Xác lập cơ sở khoa học phục vụ quy hoạch bảo vệ môi trường huyện phú lộc, tỉnh thừa thiên huế

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC TỰ NHIÊN NGUYỄN HUY ANH XÁC LẬP CƠ SỞ KHOA HỌC PHỤC VỤ QUY HOẠCH BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG HUYỆN PHÚ LỘC, TỈNH THỪA THIÊN HUẾ LUẬN ÁN TIẾN SĨ Đ

i

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC TỰ NHIÊN

NGUYỄN HUY ANH

XÁC LẬP CƠ SỞ KHOA HỌC

PHỤC VỤ QUY HOẠCH BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG

HUYỆN PHÚ LỘC, TỈNH THỪA THIÊN HUẾ

LUẬN ÁN TIẾN SĨ ĐỊA LÝ

HÀ NỘI, 2015

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC TỰ NHIÊN

NGUYỄN HUY ANH

XÁC LẬP CƠ SỞ KHOA HỌC PHỤC VỤ QUY HOẠCH BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG HUYỆN PHÚ LỘC, TỈNH THỪA THIÊN HUẾ

LUẬN ÁN TIẾN SĨ ĐỊA LÝ

Chuyên ngành: Quản lý Tài nguyên và Môi trường

Mã số: 62 85 01 01

Người hướng dẫn khoa học:

1 PGS.TS Lê Văn Thăng

2 PGS.TS Vũ Văn Phái

HÀ NỘI, 2015

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi

Các số liệu, kết quả được nêu trong luận án là trung thực và chưa từng được ai công bố trong bất kỳ công trình nào khác

Tác giả

Nguyễn Huy Anh

iii

LỜI CẢM ƠN

Luận án này được hoàn thành tại Khoa Địa lý, trường Đại học Khoa học

Tự nhiên, Đại học Quốc gia Hà Nội với sự giúp đỡ rất tận tình của tập thể thầy hướng dẫn PGS.TS Lê Văn Thăng, PGS.TS Vũ Văn Phái Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến các Thầy đã cho tôi cơ hội mở mang kiến thức và nâng cao trình độ chuyên môn qua luận án tiễn sĩ này Trân trọng cảm ơn Ban Chủ nhiệm và các Thầy, Cô giáo, cán bộ ở Khoa Địa lý, trường Đại học khoa học Tự nhiên, Đại học Quốc gia Hà Nội, Lãnh đạo và cán bộ Viện Tài nguyên và Môi trường - Đại học Huế, các Nhà khoa học, bạn bè, đồng nghiệp và đặc biệt là gia đình đã luôn góp ý, giúp đỡ và động viên tác giả trong suốt thời gian thực hiện luận án này Xin chân thành cảm ơn!

Tác giả

Nguyễn Huy Anh

MỤC LỤC

Trang

Trang phụ bìa

Lời cam đoan

Lời cảm ơn

Mục lục……… ……….……… i

Danh mục chữ viết tắt vii

Danh mục bảng, biểu viii

Danh mục hình x

MỞ ĐẦU Error! Bookmark not defined

1 Tính cấp thiết của đề tài Error! Bookmark not defined

2 Mục tiêu nghiên cứu Error! Bookmark not defined

3 Nội dung nghiên cứu Error! Bookmark not defined

4 Giới hạn nghiên cứu Error! Bookmark not defined

5 Những điểm mới của đề tài Error! Bookmark not defined

6 Luận điểm bảo vệ Error! Bookmark not defined

7 Cơ sở tài liệu Error! Bookmark not defined

8 Ý nghĩa khoa học và thực tiễn Error! Bookmark not defined

9 Cấu trúc luận án Error! Bookmark not defined Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUY HOẠCH BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG Error!

Bookmark not defined.

1.1 Tổng quan tình hình nghiên cứu quy hoạch bảo vệ môi trườngError! Bookmark not

defined.

