Vấn đề vi phạm đạo đức báo chí của nhà báo trên báo mạng điện tử hiện nay

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN --- HOÀNG MINH HẠNH VẤN ĐỀ VI PHẠM ĐẠO ĐỨC BÁO CHÍ CỦA NHÀ BÁO TRÊN BÁO MẠNG ĐIỆN TỬ HIỆN NAY LUẬN VĂN THẠC SỸ Chu

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

-

HOÀNG MINH HẠNH

VẤN ĐỀ VI PHẠM ĐẠO ĐỨC BÁO CHÍ CỦA NHÀ BÁO TRÊN BÁO MẠNG

ĐIỆN TỬ HIỆN NAY

LUẬN VĂN THẠC SỸ Chuyên ngành: Báo chí học

Hà Nội, 2015

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

-

HOÀNG MINH HẠNH

VẤN ĐỀ VI PHẠM ĐẠO ĐỨC BÁO CHÍ CỦA NHÀ BÁO TRÊN BÁO MẠNG

ĐIỆN TỬ HIỆN NAY

Luận văn Thạc sỹ chuyên ngành: Báo chí học

Mã số: 60320101

Người hướng dẫn khoa học: PGS,TS Đinh Văn Hường

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan luận văn “Vấn đề vi phạm đạo đức báo chí của nhà báo

trên báo mạng điện tử hiện nay” là công trình nghiên cứu của cá nhân tôi dưới sự

hướng dẫn khoa học của PGS,TS Đinh Văn Hường Các số liệu, kết quả nêu

trong luận văn là trung thực và chưa từng được công bố trong bất kỳ công trình khoa học nào khác

Tôi xin cam đoan rằng mọi sự giúp đỡ trong việc thực hiện luận văn này đã được cảm ơn và những thông tin trích dẫn trong luận văn đều đã được chỉ rõ nguồn gốc

Tác giả

Hoàng Minh Hạnh

LỜI CẢM ƠN

Trong quá trình thực hiện luận văn “Vấn đề vi phạm đạo đức báo chí của

nhà báo trên báo mạng điện tử hiện nay”, tôi đã nhận được rất nhiều sự giúp đỡ

quý báu từ các thầy cô bộ môn Báo chí học – Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội

Tôi xin trân trọng cảm ơn BGH Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn cùng tập thể thầy cô giáo bộ môn Báo chí học đã hết sức tạo điều kiện cho tôi thực hiện luận văn của mình

Đặc biệt, tôi xin chân thành cám ơn PGS,TS Đinh Văn Hường, người đã

luôn tận tình chia sẻ những hiểu biết, kiến thức và kinh nghiệm để giúp tôi định hướng được đường đi, thực hiện luận văn một cách tốt nhất

Tôi xin cảm ơn gia đình, bạn bè đã luôn ở bên, động viên, giúp đỡ tôi trong thời gian vừa qua

Mặc dù bản thân đã có nhiều cố gắng, song chắc chắn luận văn không tránh khỏi những thiếu sót Tôi rất hy vọng nhận được những ý kiến góp ý từ thầy cô, bạn bè, những phóng viên, nhà báo, những nhà nghiên cứu hoặc người quan tâm đến vấn đề này để có thể hoàn thiện và phát triển đề tài ở cấp độ cao hơn

Hà Nội, ngày tháng năm 2015

Tác giả Hoàng Minh Hạnh

DANH MỤC BẢNG, BIỂU TRONG LUẬN VĂN

Trang Hình 2.1: Biểu đồ sử dụng cụm từ “cán chết” và “tử vong” 55

Hình 2.3 Giao diện chuyên trang Tấm Gương báo Tiền phong 59 Hình 2.4 Giao diện trang chủ báo Thanh Niên 60

Hình 2.5 Ảnh chụp giao diện kết quả tìm kiếm google về lá thư gửi

bố nơi đảo xa

66

DANH MỤC VIẾT TẮT TRONG LUẬN VĂN

Pháp luật TP.HCM phapluattp.vn

Gia đình Việt Nam www.giadinhvn.vn

Năng lƣợng mới petrotimes.vn

An Ninh Thủ Đô anninhthudo.vn

Đời sống pháp luật www.doisongphapluat.com

Công an nhân dân cand.com.vn

Thế giới vi tính www.pcworld.com.vn

Phụ nữ Việt Nam http://www.phunuvietnam.com.vn/

Kinh doanh & Pháp luật kinhdoanhnet.vn

Sức khỏe Đời sống suckhoedoisong.vn

Gia đình Việt Nam www.giadinhvn.vn

MỤC LỤC

1 Lý do chọn đề tài 9

2 Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài Error! Bookmark not defined.

