Quản lý hoạt động ngoại khóa môn học ở trường THCS huyện gia bình tỉnh bắc ninh

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC NGUYỄN DANH CƯỜNG QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG NGOẠI KHÓA MÔN HỌC Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ HUYỆN GIA BÌNH TỈNH BẮC NINH HÀ NỘI - 2015... ĐẠ

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC

NGUYỄN DANH CƯỜNG

QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG NGOẠI KHÓA MÔN HỌC

Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ

HUYỆN GIA BÌNH TỈNH BẮC NINH

HÀ NỘI - 2015

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC

NGUYỄN DANH CƯỜNG

QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG NGOẠI KHÓA MÔN HỌC

Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ

HUYỆN GIA BÌNH TỈNH BẮC NINH

Chuyên ngành: QUẢN LÝ GIÁO DỤC

Mã số: 60.14.01.14

Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS TRẦN THỊ TUYẾT OANH

HÀ NỘI - 2015

i

MỤC LỤC LỜI CẢM ƠN Error! Bookmark not defined.

BẢNG CHỮ VIẾT TẮT TRONG LUẬN VĂN ii MỤC LỤC i DANH MỤC CÁC BẢNG iv

DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ, ĐỒ THỊ Error! Bookmark not defined

MỞ ĐẦU 107 Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA VIỆC QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG Error! Bookmark not defined

NGOẠI KHÓA MÔN HỌC Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ Error! Bookmark not defined

1.1 Sơ lược tổng quan vấn đề nghiên cứu Error! Bookmark not defined 1.2 Một số khái niệm cơ bản của đề tài Error! Bookmark not defined 1.2.1 Quản lý Giáo dục Error! Bookmark not defined 1.2.2 Quản lý nhà trường Error! Bookmark not defined 1.2.3 Hoạt động ngoại khóa môn học Error! Bookmark not defined 1.2.4 Quản lý hoạt động ngoại khóa môn học Error! Bookmark not defined 1.3 Một số vấn đề lí luận về hoạt động ngoại khóa môn học ở trường THCS Error! Bookmark not defined

1.3.1 Vị trí, vai trò và ý nghĩa của HĐNKMH ở trường THCS Error! Bookmark not defined

1.3.2 Mục tiêu, nội dung và hình thức tổ chức Hoạt động ngoại khóa môn học ở

trường THCS Error! Bookmark not defined 1.4 Quản lý hoạt động ngoại khóa môn học ở trường THCS Error! Bookmark not defined

1.4.1 Vai tròn của hiệu trưởng trong việc quản lý HĐNKMH Error! Bookmark not defined

1.4.2 Nội dung quản lý hoạt động ngoại khóa môn học ở trường THCS Error! Bookmark not defined

1.5 Các yếu tố ảnh hưởng việc quản lý HĐNKMH ở trường THCS Error! Bookmark not defined

Kết luận chương 1 Error! Bookmark not defined

Chương 2:THỰC TRẠNG QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG NGOẠI KHÓA MÔN HỌCỞ

TRƯỜNG THCS HUYỆN GIA BÌNH TỈNH BẮC NINH Error! Bookmark not defined

ii

2.1 Bối cảnh kinh tế - xã hội và giáo dục của huyện Gia Bình, tỉnh Bắc Ninh Error! Bookmark not defined

2.1.1 Bối cảnh kinh tế - xã hội Error! Bookmark not defined 2.1.2.Tình hình giáo dục Error! Bookmark not defined 2.2 HĐNKMH ở các trường THCS huyện Gia Bình tỉnh Bắc NinhError! Bookmark not defined

2.2.1 Nội dung HĐNKMH ở các trường THCS huyện Gia Bình Error! Bookmark not defined

2.2.2 Phương pháp và hình thức tổ chức HĐNKMH Error! Bookmark not defined

2.2.3 Nhận xét chung về thực trạng HĐNKMH ở các trường THCS huyện Gia Bình,

Bắc Ninh Error! Bookmark not defined 2.3 Khảo sát thực trạng quản lí hoạt động ngoại khóa môn học Error! Bookmark not defined

