Phát triển đội ngũ nữ cán bộ quản lý trường trung học phổ thông tỉnh vĩnh phúc theo quan điểm bình đẳng giới

1 ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC NGUYỄN THỊ HỒNG TÂM PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ NỮ CÁN BỘ QUẢN LÝ TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG TỈNH VĨNH PHÚC THEO QUAN ĐIỂM BÌNH ĐẲNG GIỚI LUẬ

1

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC

NGUYỄN THỊ HỒNG TÂM

PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ NỮ CÁN BỘ QUẢN LÝ TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG TỈNH VĨNH PHÚC

THEO QUAN ĐIỂM BÌNH ĐẲNG GIỚI

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ GIÁO DỤC

HÀ NỘI - 2015

2

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC

NGUYỄN THỊ HỒNG TÂM

PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ NỮ CÁN BỘ QUẢN LÝ TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG TỈNH VĨNH PHÚC

THEO QUAN ĐIỂM BÌNH ĐẲNG GIỚI

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ GIÁO DỤC Chuyên ngành: QUẢN LÝ GIÁO DỤC

Mã số: 60 14 01 14

Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS ĐẶNG QUỐC BẢO

HÀ NỘI - 2015

3

MỤC LỤC

Lời cảm ơn…… ……… ………i

Danh mục chữ viết tắt……… ……… ….………… ii

Mục lục……… ……… …… iii

Danh mục bảng…… ……… ……….… ……….vii

Danh mục sơ đồ viii

MỞ ĐẦU……… ……….1 Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ NỮ CÁN BỘ QUẢN LÝ

GIỚI Error! Bookmark not defined

1.1 Tổng quan nghiên cứu vấn đề Error! Bookmark not defined 1.2 Khái niệm cơ bản Error! Bookmark not defined 1.2.1 Đội ngũ, Đội ngũ CBQL Error! Bookmark not defined

1.2.2 Khái niệm phát triển nguồn nhân lực, phát triển ĐN nữ CBQL trường THPT

Error! Bookmark not defined 1.2.3 Quản lý, Quản lý giáo dục, Quản lý nhà trườngError! Bookmark not defined

1.2.4 Giới và Bình đẳng giới Error! Bookmark not defined 1.3 Vị trí, vai trò của nữ CBQL ở trường THPT Error! Bookmark not defined 1.3.1 Đặc điểm của giáo dục Trung học phổ thông Error! Bookmark not defined 1.3.2 Vai trò người nữ CBQL trong nhà trường Error! Bookmark not defined 1.3.3 Vai trò người nữ CBQL đối với học sinh Error! Bookmark not defined 1.3.4 Vai trò của nữ CBQLGD trong cộng đồng, xã hộiError! Bookmark not defined

1.3.5 Vai trò nữ CBQLGD trong gia đình Error! Bookmark not defined

1.3.6 Những hạn chế do đặc điểm tâm sinh lý của người phụ nữ ảnh hưởng đến

người nữ CBQL Error! Bookmark not defined 1.4 Những yêu cầu cơ bản đối với CBQL và nữ CBQL trường THPT Error! Bookmark not defined

1.4.1 Những yêu cầu cơ bản đối với CBQL trường THPT trong giai đoạn hiện nay

Error! Bookmark not defined

4

1.4.2 Những đặc trưng cơ bản đối với nữ CBQL trường THPTError! Bookmark

not defined

1.5 Nội dung phát triển đội ngũ nữ CBQL trường THPT theo quan điểm Bình đẳng

giới Error! Bookmark not defined

1.5.1 Xây dựng quy hoạch đội ngũ nữ CBQL trường THPTError! Bookmark not

defined

1.5.2 Tạo nguồn, sử dụng và bổ nhiệm Error! Bookmark not defined

1.5.3 Đào tạo, bồi dưỡng cán bộ nữ QL trường THPTError! Bookmark not

defined

1.5.4 Đánh giá đội ngũ nữ CBQL các trường THPTError! Bookmark not

defined

1.5.5 Xây dựng chính sách và tạo môi trường làm việcError! Bookmark not

defined

1.6 Những yếu tố tác động đến công tác phát triển đội ngũ nữ CBQL trường THPT

tỉnh Vĩnh Phúc Error! Bookmark not defined

1.6.1 Yếu tố khách quan Error! Bookmark not defined

1.6.2 Yếu tố chủ quan Error! Bookmark not defined

Tiểu kết chương 1 Error! Bookmark not defined

Chương 2 THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ NỮ CÁN BỘ QUẢN LÝ

TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG TỈNH VĨNH PHÚC THEO QUAN

ĐIỂM BÌNH ĐẲNG GIỚI Error! Bookmark not defined.