3 Mục tiêu, nhiệm vụ nghiên cứu Error! Bookmark not defined.

4 Đối tượng, phạm vi nghiên cứu Error! Bookmark not defined.

5 Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu:Error! Bookmark not defined.

6 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của đề tài: Error! Bookmark not defined.

7 Cấu trúc của luận văn: Error! Bookmark not defined Chương 1: QUAN NIỆM VỀ ĐẠO ĐỨC NHÀ BÁO VÀ LÝ LUẬN CHUNG

VỀ BÁO MẠNG ĐIỆN TỬ Error! Bookmark not defined.

1.1 Quan niệm về đạo đức nhà báo Error! Bookmark not defined.

1.2 Mối quan hệ giữa đạo đức và pháp luật Error! Bookmark not defined.

1.3 Những yêu cầu về đạo đức nhà báo ở Việt NamError! Bookmark not defined.

1.4 Về Báo mạng điện tử Error! Bookmark not defined.

1.5 Những vấn đề đạo đức nghề nghiệp của nhà báo trên Báo mạng điện tử 41

TIỂU KẾT CHƯƠNG 1 Error! Bookmark not defined Chương 2: THỰC TRẠNG VẤN ĐỀ VI PHẠM ĐẠO ĐỨC NHÀ BÁO TRÊN BÁO MẠNG ĐIỆN TỬ HIỆN NAY Error! Bookmark not defined.

2.1 Những biểu hiện vi phạm đạo đức nghề nghiệp của nhà báo trên báo mạng

điện tử hiện nay Error! Bookmark not defined.

2.2 Nguyên nhân hiện tượng vi phạm đạo đức của nhà báo trên báo mạng điện tử

hiện nay Error! Bookmark not defined.

TIỂU KẾT CHƯƠNG 2 Error! Bookmark not defined Chương 3: ĐỀ XUẤT GIẢI PHÁP, KIẾN NGHỊ ĐỂ KHẮC PHỤC TÌNH TRẠNG VI PHẠM ĐẠO ĐỨC CỦA NHÀ BÁO TRÊN BÁO MẠNG ĐIỆN

TỬ Error! Bookmark not defined.

3.1.Nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước về báo chíError! Bookmark not defined.

3.2.Nâng cao trình độ đội ngũ lãnh đạo, quản lý báo chí.Error! Bookmark not defined.

3.3.Nâng cao trình độ đội ngũ phóng viên/ biên tập viênError! Bookmark not defined.

3.4.Nâng cao văn hóa tiếp nhận và tham gia cho công chúngError! Bookmark not defined.

KẾT LUẬN Error! Bookmark not defined TÀI LIỆU THAM KHẢO 11

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Nghề nghiệp nào cũng cần có những quy định, những chuẩn mực riêng trong hoạt động của mình và nghề làm báo cũng không phải là một ngoại lệ Thật khó hình dung nổi nếu như đời sống xã hội, nhất là một xã hội văn minh, lại thiếu đi hoạt động của phương tiện thông tin đại chúng Tính từ khi tờ báo đầu tiên ra đời (năm 1690), trong bốn thế kỷ tồn tại, báo chí đã trở thành phương tiện, đồng thời trở thành món ăn tinh thần không thể thiếu được của con người Nói cách khác, báo chí đã tự xác định cho mình những chức năng to lớn phục vụ con người và phục vụ cho sự tồn tại, phát triển xã hội loài người Ngược lại, con người càng phát triển, xã hội càng phát triển, càng đòi hỏi nhiều hơn và tạo ra những khả năng mới,

kỳ diệu cho việc thu nhận, chuyển tải và tái hiện thông tin - tức là cho hoạt động báo chí Hoạt động báo chí thuộc về hoạt động chính trị - xã hội liên quan mật thiết đến tư tưởng, tình cảm của con người Ở đó, dù khách quan đến mức nào, người làm báo cũng bộc lộ cách nhìn, thái độ, phương pháp tiếp cận và sự bình giá của mình đối với những gì đang diễn ra trong cuộc sống Và bằng tầm ảnh hưởng rộng lớn của mình, có thể hiểu rằng báo chí góp phần định hướng cho sự hình thành tư tưởng của mỗi người và sự thống nhất cao trên phạm vi toàn xã hội Tìm hiểu, nghiên cứu về đạo đức nhà báo không chỉ cần thiết cho những người làm báo chí, truyền thông mà ngay cả đối với những người tiếp nhận thông tin điều này cũng vô cùng cần thiết bởi trong xu hướng phát triển của báo chí hiện đại, ranh giới giữa nhà báo và công chúng tiếp nhận đang ngày càng được rút ngắn, xóa nhòa

