Xử lý nội dung tài liệu tại trung tâm thông tin thư viện đại học luật hà nội

4 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đề tài “Xử lý nội dung tài liệu tại Trung tâm Thông tin - Thư viện Đại học Luật Hà Nội” là công trình nghiên cứu của riêng tôi, được thực hiện nghiêm tú

1

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

-

VŨ THỊ LƯƠNG

XỬ LÝ NỘI DUNG TÀI LIỆU TẠI TRUNG TÂM THÔNG TIN – THƯ VIỆN

ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI

LUẬN VĂN THẠC SĨ THÔNG TIN - THƯ VIỆN

Hà Nội, 2015

2

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

-

VŨ THỊ LƯƠNG

XỬ LÝ NỘI DUNG TÀI LIỆU TẠI TRUNG TÂM THÔNG TIN – THƯ VIỆN

ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI

Chuyên ngành: Khoa học Thông tin – Thư viện

Mã số : 60.32.02.03

LUẬN VĂN THẠC SĨ THÔNG TIN - THƯ VIỆN

XÁC NHẬN HỌC VIÊN ĐÃ CHỈNH SỬA THEO GÓP Ý CỦA HỘI ĐỒNG Giáo viên hướng dẫn Chủ tịch hội đồng chấm luận văn thạc sĩ

TS Nguyễn Thu Thảo PGS.TS Trần Thị Quý

Hà Nội, 2015

3

XÁC NHẬN CỦA HỘI ĐỒNG CHẤM LUẬN VĂN

CHỦ TỊCH HỘI ĐỒNG

PGS.TS Trần Thị Quý

4

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đề tài “Xử lý nội dung tài liệu tại Trung tâm Thông tin - Thư viện Đại học

Luật Hà Nội” là công trình nghiên cứu của riêng tôi, được thực hiện nghiêm túc dưới sự hướng dẫn

của TS Nguyễn Thu Thảo Các số liệu và kết quả nghiên cứu trong luận văn là trung thực và có nguồn gốc rõ ràng Nếu có điều gì sai sót, tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm

Hà Nội, ngày tháng năm 2016

Tác giả luận văn

Vũ Thị Lương

5

LỜI CẢM ƠN

Lời đầu tiên tôi xin được bày tỏ lòng biết ơn chân thành và sâu sắc tới TS Nguyễn Thu Thảo, người đã tận tình hướng dẫn, giúp đỡ tôi trong suốt quá trình nghiên cứu và hoàn thành Luận văn

Tôi xin cảm ơn các thầy cô giáo là giảng viên trong và ngoài khoa Thông tin - Thư viện Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn đã truyền đạt cho tôi những kiến thức và kinh nghiệm quý báu trong suốt quá trình học tập tại Trường

Cuối cùng xin được dành lời cảm ơn chân thành tới gia đình, bạn bè và đồng nghiệp đã luôn quan tâm, động viên tôi trong suốt quá trình học tập và nghiên cứu

Mặc dù bản thân đã có nhiều cố gắng nhưng do năng lực còn hạn chế nên luận văn chắc chắn không tránh khỏi những khiếm khuyết nhất định Tôi rất mong nhận được những ý kiến đóng góp quý báu của các thầy cô và đồng nghiệp để luận văn được hoàn thiện hơn

Xin chân thành cảm ơn!

Hà Nội, ngày tháng năm 2016

Tác giả luận văn

6

MỤC LỤC

LỜI MỞ ĐẦU 5

Chương 1 Cơ sở lý luận của hoạt động xử lý nội dung tài liệu với Trung tâm Thông tin - Thư viện Trường Đại học Luật Hà Nội 12

1.1 Cơ sở lý luận về công tác xử lý nội dung tài liệu 12

1.1.1 Khái niệm 12

1.1.2 Vai trò của công tác xử lý nội dung tài liệu 14

1.1.3 Các yếu tố ảnh hưởng đến công tác xử lý nội dung tài liệu 15

1.1.4 Yêu cầu và tiêu chí đánh giá chất lượng công tác xử lý nội dung tài liệu 18 1.2 Vài nét khái quát về Trung tâm Thông tin – Thư viện 21

