Quản lí hoạt động tự học của sinh viên trong đào tạo theo học chế tín chỉ tại trường đại học hòa bình

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC VŨ THỊ LÝ QUẢN LÍ HOẠT ĐỘNG TỰ HỌC CỦA SINH VIÊN TRONG ĐÀO TẠO THEO HỌC CHẾ TÍN CHỈ TẠI TRƯỜNG ĐẠI HỌC HÒA BÌNH LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC

VŨ THỊ LÝ

QUẢN LÍ HOẠT ĐỘNG TỰ HỌC CỦA SINH VIÊN TRONG ĐÀO TẠO THEO HỌC CHẾ TÍN CHỈ TẠI TRƯỜNG ĐẠI HỌC HÒA BÌNH

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÍ GIÁO DỤC CHUYÊN NGÀNH QUẢN LÍ GIÁO DỤC

Mã số: 60.14.01.14

Người hướng dẫn khoa học: TS Nguyễn Mai Hương

HÀ NỘI - 2014

i

MỤC LỤC Lời cảm ơn Error! Bookmark not defined Danh mục các ký hiệu, các chữ viết tắt Error! Bookmark not defined Danh mục các bảng Error! Bookmark not defined Danh mục các sơ đồ, biểu đồ Error! Bookmark not defined

Mục lục v

MỞ ĐẦU 5 CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÍ LUẬN VỀ TỰ HỌC VÀ QUẢN LÍ HOẠT ĐỘNG

TỰ HỌC TRONG ĐÀO TẠO THEO HỌC CHẾ TÍN CHỈError! Bookmark not defined

1.1 Tổng quan lịch sử nghiên cứu vấn đề Error! Bookmark not defined 1.1.1 Trên Thế Giới Error! Bookmark not defined 1.1.2 Ở Việt Nam Error! Bookmark not defined 1.2 Một số khái niệm cơ bản của vấn đề nghiên cứuError! Bookmark not defined

1.2.1 Các khái niệm về quản lí Error! Bookmark not defined 1.2.2 Khái niệm về dạy học và tự học Error! Bookmark not defined

1.3 Đào tạo theo tín chỉ và hoạt động tự học của sinh viên trong học chế tín

chỉ Error! Bookmark not defined 1.3.1 Học chế tín chỉ Error! Bookmark not defined 1.3.2 Hoạt động tự học của sinh viên trong học chế tín chỉError! Bookmark not defined

1.4 Quản lí tự học của sinh viên trong học chế tín chỉError! Bookmark not defined

1.4.1 Quản lí việc xây dựng đề cương môn học có hướng dẫn tự học Error! Bookmark not defined

1.4.2 Quản lí hoạt động hướng dẫn tự học của giảng viênError! Bookmark not defined

1.4.3 Quản lí hoạt động tự học của sinh viên Error! Bookmark not defined

ii

1.4.4 Quản lí công tác kiểm tra đánh giá hoạt động tự họcError! Bookmark not defined

1.4.5 Quản lí các điều kiện phục vụ tự học của sinh viênError! Bookmark not defined

1.5 Các yếu tố ảnh hưởng tới hoạt động tự học và quản lí hoạt động tự học

của sinh viên Error! Bookmark not defined 1.5.1 Yếu tố chủ quan của người học Error! Bookmark not defined 1.5.2 Yếu tố khách quan đối với người học Error! Bookmark not defined Tiểu kết chương 1 Error! Bookmark not defined

CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG VỀ HOẠT ĐỘNG TỰ HỌC VÀ QUẢN LÍ HOẠT ĐỘNG TỰ HỌC CỦA SINH VIÊN TRƯỜNG ĐẠI HỌC HÒA

BÌNH Error! Bookmark not defined 2.1 Giới thiệu chung về Trường Đại học Hòa BìnhError! Bookmark not defined

2.1.1 Khái quát về trường Đại học Hòa Bình Error! Bookmark not defined 2.1.2 Mục tiêu đào tạo của trường Đại học Hòa BìnhError! Bookmark not defined

