Phát triển đội ngũ giáo viên cốt cán giảng dạy kỹ năng sống cho học sinh THPT tỉnh nam định

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC HOÀNG THỊ NGỌC BÍCH PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ GIÁO VIÊN CỐT CÁN GIẢNG DẠY KỸ NĂNG SỐNG CHO HỌC SINH TRUNG HỌC PHỔ THÔNG TỈNH NAM ĐỊNH LUẬN VĂ

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC

HOÀNG THỊ NGỌC BÍCH

PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ GIÁO VIÊN CỐT CÁN

GIẢNG DẠY KỸ NĂNG SỐNG CHO HỌC SINH TRUNG HỌC PHỔ THÔNG TỈNH NAM ĐỊNH

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ GIÁO DỤC

HÀ NỘI – 2015

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC

HOÀNG THỊ NGỌC BÍCH

PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ GIÁO VIÊN CỐT CÁN

GIẢNG DẠY KỸ NĂNG SỐNG CHO HỌC SINH TRUNG HỌC PHỔ THÔNG TỈNH NAM ĐỊNH

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ GIÁO DỤC Chuyên ngành: QUẢN LÝ GIÁO DỤC

Mã số: 60 14 01 14

Người hướng dẫn khoa học: TS Trần Văn Tính

HÀ NỘI – 2015

MỤC LỤC

Lời cảm ơn i

Danh mục chữ viết tắt ii

Mục lục iii

Danh mục bảng vii

MỞ ĐẦU 17 CHƯƠNG 1 : CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ GIÁO VIÊN CỐT CÁN GIẢNG DẠY KNS CHO HỌC SINH THPT Error! Bookmark not defined

1.1 Tổng quan về lịch sử nghiên cứu vấn đề Error! Bookmark not defined 1.1.1 Những nghiên cứu về giáo dục KNS Error! Bookmark not defined 1.1.2 Những nghiên cứu về phát triển đội ngũ giáo viênError! Bookmark not defined

1.1.3 Sơ lược về công tác bồi dưỡng, phát triển đội ngũ giáo viên giảng dạy

KNS cho học sinh THPT Error! Bookmark not defined 1.2 Các khái niệm cơ bản Error! Bookmark not defined 1.2.1 Khái niệm quản lý Error! Bookmark not defined 1.2.2 Khái niệm về kỹ năng, kỹ năng sống và giáo dục kỹ năng sống Error! Bookmark not defined

1.2.3 Khái niệm về ĐNGV, ĐNGV THPT, ĐNGV cốt cán Error! Bookmark not defined

1.2.4 Khái niệm về phát triển, phát triển đội ngũ, phát triển đội ngũ giáo viên

cốt cán, phát triển đội ngũ giáo viên cốt cán giảng dạy KNS Error! Bookmark not defined

1.3 Phát triển đội ngũ giáo viên cốt cán giảng dạy kỹ năng sống cho học

sinh Error! Bookmark not defined

1.3.1 Chương trình bồi dưỡng đội ngũ giáo viên cốt cán giảng dạy KNS của

trường ĐHGD – ĐHQG HN Error! Bookmark not defined

3 Về thái độ Error! Bookmark not defined

1.3.2 Kế hoạch phát triển đội ngũ giáo viên cốt cán giảng dạy KNS cho học

sinh trong các nhà trường Error! Bookmark not defined

1.3.3 Ý nghĩa việc bồi dưỡng giáo viên cốt cán giảng dạy KNS cho học sinh

Error! Bookmark not defined

1.4 Các yếu tố ảnh hưởng đến phát triển đội ngũ giáo viên cốt cán giảng dạy

KNS cho học sinh THPT Error! Bookmark not defined 1.4.1 Yêu tố quản lý Error! Bookmark not defined

1.4.2 Yếu tố đào tạo chuyên môn và các cơ chế, chính sách quản lý của nhà

nước và của ngành giáo dục và đào tạo Error! Bookmark not defined 1.4.3 Yếu tố về cơ sở vật chất Error! Bookmark not defined 1.4.4 Yếu tố về điều kiện xã hội Error! Bookmark not defined 1.4.5 Yếu tố về giáo dục ( chương trình giáo dục phổ thông mới) Error! Bookmark not defined

