ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC --- NGÔ THỊ KIM THU QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC ĐẠO ĐỨC CHO HỌC SINH TRƯỜNG PHỔ THÔNG DÂN TỘC NỘI TRÚ – TRUNG HỌC PHỔ THÔNG HUYỆN MƯỜNG
Trang 1ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC -
NGÔ THỊ KIM THU
QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC ĐẠO ĐỨC CHO HỌC SINH
TRƯỜNG PHỔ THÔNG DÂN TỘC NỘI TRÚ –
TRUNG HỌC PHỔ THÔNG HUYỆN MƯỜNG CHÀ TỈNH ĐIỆN BIÊN
LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ GIÁO DỤC
HÀ NỘI - 2014
Trang 2ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC -
NGÔ THỊ KIM THU
QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC ĐẠO ĐỨC CHO HỌC SINH
TRƯỜNG PHỔ THÔNG DÂN TỘC NỘI TRÚ –
TRUNG HỌC PHỔ THÔNG HUYỆN MƯỜNG CHÀ TỈNH ĐIỆN BIÊN
LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ GIÁO DỤC Chuyên ngành: QUẢN LÝ GIÁO DỤC
Mã số : 60 14 01 14
Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS NGND Nguyễn Võ Kỳ Anh
HÀ NỘI – 2014
Trang 3MỤC LỤC
Lời cảm ơn……… i
Danh mục chữ viết tắt ……… …… ii
Mục lục……… iii
Danh mục các bảng……… vii
Danh mục biểu đồ, sơ đồ……… ix
MỞ ĐẦU……… 1
Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC ĐẠO ĐỨC TRONG TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG… 6 1.1 Lịch sử nghiên cứu vấn đề……… 6
1.1.1 Các nghiên cứu ở nước ngoài……… 6
1.1.2 Các nghiên cứu ở trong nước……… 7
1.2 Một số khái niệm liên quan đến vấn đề nghiên cứu ……… 10
1.2.1.Quản lý……… 10
1.2.2.Quản lý giáo dục……… 13
1.2.3 Đạo đức ……… 19
1.2.4 Giáo dục đạo đức……… 20
1.3 Quản lý hoạt động giáo dục đạo đức trong trường THPT……… 24
1.3.1 Quản lý mục tiêu giáo dục đạo đức………
1.3.2 Quản lý nội dung giáo dục đạo đức………
1.3.3 Quản lý hình thức giáo dục đạo đức………
1.3.4 Quản lý phương pháp giáo dục đạo đức………
1.3.5 Quản lý sự phối hợp các lực lượng giáo dục đạo đức học sinh………
25 25 26 27 29 1.4 Đặc điểm về rèn luyện đạo đức của học sinh ở trường THPT………… 30
1.5 Các yếu tố ảnh hưởng đến GDĐĐ cho học sinh trung học phổ thông 30
1.5.1.Đặc điểm tâm lý lứa tuổi học sinh THPT……… 31
1.5.2.Yếu tố giáo dục nhà trường……… 32
Trang 41.5.3 Yếu tố giáo dục gia đình……….……… 32
1.5.4 Yếu tố giáo dục xã hội ……… ……… 33
1.5.5.Yếu tố tự giáo dục của bản thân……… 33
Tiểu kết chương 1 ……… 34
Chương 2 THỰC TRẠNG QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC ĐẠO ĐỨC CHO HỌC SINH TRƯỜNG PTDTNT - THPT HUYỆN MƯỜNG CHÀ, TỈNH ĐIỆNBIÊN……….……… 35
2.1 Khái quát đặc điểm chung về huyện Mường Chà, tỉnh Điện Biên…… 35
2.1.1 Vài nét về huyện Mường Chà, tỉnh Điện Biên……… 35
2.1.2 Về kinh tế, xã hội……… 35
2.1.3 Về giáo dục và đào tạo……… 36
2.1.4 Vài nét về trường PTDTNT-THPT huyện Mường Chà tỉnh Điện Biên……… 36
2.2 Thực trạng đạo đức của học sinh trường PTDTNT- THPT huyện Mường Chà tỉnh Điện Biên qua 3 năm học 2011 – 2014……… 37
