Quản lý hoạt động kiểm tra đánh giá môn ngữ văn theo hướng phát triển năng lực cho học sinh trường trung học cơ sở võ thị sáu, quận lê chân, thành phố hải phòng

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC PHẠM THỊ THỦY QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG KIỂM TRA ĐÁNH GIÁ MÔN NGỮ VĂN THEO HƯỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC CHO HỌC SINH TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ VÕ THỊ

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC

PHẠM THỊ THỦY

QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG KIỂM TRA ĐÁNH GIÁ MÔN NGỮ VĂN THEO HƯỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC CHO HỌC SINH

TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ VÕ THỊ SÁU, QUẬN LÊ CHÂN, THÀNH PHỐ HẢI PHÒNG

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ GIÁO DỤC Chuyên ngành: QUẢN LÝ GIÁO DỤC

Mã số: 60 14 01 14

Người hướng dẫn khoa học: GS.TS Nguyễn Đức Chính

HÀ NỘI – 2015

i

LỜI CẢM ƠN

Sau một thời gian học tập và nghiên cứu, đến nay tôi đã hoàn thành luận văn Với tình cảm chân thành, tôi xin trân trọng cảm ơn Ban Giám hiệu, cán bộ quản lý các thầy, cô giáo, các chuyên gia giáo dục của Trường Đại học Giáo dục - Đại học Quốc gia Hà Nội những người đã tham gia giảng dạy chương trình, tạo mọi điều kiện tốt nhất giúp tôi trong quá trình học tập, nghiên cứu

Đặc biệt, tôi xin được bày tỏ lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc đến

GS.TS Nguyễn Đức Chính, người đã định hướng, cung cấp những kiến thức

lý luận và thực tiễn đồng thời trực tiếp chỉ bảo, hướng dẫn tôi tận tình trong quá trình học tập, nghiên cứu để hoàn thành bản luận văn này

Tôi xin chân thành cảm ơn tập thể lãnh đạo, giáo viên và học sinh trường THCS Võ Thị Sáu quận Lê Chân, thành phố Hải Phòng đã tạo điều kiện, ủng hộ, cộng tác, giúp đỡ tôi nhiệt tình trong quá trình điều tra, khảo sát thu thập các dữ liệu liên quan đến đề tài

Mặc dù đã có nhiều cố gắng trong quá trình thực hiện nghiên cứu đề tài, song những thiếu sót, khiếm khuyết trong luận văn là không thể tránh khỏi Kính mong được sự chỉ bảo tận tình của các thầy giáo, cô giáo, cùng ý kiến đóng góp quý báu của các bạn đồng nghiệp và bạn đọc để luận văn này có giá trị thực tiễn

Hà Nội, tháng 11 năm 2015

Tác giả

Phạm Thị Thủy

ii

DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT

BGH

CBQL

ĐC

GV

HS

KQHT

KTĐG

MT

THCS

TNXH

TNKQ

Ban giám hiệu Cán bộ quản lý Đồng chí Giáo viên Học sinh Kết quả học tập Kiểm tra đánh giá Mục tiêu

