Đảng bộ huyện chợ đồn (tỉnh bắc kạn) lãnh đạo xóa đói giảm nghèo từ năm 2001 đến năm 2013

Theo tổng kết của Chương trình Phát triển Liên hợp quốc UNDP, trong điều kiện kinh tế, xã hội của mình so với những nước có cùng mức GDP, Việt Nam đã sử dụng những nguồn lực có được một

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

-

MẠCH THỊ LIÊN

ĐẢNG BỘ HUYỆN CHỢ ĐỒN (TỈNH BẮC KẠN) LÃNH ĐẠO XÓA ĐÓI GIẢM NGHÈO TỪ NĂM

2001 ĐẾN NĂM 2013

LUẬN VĂN THẠC SĨ CHUYÊN NGÀNH: LỊCH SỬ ĐẢNG CỘNG

SẢN VIỆT NAM

Hà Nội-2015

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

-

MẠCH THỊ LIÊN

ĐẢNG BỘ HUYỆN CHỢ ĐỒN (TỈNH BẮC KẠN) LÃNH ĐẠO XÓA ĐÓI GIẢM NGHÈO TỪ NĂM

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 5

1 Lý do chọn đề tài 5

2 Lịch sử nghiên cứu đề tài 6

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu đề tài 8

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 9

5 Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu và nguồn tư liệu 9

6 Đóng góp của luận văn 10

7 Bố cục của luận văn 10

Chương 1: ĐẢNG BỘ HUYỆN CHỢ ĐỒN LÃNH ĐẠO XÓA ĐÓI

GIẢM NGHÈO TỪ NĂM 2001 ĐẾN NĂM 2005 Error! Bookmark not defined

1.1 Khái quát về điều kiện tự nhiên, con người, kinh tế - xã hội huyện Chợ

Đồn và công tác xóa đói, giảm nghèo của huyện trước năm 2001 Error! Bookmark not defined

1.1.1 Khái quát điều kiện tự nhiên, con người, văn hóa và kinh tế - xã hội

huyện Chợ Đồn Error! Bookmark not defined

1.1.2 Công tác xóa đói, giảm nghèo của huyện Chợ Đồn trước năm 2001

Error! Bookmark not defined

1.2 Chủ trương của Đảng và Đảng bộ Tỉnh Bắc Kạn về xóa đói, giảm nghèo

từ năm 2001 đến năm 2005 Error! Bookmark not defined

1.3 Chủ trương, sự chỉ đạo của Đảng bộ huyện Chợ Đồn về xóa đói, giảm

nghèo từ năm 2001 đến năm 2005 Error! Bookmark not defined 1.3.1 Chủ trương của Đảng bộ huyện về xóa đói, giảm nghèo Error! Bookmark not defined

1.3.2 Sự chỉ đạo của Đảng bộ huyện về thực hiện xóa đói, giảm nghèo

Error! Bookmark not defined

1.3.3 Kết quả lãnh đạo xóa đói, giảm nghèo của Đảng bộ huyện Chợ Đồn

Error! Bookmark not defined Tiểu kết chương 1 34 Chương 2: ĐẢNG BỘ HUYỆN CHỢ ĐỒN LÃNH ĐẠO XÓA ĐÓI

GIẢM NGHÈO TỪ NĂM 2006 ĐẾN 2013 Error! Bookmark not defined

2.1 Đảng bộ huyện Chợ Đồn lãnh đạo xóa đói giảm nghèo từ năm 2006

đến 2010 Error! Bookmark not defined

2.1.1 Chủ trương của Đảng và Đảng bộ tỉnh Bắc Kạn về xóa đói, giảm

nghèo Error! Bookmark not defined

2.1.2 Chủ trương của Đảng bộ huyện Chợ Đồn về xóa đói, giảm nghèo

Error! Bookmark not defined

2.1.3 Sự chỉ đạo của Đảng bộ huyện về thực hiện xóa đói, giảm nghèo

Error! Bookmark not defined 2.1.4 Kết quả lãnh đạo xóa đói, giảm nghèo của Đảng bộ huyện Error! Bookmark not defined

