Quản lý hoạt động xây dựng môi trường làm việc tích cực tại trường THPT thị xã mường lay

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC DƯƠNG XUÂN TRƯỜNG QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG XÂY DỰNG MÔI TRƯỜNG LÀM VIỆC TÍCH CỰC TẠI TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG THỊ XÃ MƯỜNG LAY - TỈNH ĐIỆN

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC

DƯƠNG XUÂN TRƯỜNG

QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG XÂY DỰNG MÔI TRƯỜNG LÀM VIỆC TÍCH CỰC

TẠI TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG THỊ XÃ MƯỜNG LAY -

TỈNH ĐIỆN BIÊN

LUẬN VĂN THẠC SỸ QUẢN LÝ GIÁO DỤC

HÀ NỘI, 2015

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC

DƯƠNG XUÂN TRƯỜNG

QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG XÂY DỰNG MÔI TRƯỜNG LÀM VIỆC TÍCH CỰC

TẠI TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG THỊ XÃ MƯỜNG LAY -

TỈNH ĐIỆN BIÊN

LUẬN VĂN THẠC SỸ QUẢN LÝ GIÁO DỤC Chuyên ngành: QUẢN LÝ GIÁO DỤC

Mã số: 60 14 01 14

Cán bộ hướng dẫn khoa học: TS Nguyễn Thị Ngọc Bích

HÀ NỘI, 20

MỤC LỤC

Lời cảm ơn i

Danh mục chữ viết tắt ii

Mục lục iii

Danh mục bảng vii

MỞ ĐẦU 5 CHƯƠNG 1 Error! Bookmark not defined

CƠ SỞ LÍ LUẬN CỦA QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG XÂY DỰNG MÔI TRƯỜNG LÀM VIỆC TÍCH CỰC TRONG NHÀ TRƯỜNG Error! Bookmark not defined

1.1 Tổng quan những vấn đề nghiên cứu liên quan đến đề tàiError! Bookmark not defined

1.2 Các khái niệm cơ bản của đề tài Error! Bookmark not defined 1.2.1 Quản lý và các chức năng quản lý Error! Bookmark not defined 1.2.2 Quản lý giáo dục, nội dung quản lý giáo dụcError! Bookmark not defined

1.2.3 Quản lý nhà trường Error! Bookmark not defined 1.2.4 Văn hóa tổ chức Error! Bookmark not defined 1.2.5 Văn hóa nhà trường Error! Bookmark not defined

1.3 Môi trường làm viê ̣c tích cực trong trường THPTError! Bookmark not defined

1.3.1 Khái niệm về môi trường Error! Bookmark not defined 1.3.2 Môi trường giáo dục Error! Bookmark not defined 1.3.3 Môi trường làm việc trong trường THPT Error! Bookmark not defined 1.3.4 Môi trường làm việc tích cực trong nhà trườngError! Bookmark not defined

1.4 Vai trò của Hiệu trưởng trong quản lý hoạt động xây dựng môi trường làm

việc tích cực trong nhà trường Error! Bookmark not defined TIỂU KẾT CHƯƠNG 1 Error! Bookmark not defined

CHƯƠNG 2 : ĐIỀU TRA THỰC TRẠNG QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG XÂY DỰNG MÔI TRƯỜNG LÀM VIỆC TẠI TRƯỜNG THPT THỊ XÃ MƯỜNG LAY - TỈNH ĐIỆN BIÊN Error! Bookmark not defined 2.1 Đặc điểm KT - XH thị xã Mường Lay - Điện BiênError! Bookmark not defined

2.1.1 Vị trí địa lý, dân số, văn hóa, tỉ lệ các dân tộc tại thị xã Mường Lay - Tỉnh

Điện Biên Error! Bookmark not defined

Thị xã Mường Lay có địa bàn hẹp, dân cư tập trung tại nơi trung tâm nên trình

độ dân trí tương đối cao, là địa phương đã hoàn thành công tác phổ cập và xóa

mù chữ từ năm 2003, điện lưới, bưu chính, viễn thông rất thuận lợi, các hoạt động văn hóa, thể dục thể thao khá phát triển, nhân dân tại thị xã Mường Lay có bản sắc văn hóa dân tộc Thái và H'Mông khá phong phú nên có nhiều thuận lợi

