ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC NGUYỄN TUẤN ANH QUẢN LÝ ỨNG DỤNG CÔNG NGHỆ THÔNG TIN TRONG DẠY HỌC Ở TRƯỜNG THPT CHÀ CANG HUYỆN NẬM PỒ, TỈNH ĐIỆN BIÊN LUẬN VĂN THẠ
Trang 1ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC
NGUYỄN TUẤN ANH
QUẢN LÝ ỨNG DỤNG CÔNG NGHỆ THÔNG TIN
TRONG DẠY HỌC Ở TRƯỜNG THPT CHÀ CANG HUYỆN NẬM PỒ,
TỈNH ĐIỆN BIÊN
LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ GIÁO DỤC
HÀ NỘI – 2015
Trang 2ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC
NGUYỄN TUẤN ANH
QUẢN LÝ ỨNG DỤNG CÔNG NGHỆ THÔNG TIN
TRONG DẠY HỌC Ở TRƯỜNG THPT CHÀ CANG HUYỆN NẬM PỒ,
TỈNH ĐIỆN BIÊN
LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ GIÁO DỤC
CHUYÊN NGÀNH QUẢN LÝ GIÁO DỤC
MÃ SỐ: 60 14 01 14
Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS Ngô Quang Sơn
HÀ NỘI – 2015
Trang 3MỤC LỤC LỜI CẢM ƠN Error! Bookmark not defined CÁC CHỮ VIẾT TẮT Error! Bookmark not defined.
MỤC LỤC 1
DANH MỤC BẢNG 5
DANH MỤC BIỂU ĐỒ Error! Bookmark not defined DANH MỤC SƠ ĐỒ Error! Bookmark not defined. MỞ ĐẦU 5
1 Lý do chọn đề tài 5
2 Mục đích nghiên cứu 7
3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu 7
4 Nhiệm vụ nghiên cứu 7
5 Giả thuyết khoa học 7
6 Giới hạn và phạm vi nghiên cứu 8
7 Phương pháp nghiên cứu 8
8 Cấu trúc luận văn 9
CHƯƠNG 1 Error! Bookmark not defined.
CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ ỨNG DỤNG CÔNG NGHỆ THÔNG TIN
TRONG DẠY HỌC Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG Error! Bookmark not defined.
1.1.Tổng quan nghiên cứu vấn đề Error! Bookmark not defined 1.1.1 Nước ngoài Error! Bookmark not defined 1.1.2 Trong nước Error! Bookmark not defined 1.2 Một số khái niệm cơ bản Error! Bookmark not defined 1.2.1 Quản lý Error! Bookmark not defined 1.2.2 Quản lý giáo dục và quản lý nhà trườngError! Bookmark not defined 1.2.3 Quản lý hoạt động dạy học Error! Bookmark not defined 1.2.4 Phương pháp dạy học Error! Bookmark not defined 1.2.6 Quản lý ứng dụng CNTT Error! Bookmark not defined.
Trang 41.3 Các nội dung ứng dụng Công nghệ thông tin trong dạy học ở các trường
THPT Error! Bookmark not defined 1.3.1 Công nghệ thông tin và truyền thông Error! Bookmark not defined 1.3.2 Môi trường học tập đa phương tiện Error! Bookmark not defined 1.3.3 Phần mềm hỗ trợ dạy học Error! Bookmark not defined 1.3.4 Khai thác mạng Internet hỗ trợ dạy học Error! Bookmark not defined.
1.3.5 Giáo án dạy học tích cực có ứng dụng CNTT và giáo án dạy học tích
cực điện tử Error! Bookmark not defined.
1.4 Các nội dung quản lý ứng dụng Công nghệ Thông tin trong dạy học ở
trường THPT Error! Bookmark not defined 1.4.1 Quản lý việc xây dựng và sử dụng phòng học đa phương tiện Error! Bookmark not defined.
1.4.2 Quản lý việc sử dụng các phần mềm hỗ trợ dạy học Error! Bookmark not defined.
1.4.3 Quản lý việc thiết kế và sử dụng giáo án dạy học tích cực có ứng dụng
CNTT Error! Bookmark not defined.
1.4.4 Quản lý ứng dụng CNTT trong công tác kiểm tra, đánh giá kết quả học
tập của HS Error! Bookmark not defined Tiểu kết chương 1 Error! Bookmark not defined CHƯƠNG 2 Error! Bookmark not defined.