2.2 Đảng bộ huyện Chợ Đồn lãnh đạo xóa đói giảm nghèo từ năm 2011 đến

năm 2013 Error! Bookmark not defined

2.2.1 Chủ trương của Đảng và Đảng bộ tỉnh Bắc Kạn về xóa đói, giảm

nghèo Error! Bookmark not defined

2.2.2 Chủ trương của Đảng bộ huyện Chợ Đồn về xóa đói, giảm nghèo

Error! Bookmark not defined

2.2.3 Sự chỉ đạo thực hiện của Đảng bộ huyện Chợ Đồn về xóa đói,

giảm nghèo Error! Bookmark not defined

2.2.4 Kết quả việc thực hiện xóa đói giảm nghèo của Đảng bộ huyện Chợ

Đồn Error! Bookmark not defined Tiểu kết chương 2 Error! Bookmark not defined CHƯƠNG 3: MỘT SỐ NHẬN XÉT VÀ KINH NGHIỆM CHỦ YẾU Error! Bookmark not defined

3.1 Đánh giá chung về sự lãnh đạo, chỉ đạo xóa đói giảm nghèo của Đảng

bộ huyện Chợ Đồn Error! Bookmark not defined 3.1.1 Về thành tựu Error! Bookmark not defined 3.1.2 Về hạn chế Error! Bookmark not defined 3.2 Một số kinh nghiệm Error! Bookmark not defined 3.2.1 Nhóm kinh nghiệm trong xác định chủ trương Error! Bookmark not defined

3.2.2 Nhóm kinh nghiệm trong chỉ đạo thực hiện Error! Bookmark not defined

Tiểu kết chương 3 Error! Bookmark not defined KẾT LUẬN Error! Bookmark not defined DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO Error! Bookmark not defined PHỤ LỤC

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Ở nước ta, công tác xóa đói giảm nghèo được xác định là một trong những nhiệm vụ trọng tâm hàng đầu của Đảng và Nhà nước, đã và đang trở thành một nội dung quan trọng của chương trình công tác của các cấp đảng ủy, chính quyền, đoàn thể Trong quá trình thực hiện công tác xóa đói, giảm nghèo, phát triển kinh tế nâng cao mức sống của nhân dân nước ta đã đạt được nhiều thành tựu quan trọng

và được thế giới biết đến Đó là nhờ từ rất sớm (từ năm 1991), vấn đề xóa đói, giảm nghèo đã được đề ra trong các diễn đàn, các nghiên cứu và triển khai thành phong trào xóa đói giảm nghèo sâu rộng trong cả nước Theo tổng kết của Chương trình Phát triển Liên hợp quốc (UNDP), trong điều kiện kinh tế, xã hội của mình so với những nước có cùng mức GDP, Việt Nam đã sử dụng những nguồn lực có được một cách hiệu quả vào việc nâng cao mức sống người dân, trình độ dân trí, tuổi thọ, bình đẳng giới…Điều này nói lên những nỗ lực của Đảng và Nhà nước ta trong thực hiện công tác xóa đói, giảm nghèo Tuy nhiên, đến nay vẫn còn tồn tại tình trạng đói, nghèo ở nhiều nơi trên cả nước, nhất là ở các huyện, tỉnh miền núi huyện Chợ Đồn thuộc tỉnh Bắc Kạn cũng nằm trong những nơi như vậy

Bắc Kạn là một tỉnh thuộc vùng Đông Bắc Việt Nam, ít dân nhất cả nước,

có địa hình phức tạp, cơ sở vật chất và kinh tế chưa phát triển Chợ Đồn là 1 trong 8 huyện thị của tỉnh còn gặp rất nhiều khó khăn Huyện Chợ Đồn nằm ở phía Tây của tỉnh Bắc Kạn, huyện có diện tích 912 km2

, 100% là núi cao và dân

số là 48.122 người (năm 2009) , có tới hơn 95% đồng bào là dân tộc thiểu số , trình độ dân trí thấp chưa đồng đều giữa các dân tộc, kinh tế chủ yếu dựa vào nông nghiệp Huyện Chợ Đồn có một thị trấn (Bằng Lũng) và 21 xã

Huyện Chợ Đồn có nhiều dân tộc như Mông, Dao, Nùng, Tày, Hoa, Kinh, Sán Chí cùng chung sống đoàn kết trong suốt chiều dài lịch sử của đất nước Điều

đó chứng tỏ Chợ Đồn luôn là vùng đất có truyền thống văn hóa, truyền thống yêu

nước và cách mạng Chợ Đồn là một phần của chiến khu Định Hoá, hiện còn nhiều

di tích lịch sử về cuộc kháng chiến chống Pháp cần được lưu giữ và tôn tạo Với 10

xã thuộc ATK, nhiều danh lam thắng cảnh, hệ thống sông suối với hệ sinh thái phong phú và mạng lưới giao thông thuận lợi là những điều kiện thuận lợi để phát triển các hoạt động du lịch trên địa bàn, từ du lịch văn hoá lịch sử đến du lịch sinh thái v.v Nhân dân các dân tộc có tinh thần đoàn kết yêu quê hương, có đức tính cần cù, chăm chỉ, vượt qua khó khăn, gian khổ về kinh tế, sự khắc nghiệt của thiên nhiên để từng bước đi lên Đó là những nhân tố cơ bản và sức mạnh tinh thần để hướng tới sự phát triển kinh tế xã hội trong sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa xây dựng huyện Chợ Đồn giàu, đẹp, văn minh

