Quản lý hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở trường THPT huyện vũ thư, tỉnh thái bình

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC NGUYỄN NGỌC THẮNG QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC NGOÀI GIỜ LÊN LỚP Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG HUYỆN VŨ THƯ TỈNH THÁI BÌNH LUẬN VĂN THẠC

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC

NGUYỄN NGỌC THẮNG

QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC NGOÀI GIỜ LÊN LỚP

Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG HUYỆN VŨ THƯ TỈNH THÁI BÌNH

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ GIÁO DỤC

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC

NGUYỄN NGỌC THẮNG

QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC NGOÀI GIỜ LÊN LỚP

Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG HUYỆN VŨ THƯ TỈNH THÁI BÌNH

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ GIÁO DỤC Chuyên ngành: QUẢN LÝ GIÁO DỤC

Mã số: 60 14 01 14

Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS Trần Thị Minh Hằng

HÀ NỘI – 2015

MỤC LỤC

Lời cảm ơn i

Danh mục viết tắt ii

Mục lục iii

Danh mục bảng vii

Danh mục biểu đồ, sơ đồ viii

MỞ ĐẦU 1

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC NGOÀI GIỜ LÊN LỚP Ở TRƯỜNG THPT. 6

1.1 Tổng quan nghiên cứu vấn đề 6

1.1.1 Các nghiên cứu nước ngoài 6

1.1.2 Các nghiên cứu trong nước 7

1.2 Một số khái niệm công cụ 8

1.2.1 Quản lý 8

1.2.2 Quản lý giáo dục 10

1.2.3 Khái niệm quản lý trường học 12

1.2.4 Hoạt động 13

1.3 Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở trường THPT 15

1.3.1 Vị trí, vai trò của hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp 15

1.3.2 Mục tiên giáo dục ngoài giờ lên lớp 17

1.3.3 Nội dung hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở trường Trung học phổ thông 18

1.3.4 Hình thức tổ chức hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp 19

1.4 Quản lý hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở THPT 20

1.4.1 Quản lý chương trình, kế hoạch thực hiện hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp 20

1.4.2 Quản lý đội ngũ thực hiện HĐGDNGLL 20

1.4.3 Quản lý cơ sở vật chất và các điều kiện thực hiện HĐGDNGLL 22

1.4.4 Quản lý việc phối hợp các lực lượng giáo dục tham gia tổ chức hoạt động

giáo dục ngoài giờ lên lớp 22

1.4.5 Quản lý việc kiểm tra đánh giá kết quả hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp 24

1.5 Một số yếu tố ảnh hưởng đến quản lý hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở trường THPT 24

1.5.1 Đổi mới của chương trình giáo dục Trung học phổ thông 24

1.5.2 Nhận thức của các lực lượng giáo dục về HĐGD NGLL 25

1.5.3 Năng lực tổ chức hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp 25

1.5.4 Các điều kiện tổ chức HĐGDNGLL có hiệu quả 26

Tiểu kết chương 1 27

CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC NGOÀI GIỜ LÊN LỚP Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG HUYỆN VŨ THƯ, TỈNH THÁI BÌNH 28

2.1 Khái quát về huyện Vũ Thư, tỉnh Thái Bình 28

2.1.1 Khái quát về đặc điểm địa lý, dân cư huyện Vũ Thư 28

2.1.2 Đặc điểm kinh tế xã hội của huyện Vũ Thư 28

2.1.3 Sơ lược về tình hình giáo dục 29

2.2 Chất lượng học sinh THPT của huyện Vũ Thư 30

2.3 Thực trạng kết quả hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở các trường THPT huyện Vũ Thư 32

2.3.1 Thực trạng nhận thức của khách thể nghiên cứu về vị trí, vai trò HĐGDNGLL 33

2.3.2 Kết quả việc thực hiện nội dung HĐGDNGLL ở trường THPT huyện Vũ Thư, tỉnh Thái Bình 36

2.3.3 Ý kiến của cán bộ quản lý và giáo viên về mức độ hứng thú của học sinh THPT khi tham gia các HĐGDNGLL 41

