ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN --- PHẠM THỊ LÊ THỦY XÂY DỰNG MÔ HÌNH QUỸ ĐẦU TƯ CHO HOẠT ĐỘNG NGHIÊN CỨU KHOA HỌC CỦA SINH VIÊN, HỌC VIÊN CAO HỌC
Trang 1ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
-
PHẠM THỊ LÊ THỦY
XÂY DỰNG MÔ HÌNH QUỸ ĐẦU TƯ CHO HOẠT ĐỘNG NGHIÊN CỨU KHOA HỌC CỦA SINH VIÊN, HỌC VIÊN
CAO HỌC VÀ NGHIÊN CỨU SINH (Nghiên cứu trường hợp Trường Đại học Khoa học Tự nhiên,
Đại học Quốc gia Hà Nội)
LUẬN VĂN THẠC SĨ CHUYÊN NGÀNH: QUẢN LÝ KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ
Hà Nội - 2015
Trang 2ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
-
PHẠM THỊ LÊ THỦY
XÂY DỰNG MÔ HÌNH QUỸ ĐẦU TƯ CHO HOẠT ĐỘNG NGHIÊN CỨU KHOA HỌC CỦA SINH VIÊN, HỌC VIÊN
CAO HỌC VÀ NGHIÊN CỨU SINH (Nghiên cứu trường hợp Trường Đại học Khoa học Tự nhiên,
Đại học Quốc gia Hà Nội)
LUẬN VĂN THẠC SĨ CHUYÊN NGÀNH: QUẢN LÝ KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ
MÃ SỐ: 60340412
Giáo viên hướng dẫn: TS Nguyễn Thị Thu
Hà Nội - 2015
Trang 3LỜI CẢM ƠN
Trước hết, tôi xin chân thành cảm ơn các thầy, cô giáo trong Khoa Khoa học quản lý, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn đã truyền thụ, trang
bị cho tôi những kiến thức chuyên ngành Quản lý Khoa học và Công nghệ trong suốt quá trình học tập tại Trường
Đặc biệt tôi xin bày tỏ sự kính trọng và lòng biết ơn sâu sắc đến TS Nguyễn Thị Thu, người đã tận tình chỉ bảo, hướng dẫn tôi trong suốt quá trình thực hiện, hoàn thành luận văn tốt nghiệp
Xin chân thành cảm ơn các cán bộ, giảng viên, các Phòng chức năng, các sinh viên, học viên của Trường Đại học Khoa học Tự nhiên, ĐHQGHN đã tạo điều kiện giúp đỡ tôi trong quá trình phỏng vấn và thu thập số liệu để hoàn thành luận văn
Xin chân thành cám ơn bạn bè, đồng nghiệp và gia đình đã giúp đỡ và hỗ trợ cho tôi trong suốt quá trình học tập và hoàn thành luận văn
Luận văn tuy đã có nhiều cố gắng trong nghiên cứu, nhưng không thể tránh khỏi những thiếu sót, rất mong nhận được những góp ý của các thầy, cô giáo, các chuyên gia để Luận văn được hoàn chỉnh hơn
Tác giả
Phạm Thị Lê Thủy
Trang 4MỤC LỤC
DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT 3
DANH MỤC CÁC BẢNG, HỘP, BIỂU 4
PHẦN MỞ ĐẦU 6
1 Lý do chọn đề tài 6
2 Tổng quan tình hình nghiên cứu 8
3 Mục tiêu nghiên cứu 9
4 Phạm vi nghiên cứu 9
5 Mẫu khảo sát 10
6 Câu hỏi nghiên cứu 10
7 Giả thuyết nghiên cứu 10
8 Phương pháp chứng minh giả thuyết 10
9 Kết cấu luận văn 11
CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA QUỸ ĐẦU TƯ CHO HOẠT ĐỘNG
NGHIÊN CỨU KHOA HỌC CỦA SINH VIÊN, HỌC VIÊN CAO HỌC
VÀ NGHIÊN CỨU SINH 12
1.1 Các khái niệm liên quan đến nghiên cứu khoa học trong trường đại học 12
1.1.1 Đại học định hướng nghiên cứu 12
1.1.2 Nghiên cứu khoa học 13
1.1.3 Vai trò của nghiên cứu khoa học đối với người học 15
1.2 Quỹ đầu tư cho hoạt động nghiên cứu khoa học của người học 16
1.2.1 Khái niệm “quỹ” 16
1.2.2 Khái niệm “đầu tư” 17
1.2.3 Khái niệm “quỹ đầu tư” 17
1.2.4 Các loại hình Quỹ 17
1.2.5 Điều kiện hình thành các loại hình Quỹ 18
