Chương 3: THỰC TRẠNG TRÍ SÁNG TẠO CỦA SINH VIÊN TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM KỸ THUẬT VINH VÀ ĐỀ XUẤT MỘT SỐ GIẢI PHÁP .... Đánh giá chung về trí sáng tạo của sinh viên ĐHSP Kỹ thuật Vinh th
Trang 1ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
===========
VÕ THỊ NGỌC HƯƠNG
TRÍ SÁNG TẠO CỦA SINH VIÊN TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM KỸ THUẬT VINH
LUẬN VĂN THẠC SĨ TÂM LÝ HỌC
Hà Nội - 2015
Trang 2ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
===========
VÕ THỊ NGỌC HƯƠNG
TRÍ SÁNG TẠO CỦA SINH VIÊN TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM KỸ THUẬT VINH
Chuyên ngành: Tâm lý học
Mã số: 60 31 0401
LUẬN VĂN THẠC SĨ TÂM LÝ HỌC
NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC:
GS.TS NGUYỄN QUANG UẨN
Hà Nội - 2015
Trang 3LỜI CẢM ƠN
Để hoàn thành được luận văn này em xin trân trọng tỏ lòng biết ơn chân thành sâu sắc đến GS.TS Nguyễn Quang Uẩn – Người thầy đã tận tụy hướng dẫn em về mặt khoa học cũng như đã động viên khuyến khích em vượt qua những khó khăn trong suốt quá trình nghiên cứu đề tài
Em xin chân thành cảm ơn các Quý thầy cô trong khoa Tâm lý học đã tạo điều kiện, tận tình giúp đỡ chỉ bảo em hoàn thành luận văn này
Xin trân trọng cảm ơn sự giúp đỡ của Ban Giám Hiệu cũng như toàn thể các Giảng viên cũng như các bạn sinh viên năm Trường ĐHSP kỹ thuật Vinh tạo mọi điều kiện giúp tác giả trong đề tài luận văn này
Trong quá trình hoàn thành luận văn do sự hạn chế về mặt thời gian nên
em không tránh khỏi những thiếu sót Em kính mong nhận được sự chia sẻ, trao đổi đóng góp ý kiến của Quý thầy cô, các bạn đồng nghiệp và đông đảo bạn bè để đề tài được hoàn thiện hơn
Em xin chân thành cảm ơn!
Người thực hiện
Võ Thị Ngọc Hương
Trang 4DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
CQ : Create Quotient: Chỉ số sáng tạo ĐHSP : Đại Học Sư Phạm
ĐTB : Điểm Trung Bình
GV : Giảng Viên
SV : Sinh Viên
Trang 5MỤC LỤC
MỞ ĐẦU 9 Chương 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÍ LUẬN TÂM LÝ HỌC VỀ SÁNG TẠO, SÁNG TẠO KĨ THUẬT, SÁNG TẠO KĨ THUẬT CỦA SINH VIÊN Error! Bookmark not defined
1.1 Vài nét về lịch sử nghiên cứu vấn đề Error! Bookmark not defined
1.1.1 Lịch sử nghiên cứu vấn đề ở nước ngoài Error! Bookmark not defined 1.1.2 Lịch sử vấn đề nghiên cứu ở Việt Nam Error! Bookmark not defined
1.2 Các khái niệm công cụ Error! Bookmark not defined
1.2.1 Khái niệm trí sáng tạo Error! Bookmark not defined 1.2.2 Một số khái niệm liên quan đến sáng tạo Error! Bookmark not defined
1.3 Lý luận chung về sáng tạo Error! Bookmark not defined
