SẢN XUẤT HÀNG hóa và các QUY LUẬT KINH tế của sản XUẤT HÀNG hóa

Sản xuất hàng hóa là một khái niệm được sử dụng trong kinh tế chính trị MarxLenin dùng để chỉ về kiểu tổ chức kinh tế trong đó sản phẩm được sản xuất ra không phải là để đáp ứng nhu cầu tiêu dùng của chính người trực tiếp sản xuất ra nó mà là để đáp ứng nhu cầu tiêu dùng của người khác, thông qua việc trao đổi, mua ...

SẢN XUẤT HÀNG HÓA VÀ CÁC QUY LUẬT KINH TẾ CỦA SẢN XUẤT HÀNG HÓA

Câu 1: Điều kiện ra đời, đặc trưng và ưu thế của sản xuất hàng hóa? Trả lời:

Điều kiện ra đời:

Sản xuất hàng hóa ra đời dựa trên hai điều kiện:

 Một là, có sự phân công lao động xã hội.

- Phân công lao động xã hội là sự chuyên môn hóa sản xuất, phân chia lao động xã hội vào các ngành, các lĩnh vực sản xuất khác nhau

- Phân công lao động xã hội làm cho việc trao đổi sản phẩm trở thành tất yếu

- Khi có sự phân công lao động, mỗi người chỉ chuyên sản xuất một hay một số loại sản phẩm nhất định, nhưng nhu cầu của cuộc sống đòi hỏi phải tiêu dùng nhiều loại sản phẩm, do đó phải có sự trao đổi hàng hóa với nhau

=> Như vậy, phân công lao động xã hội là cơ sở, là tiền đề của sản xuất hàng hóa

 Hai là, có sự tách biệt tương đối về kinh tế giữa những người sản

xuất

- Đây là điều kiện làm chó những người sản xuất trở thành những

chủ thể sản xuất độc lập, họ có quyền quyết định việc sản xuất cái

gì, sản xuất như thế nào và mang sản phẩm của mình trao đổi với người khác

- Tuy nhiên, nếu chỉ có điều kiện đó thì cũng không thể có sản xuất

hàng hóa Chẳng hạn, một người nông dân tư hữu có đủ tư liệu sản xuất, đất đai, sống ở một lãnh địa vừa tự cày ruột, dệt vải, rèn công

cụ và làm ra những sản phẩm mình cần, không cần trao đổi với ai thì đó là kiểu sản xuất tự nhiên, tự tức, tự cấp

=> Tóm lại, để có sản xuất hàng hóa ra đời và tồn tại, phải có đủ

hai điều kiện: phân công lao động xã hội và sự tách biệt tương đối

về kinh tế giữa những người sản xuất

Đặc trưng và ưu thế của sản xuất hàng hóa:

- Thứ nhất, sản xuất hàng hóa ra đời trên cơ sở phân công lao

động xã hội, chuyên môn hóa sản xuất

- Thứ hai, trong kinh tế hàng hóa, quy mô sản xuất được mở rộng

dựa trên cơ sở nhu cầu của xã hội ngày càng tăng lên nên sự phát triển sản xuất không có giới hạn

- Thứ ba, Trong kinh tế hàng hóa, sự tác động của những quy luật

kinh tế vốn có của nó như quy luật giá trị, quy luật cung cầu… buộc mọi người sản xuất hàng hóa muốn có lãi phải tích cực cạnh tranh bằng cách thường xuyên cải tiến kỹ thuật, hợp lý hóa sản xuất, tiết kiệm, nâng cao chất lượng sản phẩm

- Thứ tư, trong kinh tế hàng hóa, sự phát triển của sản xuất, sự mở

rộng và gia lưu kinh tế giữa các cá nhân, các vùng, các nước không chỉ làm cho đời sống vật chất mà cả đời sống tinh thần cũng được nâng cao, phong phú và đa dạng hơn

Câu 2: Hàng hóa và hai thuộc tính của hàng hóa, vì sao hàng hóa có hai thuộc tính?