1.2.6 Khái niệm và tính pháp lý của Quỹ đầu tư cho hoạt động nghiên cứu khoa học của người học 19
1.2.7 Vai trò của Quỹ đối với hoạt động nghiên cứu khoa học của người học 20
Kết luận chương 1 23
CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG NGUỒN TÀI CHÍNH PHỤC VỤ HOẠT ĐỘNG NGHIÊN CỨU KHOA HỌC CỦA NGƯỜI HỌC TRONG TRƯỜNG
ĐẠI HỌC KHOA HỌC TỰ NHIÊN 24
2.1 Thực trạng tình hình nghiên cứu khoa học của sinh viên, học viên cao học
và nghiên cứu sinh Trường Đại học Khoa học Tự nhiên 24
2.1.1 Học viên cao học và nghiên cứu sinh với hoạt động nghiên cứu khoa học 24
2.1.2 Sinh viên nghiên cứu khoa học 28
Trang 52
2.2 Các nguồn kinh phí chi cho nghiên cứu khoa học của sinh viên, học viên
Trường Đại học Khoa học Tự nhiên 39
2.2.1 Nguồn ngân sách nhà nước 39
2.2.2 Nguồn kinh phí từ các Quỹ học bổng tài trợ 40
2.2.3 Nguồn kinh phí từ các giải thưởng của cấp trên 41
2.3 Đánh giá chung về thực trạng nguồn tài chính phục vụ NCKH của người học và sự cần thiết của việc xây dựng Quỹ 42
2.3.1 Đánh giá thực trạng nguồn tài chính phục vụ hoạt động nghiên cứu khoa học
của người học 42
2.3.2 Nhu cầu về tài chính phục vụ hoạt động nghiên cứu khoa học của người học
và sự cần thiết của việc xây dựng Quỹ 43
2.4 Kinh nghiệm của một số Quỹ hỗ trợ hoạt động nghiên cứu khoa học của người học 48
Kết luận chương 2 58
CHƯƠNG 3 ĐỀ XUẤT MÔ HÌNH QUỸ ĐẦU TƯ CHO HOẠT ĐỘNG
NGHIÊN CỨU KHOA HỌC CỦA SINH VIÊN, HỌC VIÊN TRƯỜNG
ĐẠI HỌC KHOA HỌC TỰ NHIÊN 59
3.1 Cơ sở của việc xây dựng Quỹ 59
3.1.1 Cơ sở thực tiễn 59
3.1.2 Cơ sở tài chính 59
3.1.3 Định hướng xây dựng Quỹ 60
3.2 Cơ chế hoạt động của Quỹ 61
3.2.1 Nhiệm vụ và quyền hạn của Quỹ 61
3.2.2 Tổ chức quản lý và hoạt động của Quỹ 62
3.3 Tính khả thi của mô hình 64
3.3.1 Điểm mạnh của mô hình 64
3.3.2 Cơ hội 66
3.3.3 Điểm yếu 67
3.3.4 Thách thức 68
Kết luận chương 3 69
KẾT LUẬN 70
KHUYẾN NGHỊ 71
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 72
PHỤ LỤC 75
Trang 6DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
1 Đại học Khoa học Tự nhiên ĐHKHTN
2 Đại học Quốc gia Hà Nội ĐHQGHN
3 Nghiên cứu khoa học NCKH
4 Nghiên cứu khoa học sinh viên NCKHSV
5 Khoa học và Công nghệ KH&CN
6 Quỹ đầu tư cho hoạt động NCKH của sinh
viên, học viên cao học và nghiên cứu sinh
Quỹ
7 Sinh viên, học viên cao học và nghiên cứu sinh Người học
8 Học viên cao học, nghiên cứu sinh Học viên
9 Học viên cao học HVCH
10 Nghiên cứu sinh NCS
Trang 74
DANH MỤC CÁC BẢNG, HỘP, BIỂU Bảng:
Trang
Bảng 2.1 Số lượng NCS tham gia đề án 911 25 Bảng 2.2 Số lượng học viên sau đại học đã tốt nghiệp 26 Bảng 2.3 Bảng số liệu kết quả hoạt động NCKHSV từ 2010 - 2014 29 Bảng 2.4 Tỷ lệ sinh viên tham gia NCKH so với tổng số sinh viên 32 Bảng 2.5 Sinh viên đánh giá về hoạt động NCKHSV 33 Bảng 2.6 Mức độ tham gia NCKH của sinh viên 35 Bảng 2.7 Kinh nghiệm NCKH của sinh viên 36 Bảng 2.8 Những khó khăn khi làm NCKH của sinh viên 37 Bảng 2.9 Những vướng mắc về tài chính của sinh viên khi làm
NCKH
38