2.3.Thực trạng hoạt động giáo dục đạo đức học sinh trường PTDTNT -THPT huyện Mường Chà tỉnh Điện Biên……… 42
2.3.1.Thực trạng nhận thức của CBQL, giáo viên,CMHS về GDĐĐ cho HS trường PTDTNT- THPT huyện Mường Chà tỉnh Điện Biên………… 42
2.3.2 Thực trạng về nội dung hoạt động giáo dục đạo đức……… 44
2.3.3 Thực trạng về hình thức giáo dục đạo đức ……… 46
2.3.4 Thực trạng về phương pháp giáo dục đạo đức học sinh ……… 47
2.3.5 Thực trạng về vi phạm đạo đức của học sinh……… 48
2.4 Thực trạng công tác quản lý hoạt động giáo dục đạo đức cho học sinh trường PTDTNT- THPT huyện Mường Chà tỉnh Điện Biên……… 55
2.4.1 Thực trạng công tác xây dựng kế hoạch GDĐĐHS……… 55
2.4.2 Thực trạng công tác tổ chức, chỉ đạo, triển khai kế hoạch GDĐĐHS 56 2.4.3 Thực trạng công tác quản lý nội dung, hình thức GDĐĐHS……… 58
Trang 52.4.4 Thực trạng công tác quản lý phương pháp GDĐĐHS ……… 59
2.4.5 Thực trạng công tác phối hợp các lực lượng trong GDĐĐHS……… 60
2.4.6 Thực trạng công tác quản lý CSVC và các điều kiện phục vụ cho hoạt động GDĐĐHS……… 62
2.4.7 Thực trạng công tác kiểm tra đánh giá hoạt động GDĐĐ học sinh 62 2.5 Đánh giá chung về thực trạng đạo đức và công tác quản lý hoạt động giáo dục đạo đức học sinh trong trườngPTDTNT Mường Chà ……… 64
2.5.1 Ưu điểm……… 64
2.5.2 Tồn tại……… 66
2.5.3 Nguyên nhân của những hạn chế……… 66
Tiểu kết chương 2……… 68
Chương 3 CÁC BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC ĐẠO ĐỨC HỌC SINH TRƯỜNG PTDTNT - THPT HUYỆN MƯỜNG CHÀ TỈNH ĐIỆN BIÊN……… 69
3.1 Một số nguyên tắc đề xuất biện pháp……… 69
3.1.1 Nguyên tắc đảm bảo tính kế thừa……… 69
3.1.2.Nguyên tắc đảm bảo tính hệ thống……… 69
3.1.3 Nguyên tắc đảm bảo tính thực tiễn và khả thi……… 69
3.2.Các biện pháp quản lý giáo dục đạo đức học sinh trường PTDTNT - THPT huyện Mường Chà tỉnh Điện Biên……… 70
3.2.1 Nâng cao nhận thức, ý thức trách nhiệm cho đội ngũ cán bộ giáo viên, nhân viên, tổ chức đoàn thể, CMHS và HS đối với hoạt động GDDĐ……….…… 70
3.2.2 Nâng cao chất lượng xây dựng kế hoạch quản lý giáo dục đạo đức 72
3.2.3 Bồi dưỡng năng lực quản lý của giáo viên chủ nhiệm lớp trong hoạt động giáo dục đạo đức cho học sinh ……… 74
3.2.4 Phát huy vai trò tổ chức của Đoàn Thanh niên trong nhà trường…… 75
3.2.5 Phát huy vai trò tự quản và tự rèn luyện của học sinh……… 78
Trang 63.2.6 Xây dựng kế hoạch phối hợp chặt chẽ với hội cha mẹ học sinh và
chính quyền địa phương nơi học sinh cư trú trong hoạt động GDĐĐ…… 79
3.2.7.Tăng cường kiểm tra, đánh giá giáo dục đạo đức học sinh………… 81
3.3 Mối quan hệ giữa các biện pháp quản lý giáo dục đạo đức cho học sinh trường PTDTNT- THPT huyện Mường chà tỉnh Điện Biên………… 84
3.4 Khảo nghiệm về tính chất cần thiết và tính khả thi của các biện pháp… 86 3.4.1.Mục đích, nội dung, cách thức khảo nghiệm……… 86
3.4.2 Kết quả khảo nghiệm……… 86
