ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN --- NGUYỄN THỊ HỒNG LIÊN ĐÀO TẠO NHÂN LỰC CÔNG NGHỆ CHO CÁC DOANH NGHIỆP THEO MÔ HÌNH DỰ ÁN LIÊN KẾT GIỮA NHÀ TRƯỜN
Trang 1ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
-
NGUYỄN THỊ HỒNG LIÊN
ĐÀO TẠO NHÂN LỰC CÔNG NGHỆ CHO CÁC
DOANH NGHIỆP THEO MÔ HÌNH DỰ ÁN LIÊN KẾT GIỮA NHÀ TRƯỜNG VÀ DOANH NGHIỆP (NGHIÊN CỨU TRƯỜNG HỢP TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG NGHỆ
TP HỒ CHÍ MINH)
LUẬN VĂN THẠC SĨ CHUYÊN NGÀNH QUẢN LÝ KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ
TP HCM, 2015
Trang 2ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
-
NGUYỄN THỊ HỒNG LIÊN
ĐÀO TẠO NHÂN LỰC CÔNG NGHỆ CHO CÁC
DOANH NGHIỆP THEO MÔ HÌNH DỰ ÁN LIÊN KẾT GIỮA NHÀ TRƯỜNG VÀ DOANH NGHIỆP (NGHIÊN CỨU TRƯỜNG HỢP TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG NGHỆ
TP HỒ CHÍ MINH)
LUẬN VĂN THẠC SĨ CHUYÊN NGÀNH QUẢN LÝ KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ
MÃ SỐ: 60 34 04 12
TP HCM, 2015
Trang 3Công trình được hoàn thành tại: Trường Đại học Khoa học Xã hội
và Nhân văn – ĐHQG Hà Nội
Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS Trịnh Ngọc Thạch
Phản biện 1: TS Đào Thanh Trường
Phản biện 2: TS Vũ Văn Khiêm
Luận văn đã được bảo vệ trước hội đồng chấm luận văn thạc sĩ họp tại phòng Trường Đại học KHXH&NV Tp HCM 15 giờ 30 ngày 03 tháng 7 năm 2015
Có thể tìm hiểu luận văn tại:
Trung tâm thư viện ĐHQG
Trang 4MỤC LỤC
DANH MỤC CÁC BẢNG, BIỂU ĐỒ 8 PHẦN MỞ ĐẦU 9
1 Lý do chọn đề tài 9
2. Tổng quan tình hình nghiên cứu Error! Bookmark not defined.
3. Mục tiêu nghiên cứu Error! Bookmark not defined.
4. Phạm vi nghiên cứu Error! Bookmark not defined.
5. Mẫu khảo sát Error! Bookmark not defined.
6. Câu hỏi nghiên cứu Error! Bookmark not defined.
7. Giả thuyết nghiên cứu Error! Bookmark not defined.
8. Phương pháp nghiên cứu Error! Bookmark not defined.
9. Kết cấu của luận văn Error! Bookmark not defined.
CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ MÔ HÌNH LIÊN KẾT ĐÀO TẠO NGUỒN NHÂN LỰC
CÔNG NGHỆ GIỮA NHÀ TRƯỜNG VỚI DOANH NGHIỆPError! Bookmark not defined.
1.1. Một số khái niệm cơ bản Error! Bookmark not defined.
1.1.1. Nguồn nhân lực Error! Bookmark not defined.
1.1.2. Nguồn nhân lực khoa học và công nghệ Error! Bookmark not defined.
1.1.3. Quản trị nguồn nhân lực Error! Bookmark not defined.
1.1.4. Đào tạo và phát triển nguồn nhân lực Error! Bookmark not defined.
1.1.5. Mô hình dự án Error! Bookmark not defined.
1.2 Cơ sở lý luận về mô hình dự án liên kết giữa nhà trường với doanh nghiệp trong đào tạo
Error! Bookmark not defined.
1.2.1 Chức năng đào tạo nguồn nhân lực trong các trường đại họcError! Bookmark not
defined.
1.2.2 Lợi ích của doanh nghiệp từ hoạt động liên kết với nhà trườngError! Bookmark not defined.
1.2.3 Lợi ích của xã hội từ hoạt động liên kết giữa DN với NTError! Bookmark not
defined.