1.2.1 Lịch sử hình thành và phát triển 21

1.2.2 Chức năng và nhiệm vụ 22

1.2.3 Cơ cấu tổ chức và đội ngũ cán bộ 23

1.2.4 Cơ sở vật chất 25

1.2.5 Nguồn lực thông tin 26

1.2.6 Đặc điểm người dùng tin 30

Chương 2 Thực trạng công tác xử lý nội dung tài liệu tại Trung tâm Thông tin – Thư viện trường Đại học Luật Hà Nội 34

2.1 Quy trình chung 34

2.2 Phân loại tài liệu 36

2.2.1 Quy trình phân loại 36

2.2.2 Công cụ phân loại 41

2.2.3 Đánh giá chất lượng phân loại 46

2.3 Định từ khóa 49

2.3.1 Quy trình định từ khóa 49

2.3.2 Công cụ định từ khóa 53

2.3.3 Đánh giá chất lượng định từ khóa 54

2.4 Tóm tắt 58

7

2.4.1 Quy trình biên soạn bài tóm tắt 59

2.4.2 Đánh giá chất lượng tóm tắt 64

2.5 Các yếu tố ảnh hưởng đến công tác xử lý nội dung tài liệu 67

2.5.1 Nhân lực 67

2.5.2 Tổ chức công việc 69

2.5.3 Các công cụ trợ giúp 70

2.6 Nhận xét chung về công tác xử lý nội dung tài liệu 70

2.6.1 Điểm mạnh 70

2.6.2 Điểm hạn chế 71

Chương 3 Giải pháp nâng cao chất lượng xử lý nội dung tài liệu tại Trung tâm Thông tin – Thư viện Trường Đại học Luật Hà Nội 74

3.1 Nâng cao năng lực cho cán bộ xử lý 74

3.2 Xây dựng và hoàn thiện các công cụ trong công tác xử lý nội dung tài liệu 79

3.3 Thiết lập các quy định nội bộ trong xử lý nội dung tài liệu 82

3.4 Xây dựng sổ tay nghiệp vụ xử lý tài liệu 83

3.5 Hiệu đính kết quả xử lý nội dung tài liệu 84

3.6 Xây dựng đội ngũ cộng tác viên 85

3.7 Khuyến nghị 86

KẾT LUẬN 88

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 89

PHỤ LỤC 92

8

DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT Tiếng việt

BPL

CBTV

Bảng phân loại Cán bộ thư viện

Tiếng Anh

LCC

MARC

Library of Congress classification Machine Readable Cataloging

9

DANH MỤC CÁC BẢNG, SƠ ĐỒ

Sơ đồ 1.1: Cơ cấu tổ chức Trung tâm Thông tin Thư viện Đại học Luật HN 24

Bảng 1.1: Đội ngũ cán bộ, viên chức của Trung tâm 25

Bảng 1.2 Thống kê cơ cấu vốn tài liệu theo dạng 26

Bảng 1.3 Thống kê cơ cấu vốn tài liệu theo nội dung 27

Bảng 1.4 Thống kê cơ cấu vốn tài liệu theo ngôn ngữ 27

Bảng 1.5: Các CSDL tính đến tháng 5/2015 29

Sơ đồ 2.1 Quy trình xử lý tài liệu tại Thư viện Trường ĐH Luật HN 34

Sơ đồ 2.2 Quy trình xử lý nội dung tài liệu 35

Bảng 2.1 Danh sách các tài liệu phân loại chưa chính xác 48

Bảng 2.2 Cách thức trình bày từ khóa trong CSDL của Trung tâm 52

Bảng 2.3 Kết quả khảo sát, đánh giá chất lượng từ khóa 55

Bảng 2.4 Danh sách các biểu ghi để khảo sát chất lượng bài tóm tắt 64

Bảng 2.5 Kết quả khảo sát bài tóm tắt về mặt hình thức 66

Bảng 2.6 Kết quả khảo sát bài tóm tắt về mặt nội dung 67

10

LỜI MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Thế kỉ XXI là thế kỉ của bùng nổ thông tin và sự phát triển vượt bậc của nền kinh tế tri thức làm cho số lượng sách báo và các loại hình tài liệu gia tăng nhanh chóng Với sự hỗ trợ của công nghệ thông tin, người dùng tin có thể tra cứu tài liệu/ thông tin về bất cứ lĩnh vực tri thức nào, ở bất cứ nơi đâu và vào bất cứ thời điểm nào khi có nhu cầu Tuy nhiên, sự bùng nổ thông tin đó lại gây nhiễu tin và làm cho người dùng khó xác định được chất lượng các nguồn tin phù hợp với nhu cầu thông tin ngày càng cao của mình Đây là bài toán đặt