Quán triệt chủ trương của Đảng và nhà nước về xóa đói giảm nghèo, phát triển kinh tế, ngay từ đầu năm 90 của thế kỉ XX, Đảng bộ huyện Chợ Đồn đã lãnh đạo công tác xóa đói giảm nghèo, phát triển kinh tế nhằm nâng cao đời sống vật chất và tinh thần cho nhân dân trong địa bàn huyện Từ đó đến nay, dưới sự lãnh đạo đúng đắn của Đảng bộ huyện và sự nỗ lực của các ngành các cấp, Chợ Đồn đã đạt được thành tựu đáng kể trong công tác xóa đói giảm nghèo Tuy nhiên công tác xóa đói giảm nghèo vẫn gặp nhiều khó khăn cả về chủ quan và khách quan, những nguồn lực sẵn có chưa phát huy hết hiệu quả… Để công tác lãnh đạo này đạt hiệu quả cao hơn, vấn đề quan trọng hàng đầu là cần tổng kết thực tiễn, rút ra bài học kinh nghiệm, vạch ra những phương hướng tối ưu nhất để công tác xóa đói giảm nghèo, phát triển kinh tế của huyện trong những năm tới đạt kết quả cao hơn Nhằm góp phần đáp ứng đòi hỏi cấp bách đó, tôi chọn thực hiện đề tài luận văn thạc sĩ :

“ Đảng bộ huyện Chợ Đồn (tỉnh Bắc Kạn) lãnh đạo xóa đói giảm nghèo từ

năm 2001 đến năm 2013”

2 Lịch sử nghiên cứu đề tài

Đói, nghèo và xóa đói, giảm nghèo là vấn đề lớn, bức thiết ở nước ta hiện

nay, đã và đang thu hút các cơ quan, các nhà khoa học nghiên cứu tìm giải pháp Kết quả nghiên cứu của các nhà khoa học, các cơ quan chuyên trách đã được đăng tải trong các sách, tạp chí và trong các luận văn thạc sĩ, luận án tiến sĩ và các phương tiện thông tin đại chúng khác Sau đây là các công trình khoa học liên quan trực tiếp đến đề tài:

- “Xóa đói giảm nghèo” của Bộ Lao động - Thương binh xã hội (1993)

- “Vấn đề xóa đói giảm nghèo ở nông thôn nước ta hiện nay” của Nguyễn

Thị Hằng (NXB chính trị quốc gia Hà Nội - 1997)

- “Tăng trưởng kinh tế, công bằng xã hội và vấn đề xoá đói giảm nghèo ở Vỉêt Nam” chủ biên GS PTS Vũ Thị Ngọc Phùng (NXB chính trị quốc gia

- “Hoàn thiện các chính sách xóa đói, giảm nghèo chủ yếu của Việt Nam đến năm 2015 ” (Luận án Tiến sĩ Kinh tế - Nguyễn Thị Hoa, 2009)

- “Các huyện ủy ở tỉnh Hà Giang lãnh đạo công tác xóa đói, giảm nghèo trong giai đoạn hiện nay”, Luận văn thạc sĩ khoa học chính trị, chuyên

ngành Xây dựng Đảng Cộng sản Việt Nam của Trịnh sơn, Học viện Chính trị - Hành chính Quốc gia Hồ Chí Minh (2010)

- “Bước ngoặt mới trong nỗ lực xóa đói, giảm nghèo”, Nguyễn Thị Kim

Ngân, Bí thư trung ương Đảng – Bộ trưởng Bộ lao động thương binh xã hội (Tạp chí cộng sản, 2011, số 821)

- “Phát triển khu kinh tế cửa khẩu với xóa đói giảm nghèo ở tỉnh Lào Cai”,

Luận án tiến sĩ kinh tế, chuyên ngành kinh tế phát triển của Giàng Thị Dung, Viện nghiên cứu kinh tế quản lý trung ương (2014)