2.1 Khái quát về kinh tế - xã hội và giáo dục của tỉnh Vĩnh PhúcError! Bookmark not defined 2.1.1 Đặc điểm kinh tế - xã hội Error! Bookmark not defined

2.1.2 Tiến trình phát triển giáo dục tỉnh Vĩnh Phúc Error! Bookmark not defined

2.2 Thực trạng đội ngũ nữ CBQL trường THPT tỉnh Vĩnh PhúcError! Bookmark

not defined

2.2.1 Thực trạng về số lượng đội ngũ nữ CBQL các trường THPTError! Bookmark

not defined

2.2.2 Thực trạng trình độ chuyên môn, lý luận chính trị của ĐN nữ CBQL trường

THPT Error! Bookmark not defined

5

2.2.3 Thực trạng về cơ cấu độ tuổi và thâm niên quản lý của đội ngũ nữ CBQL

trường THPT tỉnh Vĩnh Phúc Error! Bookmark not defined

2.2.4 Phẩm chất chính trị, đạo đức nghề nghiệp và năng lực quản lý nhà trường của

đội ngũ nữ CBQL trường THPT tỉnh Vĩnh Phúc Error! Bookmark not defined

2.3 Thực trạng phát triển đội ngũ nữ CBQL trường THPT tỉnh Vĩnh Phúc theo lý

thuyết phát triển nguồn nhân lực và theo quan điểm Bình đẳng giới Error! Bookmark not defined

2.3.1 Thực trạng xây dựng quy hoạch Error! Bookmark not defined 2.3.2 Thực trạng tạo nguồn, sử dụng và bổ nhiệm Error! Bookmark not defined 2.3.3 Thực trạng đào tạo, bồi dưỡng Error! Bookmark not defined 2.3.4 Thực trạng đánh giá đội ngũ nữ CBQL Error! Bookmark not defined 2.3.5 Thực trạng xây dựng chính sách và tạo môi trường làm việc Error! Bookmark not defined

2.4 Đánh giá chung về thực trạng phát triển đội ngũ nữ CBQL trường THPT tỉnh Vĩnh Phúc từ năm 2011 đến năm 2014 theo lý thuyết phát triển nguồn nhân lực và

theo quan điểm Bình đẳng giới Error! Bookmark not defined 2.4.1 Ưu điểm: Error! Bookmark not defined 2.4.2 Hạn chế Error! Bookmark not defined 2.4.3 Nguyên nhâncủa những hạn chế Error! Bookmark not defined

2.4.4 Những vấn đề đặt ra về việc phát triển đội ngũ nữ CBQL trường THPT tỉnh

Vĩnh Phúc theo quan điểm Bình đẳng giới trong giai đoạn hiện nay Error! Bookmark not defined

Tiểu kết chương 2 Error! Bookmark not defined Chương 3 BIỆN PHÁP PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ NỮ CÁN BỘ QUẢN LÝ

ĐIỂM BÌNH ĐẲNG GIỚI Error! Bookmark not defined 3.1 Nguyên tắc đề xuất các biện pháp Error! Bookmark not defined 3.1.1 Nguyên tắc đảm bảo tính hệ thống Error! Bookmark not defined 3.1.2 Nguyên tắc đảm bảo tính thực tiễn Error! Bookmark not defined 3.1.3 Nguyên tắc đảm bảo tính khả thi Error! Bookmark not defined 3.1.4 Nguyên tắc đảm bảo tính hiệu quả Error! Bookmark not defined

6

3.2 Biện pháp phát triển đội ngũ nữ CBQL trường THPT tỉnh Vĩnh Phúc Error! Bookmark not defined

3.2.1 Biện pháp 1: Tổ chức quán triệt nhận thức về công tác phát triển đội ngũ nữ

CBQL trường THPT Error! Bookmark not defined

3.2.2 Biện pháp 2: Quy hoạch phát triển đội ngũ nữ CBQL cho các trường THPT

theo hướng tạo điều kiện và cơ hội thể hiện được năng lựcError! Bookmark not defined