Trả lời:

Khái niệm Hàng hóa:

Hàng hóa là một sản phẩm của lao động có thể thỏa mãn một nhu cầu nào đó của con người thông qua trao đổi mua – bán

Hai thuộc tính của hàng hóa

Thứ nhất, Giá trị sử dụng của hàng hóa

- Khái niệm: Giá trị sử dụng của hàng hóa là công dụng của sản phẩm

có thể thỏa mãn một hay một số nhu cầu nào đó của con người

- Bất cứ một hàng hóa nào cũng có một hay một số công dụng nhất định có thể thỏa mãn một hay một số nhu cầu nào đó của con người Những công dụng đó được gọi là tính có ích của hàng hóa

- Giá trị sử dụng của hàng hóa là do những thuộc tính tự nhiên của

hàng hóa đó quyết định, hơn nữa công dụng của sản phẩm luôn là mục đích của tiêu dùng, do đó giá trị sử dụng là một phạm trù vĩnh viễn

- Giá trị sử dụng của hàng hóa là giá trị sử dụng xã hội, không phải là

giá trị sử dụng cho người sản xuất ra nó mà là cho người khác, cho xã hội, thông qua trao đổi, mua bán

- Giá trị sử dụng của hàng hóa là vật mang giá trị trao đổi, cho nên

muốn tiêu dùng giá trị sử dụng phải thực hiện được giá trị của nó

Thứ hai, giá trị của hàng hóa

- Giá trị của hàng hóa không thể tự thể hiện được mà phải thông qua giá trị trao đổi.Vì vậy, muốn hiểu được giá trị hàng hóa thì phải bắt đầu từ giá trị trao đổi Giá trị trao đổi là một quan hệ về số lượng, là

tỷ lệ trao đổi giữa những ngía trị sử dung khác nhau

Ví dụ: 1 m vải = 5 kg thóc

- Hai hàng hóa khác nhau (vải và thóc) có thể trao đổi được với nhua thì giữa chúng phải có một cơ sở chung nào đó? Cái chung đó không phải là giá trị sử dung của chúng, bởi vì giá trị sử dụng của vải là để may quần áo mặc, còn giá trị sử dụng của thóc là lương thực để ăn

Cái chung đó là: cả vải và thóc đều là sản phẩm của lao động, đều có

sự hao phí lao động của người sản xuất kết tinh trong từng hàng hóa đó

- Trong ví dụ trên ta giả định: để sản xuất 1 m vải, người thợ dệt hao phí 1 giờ lao động, đê sản xuất ra 5 kg thóc thì người nông dân cũng hoa phí 1 giờ lao động cho nên thực chất là trao đổi 1 giờ lao động sản xuất ra vải với 1 giờ lao động sản xuất ra thóc Như vậy, nguồi ta trao đổi hàng hóa với nhua chẳng qua là trao đổi lao động của mình

ẩn giấu trong những hàng hóa ấy

- Chính lao động hao phí để sản xuất ra hàng hóa là cơ sở chung của việc trao đổi và nó tạo thành giá trị của hàng hóa

=> Như vậy, Giá trị của hàng hóa là lao động xã hội của người sản xuất hàng hóa kết tinh trong hàng hóa

Tại sao hàng hóa có hai thuộc tính

Hàng hóa có hai thuộc tính không phải do có hai thứ lao động khác nhau kết tinh trong nó, mà do lao động của người sản xuất hàng hóa có tính chất hai mặt: vừa mang tính chất cụ thể, vừa mang tính chất trừu tượng

Lao động cụ thể

- Lao động cụ thể là lao động có ích dưới một hình thức cụ thể của những nghề nghiệp chuyên môn nhất định

- Lao động cụ thể tạo ra giá trị sử dụng: Mỗi lao động cụ thể có đối tượng lao động, mục đích riêng, công cụ lao đông riêng, phương pháp hoạt động riêng, và kết quả lao động riêng

=> tạo ra những sản phẩm có công dụng khác nhau, tức là tạo ra nhiều giá trị sử dụng của hàng hóa

Lao động trừu tượng

- Lao động trừu tượng là lao động của người sản xuất hàng hóa không kể đến hình thức cụ thể của nó, để quy về một cái chung nhất,

đó chính là sự tiêu hao sức lao động ( tiêu hao bắp thịt, thần kinh, bộ óc) của người lao động sản xuất hàng hóa nói chung

- Lao động trừu tượng tích lũy trong hàng hóa và tạo ra giá trị

+ Chỉ có lao động của người lao động sản xuất hàng hóa mới mang tính trừu tượng và tạo ra giá trị hàng hóa