Nhìn chung từ cách tiếp cận và nghiên cứu của các chuyên ngành khác nhau các công trình trên đã góp phần làm sáng tỏ về mặt lý luận và thực tiễn của vấn đề đói nghèo và công tác xóa đói giảm nghèo ở nước ta trong giai đoạn hiện nay Kết quả nghiên cứu của các công trình đó có giá trị tham khảo tốt để thực hiện đề tài luận văn Tuy nhiên, đến nay chưa có công trình khoa học nào nghiên cứu một cách toàn diện dưới góc độ của khoa học chuyên ngành Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam về sự lãnh đạo của Đảng bộ huyện Chợ Đồn phát triển kinh tế, xóa đói giảm nghèo trên địa bàn huyện từ năm 2001 đến năm 2013

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu đề tài

3.1 Mục đích nghiên cứu

Luận văn làm sáng tỏ quá trình Đảng bộ huyện Chợ Đồn quán triệt chủ trương, đường lối và chính sách của Đảng và Nhà nước ta vào việc lãnh đạo xóa đói giảm nghèo ở huyện từ năm 2001 đến năm 2013, qua đó rút ra những kinh nghiệm để vận dụng vào giai đoạn cách mạng tiếp theo

3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

- Luận văn trình bày một cách có hệ thống quá trình lãnh đạo thực hiện xóa đói giảm nghèo của Đảng bộ huyện Chợ Đồn từ năm 2001 đến năm 2013

- Rút ra một số nhận xét và bài học kinh nghiệm từ công tác lãnh đạo xóa đói, giảm nghèo, phát triển kinh tế của Đảng bộ huyện Chợ Đồn trên địa bàn huyện

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

4.1 Đối tượng nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu của luận văn là quá trình Đảng bộ huyện Chợ Đồn lãnh đạo phát triển kinh tế, xóa đói giảm nghèo trên địa bàn huyện từ năm 2001 đến năm 2013

4.2 Phạm vi nghiên cứu

- Về không gian: Luận văn nghiên cứu sự lãnh đạo phát triển kinh tế, xóa đói giảm nghèo của Đảng bộ huyện Chợ Đồn trên địa bàn của huyện

- Về thời gian: Nghiên cứu từ năm 2001 đến năm 2013

5 Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu và nguồn tư liệu

5.1 Cơ sở lý luận

Luận văn được thực hiện trên cơ sở lý luận của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, đường lối của Đảng và chính sách của Nhà nước ta về xóa đói, giảm nghèo, phát triển kinh tế

5.2 Phương pháp nghiên cứu

Luận văn sử dụng nhiều phương pháp nghiên cứu nhưng pháp chủ yếu là phương pháp lịch sử, phương pháp logic và sự kết hợp hai phương pháp đó Ngoài

ra, luận văn còn sử dụng các phương pháp khác như phân tích, tổng hợp, so sánh, thống kê, điều tra, khảo sát thực tiễn

5.3 Nguồn tư liệu

có 3 nguồn tư liệu chính: Văn kiện các Đại hội Đảng bộ huyện Chợ Đồn lần thứ XVII, XVIII và XIX; các Nghị quyết chuyên đề về phát triển kinh tế, xóa đói giảm nghèo của Huyện ủy Chợ Đồn; các Báo cáo tổng kết và phương hướng

nhiệm vụ hàng năm của Huyện ủy huyện Chợ Đồn, của UBND huyện Chợ Đồn và phòng dân tộc, phòng thương binh và xã hội Huyện Chợ Đồn về xóa đói giảm

nghèo Ngoài ra còn sưu tầm các tư liệu trong cuốn Lịch sử Đảng bộ huyện Chợ Đồn, Lịch sử kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ và nhiều tài liệu tham khảo khác được liệt kê trong mục TÀI LIỆU THAM KHẢO

6 Đóng góp của luận văn

- Góp phần làm sáng tỏ những thành công, hạn chế và những bài học kinh nghiệm trong thực hiện phát triển kinh tế, xóa đói giảm nghèo của Đảng bộ huyện Chợ Đồn trong những năm 2001 - 2013

- Kết quả nghiên cứu của Luận văn có thể là nguồn tư liệu tham khảo để công tác xóa đói giảm nghèo, phát triển kinh tế của Đảng bộ huyện đạt kết quả tốt hơn trong những năm tới

7 Bố cục của luận văn

Ngoài phần mở đầu và kết luận, phụ lục, tài liệu tham khảo, luận văn gồm: 3 chương