3.2.3 Biện pháp 3: Tạo nguồn, sử dụng và bổ nhiệm cán bộ nữ phù hợp với năng

lực và hoàn cảnh trên cơ sở đáp ứng yêu cầu bình đẳng giớiError! Bookmark not defined

3.2.4 Biện pháp 4: Đổi mới công tác bồi dưỡng đội ngũ nữ cán bộ quản lý và nữ

cán bộ dự nguồn theo mục tiêu nâng cao năng lực thực tiễnError! Bookmark not defined

3.2.5 Biện pháp 5: Cải tiến việc đánh giá đội ngũ nữ CBQL theo hướng tạo động

lực phát triển Error! Bookmark not defined

3.2.6 Biện pháp 6: Cụ thể hóa theo hướng hoàn thiện chính sách và tạo môi trường làm việc thuận lợi trên cơ sở xác định rõ các ưu tiên chiến lược đối với đội ngũ cán

bộ nữ Error! Bookmark not defined 3.3 Mối quan hệ giữa các biện pháp đề xuất Error! Bookmark not defined 3.4 Khảo nghiệm tính cấp thiết và tính khả thi của các biện pháp đề xuất Error! Bookmark not defined

3.4.1 Mục đích khảo nghiệm Error! Bookmark not defined 3.4.2 Nội dung khảo nghiệm Error! Bookmark not defined 3.4.3 Phương pháp khảo nghiệm Error! Bookmark not defined 3.4.4 Kết quả khảo nghiệm tính cấp thiết và tính khả thi của các biện pháp Error! Bookmark not defined

Tiểu kết chương 3 Error! Bookmark not defined KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ Error! Bookmark not defined

1 Kết luận Error! Bookmark not defined

2 Khuyến nghị Error! Bookmark not defined DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 12

7

PHỤ LỤC Error! Bookmark not defined

8

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Nguồn nhân lực - nguồn lực quí giá nhất của các tổ chức, đơn vị là yếu tố quyết định sự thành bại và phát triển của tổ chức trong tương lai Bởi vậy, các tổ chức và đơn vị luôn tìm cách để duy trì và phát triển nguồn nhân lực của mình Phát triển nguồn nhân lực chính là quá trình tạo lập và sử dụng năng lực toàn diện con người vì sự tiến bộ KT- XH và sự hoàn thiện bản thân mỗi con người Trong công cuộc phát triển KT-XH của đất nước và trước những thách thức của bối cảnh hội nhập Quốc tế hiện nay, phát triển nguồn lực CBQLGD là một trong những đòi hỏi khách quan của ngành GD và là một trong những nhiệm vụ, giải pháp của đổi mới căn bản, toàn diện GD&ĐT hiện nay

Nhận thức rõ vai trò, vị trí của phụ nữ trong công cuộc đổi mới và phát triển của đất nước, Đảng và Nhà nước, các Bộ, ngành đã đề ra nhiều chủ trương, đường lối, chính sách nhằm xây dựng và phát triển đội ngũ nữ CBQL thông qua các Chỉ thị, Nghị quyết như: Nghị quyết 11 của Bộ Chính trị (khóa IX) về công tác cán bộ

nữ đã đề ra quan điểm: “Xây dựng và phát triển vững chắc đội ngữ cán bộ nữ tương xứng với vai trò to lớn của phụ nữ là yêu cầu khách quan, là nội dung quan trọng trong chiến lược công tác cán bộ của Đảng” và mục tiêu: “Phấn đấu đến năm

2020, cán bộ nữ tham gia cấp uỷ đảng các cấp đạt từ 25% trở lên; nữ đại biểu Quốc hội và HĐND các cấp đạt từ 35% đến 40% Các cơ quan, đơn vị có tỉ lệ nữ từ 30% trở lên, nhất thiết có cán bộ lãnh đạo chủ chốt là nữ, cơ quan lãnh đạo cấp cao của Đảng, Quốc hội, Nhà nước, Chính phủ có tỉ lệ nữ phù hợp với mục tiêu bình đẳng giới” Chỉ thị 15-CT/BGDĐT ngày 19/9/1994 của Bộ trưởng Bộ GD&ĐT về “ Đổi mới và tăng cường công tác vận động phụ nữ ngành Giáo dục – Đào tạo trong tình hình mới”