1.4.6 Yếu tố về nhận thức của chính đội ngũ làm giáo viên cốt cán Error! Bookmark not defined

1.4.7 Uy tín, thương hiệu của cơ sở giáo dục Error! Bookmark not defined TIỂU KẾT CHƯƠNG I Error! Bookmark not defined CHƯƠNG 2 : THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ GIÁO VIÊN CỐT CÁN GIẢNG DẠY KNS CHO HỌC SINH THPT TỈNH NAM ĐỊNH Error! Bookmark not defined

2.1 Sơ lược tình hình quản lý giáo dục KNS cho học sinh THPT trên địa bàn

tỉnh Nam Định Error! Bookmark not defined 2.1.1 Vài nét về vị trí địa lý, tình hình kinh tế chính trị tỉnh Nam Định Error! Bookmark not defined

2.1.2 Những nét nổi bật về giáo dục và giáo dục THPT tỉnh Nam Định Error! Bookmark not defined

2.1.3 Tình hình chung về giáo dục KNS cho học sinh THPT tỉnh Nam Định

và ĐNGV cốt cán giảng dạy KNS cho học sinh phổ thông.Error! Bookmark not defined

2.2 Giới thiệu khảo sát Error! Bookmark not defined 2.2.1 Mục đích khảo sát Error! Bookmark not defined 2.2.2 Nội dung khảo sát Error! Bookmark not defined 2.2.3 Phương pháp khảo sát Error! Bookmark not defined 2.2.4 Đối tượng khảo sát Error! Bookmark not defined

2.3 Thực trạng về công tác bồi dưỡng và phát triển ĐNGV giảng dạy KNS cho

học sinh THPT tỉnh Nam Định Error! Bookmark not defined

2.3.1 Nhận thức của chính ĐNGV THPT về giáo dục KNS cho học sinh và

công tác phát triển ĐNGV cốt cán Error! Bookmark not defined

2.3.2 Thực trạng bồi dưỡng ĐNGV cốt cán giảng dạy KNS cho học sinh

THPT tại tỉnh Nam Định Error! Bookmark not defined

2.3.3 Thực trạng nhu cầu bồi dưỡng giảng dạy KNS cho học sinh của GV

Error! Bookmark not defined

2.3.4 Thực trạng triển khai GD KNS cho HS và công tác phát triển ĐNGV

cốt cán giảng dạy KNS Error! Bookmark not defined TIỂU KẾT CHƯƠNG 2 Error! Bookmark not defined CHƯƠNG 3 : BIỆN PHÁP PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ GIÁO VIÊN CỐT CÁN GIẢNG DẠY KỸ NĂNG SỐNG CHO HỌC SINH THPT TỈNH NAM ĐỊNH Error! Bookmark not defined 3.1 Các nguyên tắc lựa chọn biện pháp Error! Bookmark not defined 3.1.1 Nguyên tắc đảm bảo tính đồng bộ và hệ thốngError! Bookmark not defined

3.1.2 Nguyên tắc đảm bảo tính phù hợp giữa lý luận và thực tiễn Error! Bookmark not defined

3.1.3 Nguyên tắc đảm bảo tính kế thừa và phát triểnError! Bookmark not defined

3.1.4 Nguyên tắc bảo đảm tính khả thi và hiệu quảError! Bookmark not defined

3.1.5 Nguyên tắc đảm bảo tính nhất quán Error! Bookmark not defined

3.2 Đề xuất một số biện pháp phát triển đội ngũ giáo viên cốt cán giảng dạy

KNS cho học sinh THPT tỉnh Nam Định Error! Bookmark not defined

3.2.1 Nâng cao nhận thức về tầm quan trọng của giáo dục kỹ năng sống và

công tác phát triển ĐNGV cốt cán cho cán bộ, giáo viênError! Bookmark not defined

3.2.2 Tăng cường tổ chức các hoạt động thực tiễn để ĐNGV cốt cán thực

nghiệm giảng dạy Error! Bookmark not defined

3.2.3 Tổ chức tuyển chọn giáo viên cốt cán giảng dạy kĩ năng sốngcho học

sinh ở các trường THPT trên địa bàn tỉnh Nam Định.Error! Bookmark not defined

3.2.4 Tổ chức bồi dưỡng ban đầu và thường xuyên về GD KNS cho ĐNGV

cốt cán sau khi tuyển chọn Error! Bookmark not defined

3.2.5 Xây dựng quy hoạch phát triển ĐNGV THPT giảng dạy KNS sau năm

2018 Error! Bookmark not defined TIỂU KẾT CHƯƠNG 3 Error! Bookmark not defined KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ Error! Bookmark not defined