Trong những thập kỷ gần đây, bước nhảy vọt của kỹ thuật truyền thông là

của con người Sự ra đời và phát triển của Internet đã tạo tiền đề cho sự ra đời và phát triển của báo mạng điện tử - loại hình báo chí mới mẻ với những đặc điểm không một loại hình báo chí nào cạnh tranh được như khả năng đa phương tiện (multimedia), tính tương tác cao, khả năng truyền tải thông tin không hạn chế, tính thời sự và phi định kì khiến cho thông tin trên báo mạng điện tử là thông tin sống động nhất, nóng nhất, tươi mới nhất vì có thể cập nhật từng giờ, từng phút, thậm chí từng giây Nhưng đi kèm với những tiện ích đó, vấn đề đạo đức báo chí trong môi trường truyền thông kỹ thuật số lại càng trở thành một vấn đề thời sự nóng bỏng hiện nay Những khối lượng thông tin lớn được chuyển tải tin tức từng giây, từng phút trên các trang báo mạng, trang thông tin điện tử khiến con người không còn đủ khả năng kiểm soát thông tin Hiện tượng vi phạm đạo đức nhà báo trên báo mạng điện tử đang xuất hiện ngày càng nhiều hơn và trở thành nỗi lo của nhiều người có trách nhiệm và dư luận xã hội

Trong một vài năm trở lại đây, sự phát triển mạnh mẽ của Công nghệ thông tin, đặc biệt là sự xuất hiện của Mạng xã hội đã đẩy các trang báo điện tử ở Việt Nam vào một cuộc đua khốc liệt trong việc truyền tải thông tin Chỉ với một chiếc điện thoại thông minh có khả năng truy cập Internet và một trang cá nhân trên mạng xã hội, bất cứ công dân nào cũng có thể trở thành người đưa tin Đối với hoạt động báo chí, sự xuất hiện của Mạng xã hội giống như con dao hai lưỡi, và trong cuộc đua khốc liệt để truyền tải thông tin ấy, đã không ít người làm báo phạm phải sai lầm khi lạm dụng mạng xã hội mà đánh mất đi lương tâm nghề nghiệp của người cầm bút Luận văn tập trung nghiên cứu chủ yếu vào sự sa sút về mặt chất lượng của báo mạng điện tử hiện nay, mà một trong những nguyên nhân chủ yếu là do vi phạm đạo đức nghề nghiệp

TÀI LIỆU THAM KHẢO

DANH MỤC TÀI LIỆU TIẾNG VIỆT

1 Phạm Thu An (2001), Ngôn ngữ báo chí Internet, Luận văn thạc sĩ truyền

thông đại chúng, Đại học khoa học xã hội và Nhân văn

2 Ban Tuyên giáo Trung ương (2007), Tăng cường lãnh đạo, quản lý tạo điều kiện để báo chí nước ta phát triển mạnh mẽ, vững chắc trong thời gian tới, Nxb Lý

luận chính trị, Hà Nội

3 Ban Tư tưởng - Văn hóa Trung ương, Bộ Văn hóa - Thông tin (1997), Tiếp tục đổi mới và tăng cường lãnh đạo quản lý công tác báo chí xuất bản, Hà Nội

4 Bộ Thông tin và Truyền thông, Đại sứ quán Hợp chủng quốc Hoa Kỳ tại

Việt Nam (2003) , Mạng Internet đang phát triển, Tạp chí điện tử của Bộ Ngoại

giao Hoa Kỳ, số tháng 11/2003

5 Bộ Thông tin và Truyền thông (2007), Đại sứ quán Hợp chủng quốc Hoa Kỳ

tại Việt Nam, Truyền thông tạo sự thay đổi, Tạp chí điện tử của Bộ Ngoại giao

Hoa Kỳ, số tháng 12/2007

6 Bộ Thông tin và Truyền thông, Đại sứ quán Hợp chủng quốc Hoa Kỳ tại

Việt Nam (2010), Định nghĩa về tự do Internet, Tạp chí điện tử của Bộ Ngoại giao

Hoa Kỳ, số tháng 06/2010

7 Nguyễn Thị Bình (2006), Nâng cao chất lượng báo chí Internet trong thời gian tới, Luận văn Thạc sĩ, Đại học KHXH&NV Hà Nội