2.1.3 Loại hình và quy mô đào tạo của trường Đại học Hòa Bình Error! Bookmark not defined

2.1.4 Tổ chức bộ máy quản lí của trường Đại học Hòa Bình Error! Bookmark not defined

2.1.5 Đội ngũ cán bộ quản lí, giảng viên và nhân viên Đại học Hòa Bình

Error! Bookmark not defined

2.2 Tổ chức nghiên cứu thực trạng hoạt động tự học và quản lí hoạt động tự

học trong học chế tín chỉ tại Trường Đại học Hòa Bình.Error! Bookmark not defined

2.2.1 Mục tiêu của việc nghiên cứu thực trạngError! Bookmark not defined

2.2.2 Nội dung nghiên cứu thực trạng Error! Bookmark not defined

iii

2.2.3 Mẫu nghiên cứu Error! Bookmark not defined 2.2.4 Quy trình tổ chức khảo sát ý kiến Error! Bookmark not defined 2.3 Thực trạng hoạt động tự học của sinh viên Đại học Hòa Bình Error! Bookmark not defined

2.3.1 Đặc điểm của sinh viên và đặc điểm đào tạo của Đại học Hòa Bình

Error! Bookmark not defined

2.3.2 Thực trạng nhận thức của sinh viên về vai trò và ý nghĩa của tự học

Error! Bookmark not defined 2.3.3 Thực trạng nhận thức về động cơ tự học của sinh viên Error! Bookmark not defined

2.3.4 Thực trạng nội dung tự học của sinh viênError! Bookmark not defined

2.3.5 Thực trạng sử dụng các phương pháp tự học của sinh viên Error! Bookmark not defined

2.3.6 Các điều kiện đảm bảo cho hoạt động tự học của sinh viên Error! Bookmark not defined

2.3.7 Nhận xét chung Error! Bookmark not defined

2.4 Thực trạng công tác quản lí hoạt động tự học của sinh viên Đại học Hòa

Bình Error! Bookmark not defined 2.4.1 Thực trạng quản lí hoạt động hướng dẫn tự học của giảng viên Error! Bookmark not defined

2.4.2 Thực trạng quản lí hoạt động học và tự học của sinh viên Error! Bookmark not defined

2.4.3 Thực trạng quản lí hoạt động kiểm tra, đánh giá kết quả tự học của sinh

viên Error! Bookmark not defined

2.4.4 Thực trạng quản lí các điều kiện cơ sở vật chất, phương tiện kĩ thuật

phục vụ hoạt động tự học Error! Bookmark not defined

2.5 Đánh giá chung về mức độ thực hiện các biện pháp quản lí hoạt động tự

học của sinh viên Đại học Hòa Bình Error! Bookmark not defined

iv

2.5.1 Những thuận lợi Error! Bookmark not defined 2.5.2 Những khó khăn, tồn tại cần khắc phục Error! Bookmark not defined 2.5.3 Nguyên nhân Error! Bookmark not defined Tiểu kết chương 2 Error! Bookmark not defined

CHƯƠNG 3 CÁC BIỆN PHÁP QUẢN LÍ HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG TỰ HỌC CHO SINH VIÊN ĐẠI HỌC HÒA BÌNH ĐÁP ỨNG YÊU CẦU ĐÀO

TẠO THEO HỌC CHẾ TÍN CHỈ Error! Bookmark not defined 3.1 Nguyên tắc xác định các biện pháp Error! Bookmark not defined 3.1.1 Đảm bảo tính khoa học Error! Bookmark not defined 3.1.2 Đảm bảo tính thực tiễn Error! Bookmark not defined 3.1.3 Đảm bảo tính hệ thống, đồng bộ Error! Bookmark not defined 3.1.4 Đảm bảo tính kế thừa và khả thi Error! Bookmark not defined

3.2 Các biện pháp quản lí hoạt động tự học của sinh viên Trường Đại học

Hòa Bình Error! Bookmark not defined

3.2.1 Biện pháp 1: Nâng cao nhận thức của giảng viên và sinh viên về vai trò

của hoạt động tự học Error! Bookmark not defined

3.2.2 Biện pháp 2: Xây dựng và phát triển hệ thống cố vấn học tập đủ về số

lượng, mạnh về chất lượng để hướng dẫn sinh viên tự học có hiệu quả Error! Bookmark not defined