về phát triển KT-XH và giáo dục tại địa phương;Error! Bookmark not defined

2.1.2 Tình hình phát triển giáo dục tại thị xã Mường LayError! Bookmark not defined

2.1.2.1 Quy mô phát triển giáo du ̣c thi ̣ xã Mường Lay tỉnh Điê ̣n Biên Error! Bookmark not defined

Theo số liệu thống kê đầu năm học của toàn ngành giáo dục thị xã Mường Lay

đầu năm 2015 – 2016 của tất cả các cấp học như sau:Error! Bookmark not defined

2.1.2.2 Thuận lợi Error! Bookmark not defined

2.1.3 Thực trạng chất lượng giáo dục tại trường THPT Thị xã Mường Lay

Error! Bookmark not defined 2.2 Thực trạng môi trường làm việc tại trường THPT thị xã Mường Lay Error! Bookmark not defined

2.2.1 Quy mô trường lớp, tổ chức bộ máy trong nhà trườngError! Bookmark not defined

2.2.2 Thực trạng môi trường vật chất trường THPT thị xã Mường Lay Error! Bookmark not defined

2.2.2 Thực trạng môi trường văn hóa tr ong trường THPT thị xã Mường Lay

Error! Bookmark not defined

2.2.3 Thực trạng về phân công lao động và văn hóa quản lý nhà trường của

Hiệu trưởng Error! Bookmark not defined

2.2.4 Thực trạng về đào tạo, bồi dưỡng nâng cao năng lực chuyên môn nghiệp

vụ đội ngũ Error! Bookmark not defined

2.3 Đánh giá chung về thực tra ̣ng môi trường làm việc tại trường THPT thị xã

Mường Lay Error! Bookmark not defined

2.3.1 Thực trạng môi trường làm việc tại trường THPT thị xã Mường Lay

Error! Bookmark not defined 2.3.5 Nguyên nhân của những hạn chế Error! Bookmark not defined CHƯƠNG 3 : CÁC BIỆN QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG XÂY DỰNG MÔI TRƯỜNG LÀM VIỆC TÍCH CỰC TẠI TRƯỜNG THPT THỊ XÃ MƯỜNG LAY - TỈNH ĐIỆN BIÊN Error! Bookmark not defined

3.1 Định hướng quản lý hoạt động xây dựng môi trường làm việc tích cực tại

trường THPT thị xã Mường Lay Error! Bookmark not defined 3.2 Nguyên tắc đề xuất các biện pháp Error! Bookmark not defined 3.2.1 Nguyên tắc đảm bảo tính toàn diện Error! Bookmark not defined 3.2.2 Nguyên tắc đảm bảo tính hệ thống Error! Bookmark not defined 3.2.3 Nguyên tắc đảm bảo tính kế thừa Error! Bookmark not defined 3.2.4 Nguyên tắc đảm bảo tính hiệu quả Error! Bookmark not defined 3.2.5 Nguyên tắc đảm bảo tính khả thi Error! Bookmark not defined

3.3 Các biện pháp quản lý hoạt động xây dựng môi trường làm việc tích cực tại

trường THPT thị xã Mường Lay Error! Bookmark not defined

3.3.1 Biện pháp quản lý hoạt động xây dựng môi trường vật chất trong trường

THPT thị xã Mường Lay Error! Bookmark not defined

3.3.2 Chia sẻ tầm nhìn và các giá trị cốt lõi tại trường THPT thị xã ML Error! Bookmark not defined

3.3.3 Xây dựng truyền thống, thương hiệu nhà trường của trường THPT thị xã

Mường Lay Error! Bookmark not defined 3.3.4 Tạo động lực cho đội ngũ trong trường THPT thị xã Mường Lay Error! Bookmark not defined

3.3.5 Xây dựng các mối quan hệ trong trường trường THPT thị xã Mường Lay

Error! Bookmark not defined

3.3.6 Phát triển văn hóa quản lý nhà trường của Hiệu trưởng trường THPT thị

xã Mường Lay Error! Bookmark not defined

3.4 Mối quan hệ giữa các biê ̣n pháp quản lý xây dựng môi trường làm việc tích

cực trong trường THPT thị xã Mường Lay Error! Bookmark not defined

3.5 Khảo nghiệm về mức độ đồng thuận đối với sự quan trọng và khả thi của

các biện pháp đề xuất Error! Bookmark not defined 3.5.1 Mục đích khảo nghiệm Error! Bookmark not defined 3.5.2 Đối tượng khảo nghiệm Error! Bookmark not defined