Bảng 2.10 Kinh phí cấp cho sinh viên NCKH từ năm 2010 - 2014 39 Bảng 2.11 Tổng hợp học bổng từ các Quỹ tài trợ cho sinh viên,
học viên NCKH từ năm 2010 - 2014
40
Bảng 2.12 Đề xuất khắc phục vướng mắc tài chính trong NCKHSV 44 Bảng 2.13 Số lượng đề tài dự thi và đạt giải từ năm 2010 - 2014
Giải thưởng Sáng tạo kỹ thuật VIFOTEC cho sinh viên
51
Bảng 2.14 Số lượng đề tài dự thi và đạt giải từ năm 2010 - 2014
Quỹ Euréka
54
Bảng 2.15 Bảng tổng hợp thuận lợi, khó khăn, tác dụng và hạn chế
của các Quỹ hỗ trợ người học NCKH
57
Bảng 3.1 Tổng thu học phí của trường từ năm 2010 - 2014 65
Trang 8Hộp:
Hộp 2.1 Phỏng vấn về những tồn tại trong hoạt động NCKH của
học viên
26
Hộp 2.2 Phỏng vấn về thành tích NCKH của sinh viên 31 Hộp 2.3 Sinh viên đánh giá về hoạt động NCKHSV 35 Hộp 2.4 Phỏng vấn các cán bộ về ý tưởng thiết lập Quỹ dành cho
NCKH của người học
45
Hộp 2.5 Phỏng vấn các học viên về ý tưởng thiết lập Quỹ dành cho
NCKH của người học
46
Hộp 3.1 Phỏng vấn cựu sinh viên về khả năng góp vốn cho Quỹ 66
Biểu:
Biểu 2.1 Biểu đồ so sánh số lượng báo cáo NCKHSV và số lượng
báo cáo đạt giải giữa các năm từ 2010 - 2014
30
Biểu 2.2 Biểu đồ so sánh số lượng sinh viên và SVNCKH 33 Biểu 2.3 Sinh viên đánh giá hoạt động NCKHSV 34 Biểu 2.4 Những khó khăn khi làm NCKH của sinh viên 37 Biểu 2.5 Nhu cầu về kinh phí khi làm NCKH của người học 44 Biểu 2.6 Đề xuất khắc phục vướng mắc tài chính trong NCKHSV 45 Biểu 3.1 Giả định dành 3% học phí cho hoạt động NCKHSV 65
Trang 96
PHẦN MỞ ĐẦU
1 Lý do chọn đề tài
Trường Đại học Khoa học Tự nhiên, Đại học Quốc gia Hà Nội là một trong những trung tâm đào tạo và nghiên cứu khoa học hàng đầu của Việt Nam trong lĩnh vực khoa học cơ bản, khoa học tự nhiên Sản phẩm đào tạo của nhà trường là đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, những nhà nghiên cứu tương lai hàng đầu đất nước cho lĩnh vực khoa học tự nhiên Mục tiêu của Trường là kết hợp chặt chẽ giữa nghiên cứu khoa học và đào tạo, đây là điểm nổi bật của Trường Đại học Khoa học Tự nhiên nói riêng cũng như Đại học Quốc gia Hà Nội nói chung, qua
đó góp phần thúc đẩy quá trình đổi mới phương pháp dạy - học, nâng cao chất lượng đào tạo và nghiên cứu khoa học Với mục tiêu đến năm 2020 xây dựng Trường Đại học Khoa học Tự nhiên trở thành trường đại học nghiên cứu hàng đầu của Việt Nam, nằm trong nhóm 100 trường đại học tiên tiến của châu Á vào năm
2020, góp phần tích cực vào sự nghiệp phát triển kinh tế xã hội của đất nước Với
sự dịch chuyển và hoàn thiện mô hình, cơ cấu tổ chức theo hướng đại học nghiên cứu, Trường Đại học Khoa học Tự nhiên luôn có chính sách đặc biệt nhằm thu hút những sinh viên và giảng viên xuất sắc, tài năng ở trong và ngoài nước, tạo một môi trường tự do học thuật và các điều kiện thuận lợi khác để họ có thể phát huy tối đa năng lực sáng tạo của mình nhằm đạt được những thành công xuất sắc trong học tập, giảng dạy và nghiên cứu khoa học Thực tế cho thấy, Trường Đại học Khoa học Tự nhiên đã định kỳ tổ chức Hội nghị Khoa học sinh viên (1 năm/lần)