2.4 Thực trạng quản lý hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở các trường THPT huyện Vũ Thư .45

2.4.1 Mức độ thực hiện việc xây dựng kế hoạch tổ chức HĐGDNGLL ở các

trường THPT huyện Vũ Thư, tỉnh Thái Bình 45

2.4.2 Mức độ tổ chức thực hiện hoạt động tập thể thông qua GVCN và các tổ chức xã hội 46

2.4.3 Thực trạng kiểm tra, đánh giá xếp loại các HĐGDNGLL 47

2.4.4 Thực trạng tăng cường CSVC và các ĐK để thực hiện HĐNGL……… 48

2.4.5 Thực trạng tham gia của các lực lượng giáo dục với các HĐGDNGLL của HS THPT 50

2.5 Thực trạng các yếu tố ảnh hưởng đến HDGDNGLL 55

Tiểu kết chương 2 60

CHƯƠNG 3: ĐỀ XUẤT BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC NGOÀI GIỜ LÊN LỚP Ở TRƯỜNG THPT HUYỆN VŨ THƯ, TỈNH THÁI BÌNH 61

3.1 Nguyên tắc đề xuất biện pháp 61

3.1.1 Nguyên tắc hệ thống 61

3.1.2 Nguyên tắc đảm bảo mục tiêu giáo dục THPT 61

3.1.3 Nguyên tắc đảm bảo sự phối hợp đồng bộ giữa các LLGD 61

3.1.4 Nguyên tắc phát huy khả năng tự giáo dục của học sinh 61

3.2 Đề xuất một số biện pháp quản lý HĐGDNGLL của trường THPT huyện Vũ Thư, tỉnh Thái Bình 62

3.2.1 Nâng cao nhận thức cho cán bộ giáo viên về vị trí vai trò, tác dụng của HĐGDNGLL 62

3.2.2 Kế hoạch hóa HĐGDNGLL phù hợp với hoàn cảnh nhà trường 65

3.2.3 Bồi dưỡng ĐNGV có năng lực tổ chức HĐGDNGLL 69

3.2.4 Tăng cường sử dụng hiệu quả cơ sở vật chất và các điều kiện để phục vụ cho HĐGDNGLL 73

3.2.5 Huy động các lực lượng giáo dục tham gia tổ chức HĐGDNGLL cho học sinh trường THPT 76

3.2.6 Phát huy tính tự quản của các bộ lớp, cán bộ đoàn trong việc tổ chức các

HĐGDNGLL 79

3.3 Mối quan hệ giữa các biện pháp 82

3.4 Kết quả khảo nghiệm 83

Tiểu kết chương 3 87

KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ 88

1 Kết luận 88

2 Khuyến nghị 89

TÀI LIỆU THAM KHẢO 92

PHỤ LỤC 95

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

1.1 Về lý luận

Giáo dục là một bộ phận khăng khít của hệ thống kinh tế, xã hội Giáo dục phát triển chuẩn bị cho xã hội một nền dân trí, một đội ngũ nhân lực, một bộ phận nhân tài, góp phần quan trọng vào việc phát triển đất nước Đảng ta coi giáo dục và đào tạo là chìa khoá hướng tới tương lai, là quốc sách hàng đầu của chiến lược phát triển kinh tế, xã hội Thông qua các hoạt động ngoài giờ lên lớp

sẽ giúp các em học sinh, sinh viên không chỉ có thêm được những phẩm chất tốt

mà còn rèn luyện, hoàn thiện các kỹ năng giao tiếp, hợp tác, làm việc Đó là những phẩm chất và năng lực cơ bản của con người trong xã hội hiện nay Những phẩm chất và năng lực của người lao động được hình thành không những bằng các giờ học văn hoá ở trên lớp mà còn được hình thành, củng cố, rèn luyện

và phát triển thông qua các hoạt động giáo dục, trong đó có hoạt động giáo dục

ngoài giờ lên lớp

Giáo dục là quá trình tác động để hình thành nhân cách cho thế hệ trẻ theo mục đích của xã hội Quá trình này được thực hiện bằng nhiều con đường Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp là một trong những con đường đó Thông qua các hoạt động, học sinh củng cố, mở rộng những kiến thức, rèn luyện các kỹ năng, xây dựng và phát triển tình cảm đạo đức của mình Các hoạt động ngoài giờ lên lớp không gò bó, không máy móc giúp các em học sinh tăng cường ý thức tự quản, tính tích cực, chủ động sáng tạo của tuổi trẻ