1.2.4 Hoạt động liên kết đào tạo góp phần nâng cao trình độ chuyên môn, kỹ năng nghề
nghiệp Error! Bookmark not defined.
1.3 Mối quan hệ biện chứng trong liên kết đào tạo nhân lực giữa nhà trường và doanh
nghiệp Error! Bookmark not defined Tiểu kết chương 1 Error! Bookmark not defined.
CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG MÔ HÌNH LIÊN KẾT ĐÀO TẠO NGUỒN NHÂN LỰC CÔNG NGHỆ GIỮA NHÀ TRƯỜNG VÀ DOANH NGHIỆP TẠI TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG NGHỆ
TP.HCM Error! Bookmark not defined.
2.1 Chính sách, chiến lược của Đảng và nhà nước về hoạt động liên kết giữa trường đại học
với doanh nghiệp Error! Bookmark not defined.
2.1.1 Quan điểm của Đảng, Chính phủ và các Bộ, ngành về vấn đề liên kết giữa trường đại
học với doanh nghiệp Error! Bookmark not defined.
2.1.2 Tình hình hoạt động liên kết đào tạo giữa trường đại học với doanh nghiệp ở nước ta
hiện nay Error! Bookmark not defined.
2.2 Kinh nghiệm hợp tác giữa trường đại học và các doanh nghiệp tại một số quốc gia trên
thế giới Error! Bookmark not defined.
2.2.1 Kinh nghiệm ở trường đại học Mỹ Error! Bookmark not defined.
Trang 52.2.2 Kinh nghiệm ở trường đại học Singapore Error! Bookmark not defined 2.2.3 Kinh nghiệm ở trường đại học Trung Quốc Error! Bookmark not defined.
2.3 Khái quát về Đại học Công nghệ TP HCM Error! Bookmark not defined.
2.3.1 Quá trình hình thành và phát triển trường Error! Bookmark not defined 2.3.2 Sứ mệnh và mục tiêu phát triển trường Error! Bookmark not defined 2.3.3 Cơ cấu tổ chức trường Error! Bookmark not defined 2.3.4 Các hoạt động chính của trường Error! Bookmark not defined.
2.4 Thực trạng mô hình liên kết đào tạo nguồn nhân lực cho doanh nghiệp giữa trường ĐH
và DN (nghiên cứu trường hợp trường Đại học Công nghệ TP HCM)Error! Bookmark not defined.
2.4.1 Đánh giá thực trạng mô hình liên kết giữa NT với DN trong đào tạo nguồn nhân
lực công nghệ cho DN Error! Bookmark not defined.
2.4.2 Kết quả khảo sát đánh giá thực trạng Error! Bookmark not defined.
2.4.3 Đánh giá chung và những vấn đề cần xem xét hoàn thiệnError! Bookmark not
defined.
Tiểu kết chương 2 Error! Bookmark not defined.
CHƯƠNG 3 GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN MÔ HÌNH DỰ ÁN LIÊN KẾT GIỮA NHÀ
TRƯỜNG VỚI DOANH NGHIỆP VỀ ĐÀO TẠO NHÂN LỰC CÔNG NGHỆ CỦA TRƯỜNG
ĐH CÔNG NGHỆ TP HCM Error! Bookmark not defined.
3.1 Nguyên tắc và yêu cầu của việc nghiên cứu đề xuất các giải pháp hoàn thiện liên kết NT
với DN trong đào tạo nguồn nhân lực công nghệ Error! Bookmark not defined.
3.1.1 Các nguyên tắc xây dựng giải pháp hoàn thiện mô hình dự án liên kết với doanh
nghiệp Error! Bookmark not defined.
3.1.2 Tiếp cận theo quan điểm hệ thống - cấu trúc Error! Bookmark not defined.
3.1.3 Tiếp cận theo quan điểm thị trường Error! Bookmark not defined.
3.1.4 Nguyên tắc đảm bảo quan điểm lịch sử - tính thực tiễnError! Bookmark not defined.
3.1.5 Nguyên tắc đảm bảo phù hợp với điều kiện thực tếError! Bookmark not defined.
3.2 Đề xuất giải pháp hoàn thiện mô hình dự án liên kếtError! Bookmark not defined.
3.3 Khách thể khảo nghiệm Error! Bookmark not defined Tiểu kết chương 3 Error! Bookmark not defined KẾT LUẬN Error! Bookmark not defined KHUYẾN NGHỊ Error! Bookmark not defined.