3.5.3 Mứ c đánh giáBảng 3.3 – Bảng sử du ̣ng thang đo Likert với mức đô ̣ quan

trọng và khả thi Error! Bookmark not defined 3.5.4 Các biện pháp được khảo nghiệm Error! Bookmark not defined

3.5.5 Kết quả khảo nghiê ̣m Error! Bookmark not defined TIỂU KẾT CHƯƠNG 3 Error! Bookmark not defined KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ Error! Bookmark not defined

1 Kết luận Error! Bookmark not defined

2 Khuyến nghị Error! Bookmark not defined TÀI LIỆU THAM KHẢO 12 PHỤ LỤC 1 Error! Bookmark not defined

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Trường THPT thị xã Mường Lay, tiền thân là trường cấp 2 - 3 Lai Châu được thành lâ ̣p năm 1963, đặt tại thị trấn Lai Châu (nay là thi ̣ xã Mường Lay)- trung tâm kinh tế, chính trị của tỉnh Lai Châu giai đoạn đó Nhà trường đón nhận các học sinh ở các địa bàn thuô ̣c các huyê ̣n Tủa Chùa, Sìn Hồ, Mường Lay (nay

là Mường Chà), Phong Thổ, Tam Đường, Tuần Giáo thuô ̣c tỉnh Lai Châu Hơn

50 năm xây dựng, phát triển và trưởng thành, nhà trường luôn là cái nôi đào tạo nguồn nhân lực với hơn 12000 lượt học sinh ra trường Nhà trường luôn là lá cờ đầu trong tỉnh về chất lượng dạy và học, rất nhiều các thế hệ học trò trưởng thành trên nhiều cương vị, nhiều lĩnh vực trên khắp mo ̣i miền đất nước, đó chính

là niềm tự hào của nhà trường , của các thế hệ thầy cô giáo , của các bậc phụ huynh học sinh của Điện Biên

Năm 1994, tỉnh Lai Châu có biến động rất lớn là chuyển t oàn bộ các cơ quan đầu não của tỉnh Lai Châu từ thị xã Lai Châu về huyện Điện Biên nay là thành phố Điện Biên, chính vì vậy nhà trường cũng có rất nhiều những biến động, nhiều giáo viên xin thuyên chuyển , tuyển mới gặp khó khăn gây nên tình trạng thiếu giáo viên trầm trọng Có những môn vào năm học được hai tháng mới tuyển dụng được giáo viên như môn Hóa, môn Sinh Những giáo viên ở lại thì chưa an tâm công tác, cơ sở vật chất cũng ít được quan tâm đầu tư hơn trước nên mọi hoạt động dạy và học trong nhà trường gặp rất nhiều khó khăn Năm

2004, thực hiện quyết định của thủ tướng chính phủ phê duyê ̣t phương án xây dựng thủy điện Tạ Bú - Sơn La và chia tách địa giới hành chính tỉnh Lai Châu thành hai tỉnh Điện Biên và Lai Châu Thị xã Lai Châu (nay là thị xã Mường Lay) là vùng di dân tái định cư thuộc dự án thủy điện Tạ Bú - Sơn La Một lần nữa, thị xã Mường Lay lại bị đảo lộn, đội ngũ trong nhà trường lại biến động mạnh, khối lượng công việc trên mỗi thầy cô giáo tăng lên gấp nhiều lần vì vừa

di chuyển để giải phóng mặt bằng , vừa ổn đi ̣nh nơi ở, nơi làm việc, chăm lo nơi

ở cho các em học sinh nội trú nên việc quan tâm, giảng dạy cho các em chưa được quan tâm chu đáo, kết quả dạy và học khá thấp

Theo thống kê , kết quả dạy và học trong ba năm từ 2008 – 2011 là rất đáng lo nga ̣i cu ̣ thể là : xếp loại học tập yếu kém cỡ 53%, tỉ lệ học sinh bỏ học năm 2008 lên tới 11%, kết quả thi học sinh giỏi các cấp, thi Đại học, Cao đẳng kết quả đạt được rất khiêm tốn Không chỉ vậy, các vấn đề an ninh, tệ nạn xã hội, ma túy, bạo lực học đường tại địa phương vào thời điểm này đang rất phức tạp ảnh hưởng không nhỏ đến học tập của các em