Chương 1: ĐẢNG BỘ HUYỆN CHỢ ĐỒN LÃNH ĐẠO XÓA ĐÓI GIẢM NGHÈO TỪ NĂM 2001 ĐẾN NĂM 2005

Chương 2 : ĐẢNG BỘ HUYỆN CHỢ ĐỒN LÃNH ĐẠO XÓA ĐÓI GIẢM NGHÈO TỪ NĂM 2006 ĐẾN NĂM 2013

Chương 3: MỘT SỐ NHẬN XÉT VÀ KINH NGHIỆM CHỦ YẾU

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

TÀI LIỆU LÀ VĂN BẢN:

1 Ban chấp hành đảng bộ huyện Chợ Đồn, Lịch sử đảng bộ huyện Chợ Đồn tập I 1930 – 1954, nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội

2 Ban chấp hành đảng bộ huyện Chợ Đồn, Lịch sử đảng bộ huyện Chợ Đồn tập II 1954 – 1975, nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội, 2000

3 Ban chấp hành đảng bộ huyện Chợ Đồn , Lịch sử đảng bộ huyện Chợ Đồn tập III 1975 – 2005, nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội, 2010

4 Ban chấp hành đảng bộ huyện Chợ Đồn, nghị quyết số 06-NQ/HU “về chương trình xóa đói giảm nghèo và giải quyết việc làm giai đoạn 2001- 2005”, Chợ Đồn, ngày 20-1-2001

5 Ban Chấp hành Đảng bộ huyện Chợ Đồn khóa XVII, Hội nghị lần thứ 5,

Nghị quyết “Về phát triển nông nghiệp và xây dựng kết cấu hạ tầng thiết yếu kinh tế - xã hội nông thôn giai đoạn 2001 – 2005”, Chợ Đồn ngày 16-7-

2001

6 Ban chấp hành Đảng bộ huyện Chợ Đồn khóa XVII, Hội nghị lần thứ 12,

nghị quyết “về nhiệm vụ định canh định cư và xóa đói giảm nghèo giai đoạn 2003-2005”, Chợ Đồn, ngày 22-4-2003

7 Ban chấp hành hội nông dân huyện Chợ Đồn, Văn kiện đại hội đại biểu hội nông dân huyện Chợ Đồn làn thứ IX, nhiệm kỳ 2012 – 2017, Chợ Đồn tháng

8/2012

8 Ban chấp hành Trung ương Đảng khóa IX, Nghị quyết hội nghị lần thứ bảy

về công tác dân tộc, 2006

9 Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa IX, Báo cáo ngày 10 tháng 4 năm

2006 về phương hướng, nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội 5 năm 2006 –

2010 (Tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ X của Đảng)

10 Báo cáo phát triển Việt Nam (2004), “Nghèo”, Báo cáo chung của các nhà

tài trợ tại Hội nghị Tư vấn các nhà tài trợ Việt Nam, Hà Nội

11 Bộ chính trị số 23 – CT/TW, “chỉ thị về lãnh đạo thực hiện công tác xóa đói giảm nghèo” ,Hà Nội, ngày 29 tháng 11 năm 1997

12 Bộ Lao động - Thương binh và xã hội, tháng 9 - 2005: “Chương trình mục tiêu Quốc gia về giảm nghèo 2006 - 2010”

13 Bộ Kế hoạch – Tài Chính – Bộ Lao - Thương binh và xã hội, Thông tư liên

tịch 01/1999/TTLT/BKH – BTC – BLĐTBXH, “hướng dẫn kế hoạch hóa việc lồng ghép các chương trình, dự án tham gia thực hiện xóa đói giảm nghèo”

14 Bộ Nội vụ, Thông tư 56/2003/TT – BNN “về việc hướng dẫn các dự án thuộc chương trình xóa đói giảm nghèo và việc làm do bộ nông nghiệp và phát triển nông thôn chỉ đạo”

15 Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam (2005), Văn kiện Chương trình mục tiêu Quốc gia về giảm nghèo giai đoạn 2006 - 2010, Hà Nội

16 Cơ quan đại diện Liên hợp quốc tại Việt Nam: Đưa các mục tiêu phát triển Thiên niên kỷ đến với người dân, Hà Nội, 2002, tr.1

17 Chính phủ nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, Quyết định số

143/2001/QĐ-TTg, “Quyết định của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt

“Chương trình mục tiêu Quốc gia xóa đói giảm nghèo và việc làm giai đoạn

2001 - 2005 ”, Hà Nội

18 Chính phủ nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, Quyết định số

186/2001/QĐ – TTg, về phát triển kinh tế xã hội ở sáu tỉnh đặc biệt khó khăn miền núi phía bắc thời kì 2001 -2005