ra tình huống Biện pháp này sẽ tạo ra những lực l ợng tác động song song rất có hiệu quả, tạo thêm sức mạnh và uy tín cho ng ời quản lý.

h) Biện pháp bùng nổ:

 Có những tình huống xảy ra mang sắc thái đối xử cá

biệt trong tập thể ở đây đối t ợng tạo ra tình huống đ ãi), lấy

trở nên chai sạn, trơ lì tr ớc mọi tác động thông th ờng

áp dụng trong quản lý.

 Trong tr ờng hợp này ng ời quản lý cần tỏ ra táo bạo tìm

ra những thủ pháp “đột phá” vào nội tâm của đối t ợng

ở những nguồn mạch sức mạnh của tình cảm, của lòng tự trọng, danh dự, của l ơng tâm để làm thức tỉnh, bùng nổ những sức mạnh tiềm ẩn sâu kín bên trong con ng ời.

h) Biện pháp bùng nổ:

 Sự bùng nổ đó sẽ tạo ra nội lực phá vỡ cái vỏ bề ngoài

chai sạn, trơ lì thâm căn cố để t ởng chừng nh bất khả kháng.

 Cũng có khi chỉ là một sự khêu gợi, một sự đụng chạm

nho nhỏ nh ng lại đánh đúng vào những điểm sáng của tâm hồn, của một dấu hiệu động cơ tích cực cùng tạo

ra một sự “bùng nổ” tích cực, tự giải thoát đ ợc mâu thuẫn cho chính mình, tạo ra một kết quả bất ngờ, bền vững.

f) Thuật sử dụng ngôn ngữ ứng xử.

 Ngôn ngữ là một ph ơng tiện cực kỳ sắc bến trong giao

tiếp, ứng xử Nó vừa là tiếng nói của trí tuệ, vừa là tiếng nói của trái tim Nó còn thể hiện độc đáo dáng vẻ thần sắc của con ng ời Nó là ph ơng tiện đặc sắc trong mối quan hệ giao l u liên nhân cách Trong quản lý, ngoài sự giao tiếp thông th ờng nó còn là một ph ơng tiện để chuyển tài thông tin, ra các quyết định, mệnh lệnh, để đối nhân xử thế, Nh ng ngôn ngữ cũng là một dao hai l ỡi Tác dụng của nó, chính hay tà, tốt hay xấu, tích cực hay tiêu cực phụ thuộc vào ng ời sử dụng nó.

f) Thuật sử dụng ngôn ngữ ứng xử.

 Nếu biết cách nói năng lịch thiệp, tế nhị, chân tình,

đúng mực, biết “Lựa lời mà nó cho vừa lòng nhau” lời nói sẽ có hiệu lực siêu việt, nhiều khi còn mạnh hơn sức mạnh của vật chất.

 Mặt khác cũng cần phải biết im lặng, biết nghe ng ời

khác nói.

 Nụ c ời, cách nhìn, điệu bộ cử chỉ, nét hài h ớc của ng

ời quản lý cũng chính là một dạng ngôn ngữ đặc biệt trong giao tiếp, ứng xử.

“Tiếng c ời là một sức mạnh tích cực nhất, xây dựng nhất để xoa dịu tình trạng căng thẳng trong quản lý Cho nên bạn h y là ng ời biết điều khiển tiếng c ời”.ãi), lấy

Mark MC Cormack

h) Biết khen và biết chê:

Ng ời chê ta mà chê ta phải là thầy ta

Ng ời khen ta mà khen phảI là bạn ta

Ng ời nịnh ta là kẻ hại ta

Tuân Tử

 Khen chê chính là một loại nghệ thuật để đánh giá, xác

định nhân cách của con ng ời Nó tác động đúng vào bản chất của con ng ời là muốn đ ợc khẳng định mình giữa mọi

ng ời trong tổ chức Họ tìm thấy mình trong sự đánh giá của ng ời khác, của tập thể Trong đó, sự đánh giá của ng

ời quản lý có tầm quan trọng đặc biệt, có tính đại diện cao nhất.

h) Biết khen và biết chê:

 Nó có tác dụng động viên, khuyến khích các nhân tố tích

cực, dù là nhỏ nhất hay lớn, đồng thời khẳng định giá trị của cái u việt, nổi bật Mặc khác nó tạo cơ hội cho mọi ng

ời, cho mọi tổ chức nhận biết mặt hạn chế để khắc phục

Điều cần nhớ trong cách khen, chê là:

- Phát huy u điểm để khắc phục khuyết điểm

- Chỉ nên chê trách, trừng phạt khi ng ời ta hiểu rõ lỗi

lầm, khuyết điểm của mình

- Khen cái u việt, tiêu biểu, nh ng cũng đặc biệt khuyến

khích, khen ngợi cái mới tiến bộ, có triển vọng

- Khách quan, công bằng công khai đúng mực trong

đánh giá, khen ngợi

Phờ bỡnh nhõn viờn

n) Cần quyết đoán và thận trọng, táo bạo:

• Để v ợt qua vỏ ốc của sự do dự và đánh mất thời cơ.