1.3.1 Những cách tiếp cận nghiên cứu sáng tạo Error! Bookmark not defined
1.3.2 Các phương pháp nghiên cứu trí sáng tạo Error! Bookmark not defined
1.3.3 Bản chất của trí sáng tạo Error! Bookmark not defined 1.3.4 Cấu trúc tâm lý của trí sáng tạo Error! Bookmark not defined 1.3.5 Các cấp độ của sáng tạo Error! Bookmark not defined 1.3.6 Các loại sáng tạo Error! Bookmark not defined
1.4.Trí sáng tạo của sinh viên sư phạm kỹ thuật Error! Bookmark not defined
1.4.1 Khái niệm trí sáng tạo kỹ thuật Error! Bookmark not defined
1.4.2 Khái niệm sinh viên sư phạm kỹ thuật và các đặc điểm của sinh viên sư
phạm kỹ thuật Error! Bookmark not defined 1.4.3 Trí sáng tạo của sinh viên sư phạm kỹ thuật Error! Bookmark not defined
1.4.4 Các yếu tố ảnh hưởng đến trí sáng tạo của sinh viên sư phạm kỹ thuật
Error! Bookmark not defined
Tiểu kết chương 1 Error! Bookmark not defined
Trang 6Chương 2: TỔ CHỨC VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU Error! Bookmark not defined
2.1 Vài nét về địa bàn và khách thể nghiên cứu Error! Bookmark not defined
2.2 Tổ chức nghiên cứu Error! Bookmark not defined
2.2.1 Giai đoạn 1: Error! Bookmark not defined 2.2.2 Giai đoạn 2: Error! Bookmark not defined
2.3 Phương pháp nghiên cứu Error! Bookmark not defined
2.3.1 Phương pháp nghiên cứu lí luận Error! Bookmark not defined 2.3.2 Phương pháp trắc nghiệm Error! Bookmark not defined 2.3.3 Phương pháp điều tra bằng bảng hỏi Error! Bookmark not defined
2.3.4 Phương pháp phân tích chân dung sáng tạo của một số sinh viên là đại diện
Error! Bookmark not defined 2.3.5 Phương pháp giải các bài tập đo nghiệm nghiên cứu Error! Bookmark
not defined
2.3.6 Phương pháp chuyên gia Error! Bookmark not defined 2.3.7 Phương pháp xử lý số liệu Error! Bookmark not defined
Tiểu kết chương 2 Error! Bookmark not defined Chương 3: THỰC TRẠNG TRÍ SÁNG TẠO CỦA SINH VIÊN TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM KỸ THUẬT VINH VÀ ĐỀ XUẤT MỘT SỐ GIẢI PHÁP
Error! Bookmark not defined
3.1 Đánh giá chung về trí sáng tạo của sinh viên ĐHSP Kỹ thuật Vinh theo test TSD – Z của K.K.Urban Error! Bookmark not defined
3.1.1 Kết quả chung Error! Bookmark not defined 3.1.2 Biểu hiện trí sáng tạo qua các tiêu chí test TSD – Z Error! Bookmark not defined
3.2 Trí sáng tạo của sinh viên ĐHSP Vinh qua các thông số Error! Bookmark not defined
3.2.1 Trí sáng tạo qua các khối sinh viên 1 và 3 Error! Bookmark not defined
3.2.2 Trí sáng tạo của sinh viên ĐHSP kỹ thuật Vinh so với các đại học khác
Error! Bookmark not defined
Trang 73.2.3 Trí sáng tạo của sinh viên ĐHSP kỹ thuật Vinh qua giới Error!