3.2.3 Biện pháp 3: Chỉ đạo tổ chức bồi dưỡng giảng viên đổi mới cách dạy để sinh viên đổi mới cách học hướng tới việc nâng cao tính độc lập, chủ động

của sinh viên Trường Đại học Hòa Bình Error! Bookmark not defined

3.2.4 Biện pháp 4: Đổi mới việc kiểm tra, đánh giá nhằm thúc đẩy hoạt động

tự học của sinh viên Error! Bookmark not defined

3.2.5 Biện pháp 5: Hoàn thiện cơ sở vật chất, trang thiết bị phù hợp với yêu

cầu đào tạo theo tín chỉ tạo điều kiện cho sinh viên tự họcError! Bookmark not defined

v

3.2.6 Biện pháp 6: Phối kết hợp đồng bộ giữa các đơn vị chức năng hướng tới

hoạt động tự học của sinh viên theo học chế tín chỉError! Bookmark not defined

3.3 Khảo nghiệm tính cần thiết và tính khả thi của các biện pháp quản lí hoạt

động tự học của sinh viên Đại học Hòa Bình Error! Bookmark not defined 3.3.1 Mối liên quan của các biện pháp Error! Bookmark not defined 3.3.2 Khảo sát tính cần thiết và tính khả thi của các biện pháp Error! Bookmark not defined

Tiểu kết chương 3 Error! Bookmark not defined KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ Error! Bookmark not defined

1 Kết luận Error! Bookmark not defined

2 Khuyến nghị Error! Bookmark not defined

TÀI LIỆU THAM KHẢO 10

PHỤ LỤC Error! Bookmark not defined

6

MỞ ĐẦU

1 Lí do chọn đề tài

Trong những năm gần đây, với mục tiêu tạo chuyển biến căn bản, mạnh

mẽ về chất lượng, hiệu quả giáo dục và đào tạo; Đáp ứng ngày càng tốt hơn công cuộc xây dựng, bảo vệ Tổ quốc và nhu cầu học tập của nhân dân; Giáo dục con người Việt Nam phát triển toàn diện; Cuối năm 2013, Đảng và Nhà nước ta đã ban hành Nghị quyết Hội nghị lần thứ 8, Ban Chấp hành Trung ương khóa XI (Nghị quyết số 29-NQ/TW) với nội dung Đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo Việt Nam Đảng và Nhà nước xác định mục tiêu của đổi mới lần này là: Xây dựng nền giáo dục mở, thực học, thực nghiệp, dạy tốt, học tốt, quản lí tốt; có cơ cấu và phương thức giáo dục hợp lí, gắn với xây dựng xã hội học tập; bảo đảm các điều kiện nâng cao chất lượng và hội nhập quốc tế; Đặc biệt, mục tiêu đối với giáo dục đại học là cần phải tập trung đào tạo nguồn nhân lực trình độ cao, có đủ phẩm chất và năng lực đáp ứng yêu cầu của xã hội

Tự học là yếu tố quyết định chất lượng học tập, chất lượng đào tạo, là con đường nhanh chóng đưa sự nghiệp giáo dục nước ta tiến kịp các nước trong khu vực và trên thế giới Tự học xuất phát từ chính nhu cầu muốn học hỏi, muốn gia tăng sự hiểu biết để làm việc và sống tốt hơn của mỗi người, là hình thức học tập không thể thiếu được của sinh viên đang học tập tại các trường đại học Để hoạt động tự học của sinh viên đạt được những thành quả như mong đợi thì đổi mới công tác quản lí giáo dục được xem như là giải pháp quan trọng

Trường Đại học Hòa Bình được thành lập theo quyết định số 244/QĐ-TTg ngày 28 tháng 02 năm 2008 của Thủ tướng Chính phủ Trường định hướng phân tầng là trường ứng dụng, thực hành Trường thực hiện mục đích đào tạo và bồi dưỡng nguồn nhân lực theo yêu cầu xã hội trong các lĩnh vực Khoa học, Công nghệ, Tài chính ngân hàng, kinh tế… và một số lĩnh vực mũi nhọn khác nhằm phục vụ sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa, nâng cao