Trung học cơ sở

Tự nhiên xã hội Trắc nghiệm khách quan

iii

MỤC LỤC

Lời cảm ơn i

Danh mu ̣c chữ viết tắt ii

Mục lục iii

Danh mu ̣c bảng vii

Danh mu ̣c hình, biểu đồ viii

MỞ ĐẦU 1

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ HOẠT ĐỘNG KIỂM TRA ĐÁNH GIÁ VÀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG KIỂM TRA ĐÁNH GIÁ MÔN NGỮ VĂN THEO HƯỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC CHO HỌC SINH Error! Bookmark not defined 1.1 Tổng quan nghiên cứu vấn đề Error! Bookmark not defined 1.1.1 Trên thế giới Error! Bookmark not defined 1.1.2 Ở Việt Nam Error! Bookmark not defined 1.2 Các khái niệm cơ bản của đề tài Error! Bookmark not defined 1.2.1 Quản lý Error! Bookmark not defined 1.2.2 Quản lý nhà trường Error! Bookmark not defined 1.2.3 Kiểm tra Error! Bookmark not defined 1.2.4 Đánh giá Error! Bookmark not defined 1.2.5 Kiểm tra - đánh giá Error! Bookmark not defined 1.2.6 Năng lực Error! Bookmark not defined 1.3 Một số vấn đề lý luận về kiểm tra - đánh giáError! Bookmark not defined 1.3.1 Khái quát về kiểm tra đánh giá trong dạy họcError! Bookmark not defined 1.3.2 Vị trí, vai trò, chức năng của kiểm tra đánh giá trong quá trình dạy học Error! Bookmark not defined 1.3.3 Cơ sở và nguyên tắc kiểm tra đánh giá trong dạy học Error! Bookmark not defined 1.3.4 Các yêu cầu sư phạm khi kiểm tra đánh giá

Error! Bookmark not defined

1.3.5 Các hình thức, phương pháp kiểm tra đánh giáError! Bookmark not

defined

iv

1.3.6 Đánh giá thực kết quả học tập của người họcError! Bookmark not defined

1.3.7 Quy trình kiểm tra đánh giá Error! Bookmark not defined 1.4 Đặc điểm môn Ngữ văn bậc THCS Error! Bookmark not defined

1.4.1 Những năng lực chung được hình thành và phát triển trong môn Ngữ

Văn Error! Bookmark not defined 1.4.2 Năng lực chuyên biệt của môn ngữ văn Error! Bookmark not defined 1.4.3 Mối quan hệ giữa đánh giá và hình thành năng lựcError! Bookmark not defined

1.4.4 Mối quan hệ giữa mục tiêu dạy học và năng lực trong môn Ngữ Văn

Error! Bookmark not defined 1.5 Quản lý hoạt động kiểm tra đánh giá kết quả học tậpError! Bookmark not defined

1.5.1 Những nội dung quản lý hoạt động kiểm tra đánh giáError! Bookmark not defined

1.5.2 Những yêu cầu về quản lí hoạt động kiểm tra đánh giá trong giai đoạn

hiện nay Error! Bookmark not defined Tiểu kết chương 1 Error! Bookmark not defined CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG KIỂM TRA ĐÁNH GIÁ

VÀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG KIỂM TRA ĐÁNH GIÁ MÔN NGỮ VĂN THEO HƯỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC CHO HỌC SINH TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ VÕ THỊ SÁU QUẬN LÊ CHÂN HẢI PHÒNG Error! Bookmark not defined

2.1 Giới thiệu về trường THCS Võ Thị Sáu, quận Lê Chân, thành phố Hải

Phòng quá trình hình thành và phát triển Error! Bookmark not defined 2.2 Khái quát về khảo sát thực trạng Error! Bookmark not defined 2.2.1 Mục đích của của khảo sát Error! Bookmark not defined 2.2.2 Đối tượng khảo sát Error! Bookmark not defined 2.2.3 Nội dung khảo sát Error! Bookmark not defined 2.2.4 Phương pháp khảo sát Error! Bookmark not defined

2.3 Thực trạng về hoạt động kiểm tra đánh giá môn Ngữ văn theo hướng phát triển năng lực của trường THCS Võ Thị Sáu, quận Lê Chân, thành phố

Hải Phòng Error! Bookmark not defined

v

2.3.1 Thực trạng xác định mục tiêu môn học làm cơ sở cho KTĐG Error! Bookmark not defined

2.3.2 Thực trạng việc xây dựng kế hoạch KTĐGError! Bookmark not defined

2.3.3 Thực trạng việc thực hiện các hình thức KTĐGError! Bookmark not defined

2.3.4 Thực trạng về chất lượng của hoạt động KTĐGError! Bookmark not defined

2.4 Thực trạng quản lý hoạt động kiểm tra - đánh giá môn Ngữ Văn trường

THCS Võ Thị Sáu, quận Lê Chân, thành phố Hải Phòng Error! Bookmark not defined

2.4.1 Thực trạng công tác tổ chức để giáo viên xác định các năng lực cần có sau

môn học Error! Bookmark not defined 2.4.2 Thực trạng việc tổ chức cho giáo viên xây dựng kê hoạch KTĐG Error! Bookmark not defined