Trong trường THPT việc giáo dục cho học sinh có thể thông qua nhiều hình thức: Giáo dục qua các môn học trên lớp; giáo dục thông qua các hoạt động ngoại khóa; giáo dục thông qua các hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp

Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp với nội dung, hình thức phong phú,

đa dạng giữ vị trí quan trọng trong việc thực hiện mục tiêu giáo dục Hoạt động ngoài giờ lên lớp là một trong ba kế hoạch đào tạo (dạy học, giáo dục ngoài giờ

hướng giáo dục đạo đức, nhân văn và khoa học kỹ thuật Thông qua hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp học sinh nâng cao hiểu biết xã hội, gắn kiến thức đã học với thực tế cuộc sống, phát triển năng lực như: Năng lực tự hoàn thiện, năng lực ứng xử giao tiếp, năng lực thích ứng, năng lực tổ chức quản lý Chính hoạt động ngoài giờ lên lớp có thể giúp các em rèn luyện kỹ năng sống cho bản thân

Tổ chức tốt hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp sẽ phát huy tối đa vai trò chủ thể của học sinh qua đó có thể đáp ứng được yêu cầu giáo dục toàn diện cho học sinh Vì vậy hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp có một vị trí và ý nghĩa đặc biệt quan trọng Trong những năm gần đây, do yêu cầu của đổi mới giáo dục, giáo dục ngoài giờ lên lớp đã được chính thức đưa vào nhà trường với nội dung chương trình cụ thể

Quản lý tốt hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp sẽ tạo môi trường thống nhất giữa quá trình dạy học và quá trình giáo dục, tạo cơ hội để học sinh bộc lộ

và phát triển tiềm năng

1.2 Về thực tiễn

Huyện Vũ Thư hiện nay có 5 trường THPT trong những năm gần đây các hoạt động ngoài giờ lên lớp đã có những chuyển biến theo hướng tích cực tuy nhiên trên thực tế các hoạt động này chưa được quan tâm nhiều Chúng được coi

là nhiệm vụ của Đoàn nên chưa phát huy được những lợi thế của các hoạt động ngoài giờ lên lớp Đã có nhiều hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp thông qua các chủ điểm hàng tháng, nhưng do việc tổ chức thiếu bài bản, nội dung và hình thức còn sơ sài, đơn điệu nên chưa thu hút được sự tham gia tích cực của học sinh, chưa kích thích được ở học sinh nhu cầu hoạt động, nhu cầu khẳng định mình Do đó có thể nói hiệu quả của hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở các trường chưa cao Một trong những nguyên nhân kết quả hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp chưa cao là do biện pháp quản lý chưa hiệu quả

Được học tập những vấn đề cơ bản trong quản lý giáo dục thông qua những tri thức lý luận cùng với những năm làm công tác quản lý, qua những thông tin của học sinh và cha mẹ học sinh tôi thấy cần phát huy hiệu quả của

hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp Vì vậy tôi chọn đề tài: " Quản lý hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở trường THPT huyện Vũ Thư, tỉnh Thái Bình"

2 Mục đích nghiên cứu

Trên cơ sở nghiên cứu lý luận và thực trạng quản lý hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở các trường THPT, đề xuất một số biện pháp quản lý nhằm nâng cao kết quả hoạt động ngoài giờ lên lớp, qua đó góp phần nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện trong nhà trường

3 Nhiệm vụ nghiên cứu

3.1 Hệ thống hoá cơ sở lý luận về quản lý hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở trường THPT

3.2 Phân tích thực trạng quản lý hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở các trường THPT huyện Vũ Thư, tỉnh Thái Bình

3.3 Đề xuất một số biện pháp tăng cường quản lý hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở trường THPT huyện Vũ Thư, tỉnh Thái Bình

4 Khách thể và đối tƣợng nghiên cứu

4.1 Khách thể nghiên cứu

Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở các trường THPT huyện Vũ Thư, tỉnh Thái Bình