1.1.1 Trên thế giới Error! Bookmark not defined 1.1.2 Trong nước Error! Bookmark not defined 1.1.3 Tại vùng kinh tế trọng điểm miền Trung Error! Bookmark not defined

1.1.4 Công trình nghiên cứu liên quan đến nội dung luận án về địa bàn huyện Phú Lộc

Error! Bookmark not defined

1.2 Cơ sở khoa học lập quy hoạch bảo vệ môi trườngError! Bookmark not defined

1.2.1 Các yếu tố tự nhiên, kinh tế xã hội và môi trường trong QHBVMTError! Bookmark not defined

1.2.2 Dự báo diễn biến môi trường môi trường Error! Bookmark not defined 1.2.3 Phân vùng môi trường Error! Bookmark not defined 1.2.4 Các bước xây dựng quy hoạch bảo vệ môi trường ở cấp huyệnError! Bookmark not defined.

v

1.3 Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu Error! Bookmark not defined

1.3.1 Quan điểm và tiếp cận nghiên cứu Error! Bookmark not defined 1.3.2 Phương pháp nghiên cứu Error! Bookmark not defined

Chương 2 ĐIỀU KIỆN TỰ NHIÊN, KINH TẾ - XÃ HỘI VÀ MÔI TRƯỜNGError!

Bookmark not defined.

2.1 Vị trí địa lý Error! Bookmark not defined 2.2 Điều kiện tự nhiên và tài nguyên thiên nhiên Error! Bookmark not defined

2.2.1 Điều kiện tự nhiên Error! Bookmark not defined 2.2.2 Một số tai biến thiên nhiên Error! Bookmark not defined 2.2.3 Ảnh hưởng của biến đổi khí hậu và nước biển dâng Error! Bookmark not defined

2.3 Đặc điểm kinh tế - xã hội Error! Bookmark not defined

2.3.1 Dân số, lao động Error! Bookmark not defined 2.3.2 Cơ sở hạ tầng Error! Bookmark not defined 2.3.3 Thực trạng phát triển các ngành kinh tế Error! Bookmark not defined 2.3.4 Phát triển đô thị và các điểm dân cư tập trung Error! Bookmark not defined 2.3.5 Phát triển các tiểu vùng lãnh thổ Error! Bookmark not defined

2.4 Tình hình khai thác và sử dụng các nguồn tài nguyênError! Bookmark not defined.

2.4.1 Tình hình khai thác sử dụng tài nguyên đất Error! Bookmark not defined 2.4.2 Tài nguyên nước Error! Bookmark not defined 2.4.3 Tài nguyên rừng Error! Bookmark not defined 2.4.4 Tài nguyên biển và đầm phá Error! Bookmark not defined 2.4.5 Tài nguyên khoáng sản Error! Bookmark not defined 2.4.6 Tài nguyên du lịch Error! Bookmark not defined 2.4.7 Tài nguyên nhân văn Error! Bookmark not defined

2.5 Hiện trạng môi trường Error! Bookmark not defined

2.5.1 Các nguồn thải chính Error! Bookmark not defined 2.5.2 Hiện trạng môi trường không khí Error! Bookmark not defined 2.5.3 Hiện trạng môi trường đất Error! Bookmark not defined 2.5.4 Hiện trạng môi trường nước Error! Bookmark not defined 2.5.5 Thực trạng thu gom chất thải rắn Error! Bookmark not defined 2.5.6 Các nhân tố gây biến đổi môi trường ở huyện Phú LộcError! Bookmark not defined.

2.6 Phân vùng môi trường huyện Phú Lộc Error! Bookmark not defined

2.6.1 Hệ thống phân vùng môi trường huyện Phú Lộc Error! Bookmark not defined 2.6.2 Ký hiệu, tên gọi trong phân vùng môi trường huyện Phú LộcError! Bookmark not defined.

2.6.3 Kết quả phân vùng môi trường huyện Phú Lộc Error! Bookmark not defined

Chương 3 ĐỊNH HƯỚNG QUY HOẠCH BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG TỔNG THỂ

HUYỆN PHÚ LỘC, TỈNH THỪA THIÊN HUẾ ĐẾN NĂM 2020Error! Bookmark

not defined.

3.1 Quan điểm, mục tiêu quy hoạch bảo vệ môi trường huyện Phú Lộc Error!

Bookmark not defined.