và hoạt động sinh viên nghiên cứu khoa học của Trường trong những năm qua đã đạt được một số thành tựu nhất định, được ghi nhận bằng những giải thưởng sinh viên nghiên cứu khoa học từ cấp Trường đến cấp Bộ Để phát huy hơn nữa khả năng sáng tạo cũng như năng lực và thói quen nghiên cứu khoa học của sinh viên nhà trường; đồng thời để kích thích sinh viên say mê nghiên cứu khoa học nhiều hơn nữa, nhất thiết cần có giải pháp hỗ trợ đắc lực về mặt tài chính cho hoạt động nghiên cứu khoa học của sinh viên Tuy nhiên, nguồn tài chính phục vụ hoạt động
Trang 10NCKH của sinh viên trong nhà trường hiện nay mới chỉ dừng ở mức hỗ trợ thông qua các hoạt động thường niên như học bổng tài trợ hay hội nghị khoa học sinh viên chứ chưa có những cú huých lớn tạo sự chuyển biến mạnh mẽ, thúc đẩy những nghiên cứu có chiều sâu, tạo những bước đột phá trong nghiên cứu Đặc biệt là những nghiên cứu ở bậc đào tạo sau đại học, đây là một lực lượng nhân lực tham gia nghiên cứu có khả năng tạo ra những tri thức mới, những hướng nghiên cứu mới Trong khi đó, nghiên cứu trong lĩnh vực khoa học tự nhiên thường có chi phí nghiên cứu lớn, đặc biệt các ngành cần đi thực địa, thực nghiệm trong phòng thí nghiệm, vì vậy cần thiết được đầu tư thông qua một loại hình Quỹ đầu tư để phát triển nghiên cứu khoa học trong sinh viên, học viên nhằm tìm kiếm và thúc đẩy khả năng sáng tạo của người học Qua nghiên cứu về các loại hình Quỹ hỗ trợ sinh viên nghiên cứu khoa học đã và đang được vận hành trong nước, tôi nhận thấy sự khả thi khi áp dụng có chọn lọc mô hình của loại Quỹ này tại Trường Đại học Khoa học Tự nhiên Vì vậy, tôi mạnh dạn lựa chọn đề tài “Xây dựng mô hình Quỹ đầu tư cho hoạt động NCKH của sinh viên, học viên cao học và nghiên cứu sinh (Nghiên cứu trường hợp Trường ĐHKHTN, ĐHQGHN)” để nghiên cứu trong phạm vi Luận văn Thạc sỹ chuyên ngành Quản lý Khoa học và Công nghệ của mình
Luận văn được nghiên cứu sẽ có những đóng góp mới sau:
- Về mặt lý thuyết: Việc xây dựng mô hình Quỹ đầu tư cho hoạt động NCKH của người học trong các cơ sở giáo dục sẽ giải quyết được vấn đề về nguồn tài chính phục vụ cho hoạt động này hiện đang còn rất khó khăn và thiếu hụt
- Về mặt thực tiễn: Đưa ra được mô hình tổ chức và hoạt động của Quỹ đầu tư cho hoạt động NCKH của sinh viên, học viên cao học và nghiên cứu sinh (nghiên cứu trường hợp Trường ĐHKHTN, ĐHQGHN) và các điều kiện cần thiết để vận hành Quỹ này, từ đó nhằm tìm kiếm và thúc đẩy khả năng sáng tạo của người học
Trang 1172
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
1 Bảo Anh (2015), Nghiên cứu khoa học trẻ: chất lư ng thấp vì chạy theo
thành tích,
http://anninhthudo.vn/giao-duc/nghien-cuu-khoa-hoc-tre-chat-luong-thap-vi-chay-theo-thanh-tich/594283.antd, ngày cập nhật
02/02/2015
2 Bộ Giáo dục và Đào tạo (2000), Quyết định số 08/2000/QĐ-BGD&ĐT
ban hành Quy chế về nghiên cứu khoa học của sinh viên trong các trường đại học và cao đẳng
3 Bộ Giáo dục và Đào tạo (2000), Quyết định số 18/2000/QĐ-BGD&ĐT
ban hành Quy chế về đào tạo sau đại học