ra và cần có lời giải cho tất cả các thư viện và cơ quan thông tin trên thế giới cũng như ở Việt Nam Muốn có được các công cụ tra cứu và các sản phẩm thông tin hữu ích hỗ trợ người dùng tin trong quá trình tìm kiếm thì thông tin/tài liệu phải trải qua quá trình xử lý Chính vì thế, công tác xử lý tài liệu nói chung và xử lý nội dung tài liệu nói riêng đóng một vai trò quan trọng, không thể thiếu ở bất kì thư viện và cơ quan thông tin nào Chất lượng của khâu công tác này có ảnh hưởng trực tiếp tới chất lượng các sản phẩm, dịch vụ của Thư viện cũng như khả năng đáp ứng nhu cầu tin cho người dùng tin

Trung tâm Thông tin Thư viện trường Đại học Luật Hà Nội là một đơn

vị độc lập trực thuộc Ban Giám hiệu, có lịch sử gắn liền với lịch sử phát triển của Nhà trường Trung tâm có chức năng thông tin, thư viện phục vụ công tác đào tạo, nghiên cứu khoa học, tư vấn pháp luật và quản lý của nhà trường; thu thập, xử lý, khai thác và sử dụng các tài liệu chuyên ngành luật và lĩnh vực khác phục vụ nhu cầu học tập, nghiên cứu của các đối tượng bạn đọc

Trong những năm qua, Trung tâm luôn nỗ lực không ngừng đổi mới tổ chức và hoạt động, nâng cao chất lượng các hoạt động thông tin thư viện đáp ứng ở mức cao nhất nhu cầu của người dùng tin Đặc biệt, từ năm 2002, với việc sử dụng phần mềm quản trị thư viện tích hợp Libol 5.5 (nay là Libol 6.0),

các hoạt động thư viện đã được tự động hóa, giúp giảm công sức cho cán bộ

11

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO Tiếng Việt:

1 Bảng phân loại các tài liệu luật học – H.: Trường Đại học Luật Hà Nội,

1998

2 Bảng phân loại thập phân Dewey rút gọn ấn bản 14 – H.: Thư viện Quốc

gia Việt Nam, 2006

3 Bảng phân loại dành cho các thư viện khoa học tổng hợp – H.: Thư viện

Quốc gia Việt Nam, 2002

4 Bộ từ khóa – H.: Thư viện Quốc gia Việt Nam, 2005

5 Đào Kim Phương (2012), Xử lý nội dung tài liệu tại Trung tâm Thông tin

Thư viện Viện khoa học giáo dục Việt Nam: Luận văn thạc sĩ khoa học thư

viện, Đại học Văn hóa Hà Nội, Hà Nội

6 Đồng Đức Hùng (2005), Nâng cao chất lượng xử lý tài liệu tại Trung tâm

Thông tin tư liệu Đại học Quốc gia Hà Nội: Luận văn thạc sĩ khoa học thư

viện, Đại học Văn hóa Hà Nội, Hà Nội

7 Đinh Thúy Quỳnh (2009), Nâng cao chất lượng xử lý tài liệu tại Thư viện

Tạ Quang Bửu trường Đại học Bách khoa Hà Nội: Luận văn thạc sĩ khoa

học thư viện, Đại học Văn hóa Hà Nội, Hà Nội

8 Lã Huyền Trang (2009), Công tác thu nhận – sưu tầm, xử lý nghiệp vụ và

tổ chức khai thác nguồn tài liệu xám tại Thư viện Bộ Tư pháp: Khóa luận

tốt nghiệp, Đại học Văn hóa Hà Nội, Hà Nội

9 Lê Văn Viết (2000), Cẩm nang nghề Thư viện – H.: Văn hóa thông tin

10 Ngô Thị Thu Huyền (2012), Xử lý nội dung tài liệu tại Trung tâm Thông tin

Thư viện trường Cao đẳng Nội vụ Hà Nội: Luận văn thạc sĩ khoa học thư

viện, , Đại học Văn hóa Hà Nội, Hà Nội

11 Nguyễn Lan Hương (2012), Vai trò và ý nghĩa của công tác phân loại tài

liệu trong hoạt động thư viện hiện nay // Tạp chí Thư viện Việt Nam – Số

2 – Tr 31-34

12

12 Nguyễn Thanh Tâm (2012), Một số vấn đề trong công tác phân loại tại

Thư viện Quốc gia Việt Nam // Tạp chí Thư viện Việt Nam, Số 6, Tr 24-27

13 Nguyễn Thu Thảo (2013), Đề cương bài giảng Xử lý, phân tích và tổng

hợp thông tin: Chương trình cao học ngành thông tin - thư viện, Đại học

Khoa học Xã hội và Nhân văn, Hà Nội

14 Phan Huy Quế (2001), Mô tả nội dung tài liệu bằng từ khóa: Tài liệu

hướng dẫn, TT TTKH & CNQG, Hà Nội

15 Pháp lệnh Thư viện (2001), Chính trị Quốc gia, Hà Nội

16 Tạ Thị Thịnh (1999), Phân loại và tổ chức mục lục phân loại, Đại học

Quốc gia Hà Nội, Hà Nội

17 Trần Thị Khánh (2011), DDC 14 với công tác phân loại tài liệu ở thư viện

trường đại học Khoa học Huế // Tạp chí Thư viện Việt Nam , số 1, tr

11-15

18 Trần Thị Quý, Nguyễn Thị Đào (2007), Xử lý thông tin trong hoạt động

thông tin thư viện, Đại học Quốc gia Hà Nội, Hà Nội

19 Trần Thị Quý (2006), Phân loại khoa học và phân loại tài liệu: Tập bài

giảng, Trường Đại học Khoa học Xã hội & Nhân văn, Hà Nội

20 Trần Thị Quý (2006), Công tác xử lý tài liệu tại Trung tâm Thông tin – Thư

viện Đại học Quốc gia Hà Nội: Đề tài nghiên cứu cấp Trường, Trường Đại

học Khoa học Xã hội & Nhân văn, Hà Nội

21 Vũ Cao Đàm (1997), Phương pháp luận nghiên cứu khoa học, Khoa học

và kỹ thuật, Hà Nội

22 Vũ Dương Thúy Ngà (2009), Phân loại tài liệu, Văn hóa thông tin, Hà Nội

23 Vũ Dương Thúy Ngà (2006), Định chủ đề và định từ khóa tài liệu, Văn hóa

thông tin, Hà Nội

24 Vũ Dương Thúy Ngà (2010), Khảo cứu và đánh giá về các bộ từ khóa và từ

điển từ khóa được sử dụng trong định từ khóa tài liệu ở Việt Nam hiện nay // Tạp chí Thư viện Việt Nam, Số 1, Tr 10-13

13

25 Vũ Dương Thúy Ngà (2010), Quan điểm chuẩn hóa trong xử lý tài liệu và

những biện pháp đảm bảo chuẩn hóa trong xử lý tài liệu ở Việt Nam hiện nay // Tạp chí Thư viện Việt Nam, Số 4, Tr 15-18

26 Vũ Dương Thúy Ngà Một số vấn đề lưu ý trong việc ghép ký hiệu khi sử

dụng khung phân loại thập phân Dewey // Tạp chí Thư viện Việt Nam –

Số 3 – 2007 – Tr 25-28

27 Vũ Dương Thúy Ngà (2012), Nghiên cứu hoàn thiện việc chuẩn hoá trong

xử lý tài liệu tại các thư viện Việt Nam: Luận án tiến sĩ khoa học thư viện,

Đại học Văn hóa Hà Nội, Hà Nội

28 Vũ Thị Lương (2009), Tìm hiểu công tác phân loại tài liệu tại một số thư

viện trường đại học trên địa bàn Hà Nội: Khóa luận tốt nghiệp – H.: Đại

học Văn hóa Hà Nội

29 http://www.hlu.edu.vn/gioithieu/c-889/Trung-tam-Thong-tin-thu-vien.html

Tiếng anh:

1 Dewey Decimal classification and relative index – 22 ed – Anbany:

Forest Press 2003

2 Lois Mai Chan The role of classification : Workshop paper – H.: 1997

3 Lois Mai Chan Cataloging and of classification : an introduction –

Mc Graw – Hill, 1994