Chiến lược quốc gia về bình đẳng giới 2011- 2020 đã đề ra:

Mục tiêu 1: “Tăng cường sự tham gia của phụ nữ vào các vị trí quản lý, lãnh đạo, nhằm từng bước giảm dần khoảng cách giới trong lĩnh vực chính trị”;

Mục tiêu 3: “Nâng cao chất lượng nguồn nhân lực nữ, từng bước bảo đảm

sự tham gia bình đẳng giữa nam và nữ trong lĩnh vực giáo dục và đào tạo”;

9

Mục tiêu 7: “Nâng cao năng lực QLNN về bình đẳng giới”

Những năm gần đây, tỉnh Vĩnh phúc đó có những chủ trương chỉ đạo, đầu tư , quan tâm đến đội ngũ cán bộ nữ nói chung và đội ngũ cán bộ nữ ngành GD&ĐT nói riêng UBND tỉnh đã ban hành nhiều chương trình hành động, kế hoạch về công tác phụ nữ như: Chương trình hành động số 2463/CTr-UBND ngày 15/6/2010

về công tác phụ nữ thời kỳ công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước giai đoạn đến năm 2020; Kế hoạch hành động số: 3956/KH-UBND ngày 04/10/2011 về thực hiện các mục tiêu quốc gia về bình đẳng giới giai đoạn 2011-2015

Thực tế cho thấy, đội ngũ nữ CBQL ngành GD&ĐT Vĩnh Phúc đã chứng tỏ được năng lực, phẩm chất chính trị, có thể đảm đương tốt mọi nhiệm vụ được giao Tuy nhiên, tỷ lệ cán bộ nữ tham gia lãnh đạo, quản lý trong ngành giáo dục còn thấp, nhất là tỷ lệ nữ CBQL bậc THPT, chưa tương xứng với tiềm năng và chưa đáp ứng được yêu cầu của sự nghiệp GD&ĐT trong giai đoạn hiện nay; Công tác tạo nguồn, quy hoạch cán bộ nữ để đề bạt, bổ nhiệm vào các chức vụ lãnh đạo, quản lý chưa kịp thời để động viên, ghi nhận sự nỗ lực, cố gắng của cán bộ nữ; việc chỉ đạo công tác cán bộ nữ còn thiếu chặt chẽ, chưa thường xuyên; một số bộ phận phụ nữ còn có tư tưởng an phận, ngại khó, thiếu ý chí vươn lên…Như vậy, quan tâm đến công tác phát triển đội ngũ nữ CBQLGD theo quan điểm bình đẳng giới sẽ làm tăng thêm sự đóng góp của phụ nữ cho xã hội, tạo điều kiện để họ được thể hiện và phát huy tài năng, trí tuệ của mình cho đất nước

Với những lý do trên đây, để tìm ra các biện pháp phát triển nguồn nhân lực

nữ CBQL các trường THPT tỉnh Vĩnh Phúc đủ về số lượng, chuẩn về chất lượng, phù hợp về cơ cấu theo quan điềm bình đẳng giới, nhằm phát huy hết tiềm năng về

vai trò, vị trí của phụ nữ trong xã hội, tôi chọn đề tài:“Phát triển đội ngũ nữ cán bộ quản lý trường THPT tỉnh Vĩnh Phúc theo quan điểm Bình đẳng giới”

2 Mục đích nghiên cứu

Nghiên cứu cơ sở lý luận phát triển đội ngũ nữ CBQL và thực trạng phát triển đội ngũ nữ CBQL trường THPT tỉnh Vĩnh Phúc theo quan điểm bình đẳng giới, từ đó, đề xuất các biện pháp phát triển đội ngũ nữ CBQL ở các trường THPT tỉnh Vĩnh Phúc, nhằm nâng cao chất lượng đội ngũ, đồng thời phát huy hơn nữa tiềm năng to lớn của phụ nữ đối với sự nghiệp đổi mới giáo dục và hội nhập quốc tế trong giai đoạn hiện nay