2.4.3 Thực trạng tổ chức thực hiện các hình thức KTĐG ( thường xuyên, định kì,

tổng kết ) Error! Bookmark not defined

2.4.3 Thực trạng việc thực hiện quy trình kiểm tra đánh giá của nhà trường

Error! Bookmark not defined

2.4.4 Thực trạng việc tổ chức để giáo viên theo dõi sự tiến bộ của học sinh

qua các kì KTĐG Error! Bookmark not defined

2.4.5 Thực trạng việc ứng dụng công nghệ thông tin trong hoạt động kiểm tra

đánh giá Error! Bookmark not defined 2.5 Đánh giá chung, nguyên nhân Error! Bookmark not defined 2.5.1 Về điểm mạnh Error! Bookmark not defined

2.5.2 Hạn chế về công tác quản lý hoạt động kiểm tra đánh giá môn Ngữ văn

theo hướng phát triển năng lực cho học sinh Error! Bookmark not defined Tiểu kết chương 2 Error! Bookmark not defined CHƯƠNG 3: BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG KIỂM TRA ĐÁNH GIÁ MÔN NGỮ VĂN THEO HƯỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC CHO HỌC SINH TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ VÕ THỊ SÁU QUẬN LÊ CHÂN THÀNH PHỐ HẢI PHÒNGError! Bookmark not

defined

3.1 Các nguyên tắc xây dựng biện pháp Error! Bookmark not defined 3.1.1 Đảm bảo tính khách quan Error! Bookmark not defined

vi

3.1.2 Đảm bảo tính công bằng Error! Bookmark not defined 3.1.3 Đảm bảo tính toàn diện Error! Bookmark not defined 3.1.4 Đảm bảo tính hệ thống Error! Bookmark not defined 3.1.5 Đảm bảo tính công khai Error! Bookmark not defined 3.1.6 Đảm bảo tính giáo dục Error! Bookmark not defined 3.1.7 Đảm bảo tính phát triển Error! Bookmark not defined

3.2 Các biện pháp quản lý hoạt động kiểm tra đánh giá môn Ngữ Văn theo hướng phát triển năng lực cho học sinh tại trường THCS Võ Thị Sáu, quận Lê

Chân, thành phố Hải Phòng Error! Bookmark not defined

3.2.1 Biện pháp 1: Nâng cao nhận thức về tầm quan trọng, vị trí, chức năng của kiểm tra đánh giá môn Ngữ văn theo hướng phát triển năng lực cho học

sinh Error! Bookmark not defined

3.2.2 Biện pháp 2: Xây dựng kế hoạch và lập quy trình kiểm tra đánh giá kết

quả học tập môn Ngữ văn theo hướng phát triển năng lực cho học sinh Error! Bookmark not defined

3.2.3 Biện pháp 3: Tổ chức thực hiện kế hoạch và quy trình kiểm tra đánh giá kết quả học tập môn Ngữ văn theo hướng phát triển năng lực cho học sinh

Error! Bookmark not defined

3.2.4 Biện pháp 4: Tổ chức tập huấn các phương thức kiểm tra đánh giá kết

quả học tập môn Ngữ văn theo hướng phát triển năng lực cho học sinh Error! Bookmark not defined

3.2.5 Biện pháp 5: Tập huấn kỹ năng xây dựng cấu trúc đề, câu hỏi kiểm tra

đánh giá môn Ngữ văn cho giáo viên Error! Bookmark not defined

3.2.6 Biện pháp 6: Ứng dụng công nghệ thông tin trong hoạt động kiểm tra

đánh giá và quản lí hoạt động này Error! Bookmark not defined 3.3 Kiểm chứng tính cấp thiết, tính khả thi của các biện pháp Error! Bookmark not defined