2.3.1 Tổ chức khảo sát Error! Bookmark not defined

2.3.2 Kết quả khảo sát thực trạng quản lý Hoạt động ngoại khóa môn học ở các

trường THCS huyện Gia Bình, tỉnh Bắc Ninh Error! Bookmark not defined

2.4 Đánh giá chung thực trạng quản lí HĐNKMH của các trường THCS huyện Gia

Bình, tỉnh Bắc Ninh Error! Bookmark not defined 2.4.1 Thuận lợi Error! Bookmark not defined 2.4.2 Khó khăn Error! Bookmark not defined 2.4.3 Những nguyên nhân tồn tại và yếu kém Error! Bookmark not defined Kết luận chương 2 Error! Bookmark not defined Chương 3: BIỆN PHÁP QUẢN LÍ HOẠT ĐỘNG NGOẠI KHÓA MÔN HỌC Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ HUYỆN GIA BÌNH - BẮC NINH Error! Bookmark not defined

3.1 Các nguyên tắc đề xuất biện pháp Error! Bookmark not defined

3.1.1 Nguyên tắc đảm bảo phù hợp với mục tiêu của trương trình giáo dụcTHCS

Error! Bookmark not defined

3.1.2 Nguyên tắc đảm bảo đáp ứng yêu cầu của chương trình dạy học cấp THCS

Error! Bookmark not defined 3.1.3 Nguyên tắc phù hợp với đối tượng và điều kiện thực tiễn của nhà trường Error! Bookmark not defined

3.1.4 Nguyên tắc đảm bảo tính hiệu quả của HĐNKMH Error! Bookmark not defined

iii

3.2 Các biện pháp quản lí hoạt động ngoại khóa môn học Error! Bookmark not defined

3.2.1 Biện pháp 1: Tuyên truyền nâng cao nhận thức về vai trò của HĐNKMH cho

đội ngũ giáo viên và học sinh Error! Bookmark not defined

3.2.2 Biện pháp 2: Bồi dưỡng năng lực lập kế hoạch và giám sát thực hiện hoạt động

ngoại khoá môn học cho CBQL Error! Bookmark not defined 3.2.3 Biện pháp 3: Bồi dưỡng kỹ năng tổ chức HĐNKMH cho giáo viên Error! Bookmark not defined

3.2.4 Biện pháp 4: Tăng cường và sử dụng hợp lí, có hiệu quả cơ sở vật chất, kỹ

thuật, tài chính cho HĐNKMH Error! Bookmark not defined

3.2.5 Biện pháp 5: Tổ chức trao đổi kinh nghiệm về quản lý và tổ chức HĐNKMH

giữa các trường THCS trong huyện và ngoài huyện Error! Bookmark not defined

3.2.6 Biện pháp 6: Kiểm tra, đánh giá việc tổ chức thực hiện của giáo viên và kết quả

HĐNKMH của HS theo quy trình hợp lý Error! Bookmark not defined 3.2.7 Mối quan hệ giữa các biện pháp đề xuất Error! Bookmark not defined 3.3 Khảo sát về mức độ cần thiết và khả thi của các biện pháp Error! Bookmark not defined

3.3.1 Mục đích khảo sát Error! Bookmark not defined 3.3.2 Đối tượng khảo sát Error! Bookmark not defined 3.3.3 Phương pháp khảo sát Error! Bookmark not defined 3.3.4 Nội dung khảo sát Error! Bookmark not defined 3.3.5 Kết quả khảo sát Error! Bookmark not defined Kết luận chương 3 Error! Bookmark not defined KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ Error! Bookmark not defined

1 Kết luận Error! Bookmark not defined

2 Khuyến nghị Error! Bookmark not defined TÀI LIỆU THAM KHẢO 105 PHỤ LỤC 107

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Trong giáo dục học nói chung cũng như lý luận dạy học các môn học nói riêng, hoạt động ngoại khóa (HĐNK) là một hoạt động hết sức quan trọng Bộ Giáo dục & đào tạo (GD&ĐT) đã có văn bản chỉ đạo liên quan đến việc đẩy mạnh hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp (HĐGDNGLL) và hoạt động ngoại khóa Điều 26, Điều lệ Trường trung học cơ sở, trường trung học phổ thông (THPT) và trường phổ thông có nhiều cấp học (Ban hành kèm theo thông tư số 12/2011/TT-BGDĐT ngày