10

3 Nhiệm vụ nghiên cứu

3.1 Nghiên cứu các vấn đề lý luận phát triển đội ngũ nữ CBQL trường THPT theo

quan điểm bình đẳng giới

3.2 Nghiên cứu, đánh giá thực trạng công tác phát triển đội ngũ nữ CBQL trường

THPT tỉnh Vĩnh Phúc theo quan điểm bình đẳng giới

3.3 Đề xuất một số biện pháp phát triển đội ngũ nữ CBQL trường THPT tỉnh Vĩnh

Phúc theo quan điểm bình đẳng giới

4 Khách thể và đối tƣợng nghiên cứu

4.1 Khách thể nghiên cứu

Đội ngũ nữ CBQL trường THPT

4.2 Đối tượng nghiên cứu

Phát triển đội ngũ nữ CBQL các trường THPT tỉnh Vĩnh Phúc theo lý thuyết phát triển nguồn nhân lực và quan điểm bình đẳng giới

5 Câu hỏi nghiên cứu

- Phát triển đội ngũ nữ CBQL trường THPT theo quan điểm bình đẳng giới

có những nội dung gì? Bình đẳng giới trong đội ngũ CBQL trường THPT có những đặc trưng nào?

- Thực trạng phát triển đội ngũ nữ CBQL trường THPT hiện nay theo quan điểm bình đẳng giới như thế nào?

- Biện pháp nào có thể sử dụng để phát triển đội ngũ nữ CBQL trường THPT theo quan điểm bình đẳng giới trong giai đoạn hiện nay?

6 Giả thuyết khoa học

Tỉnh Vĩnh Phúc đang có nhiều nỗ lực trong lĩnh vực phát triển nguồn nhân lực nữ và thu được những kết quả bước đầu đáng ghi nhận Tuy nhiên trong bối cảnh thực hiện “chiến lược quốc gia về bình đẳng giới” Vĩnh Phúc đang còn nhiều vấn đề cần giải quyết Nếu tìm được những giải pháp phát triển đội ngũ nữ CBQL trường THPT trong tỉnh trên cơ sở triển khai các chính sách bình đẳng giới đồng bộ, sâu rộng trong toàn bộ các hoạt động phát triển đội ngũ (từ khâu quy hoạch đến tạo nguồn, sử dụng, bổ nhiệm, đào tạo, bồi dưỡng, đánh giá năng lực của phụ nữ) phù hợp với đặc điểm giới tính sẽ góp phần nâng cao chất lượng đội ngũ nữ CBQL đáp ứng yêu cầu phát triển giáo dục THPT của tỉnh trong giai đoạn hiện nay

11

7 Phạm vi nghiên cứu

7.1 Giới hạn nội dung

Những biện pháp phát triển đội ngũ nữ CBQL trường THPT theo lý thuyết phát triển nguồn nhân lực và theo quan điểm bình đẳng giới

7.2 Giới hạn địa bàn

Các trường THPT tỉnh Vĩnh Phúc

7.3 Giới hạn thời gian

Các số liệu khảo sát, đánh giá thực trạng công tác phát triển đội ngũ nữ CBQL trường THPT trong giai đoạn từ năm 2011 đến năm 2014

8 Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài

8.1.Ý nghĩa lý luận

Góp phần làm sáng tỏ thêm những vấn đề lý luận về phát triển đội ngũ nữ CBQL trường THPT theo quan điểm bình đẳng giới

8.2 Ý nghĩa thực tiễn

Kết quả nghiên cứu có thể được áp dụng cho nữ CBQL trường THPT trên cả nước Đồng thời, đề tài có giá trị tham khảo cho các nhà QLGD trong giai đoạn hiện nay

9 Phương pháp nghiên cứu

9.1 Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận

Phương pháp phân tích và tổng hợp các tài liệu, sách, báo, tạp chí có liên quan đến quy hoạch, xây dựng và phát triển đội ngũ nữ CBQL và các tài liệu, văn bản quy định hiện hành về bình đẳng giới

9.2 Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn

9.2.1 Phương pháp điều tra xã hội học và trưng cầu ý kiến chuyên gia:

Dùng phiếu hỏi để trưng cầu ý kiến của Lãnh đạo Sở GD& ĐT, CBQL và

GV các trường THPT, trao đổi với CBQL của trường THPT và của Sở GD&ĐT nhằm thu thập thông tin

9.2.2 Toạ đàm, phỏng vấn:

Các chuyên gia QLGD và các CBQLGD

9.2.3 Phương pháp nghiên cứu điển hình

Một số nữ CBQL tiêu biểu, đại diện cho đội ngũ nữ CBQL trường THPT tỉnh Vĩnh Phúc