Vấn đề bảo tồn và phát huy di sản văn hóa phi vật thể trên báo và đài phát thanh truyền hình thừa thiên huế

Đặc biệt, tác giả xin gửi lời tri ân sâu sắc đến PGS.TS Đinh Văn Hường người đã tận tình hướng dẫn giúp đỡ , dìu dắt tác giả với những chỉ dẫn khoa học quý giá trong suốt quá trình triể

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯

TRẦN THỊ PHƯƠNG NHUNG

VẤN ĐỀ BẢO TỒN VÀ PHÁT HUY DI SẢN VĂN HÓA PHI VẬT THỂ TRÊN BÁO VÀ ĐÀI PHÁT THANH

TRUYỀN HÌNH THỪA THIÊN HUẾ

LUẬN VĂN THẠC SĨ

Chuyên ngành : Báo chí học Mã ngành : 60.32.01.01

Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS ĐINH VĂN HƯỜNG

Hà Nội, 2015

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu độc lập Các kết quả, số liệu trong luận văn là trung thực, có nguồn gốc rõ ràng chính xác của các cơ quan chức năng đã công bố Những kết luận khoa học trong luận văn là mới và chưa có tác giả công bố trong bất kì công trình khoa học nào

Tác giả luận văn

Trần Thị Phương Nhung

LỜI CẢM ƠN

Để hoàn thành luận văn tốt nghiệp này tác giả xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành đến trường Đại học Khoa học xã hội và nhân văn Hà Nội, phòng đào tạo sau đại học, Khoa Báo chí trường Đại học KHXH và NV Đặc biệt, tác giả xin gửi lời tri ân sâu sắc đến PGS.TS Đinh Văn Hường người đã tận tình hướng dẫn giúp đỡ , dìu dắt tác giả với những chỉ dẫn khoa học quý giá trong

suốt quá trình triển khai, nghiên cứu và hoàn thành đề tài “ Vấn đề bảo tồn

và phát huy di sản văn hóa phi vật thể trên Báo và Đài PT – TH Thừa Thiên Huế ’

Xin cảm ơn các thầy cô giáo đã trực tiếp giảng dạy, truyền đạt những kiến thức chuyên ngành và cơ bản cho tác giả trong suốt quá trình học tập và nghiên cứu những năm qua

Xin cảm ơn Ban giám hiệu Trường và Khoa báo chí – truyền thông, Đại học Khoa học, Đại học Huế đã tạo điều kiện để tác giả có thể tham gia và hoàn thành chương trình đào tạo sau đại học Cám ơn anh chị em đồng nghiệp, phóng viên Báo Thừa Thiên Huế, Đài PT – TH Thừa Thiên Huế , trung tâm Bảo tồn di tích cố đô, nhà nghiên cứu văn hóa Huế Nguyễn Đắc Xuân đã tạo điều kiện giúp đỡ tác giả nghiên cứu , tìm hiểu tài liệu để hoàn thành luận văn này

Xin ghi nhận và cám ơn những đóng góp nhiệt tình và quý báu của các bạn sinh viên Khoa báo chí – truyền thông trường Đại học Khoa học Huế, các anh chị học viên Cao học báo chí K16, K17 đã giúp đỡ tác giả triển khai, thu thập số liệu của luận văn Đặc biệt là sự quan tâm, khuyến khích, động viên và cảm thông của gia đình Nhân đây tác giả xin được bày tỏ lòng biết ơn

Tác giả rất mong nhận được sự đóng góp phê bình của quý thầy cô giáo

và các bạn đồng nghiệp

Tác giả luận văn

Trần Thị Phương Nhung

MỤC LỤC PHẦN MỞ ĐẦU 1

1 Lý do chọn đề tài 3

2 Tình hình nghiên cứu liên quan đến đến tài 4

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu Error! Bookmark not defined 3.1 Mục đích nghiên cứu Error! Bookmark not defined 3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu Error! Bookmark not defined.

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu Error! Bookmark not defined.

5 Phương pháp nghiên cứu Error! Bookmark not defined.

6 Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài Error! Bookmark not defined 6.1 Ý nghĩa khoa học Error! Bookmark not defined 6.2 Ý nghĩa thực tiễn Error! Bookmark not defined.