+ Lao động trừu tượng chính là mặt chất của giá trị hàng hóa Tất nhiên không phải có hai thứ lao động kết tinh trong hàng hóa

mà chỉ là lao động của người sản xuất hàng hóa có tính hai mặt

- Tính chất hai mặt nói trên liên quan đến tính chất tư nhân và tính chất xã hội của lao động sản xuất hàng hóa

+ Tính chất tư nhân: Mỗi người sản xuất hàng hoá có tính tự chủ

của mình nên sản xuất ra cái gì, sản xuất như thế nào là việc riêng của họ Vì vậy, lao động của họ trở thành việc riêng, mang tính tư nhân và lao động cụ thể của họ là biểu hiện của lao động

tư nhân

+ Tính chất xã hội: lao động sản xuất hàng hóa là một bộ phận

của toàn bộ lao động xã hội trong hệ thống phân công lao động

xã hội Dó đó, lao động trừu tượng là biểu hiện của lao động xã hội

Câu 3: Lượng giá trị của hàng hóa và các yếu tố ảnh hưởng đến lượng giá trị hàng hóa?

Trả lời:

Thời gian lao động xã hội cần thiết

- Trong thực tế, có nhiều người cùng sản xuất một sản xuất một hàng hóa nhưng điều kiện sản xuất, trình độ tay nghề, năng suất lao động của

họ khác nhau nên thời gian lao động cá biệt khác nhau để tạo ra một hàng hóa không giống nhau nhau (nghĩa là hao phí lao động cá biệt khác nhau)

- Thời gian lao động xã hội cần thiết là thời gian lao động cần thiết để

sản xuất ra một hàng hóa nào đó trong những điều kiện sản xuất bình thường của xã hội với một trình độ trang thiết bị trung bình, với một

trình độ thành thạo trung bình và một cường độ lao động trung bình trong xã hội

- Ví dụ: trong xã hội có 3 nhóm người cùng sản xuất áo

Nhóm A, sản xuất 1 áo hết 6 giờ và chiếm 20 % số sản phẩm trên thị trường

Nhóm B, sản xuất 1 áo hết 8 giờ và chiếm 70 % số sản phẩm trên thị trường

Nhóm C, sản xuất 1 áo hết 10 giờ và chiếm 10 % số sản phẩm trên thị trường

Trong ví dụ trên, thời gian lao động xã hội cần thiết để sản xuất ra

1 cái áo gần sát với thời gian lao động cá biệt của nhóm B (8 giờ)

=> Lượng giá trị của hàng hóa là số lượng thời gian lao động xã hội cần thiết để sản xuất ra hàng hóa

- Cần chú ý, thời gian lao động cần thiết là đại lượng không cố định mà thay đổi theo thời gian và có thể khác nhau ở các nước Bởi vì trình độ thành thạo trung bình, cường độ lao động trung bình, điều kiện trang bị

kỹ thuật trung bình…luôn thay đổi theo sự phát triển lực lượng sản xuất

Các yếu tố ảnh hưởng đến lượng giá trị hàng hóa

Tất cả các yếu tố ảnh hưởng đến thời gian lao động xã hội cần thiết đều ảnh hưởng tới lượng giá trị của một đơn vị hàng hóa

Có thể xem xét 2 yếu tố cơ bản sau:

Năng suất lao động:

- Là năng lực sản xuất của lao động Nó được đo bằng số lượng sản phẩm được sản xuất ra trong một đơn vị thời gian (hoặc lượng thời gian để sản xuất ra một đơn vị sản phẩm)

- Giá trị hàng hóa thay đổi tỉ lệ nghịch với năng suất lao động: khi năng suất lao động tăng sẽ kéo theo tổng số sản phẩm tăng lên, tổng giá trị hàng hóa không tăng so với trước ► giá trị một đơn vị sản phẩm giảm xuống và ngược lại

- Năng suất lao động trên thực tế phụ thuộc vào nhiều yếu tố như: trình độ thành thạo trung bình của người lao động; mức phát triển của khoa học – kỹ thuật, công nghệ và mức ứng dụng chúng vào sản xuất; trình độ tổ chức quản lý; quy mô và hiệu suất của tư liệu sản xuất; các điều kiện tự nhiên Do đó, muốn tăng năng suất cần nâng cao hiệu quả của các yếu tố trên