28/03/2011 của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo), đã nêu: “…….Hoạt động Giáo

dục ngoài giờ lên lớp bao gồm: Các hoạt động ngoại khóa về khoa học, văn học, nghệ thuật, thể dục thể thao, an toàn giao thông, phòng chống tệ nạn xã hội, giáo dục giới tính, giáo dục pháp luật, giáo dục hướng nghiệp, giáo dục kỹ năng sống nhằm phát triển toàn diện và bồi dưỡng năng khiếu; các hoạt động vui chơi, tham quan, du lịch, giao lưu văn hóa, giáo dục môi trường; hoạt động từ thiện và các hoạt động xã hội khác phù hợp với đặc điểm tâm sinh lý lứa tuổi học sinh” [3]

HĐGDNGLL hay HĐNK có vai trò quan trọng trong hoạt động (HĐ) giáo dục của nhà trường Việc tổ chức hoạt động học tập tiến hành trên lớp, theo hình thức dạy học truyền thống đôi khi không tạo được không khí phấn khởi học tập cho học sinh (HS), có thể còn gây sức ép tâm lý căng thẳng cho các em, vì vậy việc hoạt động giáo dục ngoài lớp học đang được sự quan tâm trong thời gian gần đây Hoạt động ngoại khoá môn học (HĐNKMH) có nội dung bắt buộc trong chương trình nhưng có các hình thức tổ chức linh hoạt như: tham quan, hội thi, trò chơi ngoại khóa , dựa trên sự hứng thú của học sinh Hoạt động này không chỉ giúp cho học sinh phát triển nhanh

về tư duy mà còn tạo khả năng ứng xử tốt, vận dụng kiến thức tổng hợp linh hoạt, biết cách củng cố, mở rộng và nâng cao kiến thức, làm cho học sinh hứng thú, yêu thích môn học hơn

Như vậy, HĐNKMH là hoạt động học tập của học sinh với nội dung là một phần nội dung môn học nhưng được tổ chức dưới hình thức hoạt động ngoài giờ lên lớp, tác dụng góp phần nâng cao chất lượng học tập và giáo dục cho học sinh

Mặt khác, HĐNKMH còn huy động được mọi học sinh cùng tham gia, là điều kiện thuận lợi cho việc hình thành kỹ năng làm việc nhóm, kĩ năng giao tiếp rất cần

thiết cho mỗi cá nhân trong cuộc sống và công việc ngày nay Hơn thế nữa, HĐNKMH học góp phần đắc lực vào việc cung cấp sự hiểu biết, hình thành hứng thú nghề nghiệp cho học sinh Thông qua HĐNKMH, học sinh củng cố, mở rộng các kiến thức, tìm kiếm các kiến thức mới, phát triển hứng thú nhận thức các môn học, do

đó kiến thức, kĩ năng của các em vững chắc hơn, sâu hơn và rộng hơn

Trong những năm gần đây, việc đổi mới phương pháp (PP) dạy học ở các trường phổ thông, thường mới tập trung vào giờ dạy học truyền thụ kiến thức trên lớp, còn hình thức ngoại khóa thì ít được chú trọng HĐNK cũng là một hình thức tổ chức dạy học, là một dạng hoạt động của học sinh tiến hành ngoài giờ lên lớp chính thức, góp phần hoàn thiện và phát triển nhân cách, bồi dưỡng năng khiếu và tài năng sáng tạo của học sinh HĐNK theo quan niệm đổi mới phương pháp dạy học là một hình thức học tập tích cực, bổ ích và có hiệu quả, nối liền bục giảng với thực tiễn đời sống, phát huy tính tích cực, chủ động sáng tạo của người học, kiểm tra lại chất lượng dạy học trong giờ chính khoá Ngoài ra HĐNK cho phép người dạy khắc phục được những bất cập trong chương trình giữa thời gian cho phép và khối lượng kiến thức cần phải truyền đạt; có thể mở rộng và đào sâu những nội dung quan trọng, bổ sung những vấn đề chưa được đặt ra trong chương trình chính khoá