1 Kết luận Error! Bookmark not defined

2 Khuyến nghị Error! Bookmark not defined DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 21 PHỤ LỤC 100

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Xã hội hiện đại có những thay đổi toàn diện về kinh tế, văn hoá, xã hội

và lối sống với tốc độ nhanh đã làm nảy sinh những vấn đề mà trước đây con người chưa gặp phải, chưa ứng phó, đương đầu hoặc có những vấn đề đã xuất hiện trước đây nhưng nó chưa phức tạp, khó khăn và đầy thách thức như trong

xã hội hiện đại nên con người dễ hành động theo cảm tính và không tránh khỏi rủi ro Con người muốn tồn tại được, sống được phải trang bị kỹ năng sống (KNS) để giúp con người có thể giải quyết được những khó khăn thách thức của cuộc sống Nói cách khác, mỗi con người ngày nay muốn đến được bến bờ thành công và hạnh phúc trong cuộc đời cần phải có một cách sống hay nói một cách khác là có một số kiến thức nhất định về các vấn đề của cuộc sống mà người ta thường gọi là KNS để đáp ứng những thách thức và

thời cơ trong quá trình toàn cầu hoá mà mục đích chính là nâng cao chất lượng cuộc sống

Giáo dục kỹ năng sống (GD KNS) cho học sinh (HS) là một trong những nhiệm vụ quan trọng để giáo dục toàn diện trong nhà trường nhằm giúp HS có khả năng thích ứng với yêu cầu luôn thay đổi của nhà trường và của xã hội cũng như môi trường xung quanh GD KNS cho HS phụ thuộc vào nhiều yếu tố: Đội ngũ và năng lực giáo dục của giáo viên (GV) , nội dung chương trình dạy học, giáo dục của nhà trường, tính tích cực chủ động của HS khi tham gia các hoạt động giáo dục và tham gia vào cuộc sống trải nghiệm, môi trường giáo dục trong

và ngoài nhà trường, các biện pháp quản lý của nhà trường và của người hiệu trưởng đối với đội ngũ giáo viên giảng dạy và hoạt động giáo dục KNS

Thực tế giáo dục phổ thông đã đạt được nhiều thành tựu, tuy nhiên còn thiên lệch về mặt học vấn, gia đình, nhà trường chưa quan tâm nhiều đến GD KNS cho HS, do vậy hiện tượng lệch chuẩn về hành vi đạo đức, các biểu hiện thiếu văn hóa trong HS vẫn thường xuyên xảy ra, nguy cơ bạo lực học đường

có chiều hướng ngày càng gia tăng

Giáo dục phổ thông tỉnh Nam Định trong những năm qua luôn đạt được những thành tích đáng tự hào, luôn có nhiều sự chuyển biến, tiến bộ trong hoạt động quản lý giáo dục, chỉ tiêu đỗ tốt nghiệp, kết quả các đội tuyển học sinh giỏi các cấp , kết quả tuyển sinh… Các trường đã tiến hành lồng ghép, tích hợp GD KNS cho các em HS thông qua các hoạt động giáo dục và đã thu được những kết quả nhất định, tuy nhiên vẫn còn bộc lộ nhiều hạn chế do nhiều nguyên nhân khác nhau trong đó nguyên nhân chính là KNS chưa được coi là môn học chính thức và chưa có đội ngũ giáo viên cốt cán giảng dạy KNS cho học sinh trong các nhà trường tại tỉnh Nam Định