7

dân trí, đáp ứng nhu cầu học tập của người học Với phương châm “Nâng cánh

bay xa”, Trường sẽ là nơi đào tạo, bồi dưỡng, rèn luyện cho thế hệ trẻ thành

đạt trên con đường lập nghiệp Trường Đại học Hòa Bình quyết tâm phấn đấu trở thành một trường tư thục phi lợi nhuận kiểu mẫu Để đảm bảo chất lượng đào tạo, đặc biệt trong đào tạo theo học chế tín chỉ thì ngoài việc tạo môi trường thuận lợi cho giáo dục, cơ sở vật chất đầy đủ; Đội ngũ giảng viên giàu kinh nghiệm, tâm huyết với sự nghiệp trồng người; Chương trình học và ngành nghề đào tạo luôn được cập nhật và điều chỉnh thì Trường cũng rất chú trọng tới phương pháp giảng dạy và học tập tích cực trong đào tạo tín chỉ, đặc biệt là khâu tự học của sinh viên

Thực tế giảng dạy theo học chế tín chỉ tại trường Đại học Hòa Bình trong những năm qua cho thấy, nếu sinh viên không chịu khó học tập, đào sâu nghiên cứu, mở rộng thêm kiến thức bằng cách học tập độc lập thì giảng viên

có dạy giỏi, có kiến thức sâu rộng và trình độ nghiệp vụ vững vàng đến mấy thì chất lượng học tập cũng không thể cao Hiện nay, do chưa thích nghi được với phương pháp học tập mới trong đào tạo theo tín chỉ, nhiều sinh viên chưa thực sự tự giác trong học tập, còn thờ ơ với việc tự trang bị kiến thức, học tập còn mang tính chiếu lệ, chỉ cốt quan tâm tới thi cử Giảng viên chưa có phương pháp thích hợp để gây hứng thú cho sinh viên trong việc tự học Vì những lí do trên, đồng thời cũng do một số nguyên nhân chủ quan và khách quan khác mà quá trình quản lí hoạt động tự học ở Trường vẫn còn bộc lộ những hạn chế nhất định, dẫn tới hiệu quả giáo dục chưa đáp ứng được mục tiêu đề ra

Vì vậy, việc nghiên cứu một cách có hệ thống và toàn diện các biện pháp quản lí hoạt động tự học của sinh viên để từ đó đề xuất ra những biện pháp nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động tự học cho sinh viên Đại học Hòa Bình là một việc cấp thiết cả về lí luận và thực tiễn

Chính vì vậy tôi đã chọn hướng nghiên cứu với tên đề tài: “Quản lí hoạt động

tự học của sinh viên trong đào tạo theo học chế tín chỉ tại Trường Đại học Hòa Bình” làm đề tài nghiên cứu cho luận văn tốt nghiệp của mình

8

2 Mục đích nghiên cứu

Trên cơ sở nghiên cứu lí luận và thực tế quản lí hoạt động tự học của sinh viên Đại học Hòa Bình, đề tài nghiên cứu đề xuất một số biện pháp quản

lí hoạt động tự học nhằm nâng cao chất lượng đào tạo cho sinh viên Đại học Hòa Bình đáp ứng yêu cầu đào tạo theo học chế tín chỉ

3 Nhiệm vụ nghiên cứu

- Nghiên cứu cơ sở lí luận về tự học và quản lí hoạt động tự học của sinh viên

- Khảo sát, phân tích, đánh giá thực trạng tự học và quản lí hoạt động

tự học của sinh viên Đại học Hòa Bình

- Đề xuất một số biện pháp quản lí hoạt động tự học cho sinh viên Đại học Hòa Bình để nâng cao chất lượng đào tạo và khảo nghiệm tính khả thi của những biện pháp đó

4 Khách thể và đối tượng nghiên cứu

4.1 Khách thể nghiên cứu: Hoạt động tự học của sinh viên Đại học Hòa Bình 4.2 Đối tượng nghiên cứu: Quản lí hoạt động tự học của sinh viên Đại học

Hòa Bình

5 Câu hỏi nghiên cứu

- Thực trạng hoạt động tự học của sinh viên ở trường Đại học Hòa Bình hiện nay như thế nào?

- Biện pháp nào có thể được sử dụng để tăng cường quản lí hoạt động tự học của sinh viên, đáp ứng yêu cầu trong đào tạo theo học chế tín chỉ?