Tiểu kết chương 3……… 91
KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ……… 92
1 Kết luận……… 92
2 Khuyến nghị……… 92
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO……… 94
PHỤ LỤC……… 97
Trang 7MỞ ĐẦU
1 Lý do chọn đề tài
Từ xưa đến nay việc giáo dục đạo đức cho thế hệ trẻ luôn được cộng đồng xã hội quan tâm, đặc biệt trong các cơ sở Giáo dục-Đào tạo của Việt
Nam.Trong luật giáo dục đã nêu rõ “ Mục tiêu của giáo dục phổ thông là giúp học sinh phát triển toàn diện về đạo đức, trí tuệ, thể chất, thẩm mỹ và các kỹ năng cơ bản nhằm hình thành nhận cách con người Việt Nam XHCN, xây dựng tư cách và trách nhiệm công dân…”[24,tr.18] Nhà trường có vai
trò quan trọng trong việc giáo dục - đào tạo nguồn nhân lực trẻ là chủ nhân tương lai của đất nước có đủ đức và tài để góp phần xây dựng và phát triển đất nước Bước vào thời kỳ hội nhập nhiều học sinh, thanh niên có ý chí khát vọng hoài bão lớn Tuy nhiên chúng ta phải đối mặt với những thách thức của thời đại, mă ̣t trái cơ chế thị trường , tác động rất mạnh mẽ và ảnh hưởng tiêu cực của công nghệ thông tin do sự du nhập văn hoá phẩm đồi trụy , bạo lực thông qua các phương tiện như phim ảnh , games, mạng Internet; sự sa sút , suy thoái về đạo đức, hành vi lệch chuẩn đạo đức có chiều hướng gia tăng như
vi phạm luật giao thông, đánh nhau, quay cóp, vô lễ lười lao động và học tập, thiếu rèn luyện, sống thờ ơ ,vô cảm của một bộ phận thanh niên và học sinh Ngoài ra, thực tế trong giáo dục phổ thông thường chỉ quan tâm đến việc “dạy chữ”chưa quan tâm đúng mức đến “dạy người” cho thanh thiếu niên
Đánh giá thực tra ̣ng giáo du ̣c , đào ta ̣o Nghi ̣ quyết T W 2 khóa VIII
nhấn ma ̣nh:“Đặc biê ̣t đáng lo ngại là một bộ phận học sinh , sinh viên có tình trạng suy thoái về đạo đức , mờ nhạt về lý tưởng , theo lối sống thực dụng , thiếu hoài bão lập thân , lập nghiê ̣p vì tương lai của bản thân và đất nước Trong những năm tới cần tăng cường giáo dục tư tưởng đạo đức, ý thức công dân, lòng yêu nước, chủ nghĩa Mác Lê Nin, tư tưởng Hồ Chí Minh… tổ chức cho học sinh tham gia các hoạt động xã hội, văn hoá, thể thao phù hợp với lứa tuổi và với yêu cầu giáo dục toàn diện”
Trang 8Những hiện tượng tiêu cực trên cho ta thấy giáo dục đạo đức, tư tưởng lối sống cho HS đặc biệt là học sinh THPT còn nhiều bất cập , hạn chế Đối với trường phổ thông dân tộc nội trú -THPT Mường Chà trong bối cảnh hiện nay cũng không đứng ngoài thực trạng đó Phần lớn học sinh là người dân tộc thái, HMông, khơ mú, Xạ phang ở các xã có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn, ít
có điều kiện tiếp xúc với xã hội Nên khi ra học ở trung tâm thị trấn thì sống