Trang 6LỜI CẢM ƠN
Trước hết, tôi xin chân thành tỏ lòng biết ơn đến Ban Giám hiệu , quý Thầy/Cô Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn – Đại học Quốc Gia Hà Nội; Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn - Đại học Quốc Gia TP HCM,
đã giảng dạy và trang bị kiến thức cho tôi Chân thành ghi ơn quý Thầy/Cô đã hết lòng giúp đỡ và tạo mọi điều kiện tốt nhất cho tôi trong suốt thời gian học tập, nghiên cứu và thực hiện đề tài luận văn thạc sĩ một cách hoàn chỉnh
Xin chân thành bày tỏ lòng biết ơn đến Thầy PGS.TS Trịnh Ngọc Thạch đã hết lòng giúp đỡ và tạo mọi điều kiện tốt nhất cho tôi hoàn thành luận văn này Xin gởi lời tri ân của tôi đối với những điều mà Thầy đã dành cho tôi
Tôi cũng xin cảm ơn Lãnh đạo Nhà trường , quý Thầy/Cô, các đồng nghiệp của Trường Đại học Công nghệ TP.HCM đã hỗ trợ cho việc cung cấp tài liệu giúp tôi hoàn thành luận văn
Sau cùng tôi xin chân thành cảm ơn các anh chị trong lớp cao học quản lý KH&CN Khóa QH-2012-X, TP.HCM, các đồng nghiệp đã động viên và giúp đỡ tôi hoàn thành khóa học này
Trân trọng cảm ơn!
Trang 7DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
5 ĐH &DN Đại học & Doanh nghiệp
7 ĐHKHXH&NV Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn
8 ĐHQGTPHCM Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh
Trang 8DANH MỤC CÁC BẢNG, BIỂU ĐỒ
Bảng 2.1 Sơ đồ cơ cấu tổ chức Trường Đại học Công nghệ (HUTECH) 38
Bảng 2.3 Nhận thức của CBQL NT, quản lý DN về các yếu tố ảnh
hưởng tích cực đến chất lượng đào tạo nhân lực
46
Bảng 2.4 Đánh giá của CBQL các cấp, lãnh đạo các cơ sở viện, trung
tâm, lãnh đạo NT, và DN về hình thức hợp tác
47
Bảng 2.5 Đánh giá về các yếu tố ảnh hưởng đến sự hợp tác 47
Bảng 2.7 Đánh giá của cựu HV&SV và DN về chất lượng đào tạo 51 Bảng 2.8 Đánh giá của DN về khả năng đáp ứng yêu cầu công việc 52 Bảng 2.9 Kết quả khảo sát ý kiến của DN về mối liên kết về cơ sở
vật chất và tài chính cho đào tạo của NT
54
Bảng 3.1 Thông tin trích ngang về khách thể khảo nghiệm 84 Bảng 3.2 Kết quả khảo nghiệm các giải pháp được đề xuất 85
Trang 9PHẦN MỞ ĐẦU
1 Lý do chọn đề tài
Nguồn nhân lực là nhân tố quan trọng hàng đầu, là động lực chính thúc đẩy phát triển bền vững quá trình sản xuất kinh doanh Phát triển nguồn nhân lực cũng
là yếu tố chủ đạo để thu hút và duy trì các nguồn vốn đầu tư trong môi trường cạnh tranh Chính vì thế , năng lực của n guồn nhân lực sẽ ảnh hưởng tới sự phát triển kinh tế , xã hội và môi trường trên nhiều phương diện Trong bối cảnh hội nhập quốc tế như hiện nay, việc nâng cao chất lượng nguồn nhân lực là điều kiện tiên quyết để duy trì và phát triển sức cạnh tranh của doanh nghiệp, nâng cao chất lượng đào tạo của nhà trường, thúc đẩy phát triển toàn diện nền kinh tế, cũng như
là điều kiện để người lao động tự tin, khẳng định được và củng cố được vị thế doanh nghiệp trong xã hội
Tuy nhiên, ở Việt Nam hiện nay chất lượng đào tạo nhân lực ở nhiều trường chưa cao , chưa thật sự gắn kết giữa nhu cầu với sử dụng ; vẫn còn khoảng cách lớn giữa trình độ tay nghề của HV&SV ra trường và yêu cầu của các đơn vị