6 Giả thuyết khoa học

Nếu vận dụng đồng bộ các biện pháp quản lí hoạt động tự học của sinh viên được đề xuất trong luận văn thì có thể góp phần vào việc nâng cao hiệu quả tự học cho sinh viên Đại học Hòa Bình, đáp ứng mục tiêu đào tạo của nhà trường trong giai đoạn hiện nay

7 Phạm vi nghiên cứu

9

- Luận văn tập trung nghiên cứu cơ sở lí luận về hoạt động tự học, quản lí hoạt động tự học và thực trạng công tác quản lí hoạt động tự học của sinh viên

hệ chính quy trường Đại học Hòa Bình

- Khảo sát và sử dụng số liệu trong vòng 3 năm, từ khi trường bắt đầu chuyển đổi đào tạo theo niên chế sang đào tạo theo học chế tín chỉ (năm 2010 đến năm 2013)

8 Phương pháp nghiên cứu

- Phương pháp nghiên cứu lí luận:

Tìm hiểu, nghiên cứu, phân tích, tổng hợp, hệ thống hóa, khái quát hóa các nguồn tài liệu liên quan đến đề tài nghiên cứu để xây dựng các khái niệm công cụ và cơ sở lí luận cho đề tài, đồng thời kế thừa các công trình nghiên cứu trước đó

Nhiều nguồn tài liệu, bài viết, quy chế về giáo dục đào tạo, chất lượng trong đào tạo được nghiên cứu, phân tích nghiêm túc Đây là nguồn tài liệu phong phú, cập nhật và tập hợp được nhiều ý kiến của các chuyên gia và các quy định chuẩn

- Phương pháp nghiên cứu thực tiễn:

+ Phương pháp chuyên gia: Đề tài đã đánh giá, nhận định các nội dung liên quan đến quản lí hoạt động tự học trong học chế tín chỉ thông qua việc hỏi

ý kiến, tham vấn các lãnh đạo Trường, lãnh đạo Phòng, Khoa liên quan

+ Phương pháp quan sát, phân tích thực tế: Đề tài quan sát toàn bộ quy trình quản lí và thực hiện việc quản lí hoạt động tự học trong tín chỉ tại Trường, phân tích và đưa ra những đánh giá tổng quan

+ Phương pháp thống kê số liệu: Các số liệu, thông tin về quản lí hoạt động tự học của sinh viên trong học chế tín chỉ được thống kê theo các tiêu chí

cụ thể, liên quan đến nội dung đề tài nghiên cứu

- Phương pháp xử lí thông tin:

Các thông tin định tính và định lượng được xử lí để xây dựng các luận

cứ, khái quát hóa thực trạng phục vụ mục đích nghiên cứu Đối với những

10

thông tin định lượng, các dữ liệu thu thập được xử lí bằng chương trình thống

kê toán học trên Excel Thông tin định tính được xử lí logic bằng việc đưa ra các phán đoán về bản chất các sự việc, đồng thời thể hiện những liên hệ logic của các sự việc

- Viết báo cáo tổng kết đánh giá, so sánh và đề xuất

9 Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài

9.1 Ý nghĩa lí luận

Nghiên cứu đề tài là cơ hội để tìm hiểu thực trạng quản lí hoạt động tự học của sinh viên Trường Đại học Hòa Bình và từ đó đề xuất biện pháp tăng cường quản lí hoạt động từ học cho sinh viên, tạo ra sự hứng thú về tự học nhằm nâng cao chất lượng đào tạo, đáp ứng yêu cầu của nhà trường

9.2 Ý nghĩa thực tiễn

Kết quả nghiên cứu có thể được áp dụng cho Trường Đại học Hòa Bình, các cơ sở liên kết đào tạo Đồng thời có ý nghĩa tham khảo đối với các Trường Đại học khác

10 Cấu trúc luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận, khuyến nghị, danh mục tài liệu tham khảo

và phụ lục, nội dung chính của luận văn được trình bày trong 3 chương:

Chương: Cơ sở lí luận về tự học và quản lí hoạt động tự học trong đào tạo theo học chế tín chỉ

Chương 2: Thực trạng về hoạt động tự học và quản lí hoạt động tự học cho sinh viên Trường Đại học Hòa Bình

Chương 3: Các biện pháp quản lí hiệu quả hoạt động tự học cho sinh viên Đại học Hòa Bình đáp ứng yêu cầu đào tạo theo học chế tín chỉ