• Tuỳ theo đối t ợng ứng xử, đôi khi cũng phải lùi để tiến, hoà

để thắng Nên nhớ rằng cái đ ợc, cái mất luôn luôn đi liền nhau Để mất “cái tiểu dị” mà đ ợc “cái đại sự” nh thế là thành công, là thắng lợi rồi.

m) ThuËt øng xö t×nh huèng thµnh c«ng cßn thÓ hiÖn ë:

 ứng xử theo nhucầu: Làm thoả mãn nhu cầu sinh học, xã hội, nhận

thức/phát triển Nhu cầu Là nguyên nhân dẫn đến tình huống Abraham Maslow, nhà tâm lý học Mỹ (1908-1970) chia nhu cầu thành 3 nhóm với 7 cấp bậc :

Nhu cầu sinh lý Nhu cầu an toàn

Nhu cầu về các quan hệ và tình cảm

Nhu cầu tự trọng

Nhu cầu hiểu biết Nhu cầu thẩm mĩ

Nhu cầu

Nhu cầu thiếu hụt

Nhu cầu phát triển

Mét sè tÝnh huèng

Em xin kính chào tất cả mọi người:

Em là sinh viên Khoa Quản lý giáo dục, chúng em đang được học học phần Tình huống và cách ứng sử tình huống trong quản lý giáo dục Vì mới chỉ

được học trên lý thuyết nên nhiều tình huống chúng em giải quyết ko được thuyết phục lắm, em lên mạng tìm thì chủ yếu là tình huống "sư phạm" chứ ko phải là tình huống "quản lý" mà em cần tìm Hôm nay em co vài tình huống này lên mong mọi ng chia sẻ bằng kinh nghiệm thực tế để em được học hỏi thêm:

TH1: "Ở trường bạn, đa số giáo viên là biết mình, biết người Song có một vài giáo viên về mặt chuyên môn thì yếu nhưng ở bất kì cuộc họp nào cũng phát biểu dài dòng, không đúng mục đích Do đó mọi người rất khó chịu nhưng chỉ biết im lặng Nếu bạn là Hiệu trưởng ở trường đó thì bạn sẽ giải quyết thế

nào?"

Mét sè tÝnh huèng

TH2: "Trường bạn có một sân tập vừa đủ cho HS làm sân

tập bóng mini Nhưng hàng ngày vào buổi chiều, chưa hết giờ học đã có một số thanh niên tụ tập, chơi bóng,

hò hét, làm ảnh hưởng đến không khí nhà trường Thậm chí còn buông lời tục tĩu, thô bỉ, chọc ghẹo các cô giáo trẻ Bác Bảo vệ đã nhiều lần ngăn cản nhưng không

được mà còn tỏ thái độ khiếm nhã, đe dọa bác ấy Nếu

là HT trường đó bạn xử lý tình huống này thế nào?"

Hay ai có TH QLGD nào(người giải quyết ở vị trí quản lí), có thể giúp em đc không ạ

Em rất mong quý thầy cô và các bạn chia sẻ, để mọi

người cũng thảo luận, và em được học hỏi thêm, phục

vụ cho học tập Mong hồi âm của mọi người sớm nhất!

Em xin chân thành cảm ơn ạ!

3 Các b ớc tiến hành ứng xử tình huống.

 Tiếp cận tình huống:

- Tìm hiểu đối t ợng có quan hệ đến tình huống.

- Khai thác các duyên cớ trực tiếp, các nguyên nhân sâu xa tiềm

ẩn trong tình huống.

- Phân tích sơ bộ đặc điểm tình hình của tình huống

 Phân tích, tổng hợp tìm ra nguyên nhân cốt lõi:

- Loại bỏ các nguyên nhân thứ yếu, những duyên cớ bên ngoài

che lấp bản chất sự việc.

- Tìm ra nguyên nhân sâu xa, chủ yếu làm cơ sở cho việc tìm biện

 1.



Xin chân thành cảm ơn

các đồng chí.

Kính chúc các Đ/C thành đạt!