sử dụng lao động Vì vậy, rất nhiều người sau khi đã tốt nghiệp các trường đại học vẫn không đáp ứng được yêu cầu công việc Các doanh nghiệp khó tìm được những lao động vừa ý, hoặc tuyển dụng được thì doanh nghiệp cũng phải cử đi tập huấn, đào tạo lại chuyên môn nghiệp vụ mới có thể sử dụng được Một trong những nguyên nhân quan trọng của tình trạng này là do thiếu sự liên kết giữa nhà trường với doanh nghiệp trong đào tạo
Chính vì thế, sự hợp tác liên kết giữa các trường đại học và các doanh nghiệp là rất cấp thiết Một số chương trình liên kết với doanh nghiệp trong đào tạo
và phát triển nhân lực công nghệ trước đây của nhà trường kết quả còn hạn chế về nhiều mặt, chất lượng thấp dẫn đến trình trạng một số doanh nghiệp không mặn mà hoặc từ chối liên kết với nhà trường
Trang 10Để góp phần thúc đẩy hoạt động liên kết giữa nhà trường và doanh nghiệp tại đơn vị công tác ngày một phát triển về số lượng lẫn chất lượng hơn, đây cũng là vấn đề đang được lãnh đạo nhà trường, doanh nghiệp, nhà đầu tư, nhà tuyển dụng,
… quan tâm và là việc làm cấp bách hiện nay
Bên cạnh đó, sự phát triển đa dạng của các ngành nghề, sự hỗ trợ của hệ thống chính sách, pháp luật của nhà nước, sự di chuyển nhân lực giữa các khu vực,
sự hình thành của hệ thống đổi mới quốc gia nhất là trong xu thế hội nhập quốc
tế ngày càng sâu rộng như hiện nay, cạnh tranh diễn ra ngày càng gay gắt, sự chuyển dịch nguồn lao động giữa các nước là một thách thức lớn đối với các doanh nghiệp và nền kinh tế Việt Nam nói chung Để nâng cao năng lực cạnh tranh, các doanh nghiệp luôn mong muốn xây dựng được lực lượng lao động mạnh Trong khi đó, các trường đại học có sứ mệnh đào tạo và cung cấp nguồn nhân lực chất lượng cao, đáp ứng nhu cầu lao động của doanh nghiệp và xã hội Như vậy, về mặt
lý thuyết, doanh nghiệp và nhà trường rất cần “gặp gỡ nhau” trong đào tạo và sử dụng nguồn nhân lực, qua đó tận dụng được thế mạnh của nhau Việc nâng cao chất lượng nguồn nhân lực là điều kiện tiên quyết để duy trì và phát triển sức cạnh tranh của doanh nghiệp, nâng cao chất lượng đào tạo của nhà trường, thúc đẩy phát triển toàn diện nền kinh tế, cũng như là điều kiện để người lao động tự tin, khẳng định được và củng cố được vị thế cá nhân trong xã hội Chính vì thế sự hợp tác giữa các trường đại học và các DN là rất cần thiết và rất quan trọng
Xuất phát từ những lý do nêu trên, tác giả chọn đề tài Đào tạo nhân lực
công nghệ cho các doanh nghiệp theo mô hình dự án liên kết giữa nhà trường và doanh nghiệp (nghiên cứu trường hợp trường Đại học Công nghệ Thành phố Hồ Chí Minh) làm đề tài của luận văn Thạc sĩ, chuyên ngành Quản lý Khoa học và
Công nghệ
Trang 11DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
1 Báo Giáo dục và Thời đại, Nghiên cứu khoa học, chuyển giao công nghệ trong các trường đại học: Cận cảnh thực tế, Viện chiến lược và chính sách khoa học và công nghệ, http://www.nistpass.gov vn/index, ngày cập nhật 05.11.2014
2 Báo Nhân dân điện tử (2012), Doanh nghiệp cần chủ động trong công tác đào tạo nghề