3.1.1.Quan điểm quy hoạch Error! Bookmark not defined 3.1.2 Mục tiêu quy hoạch Error! Bookmark not defined

3.2 Phân tích tổng quát các quy hoạch liên quan Error! Bookmark not defined

3.2.1 Các quy hoạch của cơ quan Trung ương liên quan đến huyện Phú Lộc Error! Bookmark not defined.

3.2.2 Các quy hoạch của tỉnh Thừa Thiên Huế liên quan đến huyện Phú Lộc Error! Bookmark not defined.

3.2.3 Quy hoạch tổng thể phát triển kinh tế- xã hội huyện Phú Lộc đến năm 2020 Error! Bookmark not defined.

3.3 Diễn biến và các vấn đề môi trường trọng tâm Error! Bookmark not defined

3.3.1 Phân tích xu hướng biến đổi môi trường huyện Phú Lộc đến năm 2020 Error! Bookmark not defined.

3.3.2 Dự báo xu hướng biến đổi môi trường huyện Phú Lộc đến năm 2020 Error! Bookmark not defined.

3.3.3 Phân tích một số tai biến thiên nhiên chính trên địa bàn huyện Phú Lộc Error! Bookmark not defined.

3.3.4 Xác định những vấn đề môi trường trọng tâm Error! Bookmark not defined

3.4 Định hướng không gian quy hoạch bảo vệ môi trườngError! Bookmark not

defined.

3.4.1 Không gian bảo vệ, bảo tồn Error! Bookmark not defined 3.4.2 Không gian phát triển thân thiện với môi trường Error! Bookmark not defined 3.4.3 Không gian tăng cường các biện pháp quản lý môi trườngError! Bookmark not defined.

3.4.4 Không gian cải tạo và phục hồi môi trường Error! Bookmark not defined

vii

3.5 Các giải pháp thực hiện Error! Bookmark not defined

3.5.1 Giải pháp về thể chế chính sách Error! Bookmark not defined 3.5.2 Giải pháp về tổ chức Error! Bookmark not defined 3.5.3 Giải pháp về giáo dục, đào tạo, nâng cao nhận thức bảo vệ môi trường Error! Bookmark not defined.

3.5.4 Giải pháp về ứng dụng khoa học công nghệ Error! Bookmark not defined 3.5.5 Xã hội hoá công tác bảo vệ môi trường Error! Bookmark not defined 3.5.6 Giải pháp quy hoạch Error! Bookmark not defined 3.5.7 Giải pháp về giám sát và kiểm tra việc thực hiện quy hoạch môi trường Error! Bookmark not defined.

3.5.8 Giải pháp về nguồn vốn và công cụ kinh tế Error! Bookmark not defined

KẾT LUẬN – KIẾN NGHỊ Error! Bookmark not defined

a Kết luận Error! Bookmark not defined

b Kiến nghị Error! Bookmark not defined

DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH CỦA TÁC GIẢ ĐÃ CÔNG BỐ LIÊN QUAN

ĐẾN LUẬN ÁN Error! Bookmark not defined

TÀI LIỆU THAM KHẢO 148

PHỤ LỤC Error! Bookmark not defined

DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT

VIẾT TẮT DIỄN GIẢI

BNNPTNT Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn BTNMT Bộ Tài nguyên và Môi trường

BVMT Bảo vệ môi trường BVTV Bảo vệ thực vật CCN Cụm công nghiệp CSDL Cơ sở dữ liệu CT/TW Chỉ thị/Trung ương CTR Chất thải rắn

DEM Mô hình số độ cao DLST Du lịch sinh thái ĐDSH Đa dạng sinh học ĐMC Đánh giá môi trường chiến lược

ĐTM Đánh giá tác động môi trường GIS Hệ thống thông tin địa lý KCN Khu công nghiệp

KKT Khu kinh tế KT-XH Kinh tế - xã hội NTTS Nuôi trồng thủy sản PVMT Phân vùng môi trường QCVN Quy chuẩn kỹ thuật Việt Nam QĐ-TTg Quyết định Thủ tướng

QHBVMT Quy hoạch bảo vệ môi trường QHMT Quy hoạch môi trường

QHSDĐ Quy hoạch sử dụng đất

RS Viễn thám TTCN Tiểu thủ công nghiệp

TV Tiểu vùng UBND Ủy ban nhân dân VQG Vườn Quốc gia WHO Tổ chức Y tế thế giới

ix

DANH MỤC BẢNG, BIỂU

Trang

Bảng 2.1 Nhiệt độ trung bình các tháng trong năm Error! Bookmark not defined Bảng 2.2: Lượng mưa trung bình các tháng trong năm Error! Bookmark not

defined

Bảng 2.3 Đặc điểm các con sông chính ở huyện Phú LộcError! Bookmark not

defined

Bảng 2.4 Thống kê diện tích và cơ cấu các kiểu thảm thực vật năm 2010 Error!