7 Kết cấu luận văn Error! Bookmark not defined Chương 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ DI SẢN VĂN HÓA PHI VẬT THỂ VÀ VAI TRÒ CỦA BÁO CHÍ ĐỒI VỚI VIỆC BẢO TỒN VÀ PHÁT HUY VĂN HÓA PHI VẬT THỂ Error! Bookmark not defined 1.1 Khái niệm Di sản văn hóa và Di sản văn hóa phi vật thểError! Bookmark not defined.

1.1.1 Di sản văn hóa Error! Bookmark not defined.

1.1.2.Di sản văn hóa phi vật thể Error! Bookmark not defined.

1.1.3.Một số loại hình văn hóa phi vật thể tiêu biểu ở Tỉnh Thừa Thiên Huế Error! Bookmark not defined.

1.2 Vai trò của Báo chí với việc bảo tồn và phát huy di sản văn hóa phi vật thể

Error! Bookmark not defined TIỂU KẾT CHƯƠNG I Error! Bookmark not defined Chương 2: THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG THÔNG TIN CỦA BÁO VÀ ĐÀI

PT – TH THỪA THIÊN HUẾ VỀ VIỆC BẢO TỒN VÀ PHÁT HUY GIÁ TRỊ

DI SẢN VĂN HÓA PHI VẬT THỂ CỦA HUẾ 27 2.1 Vài nét về Báo và Đài PT – TH Thừa Thiên HuếError! Bookmark not defined.

2.1.1 Báo Thừa Thiên Huế Error! Bookmark not defined.

2.1.2 Đài PT – TH Thừa Thiên Huế Error! Bookmark not defined.

2.2 Toàn cảnh văn hóa phi vật thể của Huế trên Báo và Đài PT – TH Thừa Thiên Huế

Error! Bookmark not defined 2.2.1 Báo Thừa Thiên Huế Error! Bookmark not defined 2.2.2 Đài PT – TH Thừa Thiên Huế Error! Bookmark not defined.

2.2.2.1 Chương trình Ca Huế trên sóng Phát thanh và Truyền hình của Đài PT – TH

Thừa Thiên Huế Error! Bookmark not defined 2.2.2.2 Chương trình chuyên đề trên sóng phát thanhError! Bookmark not defined.

2.2.2.3 Âm sắc Huế Error! Bookmark not defined 2.2.2.4 Huế xưa và nay Error! Bookmark not defined 2.2.2.5 Huế và những điểm đến Error! Bookmark not defined.

2.3 Đánh giá bước đầu thành công của Báo và Đài PT – TH Thừa Thiên Huế trong

việc bảo tồn và phát huy di sản văn hóa phi vật thể của HuếError! Bookmark not defined.

2.3.1 Tìm hiểu, truyền bá và lưu giữ các giá trị văn hóa phi vật thể của Huế Error! Bookmark not defined.

2.3.2 Thẩm định các giá trị văn hóa phi vật thể Error! Bookmark not defined.

2.3.3 Giám sát và thúc đẩy công tác bảo tồn và phát huy di sản văn hóa phi vật thê

của Huế Error! Bookmark not defined.

2.4 Nhận xét, đánh giá hạn chế của Báo và Đài PT – TH Thừa Thiên Huế trong việc

bảo tồn và phát huy di sản văn hóa phi vật thể của HuếError! Bookmark not defined.

2.4.1 Hạn chế về mặt nội dung Error! Bookmark not defined 2.4.2 Hạn chế về mặt hình thức Error! Bookmark not defined 2.4.3 Hạn chế về công chúng Error! Bookmark not defined 2.4.4 Một số hạn chế khác Error! Bookmark not defined 2.5 Nguyên nhân của hạn chế Error! Bookmark not defined 2.5.1 Nguyên nhân khách quan Error! Bookmark not defined 2.5.2 Nguyên nhân chủ quan Error! Bookmark not defined TIỂU KẾT CHƯƠNG II Error! Bookmark not defined.

Chương 3: MỘT SỐ KIẾN NGHỊ, GIẢI PHÁP NHẰM NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG, HIỆU QUẢ CỦA BÁO VÀ ĐÀI PT – TH THỪA THIÊN HUẾ TRONG VIỆC BẢO TỒN VÀ PHÁT HUY VĂN HÓA PHI VẬT THỂ Error! Bookmark not defined.