Bookmark not defined
3.2.4 Trí sáng tạo của sinh viên ĐHSP kỹ thuật Vinh qua học lực Error!
Bookmark not defined
3.2.5 Trí sáng tạo của sinh viên ĐHSP kỹ thuật Vinh theo khoa Error!
Bookmark not defined
3.3 Trí sáng tạo của sinh viên ĐHSP Vinh qua bảng hỏi Error! Bookmark not defined
3.4 Trí sáng tạo của sinh viên ĐHSP Vinh qua giải bài tập đo nghiệm Error! Bookmark not defined
3.5 Kết quả tổng hợp Error! Bookmark not defined 3.6 Các yếu tố ảnh hưởng đến trí sáng tạo của sinh viên ĐHSP kỹ thuật Vinh
Error! Bookmark not defined
3.7 Chân dung sáng tạo của một số sinh viên là đại diện Error! Bookmark not defined
3.8 Đề xuất Error! Bookmark not defined Tiểu kết chương 3 Error! Bookmark not defined KẾT LUẬN KIẾN NGHỊ Error! Bookmark not defined DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 11 PHỤ LỤC
DANH MỤC CÁC BẢNG
Bảng 3.1 Mức độ sáng tạo của sinh viên trường ĐHSP……….38 Bảng 3.2 Biểu hiện trí sáng tạo của sinh viên trường ĐHSP Kỹ thuật Vinh qua các tiêu chí của Test TSD – Z……….……40 Bảng 3.3 Mức độ sáng tạo của sinh viên năm thứ 1 trường ĐHSP Kỹ thuật Vinh……42 Bảng 3.4 Mức độ sáng tạo của sinh viên năm thứ 3 trường ĐHSP Kỹ thuật Vinh………43 Bảng 3.5 Mức độ sáng tạo của sinh viên dưới góc độ năm học……….44 Bảng 3.6 Mức độ sáng tạo của sinh viên trường ĐHSP Kỹ thuật Vinh so với các trường khác……… ….46
Trang 8Bảng 3.7 Mức độ sáng tạo của sinh viên trường ĐHSP kỹ thuật Vinh theo giới
tính……… 47
Bảng 3.8 Mức độ sáng tạo của sinh viên trường ĐHSP kỹ thuật Vinh theo học lực……… ………… 49
Bảng 3.9 Bảng kết quả nghiên cứu trí sáng tạo trên 3 khối sinh viên trường ĐHSP Kỹ thuật Vinh……….… 50
Bảng 3.10 Quan niệm về cá nhân sáng sáng tạo của sinh viên trường ĐHSP kỹ thuật Vinh qua bảng hỏi……… 52
Bảng 3.11 Kết quả bài tập đo nghiệm trí sáng tạo của sinh viên trường ĐHSP Kỹ thuật Vinh……… 54
Bảng 3.12 Các yếu tố bên trong ảnh hưởng đến trí sáng tạo của sinh viên trường ĐHSP Kỹ thuật Vinh……… …58
Bảng 3.13 Các yếu tố bên ngoài ảnh hưởng đến trí sáng tạo của SV trường ĐHSP Kỹ thuật Vinh……… 59
Bảng 3.14 Các yếu tố bên ngoài ảnh hưởng đến trí sáng tạo của sinh viên trường ĐHSP Kỹ thuật Vinh……….… 60
DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ Biểu đồ: 3.1 Mức độ sáng tạo của sinh viên thể hiện qua test TSD- Z 39
Biểu đồ: 3.2 Mức độ sáng tạo của sinh viên năm thứ nhất qua test TSD- Z 43
Biểu đồ: 3.3 Mức độ sáng tạo của sinh viên năm thứ ba thể hiện qua test TSD- Z 44
Biểu đồ 3.4 Mức độ sáng tạo của sinh viên trường ĐHSP kỹ thuật Vinh 45
Biểu đồ 3.5 Mức độ sáng tạo của sinh viên trường ĐHSP Kỹ thuật Vinh so với các trường khác 46
Biểu đồ 3.6 Mức độ sáng tạo của sinh viên trường ĐHSP kỹ thuật Vinh theo giới tính 47
Trang 9Biểu đồ 3.7 Mức độ sáng tạo của sinh viên trường ĐHSP kỹ thuật Vinh theo học lực 49 Biểu đồ 3.8 Bảng kết quả nghiên cứu trí sáng tạo trên 3 khối sinh viên trường ĐHSP Kỹ thuật Vinh 50
Trang 10MỞ ĐẦU
1 Tính cấp thiết của đề tài
Khoa học sáng tạo xuất hiện từ rất xa xưa, khi con người bắt đầu xuất hiện thì khoa học sáng tạo đã hiện hữu để phục vụ cho nhu cầu của con người Từ việc tìm ra phương thức hái lượm cho đến việc tận dụng tất cả những điều kiện xung quanh để sống, tồn tại và phát triển là những minh chứng cho sự tồn tại của khoa học sáng tạo dù đó chỉ là những mầm mống hay những biểu hiện ban đầu