Bookmark not defined

Bảng 2.5 Vị trí các điểm sạt lở bờ biển tại Phú Lộc Error! Bookmark not defined

Bảng 2.6 Kịch bản nước biển dâng đến năm 2100 (kịch bản trung bình) khu vực từ

đèo Ngang đến đèo Hải Vân Error! Bookmark not defined Bảng 2.7 Một số chỉ tiêu dân số huyện Phú Lộc Error! Bookmark not defined Bảng 2.8 Hiện trạng sử dụng đất huyện Phú Lộc 2010Error! Bookmark not

defined

Bảng 2.9 Hiện trạng chất lượng không khí tại huyện Phú Lộc năm 2012 Error!

Bookmark not defined

Bảng 2.10 Một số chỉ tiêu môi trường đất ở huyện Phú Lộc năm 2012 Error!

Bookmark not defined

Bảng 2.11 Đánh giá một số chỉ tiêu trong đất Error! Bookmark not defined Bảng 2.12 Giá trị chỉ thị các thông số chất lượng đất Việt NamError! Bookmark not

defined

Bảng 2.13 Hiện trạng nước mặt huyện Phú Lộc 2012 Error! Bookmark not defined Bảng 2.14 Giá trị trung bình các thông số chất lượng nước đầm Cầu Hai Error!

Bookmark not defined

Bảng 2.15 Chất lượng nước đầm Lập An Error! Bookmark not defined Bảng 2.16 Hiện trạng chất lượng nước ngầm năm 2012Error! Bookmark not

defined

Bảng 2.17 Dự báo gia tăng dân số ở huyện Phú Lộc đến năm 2020Error! Bookmark

not defined

Bảng 2.18 Dự báo gia tăng nước thải sinh hoạt ở huyện Phú Lộc đến năm 2020

Error! Bookmark not defined Bảng 2.19 Các dự án ưu tiên phát triển công nghiệp tại địa bàn huyện Phú Lộc Error!

Bookmark not defined

Bảng 2.20 Các dự án về dịch vụ du lịch ở huyện Phú Lộc giai đoạn 2010-2020 Error!

Bookmark not defined

Bảng 2.21 Kết quả phân vùng môi trường huyện Phú LộcError! Bookmark not

defined

Bảng 2.22 Đặc điểm các đơn vị khu vực môi trường huyện Phú Lộc Error!

Bookmark not defined

Bảng 3.1 Danh mục các dự án ưu tiên đầu tư liên quan đến địa bàn huyện Phú Lộc

Error! Bookmark not defined Bảng 3.2 Xu hướng biến đổi môi trường nước ở huyện Phú LộcError! Bookmark

not defined

Bảng 3.3 Xu hướng biến động môi trường không khí huyện Phú Lộc Error!

Bookmark not defined

Bảng 3.4 Dự báo nhu cầu sử dụng đất huyện Phú Lộc đến năm 2020 Error!

Bookmark not defined

Bảng 3.5 Hệ số phát thải chất ô nhiễm từ khu công nghiệp do đốt cháy nhiên liệu

Error! Bookmark not defined

Bảng 3.6 Hiện trạng và dự báo tải lượng ô nhiễm không khí do phát triển công nghiệp

Error! Bookmark not defined Bảng 3.7 Tải lượng ô nhiễm khí thải do hoạt động của xe cơ giớiError! Bookmark

not defined

Bảng 3.8 Tải lượng các chất ô nhiễm có trong nước thải sinh hoạtError! Bookmark

not defined

xi

Bảng 3.9 Hiện trạng và dự báo tải lượng các chất ô nhiễm trong nước thải sinh hoạt ở

Phú Lộc đến năm 2020 Error! Bookmark not defined Bảng 3.10 Hiện trạng và dự báo số lượng gia súc gia cầm đến năm 2020 Error!