3.1 Một số bài học kinh nghiệm cần rút ra trong công tác bảo tồn và phát huy di sản

văn hóa phi vật thể của Huế Error! Bookmark not defined.

3.2 Những vấn đề đặt ra đối với công tác bảo tồn và phát huy di sản văn hóa phi vật

thể của Huế Error! Bookmark not defined.

3.3 Một số kiến nghị, giải pháp nhằm nâng cao vai trò của Báo và Đài PT – TH Thừa Thiên Huế trong công tác bảo tồn và phát huy văn hóa phi vật thể của Huế

Error! Bookmark not defined 3.3.1 Về nội dung Error! Bookmark not defined 3.3.2 Về hình thức Error! Bookmark not defined 3.3.3 Nhóm giải pháp nhằm thu hút công chúng Error! Bookmark not defined 3.3.4 Nhóm kiến nghị, giải pháp đối với lãnh đạo tòa soạn, cơ quan báo chí Error! Bookmark not defined.

TIỂU KẾT CHƯƠNG III Error! Bookmark not defined KẾT LUẬN Error! Bookmark not defined TÀI LIỆU THAM KHẢO Error! Bookmark not defined PHỤ LỤC

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT TRONG LUẬN VĂN

CTV : Cộng tác viên BTV : Biên tập viên DCT : Dẫn chương trình PT_ TH : Đài Phát thanh – Truyền hình PTV : Phát thanh viên

TTBTDTCĐ : Trung tâm bảo tồn di tích cô đô TTH : Thừa Thiên Huế

DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU

Bảng 1: Mức độ xem Đài PT – TH Thừa Thiên Huế và đọc Báo Thừa Thiên Huế

của công chúng Error! Bookmark not defined

Bảng 2: Mức độ quan tâm của công chúng đối với các chương trình văn hóa trên

Báo và Đài PT – TH Thừa Thiên Error! Bookmark not defined

Bảng 3: Đánh giá của công chúng về chất lượng nội dung các chương trình chuyên

mục về văn hóa Error! Bookmark not defined

Bảng 4: Đánh giá của công chúng về chất lượng hình thức các chương trình, chuyên

mục về văn hóa Error! Bookmark not defined

Bảng 5: Mức độ tương tác của công chúng với Báo và Đài PT – TH Thừa Thiên Huế

Error! Bookmark not defined.

PHẦN MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Huế - nơi đã từng là Thủ phủ của 9 đời Chúa Nguyễn ở Đàng trong, là Kinh đô của triều đại Tây Sơn và 13 triều vua Nguyễn trong gần 400 năm (1558 – 1945), cố đô Huế ngày nay còn lưu giữ trong lòng nó những di sản văn hóa vật thể và phi vật thể chứa đựng nhiều giá trị biểu trưng cho trí tuệ và tâm hồn của dân tộc Việt Nam Năm 1993, Quần thể di tích cố đô Huế được UNESCO công nhận là Di sản văn hóa thế giới Năm 2003, Nhã nhạc cung đình Huế được ghi tên vào danh sách các Di sản văn hóa phi vật thể và truyền khẩu của nhân loại Thông qua các kênh truyền thông, quảng bá và du lịch, Huế đã giới thiệu các giá trị văn hóa của quê hương và đất nước đến với bạn bè trong và ngoài nước Đặc biệt, từ năm 2000, Huế bắt đầu tổ chức một lễ hội văn hóa nghệ thuật, du lịch

có quy mô quốc gia và quốc tế đầu tiên ở Việt Nam – Festival Huế 2000 Thông qua các

kỳ Festival Huế được tổ chức định kỳ vào năm chẵn và Festival làng nghề truyền thống

tổ chức định kỳ vào năm lẻ, với sự hỗ trợ của các phương tiện truyền thông đại chúng, đặc biệt là báo chí, Huế - thành phố Festival của Việt Nam đã thu hút được sự quan tâm của hàng nghìn du khách trong nước và quốc tế