Nhìn tổng thể trên nhiều địa phương trong cả nước, tình trạng "Dạy không thật, học không thật" cũng khá phổ biến, tạo ra rất nhiều vụ bê bối, điển hình như vụ thầy giáo Vũ Việt Khoa, vụ trường THPT dân lập Đồi Ngô về tiêu cực trong thi cử, nhiều vụ bạo lực trong học đường, ma túy, giết người, cướp của để lấy tiền chơi game đang để lại nhiều nhức nhối, đau lòng Nhiều thầy cô giáo đã không giữ được cái đạo làm thầy , không giữ gìn đạo đức nhân phẩm nhà giáo đang là những vấn đề nóng bỏng gây mất lòng tin trong nhân dân, làm méo mó

đi khuôn vàng thước ngọc Đây là những hồi chuông báo động đòi hỏi toàn ngành giáo dục phải tự đánh giá, phải có sự thay đổi mạnh mẽ để giáo dục thật

sự là quốc sách hàng đầu, là động lực thúc đẩy phát triển KT-XH

Từ những thực trạng như trên, Bộ Giáo dục & Đào tạo đã phát động cuộc

vận động "hai không"; Cuộc vận động "Mỗi thầy cô giáo là một tấm gương đạo đức, tự học và sáng tạo"; Phong trào "Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực" và nhiều cuộc vận động phong trào khác để ổn định dư luận , củng cố

lòng tin của nhân dân đối với ngành Giáo dục Đồng thời Bô ̣ GD&ĐT cũng chỉ

đa ̣o các sở GDĐT , các nhà trường trên toàn quốc thực hiê ̣n công tác đổi mới quản lý giáo dục, đổi mới phương pháp giảng dạy, đổi mới kiểm tra đánh giá nhằm nâng cao chất lượng da ̣y và ho ̣c Đặc biệt, BCH Trung ương Đảng đã ban hành nghị quyết số 29-NQ/TW ngày 4 tháng 11 năm 2013, nghị quyết hội nghị trung ương 8 khóa XI về đổi mới căn bản, toàn diện Giáo dục và Đào tạo[1] phản ánh sự quyết liệt của cả hệ thống chính trị đối với sự nghiệp Giáo dục và Đào tạo, mở ra những cơ hội mới nhưng cũng đầy thách thức cho Giáo du ̣c Viê ̣t Nam nói chung và các nhà trường nói riêng

Trong một nhà trường, để thực hiện tốt các cuộc vận động và phong trào, chuẩn bị tâm thế sẵn sàng cho đổi mới căn bản toàn diện lĩnh vực giáo dục đào tạo theo tinh thần của nghị quyết 29-NQ/TW[1] nâng cao chất lượng dạy và học phải bắt đầu từ QLNT QLNT có vai trò rất quan trọng từ việc cụ thể hóa các chủ trương, chính sách, các mục tiêu giáo dục, đến các quá trình tổ chức thực hiện mọi hoạt động Giáo dục trong nhà trường Các nhà khoa học, các nhà nghiên cứu về lĩnh vực giáo dục, những nhà quản lý cả trong và ngoài nước đã đưa ra được nhiều công trình nghiên cứu về khoa học quản lý, những công trình này cũng đã được khảo nghiệm qua thực tiễn được mọi tổ chức, các cơ sở kinh doanh, các cơ quan công sở đón nhận vì đó là một khoa học thật sự, đem lại cho

tổ chức những thành công và nguồn lợi rất lớn cho xã hội

Một số các quan điểm, cơ sở lý luận của các nhà khoa học, các nhà nghiên cứu đã có những kết luận rất phù hợp với đề tài mà tác giả lựa chọn nghiên cứu Nhà nghiên cứu về quản lý tổ chức Barnard [16, Tr.69] đã khẳng định “cần khai thác các tính trội của hệ thống tổ chức Có nghĩa là tổ chức sẽ tạo được kết quả lớn hơn kết quả của từng bộ phận trong tổ chức cộng lại Chẳng hạn NSLĐ của tập thể bao giờ cũng lớn hơn NSLĐ của từng cá nhân, bộ phận cộng lại Hoặc tạo ra những khả năng mới của hệ thống”; Koontz và O’Donnell cũng xác định:

“Có lẽ không có lĩnh vực hoạt động nào của con người quan trọng hơn là công việc quản lý, bởi vì mọi nhà quản trị ở mọi cấp độ và trong mọi cơ sở đều có một nhiệm vụ cơ bản là thiết kế và duy trì một môi trường mà trong đó các cá nhân làm việc với nhau trong các nhóm có thể hoàn thành các nhiệm vụ và các

mục tiêu đã định” [8,Tr1]; Tác giả Đặng Quốc Bảo[3,tr3] cũng khẳng định:

"Hoạt động quản lý bắt nguồn từ sự phân công, hợp tác lao động Chính sự phân

công, hợp tác lao động nhằm đến hiệu quả nhiều hơn, năng suất cao hơn trong việc đòi hỏi phải có sự chỉ huy phối hợp, điều hành, kiểm tra, chỉnh lý… phải có người đứng đầu Đây là hoạt động để người thủ trưởng phối hợp nỗ lực với các

thành viên trong nhóm, trong cộng đồng, trong tổ chức đạt được mục tiêu đề ra"; Tác giả Nguyễn Quốc Chí, Nguyễn thị Mỹ Lộc [5,tr9] đã định hướng: "Quá

năng) kế hoạch hóa, tổ chức, chỉ đạo(lãnh đạo), và kiểm tra"; Tác giả Nguyễn Lân Dũng [6]có bài viết "Thực trạng giáo dục và những kiến nghị", đã trích lời

của nhà giáo Huỳnh Công Minh nguyên giám đốc sở GDĐT Thành phố Hồ Chí

Minh: "Cơ chế tổ chức quản lý, phải đổi mới mạnh mẽ từ quan liêu bao cấp sang cơ chế tự chủ nhà trường, không chờ đợi, ỷ lại vào cấp trên mà phải tạo điều kiện cho từng giáo viên sáng tạo, tự giác chấp hành luật pháp, thực hiện quy chế với ý thức tổ chức kỷ luật cao, đồng thời chủ động thể hiện từng động tác giáo dục phù hợp và hiệu quả với từng học sinh trong quá trình dạy học như những nhà giáo dục thực thụ" Bàn về môi trường giáo dục, tác giả Phạm Hồng Quang đã nhấn mạnh "Yếu tố môi trường trong giáo dục không chỉ góp phần quyết định đến sự hình thành và phát triển nhân cách con người mà quan trọng hơn là yếu tố môi trường thực tế đã kích thích chủ thể (con người) hoạt động năng động và sáng tạo hơn Việc tạo lập, xây dựng và phát triển môi trường giáo dục là một nhiệm vụ quan trọng của khoa học giáo dục hiện đại".[20,Tr8]

Từ kết quả dạy học còn rất thấp tại nhà trường, những thực trạng của toàn ngành giáo dục trên cả nước , từ những đánh giá, nhâ ̣n xét của các nhà lãnh đạo, nhà khoa học, nhà quản lý về giáo dục trong và ngoài nước, từ những chủ trương lớn của Đảng và nhà nước của toàn ngành giáo dục, tôi nhận thấy cần phải có một hoạt động quản lý đúng đắn, tạo ra được một môi trường giáo dục trong nhà trường thân thiện, trong sáng, lành mạnh, năng động để các nhà giáo, các học sinh giảng dạy và học tập tốt nhất Vì vậy, với cương vị là Hiệu trưởng nhà trường và để hoàn thành tốt nhiệm của mình, tôi đã chọn đề tài "QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG XÂY DỰNG MÔI TRƯỜNG LÀM VIỆC TÍCH CỰC TẠI TRƯỜNG THPT THỊ XÃ MƯỜNG LAY- TỈNH ĐIỆN BIÊN" để có thể phát triển được một môi trường làm viê ̣c tốt , mang đến cho các thầy cô giáo mô ̣t bầu không khí làm viê ̣c vui tươi , hợp tác, cộng đồng trách nhiệm, phát huy được trí lực tập thể, học trò sẽ có được nhiều cơ hô ̣i nhất trong trong học tập và thực tiễn cuô ̣c sống sau này

2 Mục đích nghiên cứu