Tiểu kết chương 3 Error! Bookmark not defined KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ Error! Bookmark not defined

1 Kết luận Error! Bookmark not defined

2 Khuyến nghị Error! Bookmark not defined DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 2

vii

viii

DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU Bảng 2.1 Chỉ tiêu tuyển sinh các nămError! Bookmark not defined

Bảng 2.2 Chất lượng hạnh kiểm trong 4 năm gần đâyError! Bookmark not defined

Bảng 2.3 Chất lượng học lực trong 4 năm gân đâyError! Bookmark not defined

Bảng 2.4 Kết quả thi vào lớp 10 THPTcủa trường THCS Võ Thị Sáu Error! Bookmark not defined

Bảng 2.5 Kết quả thi vào lớp 10 THPT môn Ngữ Văn trường THCS Võ Thị Sáu Error! Bookmark not defined

Bảng 2.6 Các bước cơ bản trong quy trình kiểm tra đánh giá KQHT của HS THCS Error! Bookmark not defined Bảng 3.1 Kế hoạch kiểm tra đánh giá môn Ngữ vănError! Bookmark not defined

Bảng 3.2 Các bậc nhận thức tương ứng với bài kiểm tra 15 phút Error! Bookmark not defined

Bảng 3.3 Các bậc nhận thức tương ứng với bài kiểm tra 45 phút Error! Bookmark not defined

Bảng 3.4 Câu hỏi ứng với mục tiêu và điểm cho mỗi câu hỏi Error! Bookmark not defined

Bảng 3.5 Hình thức kiểm tra đánh giá môn Ngữ vănError! Bookmark not defined

Bảng 3.6 Kết quả khảo sát sự cần thiết và tính khả thiError! Bookmark not defined

ix

DANH MỤC CÁC HÌNH VÀ SƠ ĐỒ

Sơ đồ 1.1 Mô hình về quản lý Error! Bookmark not defined

Sơ đồ 1.2 Quan hệ các chức năng quản lý Error! Bookmark not defined

Sơ đồ 1.3 Quy trình đào tạo Error! Bookmark not defined

Sơ đồ 1.4 Phương pháp đánh giá KQHT của học sinh Error! Bookmark not defined

Biểu đồ 2.1 Tầm quan trọng của kiểm tra đánh giá Error! Bookmark not defined

Biểu đồ 2.2 Khảo sát tỉ lệ GV và HS nắm rõ mục tiêu môn học Error! Bookmark not defined

Biểu đồ 2.3 Hình thức kiểm tra đánh giá môn Ngữ văn Error! Bookmark not defined

Biểu đồ 2.4 Giáo viên thực hiện chấm, trả bài cho học sinh Error! Bookmark not defined

Biểu đồ 2.5 Kiểm tra đánh giá tạo động lực cho học sinh Error! Bookmark not defined

x

Biểu đồ 2.6 Xây dựng kế hoạch kiểm tra đánh giá Error! Bookmark not defined

Biểu đồ 2.7 Các hình thức kiểm tra đánh giá môn Ngữ Văn Error! Bookmark not defined

Biểu đồ 2.8 Đánh giá mức độ nghiêm túc trong kiểm tra môn Ngữ văn

Error! Bookmark not defined

MỞ ĐẦU

1 Lí do chọn đề tài

Bước sang thế kỉ XXI, nước ta đang đứng trước những thời cơ lớn đồng

thời cũng có những thách thức không nhỏ Thế giới đang tiến như vũ bão trên tất cả các lĩnh vực của đời sống kinh tế, chính trị, xã hội với xu thế toàn cầu hóa, quốc tế hóa