xa nhà, học tập, ăn ở tập trung tại trường, cha mẹ với tâm lý phó mặc giao hoàn toàn cho nhà trường từ việc ăn, ở học hành, ốm đau Hơn nữa nhà trường nằm ngay trung tâm thị trấn có các hàng quán kinh doanh đủ loại các trò chơi từ bi A, games, chát…thu hút đối tượng chủ yếu là học sinh Số thanh niên đã ra trường không có việc làm thường xuyên tụ tập, lôi kéo học sinh bỏ học tham gia hút thuốc, uống rượu, ma tuý, đánh nhau và nhiều tệ nạn khác, làm cho số học sinh yếu về rèn luyện đạo đức của trường có chiều hướng gia tăng Đây là vấn đề bức xúc cần được nghiên cứu đánh giá đúng thực trạng, nhận diện đúng vấn đề, phát hiện được trở ngại vướng mắc để tìm
ra nguyên nhân, đề xuất biện pháp quản lý hoạt động giáo dục đạo đức cho
HS ở nhà trường chúng tôi có hiệu quả sẽ góp phần tạo nên chuyển biến tích cực về giáo dục đạo đức nói riêng và giáo dục toàn diện cho học sinh dân tộc thiểu số nói chung hiện nay
Xuất phát từ những lý do khách quan, chủ quan như đã phân tích, tác
giả mạnh dạn chọn đề tài: “Quản lý hoạt động giáo dục đạo đức cho học sinh trường phổ thông dân tộc nội trú – trung học phổ thông huyện Mường Chà tỉnh Điện Biên” làm luận văn tốt nghiệp Thạc sĩ
2 Mục tiêu nghiên cứu
Trên cơ sở lý luận về quản lý hoạt động giáo dục đạo đức trong trường phổ thông và thực trạng quản lý hoạt động giáo dục đạo đức của trường PTDTNT- THPT huyện Mường Chà tỉnh Điện Biên, đề xuất một số biện pháp quản lý hoạt động giáo dục đạo đức cho học sinh của nhà trường, đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục của địa phương
Trang 93 Nhiệm vụ nghiên cứu
- Nghiên cứu cơ sở lý luận về quản lý hoạt động giáo dục đạo đức cho học sinh trung học phổ thông
- Khảo sát, phân tích, đánh giá thực trạng quản lý hoạt động giáo dục đạo đức cho học sinh của trường PTDTNT- THPT huyện Mường Chà tỉnh Điện Biên
- Đề xuất một số biện pháp quản lý hoạt động giáo dục đạo đức cho học sinh nhằm nâng cao hiệu quả giáo dục của trường PTDTNT- THPT huyện Mường Chà tỉnh Điện Biên
4 Phạm vi nghiên cứu của đề tài
Luận văn nghiên cứu đề xuất một số biện pháp quản lý hoạt động giáo dục đạo đức cho học sinh của trường PTDTNT- THPT huyện Mường chà tỉnh Điện Biên
Các số liệu thống kê được sử dụng tại trường từ năm 2011 đến 2014
5 Khách thể và đối tƣợng nghiên cứu
5.1 Khách thể nghiên cứu
Quản lý hoạt động giáo dục đạo đức cho học sinh trong trường
PTDTNT- THPT huyện Mường Chà tỉnh Điện Biên
5.2 Đối tượng nghiên cứu
Biện pháp quản lý hoạt động giáo dục đạo đức học sinh của trường PTDTNT- THPT huyện Mường Chà tỉnh Điện Biên
6 Câu hỏi nghiên cứu
Thực trạng hoạt động giáo dục đạo đức cho học sinh trong trường PTDTNT- THPT huyện Mường chà tỉnh Điện Biên như thế nào?
Nội dung quản lý hoạt động giáo dục đạo đức cho học sinh trong trường PTDTNT- THPT huyện Mường Chà tỉnh Điện Biên nên lựa chọn tiếp cận theo hướng nào?
Biện pháp quản lý hoạt động giáo dục đạo đức nào có thể sử dụng hiệu quả tại trường PTDTNT- THPT huyện Mường Chà tỉnh Điện Biên?