Mức độ phức tạp của lao động:

Căn cứ theo độ phức tạp có thể chia ra lao động phức tạp và lao động giản đơn

- Lao động giản đơn là lao động mà một người bình thường không cần trải qua đào tạo cũng có thể làm được

- Lao động phức tạp là lao động đòi hỏi phải qua huấn luyện, đào tạo, hay lao động lành nghề mới có thể thực hiện đuợc

- Trong cùng một thời gian hao phí như nhau, lao động phức tạp tạo ra nhiều giá trị lớn hơn gấp bội lần lao động giản đơn

Câu 4: Nội dung, tác động của quy luật giá trị và khả năng vận dụng quy luật giá trị ở nước ta hiện nay?

Trả lời:

Nội dung của quy luật giá trị

- Quy luật giá trị là quy luật kinh tế cơ bản của sản xuất hàng hóa, ở đâu có sản xuất và trao đổi hàng hóa thì ở đó có sự hoạt động của quy

luật giá trị Quy luật giá trị chi phối hoạt động của những người sản xuất và trao đổi hàng hóa

- Quy luật giá trị đòi hỏi việc sản xuất và trao đổi hàng hóa phải dựa trên cơ sở hao phí lao động xã hội cần thiết Điều đó có nghĩa là những người sản xuất hàng hóa phải luôn luôn tìm cách làm cho hao phí lao động cá biệt của mình phù hợp với lao động xã hội tất yếu để sản xuất ra hàng hóa, trong trao đổi phải tuân theo nguyên tắc ngang giá

- Quy luật giá trị bắt buộc mọi người sản xuất và trao đổi hàng hóa phải tuân theo “mệnh lệnh” của giá cả thị trường

- Chỉ có thông qua sự vận động lên xuống của thị trường mới thấy được sự hoạt động của quy luật giá trị

Tác động của quy luật giá trị

Trong nền sản xuất hàng hóa, quy luật giá trị có 3 tác động sau:

Thứ nhất, điều tiết sản xuất và lưu thông hàng hóa

- Quy luật giá trị điều tiết sản xuất hàng hóa là sự điều tiết các yếu

tố sản xuất của xã hội vào các ngành, lĩnh vực của nền sản xuất, được thể hiện trong hai trường hợp sau:

+ Nếu như một mặt hàng nào đó có giá cả cao hơn giá trị, bán chạy và lãi nhiều, những người sản xuất sẽ mở rộng quy mô sản xuất, đầu tư thêm tư liệu sản xuất và sức lao động để sản xuất ra hàng hóa đó nhiều hơn

+ Nếu như một mặt hành nào đó có giá cả thấp hơn giá trị xã hội sẽ bị lỗ vốn tình hình đó buộc người sản xuất phải thu hẹp sản xuất mặt hàng này, hoặc chuyển sáng sản xuất mặt hàng

khác, làm cho tư liệu sản xuất và sức lao động ở ngành này giảm đi

- Quy luật giá trị điều tiết lưu thông hàng hóa thể hiện ở chỗ nó thu hút hàng hóa từ nơi có giá cả thấp đến nơi có giá cả cao và do

đó, góp phần làm cho hàng hóa giữa các vùng có sựu cân bằng nhất định

Thứ hai, kích thích cải tiến kỹ thuật, hợp lý hóa sản phẩm, tăng năng xuất lao động, hạ giá thành sản phẩm, làm cho lực lượng sản xuất xã hội phát triển nhanh.

- Các hàng hóa được sản xuất ra trong những điều kiện khác nhau, do đó có mức hao phí cá biệt khác nhau, nhưng trên thị trường thì các hàng hóa được trao đổi theo mức lao động xã hội cần thiết Do đó, người sản xuất hàng hóa nào có mức hao phí lao động thấp hơn mức lao động xã hội cần thiết thì sẽ có lãi, càng thấp hơn, càng lãi nhiều

- Sự cạnh tranh quyết liệt càng làm cho quá trình này diễn ra mạnh mẽ hơn Ai cũng làm như vậy thì kết quả năng xuất lao động xã hội không ngừng tăng lên, chi phí sản xuất xã hội không ngừng giảm xuống, lực lượng sản xuất của xã hội ngày càng phát triển

Thứ ba, phân hóa những người sản xuất hàng hóa thành giàu nghèo.