Để vượt qua những khó khăn này nước ta phải phát huy được nguồn lực con người, phát huy được tiềm năng trí tuệ để bắt nhịp kịp với trình độ phát triển, hòa nhập với khu vực và thế giới Để làm được điều đó phải xuất phát

từ giáo dục Giáo dục là một lĩnh vực quan trọng quyết định đến sự tồn tại và phát triển của xã hội bởi đối tượng chịu sự tác động trực tiếp của giáo dục là những con người Như vậy rõ ràng chất lượng cuộc sống cũng như quá trình hình thành và hoàn thiện nhân cách của con người phải phụ thuộc rất nhiều vào giáo dục Điều này cho ta thấy nhu cầu bức thiết hiện tại đòi hỏi giáo

dục phải phát triển, phải tự đổi mới mình để có thể đáp ứng được mục tiêu của đất nước Đổi mới giáo dục là phải đổi mới tất cả các thành tố của quá

trình giáo dục: mục đích - mục tiêu - nội dung - phương pháp - phương tiện -

giáo viên - học sinh - kiểm tra đánh giá Trong đó, việc đổi mới kiểm tra đánh giá trong giáo dục nói chung và trong quá trình sư phạm nói riêng mang ý

nghĩa hết sức quan trọng

Kiểm tra đánh giá định hướng cho toàn bộ quá trình dạy học, khuyến khích, tạo động lực cho người học, giúp người học tiến bộ Kiểm tra đánh giá còn cung cấp các nhà quản lí, các giáo viên những thông tin phản hồi hữu ích, giúp quản lí và điều chỉnh quá trình dạy học đạt được mục tiêu đã đề ra Song thực tế công tác kiểm tra đánh giá vẫn chưa được coi trong đúng mức và còn nhiều bất cập

Môn Ngữ Văn, môn học có tầm quan trọng đặc biệt trong việc giáo dục quan điểm, tư tưởng, tình cảm cho học sinh Môn Ngữ văn có vị trí đặc biệt

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

1 Bộ Giáo dục - Đào tạo (2011), Thông tư số 58/2011 /TT-BGD&ĐT ban

hành qui chế , đánh giá xếp loại học sinh Trung học cơ sở và THPT (1- Thu)

2 Đặng Quốc Bảo, Các quan điểm quản lý nhà trường Bài giảng lớp thạc sỹ

QLGD – Đại học Quốc gia Hà Nội năm 2005

3 Đặng Quốc Bảo (2005), Vấn đề quản lý và việc vận dụng vào quản lý nhà

trường, chuyên đề đào tạo quản lý giáo dục, Hà Nội – 2005

4 Đặng Quốc Bảo (2009), Quản lý nhà trường Tập bài giảng các lớp Cao

học chuyên ngành QLGD

5 Đặng Quốc Bảo (1997), Một số khái niệm về quản lý giáo dục Trường

Cán bộ Quản lý giáo dục Trung ương 1

6 Đặng Quốc Bảo, Đặng Xuân Hải Vai trò của Nhà nước trong quản lý

giáo dục, Bài giảng lớp thạc sỹ QLGD – Đại học Quốc gia Hà Nội năm 2003

7 Các Mác và Ph.Ăng ghen (1993) Toàn tập, Nhà xuất bản Chính trị quốc

gia Hà Nội

8 Nguyễn Quốc Chí, Nguyễn Thị Mỹ Lộc, Đại cương khoa học quản lý,

Nxb KHXH, 2010.

9 Nguyễn Quốc Chí, Nguyễn Thị Mỹ Lộc, Cơ sở khoa học quản lý, Tài liệu

giảng dạy cao học QLGD, Khoa sư phạm – ĐH Quốc gia Hà Nội, 2003

10 Nguyễn Quốc Chí, Nguyễn Thị Mỹ Lộc (2010), Đại cương khoa học

quản lý, Nhà xuất bản Đại học Quốc gia Hà Nội

11 Chiến lược phát triển giáo dục 2001- 2010, NXB Giáo dục, Hà Nội 2002

12 Nguyễn Đức Chính, Đo lường và đánh giá trong giáo dục và dạy học,

Khoa Sư phạm, ĐH Quốc gia Hà Nội 2008

13 Nguyễn Đức Chính (2010), "Quy trình tổ chức một kỳ kiểm tra đánh giá

kết quả học tập của học sinh trung học”, Tạp chí Giáo dục thời đại, tr 8-9