4 Chính phủ nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam (2014), Nghị định
số 99/2014/NĐ-CP quy định việc đầu tư phát triển tiềm lực và khuyến khích hoạt động KH&CN trong các cơ s giáo dục đại học
5 Chính phủ nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam (2012), Nghị định
số 30/2012/NĐ-CP về tổ chức, hoạt động của quỹ xã hội, quỹ từ thiện
6 Vũ Thế Dũng, Nghiên cứu khoa học trong sinh viên: Cần cách tiếp cận
mới,http://www.oisp.hcmut.edu.vn/component/content/article.html?id=16
4:nghien-cuu-khoa-hoc-trong-sinh-vien, ngày cập nhật 07/5/2015
7 Vũ Cao Đàm (2014), Giáo trình phương pháp luận nghiên cứu khoa học,
Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam
8 Đại học Đông Á, Ý nghĩa hoạt động nghiên cứu khoa học trong sinh viên,
http://donga.edu.vn/NCKH/tabid/1232/cat/1648/ArticleDetailId/11740/Art icleId/11738/Default.aspx, ngày cập nhật 28/5/2015
9 Hồ Ngọc Đức, Từ điển Tiếng Việt, http://www.informatik.uni-leipzig.de/, ngày cập nhật 28/5/2015
10 Trương Quang Học (2009), Đại học nghiên cứu, Bản tin Đại học Quốc
gia Hà Nội, số 217-2009
Trang 1211 Phạm Thị Ly (2013), Về khái niệm trường đại học nghiên cứu và các tiêu
chí nhận diện đại học nghiên cứu, Tạp chí Khoa học Giáo dục số 89 tháng
2/2013
12 Phạm Thị Ly (2013), Mười đặc điểm của trường đại học nghiên cứu hiện
đại,http://tiasang.com.vn/Default.aspx?tabid=113&News=7087&Category
ID=6, ngày cập nhật 23/5/2015
13 Lan Phương (2015), Dành tối thiểu 3% ngu n thu học phí cho sinh viên
http://vietbao.vn/Xa-hoi/Danh-toi-thieu-3-nguon-thu-hoc-phi-cho-sinh-vien-nghien-cuu-khoa-hoc/320219112/157/, ngày cập nhật 26/05/2015
14 Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam (2012), Luật Giáo
dục Đại học
15 Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam (2013), Luật Khoa
học và Công nghệ
16 Quỹ Hỗ trợ Sáng tạo kỹ thuật Việt Nam, Http://www.vifotec.com.vn,
ngày cập nhật 15/10/2015
17 Tập đoàn Sơn KOVA, http://www.kovapaint.com, ngày 15/10/2015
18 Thủ tướng Chính phủ (2012), Quyết định số 711/QĐ-TTg về Chiến lư c
phát triển giáo dục từ năm 2011 - 2020
19 Thủ tướng Chính phủ (2012), Quyết định số 418/QĐ-TTg về Chiến lư c
phát triển khoa học và công nghệ từ năm 2011 - 2020
20 Trường Đại học Khoa học Tự nhiên (2015), Báo cáo tổng kết năm học
2014 - 2015 và kế hoạch năm học 2015 - 2016
21 Trường Đại học Khoa học Tự nhiên, Chiến lư c phát triển, http://hus.vnu.edu.vn/vi/main/chienluocphattrien, ngày cập nhật 30/9/2015
22 Trường Đại học Mỏ Địa chất, Khái niệm Khoa học và nghiên cứu khoa
http://it.humg.edu.vn/research/thong-tin-khoa-hoc/181-khai-niem-khoa-hoc-va-nghien-cuu-khoa-hoc, ngày cập nhật 26/5/2015
Trang 1374
23 Từ điển Việt - Việt, http://tratu.soha.vn/dict/vn_vn/Qu%E1%BB%B9,
ngày cập nhật 29/9/2015
24 Ủy ban nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh (2014), Quyết định số
136/2004/QĐ-UB về Quy chế tổ chức và hoạt động của Quỹ sinh viên nghiên cứu khoa học - Euréka
25 Wikipedia - Bách khoa toàn thƣ mở, http://vi.wikipedia.org/wiki/đầu_tƣ,
ngày cập nhật 29/9/2015