Hiện nay, HĐNKMH ở các trường THCS huyện Gia Bình còn rất hạn chế, chưa được sự quan tâm của các nhà quản lý (QL), việc hiểu về HĐNKMH còn nhiều bất cập, kể cả Cán bộ quản lý (CBQL) và giáo viên (GV) bộ môn, thường có sự lẫn lộn chưa phân biệt tường minh sự khác biệt giữa HĐNK với HĐNKMH, nên công tác

tổ chức hoạt động này thường giao cho Đoàn thanh niên thông qua hình thức sân chơi

“Đất học Kinh Bắc”; giao cho Tổ chuyên môn thông qua Sinh hoạt chuyên đề bồi dưỡng kiến thức các môn học, tham quan dã ngoại và coi đó là HĐNKMH Đây chỉ

là HĐNK chứ không phải là HĐNKMH Chính vì vậy, việc xây dựng kế hoạch, tổ chức, chỉ đạo thực hiện và kiểm tra đánh giá HĐNKMH còn chưa được quan tâm đúng mức, vì vậy hiệu quả chưa cao, chưa đáp ứng với việc củng cố, nâng cao mở rộng và bổ sung kiến thức cho các môn học Nguyên nhân dẫn đến tình trạng này là

do các nhà quản lý và giáo viên chưa được cung cấp đầy đủ lí luận về tổ chức và quản

lý HĐNKMH Giáo viên và CBQL giáo dục nói chung, cán bộ quản lý nhà trường nói riêng chưa ý thức được đầy đủ về vai trò và tác dụng của các hình thức tổ chức dạy

học HĐNKMH Hiểu biết của người giáo viên về HĐNKMH còn phiến diện, năng lực tổ chức ngoại khoá môn học còn hạn chế, các nhà quản lý chưa có được những biện pháp đồng bộ cần thiết để thúc đẩy các hoạt động ngoại khoá môn học Các điều kiện để tổ chức hoạt động ngoại khoá còn hạn chế: thiếu địa điểm, thiếu phương tiện, đặc biệt là các tài liệu tham khảo

Hơn thế nữa, chưa có nhiều công trình khoa học nào nghiên cứu về vấn đề tổ chức và quản lý HĐNKMH Do đó các trường THCS tại Bắc Ninh còn rất lúng túng trong thực hiện hoạt động này, mặc dù trong phân phối chương trình của một số môn học

có qui định rõ tiết thực hiện hoạt động dạy học ngoại khóa, nhưng đa số giáo viên các trường còn chưa biết cách làm như thế nào, dẫn đến thực hiện HĐ này chưa nghiêm túc

Xuất phát từ những lí do trên, tôi lựa chọn đề tài: “Quản lý hoạt động ngoại khóa môn học ở Trường trung học cơ sở huyện Gia Bình tỉnh Bắc Ninh”

2 Mục đích nghiên cứu

Trên cơ sở nghiên cứu thực trạng công tác quản lý và tổ chức HĐNKMH ở trường THCS, từ đó đề xuất một số biện pháp quản lý HĐNKMH phù hợp với đặc điểm của các trường THCS huyện Gia Bình tỉnh Bắc Ninh để góp phần nâng cao chất lượng học tập của học sinh, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục của nhà trường

3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu

3.1 Khách thể nghiên cứu

Quản lý HĐNKMH ở các trường THCS

3.2 Đối tượng nghiên cứu

Biện pháp quản lý HĐNKMH của các trường THCS huyện Gia Bình tỉnh Bắc Ninh

4 Giả thuyết khoa học

Nếu các biện pháp quản lý HĐNKMH của các trường THCS huyện Gia Bình tỉnh Bắc Ninh tập trung vào việc thực hiện mục tiêu dạy học, phương pháp thiết kế và

tổ chức hoạt động ngoại khóa môn học, giám sát kiểm tra đánh giá việc thực hiện HĐNKMH theo kế hoạch giảng dạy với sự tham gia của các tổ trưởng chuyên môn (TTCM) và các giáo viên thì sẽ góp phần nâng cao hiệu quả HĐNKMH nói riêng và hiệu quả giáo dục nói chung ở các trường THCS huyện Gia Bình tỉnh Bắc Ninh