4.2 Đối tượng nghiên cứu

Các biện pháp quản lý hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở các trường THPT huyện Vũ Thư, tỉnh Thái Bình

5 Phạm vi nghiên cứu

- Trong phạm vi đề tài luận văn thạc sĩ, đề tài nghiên cứu biện pháp quản

lý hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở các trường THPT huyện Vũ Thư từ năm 2009 đến năm 2014

6 Câu hỏi nghiên cứu

1 Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp có vai trò gì trong phát triển toàn diện học sinh? Vai trò của các nhà quản lý và những nội dung quản lý hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở trường?

2 Quản lý hoạt động giáo ngoài giờ lên lớp đã đạt được kết quả gì? Những tồn tại và nguyên nhân?

3 Cần làm gì để quản lý hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp có được kết quả tốt trong quá trình phát triển năng lực học sinh?

7 Giả thuyết khoa học

Quản lý các hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp đã đạt được kết quả nhất định nhưng còn một số hạn chế: việc lập kế hoạch chưa cụ thể, chưa có biện pháp quản lý hữu hiệu để thúc đẩy hoạt động này đạt kết quả Nếu đề xuất

và thực hiện đồng bộ các biện pháp quản lý hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp

sẽ góp phần nâng cao chất lượng giáo dục học sinh ở các trường THPT

8 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của đề tài

8.1 Ý nghĩa lý luận

Hệ thống hóa cơ sở lý luận về HĐGDNGLL và quản lý hoạt động GDNGLL cho học sinh trường THPT

8.2 Ý nghĩa thực tiễn

Điều tra, khảo sát, phân tích thực trạng bức tranh về kết quả HĐGDNGLL

và quản lý HĐGDNGLL ở trường THPT huyện Vũ Thư, tỉnh Thái Bình Đề xuất một số biện pháp có tính thực tiễn và khả thi về quản lý HĐGDNGLL nhằm nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện cho học sinh trường THPT của huyện Vũ Thư, tỉnh Thái Bình

9 Phương pháp nghiên cứu

9.1 Phương pháp nghiên cứu lý luận

Phần tích, tổng hợp, hệ thống hóa các chỉ thị, Nghị quyết của Đảng, Nhà nước và các sách báo có liên quan về vấn đề quản lý giáo dục nói chung, quản lý hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở trường THPT huyện Vũ Thư nói riêng

9.2 Phương pháp nghiên cứu thực tiễn

9.2.1 Điều tra viết

- Mục đích: Lấy ý kiến của khách thể khảo sát về :

+ Nhận thức về công tác giáo dục ngoài giờ lên lớp, ý nghĩa của nó

+ Các biện pháp Hiệu trưởng đã tiến hành

+ Lấy ý kiến về những biện pháp nên làm trong thời gian tới

- Nội dung:

9.2.2 Phỏng vấn Ban giám hiệu, một số giáo viên chủ nhiệm có kinh nghiệm đã làm tốt hoạt động này

9.3 Phương pháp xử lý số liệu

Chúng tôi sử dụng phương pháp thống kê toán học

10 Cấu trúc luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận, kiến nghị và tài liệu tham khảo, luận văn

gồm 3 chương

Chương 1 Cơ sở lý luận về quản lý hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp

ở các trường THPT

Chương 2 Thực trạng quản lý hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở các