Bookmark not defined

Bảng 3.11 Tải lượng ô nhiễm trong nước thải chăn nuôiError! Bookmark not

defined

Bảng 3.12 Hiện trạng và dự báo khối lượng và chất lượng nước thải do họat động

chăn nuôi ở huyện Phú Lộc đến năm 2020 Error! Bookmark not defined Bảng 3.13 Hiện trạng và dự báo gia tăng chất thải rắn sinh hoạt đến 2020 Error!

Bookmark not defined

Bảng 3.14 Dự báo phát sinh CTR công nhiệp huyện Phú Lộc đến năm 2020 Error!

Bookmark not defined

Bảng 3.15 Hiện trạng và dự báo phát sinh chất thải rắn y tế đến năm 2020 Error!

Bookmark not defined

Bảng 3.16 Hiện trạng và dự báo lượng tiêu thụ phân bón hóa học và hóa chất bảo vệ

thực vật đến năm 2020 Error! Bookmark not defined

Bảng 3.17 Hiện trạng và dự báo lượng phân bón và hóa chất bảo vệ thực vật tồn dư ở

huyện đến năm 2020 Error! Bookmark not defined Bảng 3.18 Dự báo ảnh hưởng của BĐKH ở địa bàn huyện Phú Lộc Error!

Bookmark not defined

Bảng 3.19 Mức độ tác động của biến đổi khí hậu và nước biển dâng ở huyện Phú Lộc

Error! Bookmark not defined Bảng 3.20 Nguy cơ trượt lở đất huyện Phú Lộc Error! Bookmark not defined Bảng 3.21 Các không gian bảo vệ môi trường huyện Phú LộcError! Bookmark not

defined

DANH MỤC HÌNH

trang

Chương 1

Hình 1.1 Sơ đồ phân vùng môi trường cấp huyện 30 Hình 1.2 Các bước lập QHBVMT ở đơn vị hành chính cấp huyện 32 Hình 1.3 Mô hình hệ thống 34 Hình 1.4 Mô hình phát triển bền vững 37 Hình 1.5 Sơ đồ các tuyến các tuyến khảo sát, thực địa 39

Chương 2

Hình 2.1 Bản đồ hành chính huyện Phú Lộc 44-a Hình 2.2 Bản đồ địa chất huyện Phú Lộc 45-a Hình 2.3 Sơ đồ phân bố các nhóm dạng địa hình huyện Phú Lộc 47 Hình 2.4 Bản đồ địa hình huyện Phú Lộc 48-a Hình 2.5 Mô hình số độ cao (DEM) huyện Phú Lộc 48-b Hình 2.6 Bản đồ độ dốc huyện Phú Lộc 48-c Hình 2.7 Biểu đồ nhiệt độ trung bình các tháng trạm Nam Đông và Huế 49 Hình 2.8 Bản đồ phân bố lượng mưa trung bình năm huyện Phú Lộc 49-a Hình 2.9 Biến trình lượng mưa các tháng trong năm của một số địa điểm 50 Hình 2.10 Bản đồ mạng lưới thủy văn huyện Phú Lộc 51-a Hình 2.11 Bản đồ thổ nhưỡng huyện Phú Lộc 52-a Hình 2.12 Bản đồ hiện trạng thảm thực vật huyện Phú Lộc 54-a Hình 2.13 Một điểm xói lở bờ biển ở Vinh Hiền, huyện Phú Lộc 56 Hình 2.14 Nguy cơ ngập khi mực nước biển dâng 1m ở huyện Phú Lộc 58 Hình 2.15 Bản đồ hiện trạng sử dụng đất huyện Phú Lộc năm 2010 63-a Hình 2.16 Bản đồ phân bố các điểm khoáng sản ở huyện Phú Lộc 65-a Hình 2.17 Sơ đồ hiện trạng tài nguyên du lịch huyện Phú Lộc 65-b Hình 2.18 Bản đồ vị trí lấy mẫu phân tích môi trường ở huyện Phú Lộc 66-a Hình 2.19 Bản đồ hiện trạng môi trường không khí huyện Phú Lộc 67-a Hình 2.20 Bản đồ hiện trạng chất lượng nước mặt ở huyện Phú Lộc 69-a Hình 2.21 Bản đồ hiện trạng chất lượng nước ngầm và nước đầm phá 72-a Hình 2.22 Biến động amoni theo mù a và các điểm đo 73 Hình 2.23 Biến động Nitrit theo mù a và các điểm đo 73