5 Nhiệm vụ nghiên cứu

5.1 Nghiên cứu cơ sở lý luận của việc quản lý hoạt động ngoại khóa môn học

ở trường trung học cơ sở

5.2 Khảo sát, đánh giá thực trạng tổ chức HĐNKMH và quản lý HĐNKMH của các trường THCS huyện Gia Bình tỉnh Bắc Ninh

5.3 Đề xuất các biện pháp quản lý HĐNKMH ở các trường THCS huyện Gia Bình tỉnh Bắc Ninh

6 Giới hạn phạm vi nghiên cứu của đề tài

6.1 Về địa bàn và thời gian nghiên cứu

- Chỉ nghiên cứu trong thời gian năm học 2012-2013 và trong năm học

2013-2014 tại các trường THCS thuộc huyện Gia Bình tỉnh Bắc Ninh như sau:

+ THCS Lê Văn Thịnh

+ THCS Nhân Thắng

+ THCS Thái Bảo

+ THCS Đại Lai

+ THCS Cao Đức

+ THCS Bình Dương

+ THCS Xuân Lai

+ THCS Thị Trấn Gia Bình

6.2 Giới hạn về khách thể nghiên cứu

Đề tài tiến hành khảo sát trên các đối tượng cụ thể:

7 Các phương pháp nghiên cứu

7.1 Phương pháp nghiên cứu lý luận

Nghiên cứu các tài liệu, văn bản, chỉ thị nghị quyết, sách báo… có nội dung liên quan đến đề tài, để từ đó tìm hiểu các khái niệm và phân tích, tổng hợp, khái quát hoá những vấn đề cơ bản làm cơ sở lý luận cho đề tài

7.2 Phương pháp nghiên cứu thực tiễn

7.2.1 Phương pháp điều tra bằng phiếu hỏi

Phiếu hỏi dành cho Ban giám hiệu, Tổ trưởng chuyên môn (TTCM) và Giáo viên các môn học trường THCS trên địa bàn huyện Gia Bình tỉnh Bắc Ninh, để điều tra thực trạng việc tổ chức HĐNKMH và quản lý HĐNKMH của Hiệu trưởng các

trường THCS (Mẫu phiếu hỏi)

7.2.2 Phương pháp phỏng vấn

Phỏng vấn Hiệu trưởng, Phó hiệu trưởng, tổ trưởng chuyên môn và lực lượng Giáo viên trực tiếp tham gia tổ chức, quản lý HĐNKMH về các biện pháp quản lý HĐNKMH của các trường THCS huyện Gia Bình tỉnh Bắc Ninh

7.2.3 Phương pháp quan sát

Tiến hành quan sát công tác chuẩn bị, tổ chức HĐNKMH của GV, công tác quản lý của Ban Giám hiệu các trường THCS đối với HĐNKMH

7.2.4 Phương pháp chuyên gia

Xin ý kiến về kinh nghiệm quản lý của các chuyên gia quản lý, chuyên gia giáo dục, các Hiệu trưởng, và Giáo viên có kinh nghiệm về việc quản lý HĐNKMH cho sát với thực tế, sát với đối tượng

7.2.5 Phương pháp xử lí toán thống kê

Sử dụng các phương pháp thống kê toán học để phân tích dữ liệu cần nghiên cứu như: Sử dụng công thức tính điểm trung bình, xếp thứ bậc

8 Cấu trúc của Luận văn

Ngoài phần Mở đầu, Kết luận, Khuyến nghị, Danh mục tài liệu tham khảo và các Phụ lục, Nội dung chính luận văn được trình bày trong 3 chương:

- Chương 1: Cơ sở lý luận của việc quản lý HĐNKMH ở trường trung học

cơ sở

- Chương 2: Thực trạng quản lý HĐNKMH ở trường trung học cơ sở huyện

Gia Bình tỉnh Bắc Ninh

- Chương 3: Một số biện pháp quản lý HĐNKMH của Hiệu trưởng các trường

trung học cơ sở huyện Gia Bình tỉnh Bắc Ninh