THỰC TRẠNG QUẢN LÝ ỨNG DỤNG CÔNG NGHỆ THÔNG TIN
TRONG DẠY HỌC Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG CHÀ CANG
HUYỆN NẬM PỒ, TỈNH ĐIỆN BIÊN Error! Bookmark not defined.
2.1 Điều kiện tự nhiên và điều kiện kinh tế - xã hội và giáo dục của huyện
Nậm Pồ, tỉnh Điện Biên Error! Bookmark not defined 2.1.1 Điều kiện tự nhiên Error! Bookmark not defined 2.1.2 Điều kiện kinh tế - xã hội Error! Bookmark not defined 2.1.3 Tình hình giáo dục của huyện Nậm Pồ, tỉnh Điện Biên Error! Bookmark not defined.
Trang 52.2 Một số nét chung về trường THPT Chà Cang huyện Nậm Pồ, tỉnh Điện
Biên Error! Bookmark not defined 2.2.1 Đội ngũ cán bộ quản lý, giáo viên Error! Bookmark not defined 2.2.2 Học sinh Error! Bookmark not defined 2.2.3 Cơ sở vật chất Error! Bookmark not defined 2.3 Thực trạng ứng dụng CNTT trong dạy học Error! Bookmark not defined.
2.4 Thực trạng quản lý ứng dụng CNTT trong dạy học Error! Bookmark not defined.
2.4.1 Quản lý việc xây dựng và sử dụng phòng học đa phương tiện Error! Bookmark not defined.
2.4.2 Quản lý việc sử dụng phần mềm dạy học và truy cập Internet hiệu quả
Error! Bookmark not defined.
2.4.3 Thực trạng quản lý việc thiết kế và sử dụng giáo án dạy học tích cực có
ứng dụng CNTT Error! Bookmark not defined 2.5 Phân tích mặt mạnh, mặt yếu Nguyên nhân tồn tại Error! Bookmark not defined.
2.5.1 Mặt mạnh Error! Bookmark not defined 2.5.2 Mặt yếu Error! Bookmark not defined 2.5.3 Phân tích nguyên nhân khách quan và chủ quan Error! Bookmark not defined.
Tiểu kết chương 2 Error! Bookmark not defined CHƯƠNG 3 Error! Bookmark not defined.
MỘT SỐ BIỆN PHÁP QUẢN LÝ ỨNG DỤNG CÔNG NGHỆ THÔNG TIN TRONG DẠY HỌC Ở TRƯỜNG THPT CHÀ CANG HUYỆN NẬM PỒ,
TỈNH ĐIỆN BIÊN Error! Bookmark not defined 3.1 Nguyên tắc đề xuất các biện pháp Error! Bookmark not defined 3.1.1 Đảm bảo tính đồng bộ Error! Bookmark not defined 3.1.2 Đảm bảo tính thực tiễn Error! Bookmark not defined.
Trang 63.1.3 Đảm bảo tính khả thi Error! Bookmark not defined.
3.2 Một số biện pháp quản lý ứng dụng công nghệ thông tin dạy học ở trường
THPT Chà Cang huyện Nậm Pồ, tỉnh Điện Biên Error! Bookmark not defined.
3.2.1 Biện pháp 1: Nâng cao nhận thức cho cán bộ quản lý, giáo viên về tầm
quan trọng của việc ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học Error! Bookmark not defined.
3.2.2 Biện pháp 2: Tăng cường đầu tư mua sắm thiết bị dạy học hiện đại, xây dựng phòng học đa phương tiện để ứng dụng hiệu quả công nghệ thông tin
trong dạy học Error! Bookmark not defined.
3.2.3 Biện pháp 3: Tổ chức bồi dưỡng cho cán bộ quản lý, giáo viên về kiến thức, kỹ năng tin học cơ bản, xây dựng kế hoạch tạo nguồn nhân lực về công
nghệ thông tin cho nhà trường Error! Bookmark not defined.
3.2.4 Biện pháp 4: Nâng cao hiệu quả sử dụng một số phần mềm hỗ trợ dạy
học Khai thác Internet hỗ trợ dạy và học Error! Bookmark not defined.
3.2.5 Biện pháp 5: Xây dựng quy trình thiết kế và xây dựng quy trình sử
dụng giáo án dạy học tích cực có ứng dụng công nghệ thông tin Error! Bookmark not defined.
3.2.6 Biện pháp 6: Nâng cao vai trò của tổ chuyên môn đối với công tác ứng
dụng CNTT trong dạy học Error! Bookmark not defined.