Báo và Đài Phát thanh truyền hình (PT – TH) Thừa Thiên Huế là hai cơ quan báo chí lớn của Đảng bộ, chính quyền và nhân dân địa phương phải đảm nhiệm vai trò là cầu nối thông tin, truyền tải các giá trị văn hóa của địa phương đến công chúng trong và ngoài nước Một trong những nét đẹp văn hóa có giá trị của Thừa Thiên Huế cần được truyền bá, lưu giữ và phát huy đó chính là văn hóa phi vật thể

Tuy nhiên, có thể thấy rằng, sự hiểu biết của du khách, thậm chí của cả người dân địa phương về Huế phần nhiều chỉ dừng lại ở quần thể văn hóa vật thể bao gồm đền, chùa, lăng, tẩm, đại nội…trong khi đó kiến thức và hình ảnh về các lễ hội văn hóa, nhã nhạc cung đình Huế, các trò chơi dân gian….vẫn chưa thực sự nhiều và đầy đủ Hiểu biết

và yêu thích là một trong những nền tảng cơ bản để bào tồn và phát huy, chính vì vậy, để bảo tồn và phát huy di sản văn hóa phi vật thể của Huế cần sự góp sức rất lớn của các phương tiện truyền thông đại chúng, trong đó báo chí đóng vai trò quan trọng nhất trong

việc tuyên truyền, quảng bá, giới thiệu, cũng như phân tích, phê bình để công chúng có thể nắm bắt được cái hay, cái đẹp, cái đáng quý cần được lưu giữ

Những năm qua, trên Báo Thừa Thiên Huế và Đài PT – TH Thừa Thiên Huế đã có khá nhiều các chuyên mục, bài viết… liên quan đến vấn đề bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa phi vật thể của Huế Thế nhưng, với sự phát triển đa dạng của các chương trình giải trí, cũng như nhịp sống đô thị với nhiều mối quan tâm như hiện nay, số lượng

và chất lượng các bài viết cũng như các chuyên mục đó đã đủ để thu hút và tác động đến nhận thức của người dân đặc biệt là những bạn trẻ - thế hệ tương lai, những người

sẽ nối tiếp việc lưu giữ và phát huy các giá trị văn hóa phi vật thể của quê hương hay chưa? Đó là câu hỏi, cũng như băn khoăn của những người làm văn hóa, du lịch và cả những người làm truyền thông, bởi lẽ nếu không làm tốt và có hiệu quả công tác này, các giá trị văn hóa phi vật thể của Huế sẽ có nguy cơ mai một dần, thậm chí biến mất trong dòng chảy của nền kinh tế thị trường và sự thờ ơ của người dân với văn hóa và truyền thống Nhằm phát huy vai trò của báo chí địa phương trong công tác bảo tồn và phát triển các giá trị văn hóa phi vật thể của Huế cũng như đưa ra những kiến nghị, giải pháp để công tác này ngày càng đạt hiệu quả cao nhằm đưa văn hóa phi thể của Huế đến gần với công chúng hơn để ngày càng có nhiều loại hình văn hóa phi vật thể của cố

đô được ghi nhận và đánh giá cao, đó là lý do tôi lựa chọn đề tài “ Vấn đề bảo tồn và

phát huy di sản văn hóa phi vật thể trên Báo và Đài PT – TH Thừa Thiên Huế” để

làm đề tài luận văn của mình

2 Tình hình nghiên cứu liên quan đến đến tài

Việt Nam là một đất nước có lịch sử phát triển 4000 năm xây dựng và phát triển đã

để lại nhiều di sản văn hóa vật thể và phi vật thể trên các vùng miền tổ quốc Đã có rất nhiều công trình, sách nghiên cứu về di sản văn hóa, công tác bảo tồn và phát triển di sản văn hóa

Trong cuốn “Xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc” [24], các tác giả xuất phát từ sự tiếp cận văn hóa, các yếu tố cấu thành nền văn

TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tài liệu Tiếng Việt

1 Đào Duy Anh (1938), Việt Nam văn hóa sử cương, XB tại Huế

2 Phan Thuận An (1999), Kinh thành Huế, Nxb Thuận Hóa Huế

3 Phan Thuận An (2009), Kiến trúc cố đô Huế, Nxb Đà Nẵng

4 Ban Tư tưởng - Văn hóa Trung ương, Vụ Giáo dục lý luận chính trị (1994), Tìm hiểu

về văn hóa, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội

5 Trần Quốc Bảng (1995), Chính sách văn hóa đối với phát triển, Tạp chí Văn hóa

nghệ thuật

6 Nguyễn Duy Bắc (Chủ biên) (2008), Sự biến đổi các giá trị văn hóa trong bối cảnh

xây dựng nền kinh tế thị trường ở Việt Nam hiện nay, Nxb Từ điển bách khoa và

Viện Văn hóa

7 Nguyễn Chí Bền (2000), Văn hóa Việt Nam - những suy ngẫm, Nxb Văn hóa dân tộc,

Hà Nội

8 Nguyễn Chí Bền (2007), "Bảo tồn DSVH phi vật thể ở nước ta hiện nay", Tạp chí

Cộng sản, (7/127)

9 Trần Văn Bính (2010), Văn hóa Việt Nam trên con đường đổi mới những thời cơ và

thách thức, Nxb Khoa học xã hội, Hà Nội

10 Nguyễn Chí Bền (Chủ biên) (2010), Bảo tồn, phát huy giá trị DSVH vật thể Thăng

Long - Hà Nội, Nxb Hà Nội

11 Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Cục Di sản Văn hóa (2006), Một con đường tiếp

cận di sản văn hóa, Tập 2, Hà Nội

12 Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Cục Di sản Văn hóa (2008), Một con đường tiếp

cận di sản văn hóa, Tập 3, Hà Nội

13 Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Cục Di sản Văn hóa (2009), Một con đường tiếp

cận di sản văn hóa, Tập 4, Hà Nội

14 Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Cục Di sản Văn hóa (2010), Một con đường tiếp

cận di sản văn hóa, Tập 5, Hà Nội

15 Bộ Văn hóa Thể thao và Du lịch, Ủy ban nhân dân tỉnh Thừa Thiên Huế, Trung tâm

Bảo tồn di tích cố đô Huế (2006), Đề án điều chỉnh quy hoạch bảo tồn phát huy di

tích cố đô Huế giai đoạn 2010- 2020, Huế

16 Bộ Văn hoá - Thông tin (2003), Quy định của Nhà nước về hoạt động và quản lý văn

hoá thông tin, Nxb Văn hoá thông tin, Hà Nội

17 Đề án điều chỉnh quy hoạch bảo tồn phát huy di tích cố đô Huế giai đoạn 1996-

2015, Huế

18 Trường Chinh (1974), Chủ nghĩa Mác và văn hóa Việt Nam, Nxb Sự thật, Hà Nội

19 Nguyễn Trọng Chuẩn, Nguyễn Văn Huyên, Đỗ Huy (2002), Giá trị truyền thống trong

những thách thức của toàn cầu hóa, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội

20 Nguyễn Trọng Chuẩn (2002), Vấn đề khai thác những giá trị văn hóa truyền thống vì

mục tiêu phát triển, Tạp chí Triết học,(2)

21 Hoàng Chương (2012), "Thực trạng vấn đề bảo tồn và phát huy văn hóa dân tộc",

Báo Nhân Dân, ngày 2/4/2012, tr.5

22 Cục Di sản văn hóa (2007), Bảo vệ di sản văn hóa phi vật thể, Tập 1, Nxb Thế giới,

Hà Nội

23 Phạm Thị Dung (2009), Huế qua miền di sản, NXB Thuận Hóa, Huế

24 Nguyễn Khoa Điềm (Chủ biên) (2002), Xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến,

đậm đà bản sắc dân tộc, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội

25 Hà Minh Đức (2005), Một nền văn hóa văn nghệ đậm đà bản sắc dân tộc, NXB Khoa học Xã hội

26 GS Hà Minh Đức (2005), Báo chí- những vấn đề lý luận và thực tiễn, NXB Đại học quốc gia Hà Nội

27 Nguyễn Thị Hương (Chủ biên), Trần Kim Cúc (2011), Một số vấn đề lý luận và thực

tiễn xây dựng, phát triển văn hóa Việt Nam, Nxb Chính trị quốc gia - Sự thật, Hà

Nội