- Trong kinh tế hàng hóa, những người sản xuất hàng hóa nào có điều kiện sản xuất thuận lợi, mức hao phí lao động cá biệt thấp hơn mức hao phí lao động xã hội cần thiết thì sẽ lãi nhiều, giàu lên và có thể tiếp tục mua sắm thêm tư liệu sản xuất, mở rộng sản xuất kinh doanh…

- Ngược lại, những người sản xuất hàng hóa nào không có điều kiện sản xuất thuận lợi, lại gặp rủi ro nên hao phí lao động cá biệt

lớn hơn mức hoa phí lao động xã hội cần thiết, khi bán hàng hóa

sẽ rơi vào tình trạng thua lỗ, thậm chí có thể bị phá sản

Khả năng vận dụng quy luật giá trị ở nước ta hiện nay

Câu 5: Nội dung và sự vận dụng quy luật lưu thông tiền tệ, quy luật cung cầu ở nước ta hiện nay?

Trả lời:

Quy luật lưu thông tiền tệ.

Nội dung

Đây là quy luật quy định số lượng tiền cần thiết cho lưu thông hàng hóa ở mỗi thời ký nhất định Số lượng tiền cần thiết cho lưu thông được tính theo công thức sau:

M = P x Q V

Trong đó: M: lượng tiền cần thiết cho lưu thông

P : mức giá cả Q: khối lượng hàng hóa đem ra lưu thông V: số vòng luân chuyển trung bình của một đơn vị tiền tệ

Như vậy, số lượng tiền cần thiết cho lưu thông tỷ lệ thuận với

số lượng hàng hóa phải lưu thông và giá cả của nó, tỷ lệ nghịch với vòng luân chuyển của tiền tệ lưu thông tiền tệ do lưu thông hàng hóa quyết định

Khi thực hiện chức năng phương tiện thanh toán, thid số lượng tiền cần thiết cho lưu thông được xác định như sau:

M = 1- ( 2 + 3 ) + 4

5

Trong đó: M: số lượng tiền cần thiết cho lưu thông

1 : tổng số giá cả hàng hóa 2: tổng số giá cả hàng hóa bán chịu 3: tổng số giá cả hàng hóa khấu trừ cho nhau 4: tổng số giá cả hàng hóa bán chịu đến ký thanh toán

5: số vòng luân chuyển trung bình của một đơn vị tiền tệ

Quy luật cung cầu

Nội dung

 Cầu là số lượng hàng hóa, dịch vụ mà người mua có khả

năng mua và sẵn sàng mua ở các mức giá khác nhau trong một thời gian nhất định

- Khối lượng và quy mô của cầu tỷ lệ nghịch với giá cả của hàng hóa và dịch vụ Khi giá cả và hàng hóa giảm thì cầu tăng và ngược lại

 Cung là tổng số hàng hóa và dịch vụ có ở thị trường hoặc có

khả năng thực tế cung ứng cho thị trường Hay nói cách khác, cung là số lượng hàng hóa và dịch vụ mà người bán có khả năng bán và sẵn sàng bán ở những mức giá khác nhau trong một thời gian nhất định

- Cung biểu hiện kết quả của sản xuất, do sản xuất quy định, nhưng cung không đồng nhất với sản xuất

- Khối lượng và quy mô của cung có mối quan hệ tỷ lệ thuận với giá cả hàng hóa Khi giá cả hàng hóa cao thì lãi xuất cao và họ sẽ cung cấp nhiều hàng hóa và ngược lại

 Mối quan hệ Cung – Cầu thường xuyên tác động lẫn nhau, diễn ra khách quan trên thị trường

- Cầu xác định cung và ngược lại, cung xác định cầu Cầu xác định khối lượng, cơ cấu của cung, tức là hàng hóa nào bán được nhanh nghĩa là xã hội có nhu cầu lớn sẽ được sản xuát nhiều và ngược lại

- Quan hệ cung – cầu có ảnh hưởn đến giá cả, ngược lại giá

cả cũng có ảng hưởng đến cung – cầu khi cung lớn hơn cầu thì giá cả giảm, khi cầu lơn hơn cũng thì giá cả tăng