3.2.7 Biện pháp 7: Tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin trong công tác
kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh Error! Bookmark not defined.
3.2.8 Biện pháp 8: Tăng cường kiểm tra đánh giá mức độ ứng dụng CNTT
trong dạy học của các giáo viên Error! Bookmark not defined 3.4 Khảo nghiệm tính cần thiết và tính khả thi của các biện pháp Error! Bookmark not defined.
Tiểu kết chương 3 Error! Bookmark not defined KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ Error! Bookmark not defined.
Trang 71 Kết luận Error! Bookmark not defined.
2 Khuyến nghị Error! Bookmark not defined.
TÀI LIỆU THAM KHẢO 10
PHỤ LỤC Error! Bookmark not defined.
Trang 8DANH MỤC BẢNG
MỞ ĐẦU
1 Lý do chọn đề tài
Chúng ta đang sống trong thời đại CNTT đã được ứng dụng rộng rãi vào hầu hết các lĩnh vực của cuộc sống Trong giáo dục, CNTT đã được ứng dụng vào công tác quản lý, giảng dạy và học tập
Vai trò, tầm quan trọng và hiệu quả của việc ứng dụng CNTT trong dạy học đã được chứng minh bằng thực tiễn ở những năm qua, cho thấy rằng việc ứng dụng CNTT trong dạy học là xu thế tất yếu của giáo dục Ứng dụng CNTT để góp phần đổi mới PPDH là một chủ đề lớn được UNESCO đưa ra thành chương trình của thế kỷ XXI và “dự đoán sẽ có sự thay đổi nền giáo dục một các căn bản vào đầu thế kỷ XXI do ảnh hưởng của CNTT” Trên thế giới, các chính sách về giáo dục được xây dựng dựa tên tiền đề và triển vọng của tích hợp CNTT một cách có hiệu quả vào dạy học Ở Việt Nam, việc ứng dụng CNTT trong giáo dục cũng được kỳ vọng cao, các nhà giáo dục được khuyến khích ứng dụng CNTT ở tất cả các cấp học và các môn học
Nghị quyết TW2, khóa VIII nhấn mạnh: "Đổi mới mạnh mẽ phương pháp giáo dục - đào tạo, khắc phục lối truyền thụ một chiều, rèn luyện thành nếp tư duy sáng tạo của người học Từng bước áp dụng các phương pháp tiên tiến và phương tiện vào quá trình dạy và học, đảm bảo điều kiện và thời gian
tự học, tự nghiên cứu của học sinh, nhất là sinh viên đại học." [26]
Chính phủ và Bộ Giáo dục và Đào tạo đã coi ứng dụng CNTT trong dạy học là khâu đột phá quan trọng trong nâng cao chất lượng giáo dục Quyết định 698/QĐ-TTg ngày 21 tháng 6 năm 2009 của Thủ Tướng Chính phủ phê duyệt kế hoạch tổng thể phát triển nguồn nhân lực CNTT đến năm 2015 và định hướng đến năm 2020 cũng nêu rõ: “Đẩy mạnh việc ứng dụng CNTT trong trường phổ thông nhằm đổi mới phương pháp dạy và học theo hướng giáo viên tự tích hợp CNTT vào từng môn học thay vì học trong môn tin học Giáo viên các bộ môn chủ động tự soạn và tự chọn tài liệu và phần mềm (mã
Trang 9nguồn mở) để giảng dạy ứng dụng CNTT ” Cũng từ năm học 2005 - 2006,
Bộ Giáo dục và Đào tạo ra Chỉ thị đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học Năm học 2008 - 2009, Bộ Giáo dục và Đào tạo chọn là năm học với chủ đề: “Năm học ứng dụng công nghệ thông tin và đổi mới quản lý tài chính ”, những năm học tiếp theo Bộ Giáo dục và Đào tạo tiếp tục chỉ đạo : Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý giáo dục, thống nhất quản lý nhà nước về ứng dụng CNTT trong Giáo dục - Đào tạo
Nhận thức được tầm quan trọng của ứng dụng CNTT trong đổi mới phương pháp dạy học, nhiều năm qua ngành Giáo dục và Đào tạo Điện Biên