8 Trần Thị Kim Chung (2002), Báo chí với vấn đề nâng cao đạo đức nghề

9 Hoàng Đình Cúc, Đức Dũng (2007) Những vấn đề của báo chí hiện đại

Nxb lý luận chính trị Hà Nội

10 Nguyễn Thị Trường Giang (2011), Đạo đức nghề nghiệp của nhà báo, Nxb

Chính trị - Hành chính, Hà Nội

11 Nguyễn Thi Trường Giang (2014), 100 bản quy tắc đạo đức nghề báo trên thế giới, Nxb Chính trị Quốc gia

12 Hoàng Hà (2003), Nâng cao hiệu quả công tác quản lý báo chí Internet,

Khóa luận tốt nghiệp, Đại học KHXH&NV Hà Nội

13 Hiến pháp nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam năm 2013, Nxb Pháp

lý, Hà Nội

14 Lưu Thị Lan Hương (2003), Vấn đề đạo đức nhà báo trong nền KT thị trường, Khóa luận tốt nghiệp, Đại học KHXH&NV Hà Nội

15 Đặng Thu Hương (2013), Báo chí các nước ASEAN, Nxb Đại học Quốc gia

Hà Nội

16 Đinh Văn Hường (2011), Các thể loại báo chí thông tấn, Nxb Giáo dục

17 Đinh Văn Hường (2013), Tổ chức và hoạt động của Tòa soạn, Nxb Đại học

20 Luật báo chí, Sửa đổi và bổ sung năm 1999, Nxb Pháp lý, Hà Nội

21 Luật Giao dịch điện tử, sửa đổi và bổi sung năm 2001, Nxb Pháp lý, Hà Nội

22 Phan Quang (2005), Nghề báo nghiệp văn, Nxb Thông tấn, Hà Nội

23 Anh Phương (2014), Nhà báo và người nổi tiếng, báo Pháp Luật Online, số

ra ngày 08/10/2014

24 Dương Xuân Sơn, Đinh Văn Hường, Trần Quang (2004), Cơ sở lý luận báo chí truyền thông, Nxb Đại học Quốc gia Hà Nội

25 Dương Xuân Sơn (2012), Các thể loại báo chí chính luận - nghệ thuật, Nxb

Đại học Quốc gia Hà Nội

26 Tạ Ngọc Tấn – Đinh Thị Thúy Hằng (2013), Cẩm nang đạo đức báo chí, Bộ

Thông tin và Truyền thông, Đại sứ quán Thụy Điển tại Việt Nam

27 Phan Đăng Thanh (2008), Những điểm mới trong Luật Báo chí sửa đổi, báo

Pháp luật Tp Hồ Chí Minh, số ra ngày 18/7/2008

28 Tạ Phương Thảo, (2003), Khảo sát bước đầu về thực trạng đội ngũ nhà báo Việt Nam và một số giải pháp nhằm nâng cao chất lượng đội ngũ nhà báo trong tình hình hiện nay Khóa luận tốt nghiệp, Đại học KHXH&NV Hà Nội

29 Hữu Thọ (1997), Nghĩ về nghề báo, Nxb Giáo dục, Hà Nội

30 Đồng Tiến Việt (2007), Tính tương tác trong báo mạng điện tử, khóa luận

tốt nghiệp đai học, Học viện báo chí và tuyên truyền Hà nội

DANH MỤC TÀI LIỆU TIẾNG NƯỚC NGOÀI

báo, Nxb Thông tấn, Hà Nội (Hoàng Anh dịch)

32 X.A.Mikhailốp (2004), Báo chí hiện đại nước ngoài Những quy tắc và nghịch lý Nxb Thông tấn, Hà Nội (Đào Tấn Anh dịch)

33 Deborah Potter (2006), Hướng dẫn nghề làm báo độc lập, Nxb Văn hóa –

Thông tin, Hà Nội

34 Smith, Ron f (2008), Đạo đức báo chí, Nxb Oxford, Blackwel

35 Helena Thofinn (2003), Truyền thông, đạo đức nghề nghiệp với trẻ em Nxb

Chính trị Quốc gia, Hà Nội