Căn cứ vào nội dung công văn số 4938/BGDĐT- GDTX ngày 11/9/2014 của Bộ Giáo dục và đào tạo gửi các Sở giáo dục và đào tạo về việc

cử giáo viên TTGDTX tham gia lớp bồi dưỡng về giáo dục giá trị sống và kỹ năng sống Ngày 24/10/2014 Sở Giáo dục và đào tạo Nam Định đã có công

văn số 1322/SGDĐT – GDCN&GDTX gửi Trường ĐHGD- ĐHQG HN về việc đề nghị phối hợp bồi dưỡng về giáo dục giá trị sống và kỹ năng sống Hiện nay Trường ĐHGD- ĐHQG HN đã phối hợp với Sở Giáo dục và đào tạo Nam Định đã triển khai chương trình đào tạo , bồi dưỡng cho 34 giáo viên cốt cán giảng dạy KNS cho học sinh trong các nhà trường trên địa bàn tỉnh Nam Định, đáp ứng được nhu cầu thực tiễn đòi hỏi phải có đội ngũ giáo viên chuyên nghiệp giảng dạy KNS cho học sinh, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện cho HS trên địa bàn tỉnh Nam Định

Từ lý do đó, tác giả chọn đề tài “Phát triển đội ngũ giáo viên cốt cán giảng dạy KNS cho học sinh THPT tỉnh Nam Định” với mong muốn

phát triển đội ngũ giáo viên cốt cán giảng dạy KNS cho học sinh, góp phần hoàn thiện hơn trong việc quản lý giáo dục KNS , nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện cho trường THPT trong địa bàn tỉnh Nam Định

2 Mục đích nghiên cứu

Trên cơ sở nghiên cứu lý luận và thực trạng về công tác phát triển đội ngũ giáo viên cốt cán giảng dạy kỹ năng sống cho học sinh THPT, đề xuất một số biện pháp phát triển đội ngũ giáo viên cốt cán giảng dạy KNS cho học sinh THPT tỉnh Nam Định

3 Nhiệm vụ nghiên cứu

Để đạt được mục đích nghiên cứu đề ra như trên, đề tài sẽ tập trung vào các nhiệm vụ sau :

3.1 Nghiên cứu lý luận về phát triển đội ngũ giáo viên cốt cán giảng dạy kĩ năng sống cho học sinh THPT

3.2 Khảo sát thực trạng về việc phát triển đội ngũ giáo viên cốt cán giảng dạy KNS cho học sinh THPT tỉnh Nam Định

3.3 Đề xuất một số biện pháp phát triển đội ngũ giáo viên cốt cán

giảng dạy KNS cho học sinh THPT tỉnh Nam Định

4 Đối tượng và khách thể nghiên cứu

4 1 Đối tượng nghiên cứu

Phát triển đội ngũ giáo viên cốt cán giảng dạy KNS cho học sinh THPT

tỉnh Nam Định

4.2 Khách thể nghiên cứu

Đội ngũ giáo viên cốt cán giảng dạy KNS cho học sinh THPT

5 Phạm vi nghiên cứu

- 34 Giáo viên cốt cán giảng dạy kĩ năng sống của Sở giáo dục và Đào tạo Nam Định năm học 2014 – 2015

- Đội ngũ giáo viên phụ trách công tác đoàn thể và GVCN tại các

trường THPT trên địa bàn tỉnh Nam Định năm học 2014 – 2015

6 Câu hỏi nghiên cứu

Câu hỏi được đặt ra cho nghiên cứu đó là : Cần những biện pháp gì để phát triển đội ngũ giáo viên cốt cán giảng dạy KNS cho học sinh trung học phổ thông tỉnh Nam Định?

7 Giả thuyết khoa học

Hiện nay chưa có đội ngũ giáo viên cốt cán giảng dạy KNS cho học sinh trong các trường THPT trên địa bàn tỉnh Nam Định Vì vậy, xây dựng đội ngũ giáo viên cốt cán vững chắc sẽ là nền tảng để thay đổi hoạt động giáo dục KNS cho học sinh tỉnh Nam Định và để giáo dục KNS trở thành môn học trong các nhà trường, thực tiễn đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục sau năm

2018

8 Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài

8.1 Ý nghĩa khoa học

Góp phần nâng cao lý luận phát triển đội ngũ giáo viên cốt cán giảng dạy KNS cho học sinh THPT

8.2 Ý nghĩa thực tiễn

Kết quả nghiên cứu có thể áp dụng cho công tác phát triển đội ngũ giáo viên cốt cán giảng dạy KNS cho học sinh tại các trường THPT trên địa bàn tỉnh Nam Định nói riêng và các trường THPT trên cả nước nói chung