đã triển khai nhiều biện pháp quản lý, chỉ đạo nhằm đẩy mạnh ứng dụng CNTT trong các nhà trường, bước đầu đạt được một số kết quả Đến nay, tất
cả các trường THPT tỉnh Điện Biên đều đã được trang bị các phòng máy tính, đáp ứng tương đối đầy đủ máy chiếu phục vụ cho việc giảng dạy và học tập của GV, HS Nhiều phần mềm hỗ trợ công tác quản lý, hỗ trợ dạy học được
áp dụng rộng rãi Đã tổ chức nhiều buổi tập huấn nâng cao năng lực ứng dụng CNTT cho đội ngũ CBQL và GV Tuy nhiên trong những năm qua, bên cạnh những kết quả đáng khích lệ, thì vẫn còn một số trường THPT, nhất là các trường THPT vùng đặc biệt khó khăn, trong đó có trường THPT Chà Cang huyện Nậm Pồ tỉnh Điện Biên công tác ứng dụng CNTT trong dạy học vẫn chưa được quan tâm đầy đủ, hiệu quả của ứng dụng CNTT trong dạy học còn thấp
Có nhiều nguyên nhân dẫn đến thực trạng này trong đó có những nguyên nhân thuộc về công tác quản lý: Một số CBQL nhận thức còn chưa đầy đủ về công tác ứng dụng CNTT trong dạy học hoặc do trình độ tin học còn hạn chế nên chưa có khả năng định hướng cho GV nhận thức đúng về giáo án điện tử,
vì thế đã dẫn đến còn có GV lạm dụng CNTT trong dạy học Công tác đầu tư mua sắm TBDH hiện đại, xây dựng cơ sở hạ tầng cho việc ứng dụng CNTT trong dạy học còn chưa hiệu quả Chưa quan tâm đến việc sử dụng tối đa các chức năng của phòng máy, mạng máy tính, các phần mềm dạy học
Trang 10Với mong muốn khắc phục cơ bản các hạn chế trên, tác giả đã chọn nghiên cứu đề tài: “Quản lý ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học ở trường THPT Chà Cang huyện Nậm Pồ, tỉnh Điện Biên”
2 Mục đích nghiên cứu
Nghiên cứu cơ sở lý luận và thực tiễn để đề xuất một số biện pháp quản
lý ứng dụng CNTT trong dạy học ở trường THPT Chà Cang huyện Nậm Pồ, tỉnh Điện Biên
3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu
3.1 Khách thể nghiên cứu
Hoạt động quản lý ứng dụng CNTT trong dạy học ở trường THPT Chà Cang huyện Nậm Pồ, tỉnh Điện Biên
3.2 Đối tượng nghiên cứu
Biện pháp quản lý ứng dụng CNTT trong dạy học ở trường THPT Chà Cang huyện Nậm Pồ, tỉnh Điện Biên
4 Nhiệm vụ nghiên cứu
Để đạt được mục đích nghiên cứu, đề tài đặt ra một số nhiệm vụ nghiên cứu sau:
- Nghiên cứu cơ sở lý luận về CNTT, ứng dụng CNTT trong dạy học ở trường THPT
- Khảo sát thực trạng quản lý ứng dụng CNTT trong dạy học ở trường THPT Chà Cang huyện Nậm Pồ, tỉnh Điện Biên
- Đề xuất một số biện pháp quản lý ứng dụng CNTT trong dạy học ở trường THPT Chà Cang huyện Nậm Pồ, tỉnh Điện Biên
5 Giả thuyết khoa học
Hiện nay việc ứng dụng CNTT trong dạy học ở trường THPT Chà Cang huyện Nậm Pồ, tỉnh Điện Biên đã đạt được một số kết quả song còn nhiều bất cập
Nếu chọn lựa, đề xuất và áp dụng một số biện pháp quản lý ứng dụng CNTT trong dạy học phù hợp với thực tiễn thì sẽ góp phần nâng cao chất
Trang 11lượng dạy học ở trường THPT Chà Cang huyện Nậm Pồ, tỉnh Điện Biên
6 Giới hạn và phạm vi nghiên cứu
Do điều kiện về thời gian và khả năng có hạn, đề tài tập trung nghiên cứu đề xuất các biện pháp quản lý ứng dụng CNTT để góp phần nâng cao chất lượng dạy học ở trường THPT Chà Cang huyện Nậm Pồ, tỉnh Điện Biên Các số liệu được sử dụng trong luận văn lấy từ báo cáo Kết quả thực hiện nhiệm vụ năm học 2013-2014 và năm học 2014-2015 của trường THPT Chà Cang
Thời gian khảo nghiệm biện pháp: Học kỳ I năm học 2014-2015