3 Bộ Giáo dục & Đào tạo, Thông tư số 22/2011/TT-BGDĐT ngày 30 tháng 5 năm
2011 về việc ban hành Quy định về hoạt động khoa học và công nghệ trong các cơ
sở giáo dục đại học (5 Chương – 26 Điều)
4 Bộ Giáo dục & Đào tạo (2012), Chiến lượt phát triển giáo dục 2011 – 2020, Nxb
Giáo dục, Hà Nội
5 Bộ Giáo dục và Đào tạo (2011), Tìm hiểu luật giáo dục 2012 (sửa đổi bổ sung),
Nxb Giáo dục, Hà nội
6 Bộ KH&CN, Trung tâm Thông tin KH&CN Quốc gia, Một số nét về phát triển KH&CN ở Thái Lan, số 6/2006
7 Bộ Tài chính, Thông tư số 32/2010/TT-BTC, Hướng dẫn cơ chế tài chính thực hiện chương trình đào tạo nguồn nhân lực ngành Dệt may Việt Nam
8 Chuỗi bài báo trên diễn đàn: "Khoa học Việt ít bài đăng trên tạp chí quốc tế",
9 Đại học Công nghệ (2008), Báo cáo tự đánh giá theo bộ tiêu chuẩn của Bộ Giáo
dục & Đào tạo
10 Đại học Công nghệ (2012), Báo cáo tự đánh giá theo bộ tiêu chuẩn của Bộ Giáo
dục &Đào tạo
11 Đặng Bá Lãm (2010), Quản lý nhà nước về giáo dục lý luận và thực tiễn, Nxb
Chính trị Quốc gia Hà Nội
12 Đặng Quốc Bảo (2005), Quản lý nhà trường, quản lý giáo dục, Nxb ĐHQG
13 Government of Japan (2007), Long Term Strategic Guideline: Innovation 25
Trang 1214 Hội nhập WTO- Hãy xem bài toán nhân lực, Trang web WTO ngày cập nhật 14.5.2014
15 Hội thảo đào tạo nhân lực, nghiên cứu khoa học và chuyển giao theo nhu cầu doanh
nghiệp, Đào tạo nguồn nhân lực: Cần phối hợp “3 nhà”, http://www.nld.com.vn/ , ngày cập nhật 14.05.2014
16 Lê Đình, Nghiên cứu khoa học ở trường đại học sư phạm trong nấc thang tiêu chí
của kiểm định chất lượng giáo dục, Kỷ yếu: “Xây dựng tiêu chuẩn chất lượng cho các trường sư phạm Việt Nam, tr 11-17
17 Minh Long (2009), Báo kinh tế đô thị, Sự hợp tác giữa trường Đại học và Doanh nghiệp, số ra ngày 13.06.2009
18 Nguyễn Bá Minh (2012), Đổi mới quản lý cơ sở giáo dục trong bối cảnh toàn cầu hoá và hội nhập KT thế giới, Đại học Vinh
19 Nguyễn Đức Nghĩa, Giáo dục ngoài công lập giải quyết 3 vấn đề: Để khai thông nguồn lực, http://vietbao.vn/Giao-duc/ , ngày cập nhật 15.5.2014
20 Nguyễn Kim Liên, Tạo động lực cho giảng viên đại học nghiên cứu khoa học,
http://niem.edu.vn/index , ngày cập nhật 11.07.2014
21 Nguyễn Mạnh Quân (2009), Tạp chí Tia sáng, Kế hoạch phát triển KH&CN 2006 -
2020 của Trung Quốc: Xây dựng Hệ thống đổi mới quốc gia, lấy doanh nghiệp làm trung tâm, số 5/2009, tr 52-57
22 Nguyễn Mạnh Quân, Đề tài cấp cơ sở, Viện Chiến lược và Chính sách KH&CN
(2006), Nghiên cứu nhận dạng hệ thống đổi mới quốc gia của Việt Nam trong bối cảnh hội nhập
23 Nguyễn Minh Phong, Mô hình hợp tác giữa Nhà trường và Doanh nghiệp,
http://www.thesaigontimes.vn/ , ngày cập nhật 03.02.2013
24 Nguyễn Thị Bích Thu (2006), Phát triển mô hình liên kết bền vững giữa cơ sở đạo tạo và các doanh nghiệp dệt may trong xu hướng hội nhập WTO
25 Nguyễn Thị Hường (2011), LĐ và Quản lý nhà trường, Nxb Đại học Vinh
26 Nguyễn Thị Lan, Cái bắt tay giữa Nhà trường và Doanh nghiệp trong đào tạo lao động kỹ thuật, http://www.hcm.edu.vn/ , ngày cập nhật 03.02.2013