trường THPT huyện Vũ Thư, tỉnh Thái Bình

Chương 3 Đề xuất biện pháp quản lý hoạt động giáo dục ngoài giờ lên

lớp ở các trường THPT huyện Vũ Thư, tỉnh Thái bình

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

1 Bộ Giáo dục và Đào tạo (2006), Tài liệu bồi dưỡng giáo viên thực

hiện chương trình, sách giáo khoa lớp 10 THPT, HĐGDNGLL, Hà Nội

2 Bộ Giáo dục và Đào tạo (2006), Tài liệu bồi dưỡng giáo viên thực

hiện chương trình, sách giáo khoa lớp 11 THPT, HĐGDNGLL, Hà Nội

3 Bộ Giáo dục và Đào tạo (2006), Tài liệu bồi dưỡng giáo viên thực

hiện chương trình, sách giáo khoa thí điểm lớp 12 THPT, HĐGDNGLL, Viện

nghiên cứu Sư phạm , Hà Nội

4 Bộ Giáo dục và Đào tạo, Nhiệm vụ năm học 2006 – 2007, 2007-2008 ,

Nxb giáo dục, Hà Nội

5 Bộ Giáo dục và Đào tạo (2000), Điều lệ nhà trường phổ thông, Nxb

giáo dục, Hà Nội

6 Đặng Quốc Bảo (1997), Một số kinh nghiệm về quản lý, Hà Nội

7 Đặng Quốc Bảo, Ý tưởng của tiền nhân và thông điệp thời đại về phát

triển giáo dục và quản lý

8 Nguyễn Hải Châu (2007), Những vấn đề chung về đổi mới giáo dục

HĐGDNGLL ở trường THPT, Nxb giáo dục, Hà Nội

9 Nguyễn Quốc Chí (2004), Bài giảng Những Cơ sở lý luận quản lý

giáo dục Khoa Sư phạm – ĐHQGHN, Hà Nội

10 Nguyễn Quốc Chí - Nguyễn Thị Mỹ Lộc (2005), Bài giảng sự phát

triển của các quan điểm giáo dục hiện đại, Hà Nội

11 Nguyễn Đức Chính – Lâm Quang Thiệp (2005), Bài giảng đo lường

– đánh giá kết quả học tập của học sinh, sinh viên, Hà Nội

12 Phạm Khắc Chương (2009), Lý luận quản lý giáo dục đại cương

Nxb ĐHSPHN, Hà Nội

13 J.Acômenxki, Ông tổ của nền khoa học cận đại

14 Vũ Cao Đàm (2005), Phương pháp luận nghiên cứu khoa học, Nxb

Khoa học và kỹ thuật, Hà Nội

15 Đảng Cộng sản Việt Nam, Văn kiện đại hội Đảng toàn quốc lần thứ

X, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội

16 Phạm Minh Hạc (1999), Khoa học quản lý giáo dục Nxb giáo dục,

Hà Nội

17 Hoàng Thị Minh Hương (2012), Các biện pháp quản lý giáo dục

ngoài giờ lên lớp của Hiệu trưởng trường tiểu học quận Hồng Bàng - Hải Phòng Luận văn thạc sỹ KHGD, ĐHSP Hà Nội

18 Đặng Vũ Hoạt – Hà Thế Ngữ (1998), Giáo dục học tập 1 – 2, Nxb

giáo dục, Hà Nội

19 Phạm Vũ Kích (1997), Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp trong

trường phổ thông dân tộc nội trú, Nxb giáo dục, Hà Nội

20 M.I.Kondacop (1984), Cơ sở lý luận của quản lý khoa học giáo dục,

trường cán bộ quản lý giáo dục TW, Hà Nội

21 Đặng Bá Lãm – Phạm Thanh Nghị (1999), Chính sách và kế hoach

trong quản lý giáo dục, Nxb giáo dục, Hà Nội

22 Luật giáo dục (2005) Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội

23 Nguyễn Văn Lê – Đỗ Hữu Tài (1996), Chuyên đề quản lý trường

học, Nxb giáo dục, Hà Nội

24 Lê Văn Long (2011), Một số giải pháp chỉ đạo của Sở giáo dục và

đào tạo về hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp đối với các trường THPT Luận

văn thạc sỹ KHGD, ĐHSP Hà Nội

25 Đỗ Văn Lợi (2010), Một số biện pháp quản lý hoạt động giáo dục

ngoài giờ lên lớp ở các trường phổ thông Hermann Luận văn thạc sỹ KHGD,

ĐHSP Hà Nội

26 Lâm Thị Phương Mỹ (2012), Một số biện pháp quản lý hoạt động

ngoài giờ lên lớp của Hiệu trưởng các trường trung học cở sở Thành phố Hải Dương Luận văn thạc sỹ KHGD, ĐHSP Hà Nội

27 Nguyễn Dục Quang – Ngô Quang Quế (2007), Giáo trình