9 Phương pháp nghiên cứu

- Phương pháp nghiên cứu lý luận

- Phương pháp nghiên cứu điều tra bằng bảng hỏi

- Phương pháp phỏng vấn

- Phương pháp quan sát

- Phương pháp nghiên cứu thực nghiệm

- Phương pháp xử lý số liệu thống kê

10 Cấu trúc luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận và khuyến nghị, tài liệu tham khảo và phụ lục, luận văn được trình bày theo 3 chương:

Chương 1 Cơ sở lý luận về phát triển đội ngũ giáo viên cốt cán giảng dạy KNS cho học sinh THPT

Chương 2 Thực trạng phát triển đội ngũ giáo viên cốt cán giảng dạy

KNS cho học sinh THPT tỉnh Nam Định

Chương 3 Các biện pháp phát triển đội ngũ giáo viên cốt cán giảng

dạy KNS cho học sinh THPT tỉnh Nam Định

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

1 Đặng Thuý Anh - Lê Minh Châu (2010), GD KNS trong môn GDCD ở

trường THPT, Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam

2 Đặng Quốc Bảo (2007), Cẩm nang nâng cao năng lực quản lý nhà

trường, Nhà xuất bản Chính trị Quốc gia Hà Nội

3 Nguyễn Thanh Bình (2009, 2011), Giáo trình chuyên đề GD KNS, Nhà

xuất bản Đại học Sư phạm, Hà Nội

4 Bộ GD&ĐT (2007), Điều lệ trường trung học cơ sở, trường trung học

phổ thông và trường phổ thông có nhiều cấp học

5 Lê Minh Châu - Bùi Ngọc Diệp - Trần Thị Tố Oanh (2010), GD KNS

trong Hoạt động giáo dục NGLL ở trường THPT Nhà xuất bản Giáo dục

Việt Nam

6 Chính phủ Nước Cộng hoà Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam (2010), Chỉ

thị số 296/CT-TTg ngày 27/2/2010 của Thủ tướng Chính phủ về đổi mới quản lý giáo dục Đại học giai đoạn 2010-2020

7 Nguyễn Quốc Chí - Nguyễn Thị Mỹ Lộc (2009), Đại cương khoa học

quản lý : Trường Đại học giáo dục, Đại học Quốc gia Hà Nội

8 Vũ Cao Đàm (1996), Phương pháp luận nghiên cứu khoa học Nhà xuất

bản Khoa học và kỹ thuật, Hà Nội

9 Đảng Cộng sản Việt Nam (2011), Văn kiện Đại hội Đảng toàn quốc lần

thứ XI, NXB Thanh niên

10 Trần Khánh Đức (2004), Quản lý và kiểm định chất lượng đào tạo

nhân lực NXB GD Hà Nội

11 Nguyễn Minh Đường (1996), Bồi dưỡng và đào tạo đội ngũ nhân lực

trong điều kiện mới Chương trình KHCN cấp Nhà nước KX07-14, 1996

12 Phạm Minh Hạc (2001), Về vấn đề phát triển toàn diện con người thời

kỳ công nghiệp hoá, hiện đại hoá Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội

13 Nguyễn Trọng Hậu (2013), Quản lý nguồn nhân lực , Trường Đại học

giáo dục, Đại học Quốc gia Hà Nội

14 Nguyễn Thị Mỹ Lộc (2013), Quản lý giáo dục: Một số vấn đề lý luận và

thực tiễn, Trường Đại học giáo dục, Đại học Quốc gia Hà Nội

15 Nguyễn Thị Mỹ Lộc – Đinh Thị Kim Thoa – Trần Văn Tính – Vũ

Phương Liên (2009), Giáo dục giá trị sống và kỹ năng sống cho học

sinh THPT Nxb Giáo dục, Hà Nội

16 Luật Giáo dục và các quy định mới nhất đối với ngành GD&ĐT (2009)

Nhà xuất bản Lao động - Xã hội, Hà Nội

17 Trịnh Văn Minh (2013), Phương pháp nghiên cứu khoa học trong

Quản lý giáo dục, Trường Đại học giáo dục, Đại học Quốc gia Hà Nội

18 Nguyễn Thị Oanh (2005), KNS cho trẻ vị thành niên Nxb ĐHSPHN,

Hà Nội

19 Huỳnh Văn Sơn (2009), Bạn trẻ và KNS, Nxb LĐ-XH, Hà Nội