Trang 107 Giả thuyết khoa học
Hiện nay công tác quản lý hoạt động giáo dục đạo đức của trường
PTDTNT- THPT huyện Mường Chà tỉnh Điện Biên chưa thật hiệu quả, còn nhiều hạn chế, chưa đáp ứng được yêu cầu thực tế và nâng cao chất lượng giáo dục đào tạo trong giai đoạn mới
Nếu đề xuất được những biện pháp quản lý hoạt động giáo dục đạo đức
có tính thực tiễn và khả thi sẽ góp phần nâng cao chất lượng giáo dục đạo đức
của học sinh tại nhà trường
8 Phương pháp nghiên cứu
8.1 Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận
Nghiên cứu các văn kiện Đảng, luật giáo dục, điều lệ trường học, hướng dẫn chương trình giáo dục của bộ GD-ĐT và các giáo trình, tài liệu khoa học có liên quan đến đề tài
8.2 Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn
- Phương pháp điều tra bằng phiếu hỏi ý kiến
- Phương pháp quan sát và khảo sát thực tế
- Phương pháp lấy ý kiến chuyên gia, trao đổi, tọa đàm
8.3 Nhóm phương pháp xử lý lý thông tin
- Sử dụng công thức toán thống kê để xử lý số liệu đã thu được và rút
ra từ các số liệu nghiên cứu
- Sử dụng bảng biểu, sơ đồ, hình vẽ
9 Ý nghĩa khoa học và ý nghĩa thực tiễn của đề tài
9.1 Ý nghĩa lý luận
Góp phần làm sáng tỏ cơ sở lý luận và phát hiện thực trạng giáo dục đạo đức, quản lý hoạt động giáo dục đạo đức, nhằm từng bước nâng cao chất lượng đạo đức học sinh trong trường phổ thông dân tộc nội trú-THPT huyện Mường Chà
9.2 Ý nghĩa thực tiễn
Trang 11Đề xuất những biện pháp quản lý phù hợp với thực tế và có tính khả thi giúp nâng cao chất lượng giáo dục đạo đức tại trường PTDTNT- THPT huyện Mường Chà tỉnh Điện Biên Qua đó giúp nhân rộng kinh nghiệm quản lý cho các cơ sở trường phổ thông dân tộc nội trú cấp huyện
10 Cấu trúc luận văn
Ngoài phần mở đầu, kết luận và kiến nghị, danh mục tài liệu tham khảo, phụ lục; Luận văn được trình bày trong 3 chương:
Chương 1 Cơ sở lý luận của việc quản lý hoạt động giáo dục đạo đức trong trường trung học phổ thông
Chương 2 Thực trạng quản lý hoạt động giáo dục đạo đức học sinh của trường PTDTNT- THPT huyện Mường Chà tỉnh Điện Biên
Chương 3 Biện pháp quản lý hoạt động giáo dục đạo đức học sinh trường PTDTNT- THPT huyện Mường Chà tỉnh Điện Biên
Trang 12DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
1 Đảng Cộng sản Việt Nam (1997), Văn kiện hội nghị BCHTW lần 2 khóa VIII Nxb Chính trị Quốc gia
2 Đặng Quốc Bảo (2007), Cẩm nang nâng cao năng lực quản lý nhà trường Nxb Chính trị Quốc gia
3 Đặng Quốc Bảo(2012), Những vấn đề cơ bản về quản lý và vận dụng vào quản lý giáo dục, quản lý Trường Đại học giáo dục - ĐHQGHN
4 Đặng Quốc Bảo (2012), Những vấn đề cơ bản về quản lý và sự vận dụng
vào quản lý giáo dục, quản lý nhà trường Bài giảng lớp cao học quản lý
giáo dục Trường Đại học giáo dục - ĐHQGHN
5 Bộ giáo dục và đào tạo (2011), Thông tư số 12/2011/TT-BGD-ĐT ban hành điều lệ THCS,THPT và trường phổ thông có nhiều cấp học
6 Bộ giáo dục và đào tạo (2008), Quyết định 49/2008/QĐ-BGDĐT về Quy chế tổ chức và hoạt động của trường phổ thông dân tộc nội trú
7 Bộ giáo dục và đào tạo (2008), Thông tư 58/2011/TT-BGD-ĐT ban
hành quy chế đánh giá xếp loại học sinh trung học cơ sở và trung học
phổ thông
8 Đảng Cộng Sản Việt Nam (1997), Văn kiện Hội nghị lần thứ hai BCHTW Đảng Khóa VIII Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội
9 Đảng Cộng Sản Việt Nam (2006), Văn kiện Đại Hội đại biểu toàn quốc lần thứ IX Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội
10 Đảng Cộng Sản Việt Nam (2011), Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XI Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội
11 Nguyễn Quốc Chí (chủ Biên)- Nguyễn Thị Mỹ Lộc(2010), Đại cương khoa học quản lý Nxb ĐHQGHN
12 Phạm Khắc Chương, Thực trạng và một số giải pháp giáo dục đạo đức ở trường THPT hiện nay Tạp chí nghiên cứu giáo dục số 2/97
13 Thành Duy (2001), Tư tưởng Hồ Chí Minh với sự nghiệp xây dựng con người Việt Nam toàn diện Nxb Chính trị Quốc gia Hà Nội