7 Phương pháp nghiên cứu
7.1 Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận
Khái quát những tài liệu lý luận có liên quan đến đề tài, phân tích tổng hợp nhằm xây dựng những khái niệm công cụ và làm sáng tỏ một số vấn đề lý luận có liên quan
7.2 Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn
Phương pháp điều tra viết: Thông qua các phiếu trưng cầu ý kiến, tìm hiểu nhận thức, nguyện vọng của CBQL, GV và HS để thu thập thông tin về thực trạng quản lý ứng dụng CNTT trong dạy học
Phương pháp chuyên gia: Lấy ý kiến của các chuyên gia trong lĩnh vực quản lý ứng dụng CNTT trong dạy học
Phương pháp nghiên cứu sản phẩm hoạt động: Nghiên cứu hồ sơ, giáo án của GV, dự một số giờ dạy có ứng dụng CNTT; nghiên cứu kế hoạch năm học, kế hoạch chuyên môn, kế hoạch ứng dụng CNTT, phân công giảng dạy, kiểm tra, đánh giá, sổ theo dõi sử dụng đồ dùng dạy học… rút ra được những nhận xét về công tác quản lý ứng dụng CNTT trong dạy học
Phương pháp phỏng vấn, trao đổi: Trực tiếp phỏng vấn CBQL, GV và những người có liên quan đến hoạt động ở trường để thu thập thông tin phù hợp với nội dung nghiên cứu
7.3 Những phương pháp hỗ trợ khác
Trang 12Sử dụng phương pháp thống kê toán học trong xử lý các số liệu khảo sát
8 Cấu trúc luận văn
Ngoài phần mở đầu, kết luận và khuyến nghị, danh mục tài liệu tham khảo và các phụ lục, luận văn dự kiến được trình bày trong 3 chương:
Chương 1: Cơ sở lý luận về quản lý ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học ở trường trung học phổ thông
Chương 2: Thực trạng quản lý ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học ở trường THPT Chà Cang huyện Nậm Pồ, tỉnh Điện Biên
Chương 3: Một số biện pháp quản lý ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học ở trường THPT Chà Cang huyện Nậm Pồ, tỉnh Điện Biên
Trang 13
TÀI LIỆU THAM KHẢO
1 Đặng Quốc Bảo (2003), Bài giảng phát triển nhà trường - Một số vấn đề
lý luận và thực tiễn, Tài liệu cho lớp cao học quản lý giáo dục Hà Nội
2 Đặng Quốc Bảo (2007), Cẩm nang nâng cao năng lực quản lý nhà
trường, Nxb Chính trị quốc gia
3 Nguyễn Quốc Chí, Nguyễn Thị Mỹ Lộc (2004), Cơ sở khoa học quản lý,
Tài liệu bài giảng cao học, Hà Nội
4 Nguyễn Quốc Chí, Nguyễn Thị Mỹ Lộc (2003), Những quan điểm giáo
dục hiện đại, Tài liệu cho lớp cao học quản lý giáo dục Hà Nội
5 Vũ Cao Đàm (2008), Phương pháp luận nghiên cứu khoa học, Nxb Giáo dục,
Hà Nội
6 Tô Xuân Giáp (1997), Phương tiện dạy học, Nxb Giáo dục, Hà Nội
7 Đặng Xuân Hải (2004), Quản lý sự thay đổi và vận dụng nó trong QLGD,
QLNT, Chuyên đề cao học, Hà Nội
8 Nguyễn Trọng Hậu (2009), Bài giảng đại cương khoa học quản lý giáo
dục
9 Trần Thị Tuyết Oanh (2013), Giáo trình Giáo dục học, Nxb ĐHSP, Hà
Nội
10 Phó Đức Hòa - Ngô Quang Sơn (2008) Ứng dụng công nghệ thông tin
trong dạy học tích cực, Nxb Giáo dục, Hà Nội
11 Phó Đức Hòa - Ngô Quang Sơn (2011), Phương pháp và công nghệ dạy
học trong môi trường tương tác, Nxb ĐHSP
12 Đặng Vũ Hoạt, Hà Thế Ngữ Giáo dục học tập 2, Nxb Giáo dục Hà Nội
13 Trần Kiểm (2004), Khoa học quản lý giáo dục-Một số vấn đề lý luận và
thực tiễn, Nxb Giáo dục
14 Nguyễn Thị Mỹ Lộc (2012), Quản lý giáo dục – Một số vấn đề lý luận
và thực tiễn, Nxb ĐHQGHN, Hà Nội
15 Nguyễn Ngọc Quang (1989), Những khái niệm cơ bản về lý luận QLGD