Khoa học sáng tạo ngày càng chứng minh được tầm quan trọng, khẳng định vai trò của hoạt động sáng tạo: “ Hoạt động sáng tạo có ảnh hưởng to lớn không chỉ đến sự tiến bộ của khoa học mà còn đến toàn xã hội nói chung và dân tộc nào biết nhận ra những nhân cách sáng tạo một cách tốt nhất và biết phát triển họ và biết tạo cho họ những điều kiện tốt nhất thì dân tộc đó sẽ có những
ưu thế lớn lao” (1, Tr.2) Sự kiện này đã tạo động lực cho việc nghiên cứu và phát triển tính sáng tạo của con người ở mỗi quốc gia dân tộc
Trong xu thế chung của sự phát triển, các quốc gia trên toàn thế giới đang từng ngày chạy đua vào cuộc cách mạng đào tạo nhân lực giàu sáng tạo nhằm tạo
ra những ưu thế vượt trội về con người phục vụ cho phát triển đất nước tương
Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng khả năng sáng tạo không chỉ có ở những nhà thiên tài, những người thông minh đặc biệt mà có ở tất cả mọi người, ở mọi lứa tuổi Ai cũng có tiềm năng sáng tạo nhưng việc phát huy nó như thế nào lại phụ thuộc vào khả năng và sự rèn luyện của mỗi người cũng như môi trường sống của
họ
Để theo kịp đà phát triển của thế giới nhằm phát triển nguồn nhân lực cho nước nhà, Nghị quyết Trung ương Đảng lần thứ 4 (khóa VII) đã chỉ thị cho ngành giáo dục: Nghiên cứu ứng dụng những phương thức và phương pháp giáo dục mới
Trang 11ở tất cả các cấp học, bậc học sao cho quá trình giáo dục không chỉ truyền thụ mà quan trọng hơn là khơi dậy tính chủ động và tiềm năng sáng tạo to lớn trong mỗi người nhằm phát triển toàn diện bản thân đóng góp tốt hơn cho sự nghiệp phát triển của đất nước”
Nghị quyết trên đã thổi vào nền giáo dục nước ta ngọn gió đổi mới Một trong những bước đi quan trọng của ngành giáo dục là quá trình hiện đại hóa nội dung chương trình học đổi mới phương pháp dạy học theo hướng kích thích tính tích cực hoạt động của người học Tuy nhiên mục tiêu phát triển trí sáng tạo cho thế hệ trẻ Việt Nam của ngành giáo dục đang gặp khá nhiều bất cập mặc dù ngành giáo dục nước nhà đã có những cố gắng nhằm thay đổi chương trình nội dung dạy học cũng như phương pháp dạy học Những bất cập này có trong tất cả các cấp học, bậc học cũng như các ngành học Và ngành Kỹ thuật là một trong những ngành còn gặp nhiều khó khăn trong việc phát huy khả năng sáng tạo của sinh viên mặc dù ở nước ta đã có một số công trình nghiên cứu về sáng tạo nói chung như của tác giả Nguyễn Huy Tú, Đức Uy, Nguyễn Sinh Huy [11,Tr5], những nghiên cứu về sáng tạo kỹ thuật của Phan Dũng, Dương Xuân Bảo…
Xuất phát từ vai trò của sáng tạo nói chung cũng như của ngành kỹ thuật nói riêng đối với sự phát triển của toàn xã hội, đồng thời góp phần nhằm cung cấp những dữ liệu cần thiết cho quá trình đào tạo, trợ giúp các sinh viên ngành sư phạm
kỹ thuật sẽ trở thành những người thầy, người thợ xuất sắc trong tương lai chúng tôi lựa chọn đề tài luận văn: “Trí sáng tạo của sinh viên trường Đại học Sư Phạm
Kỹ Thuật Vinh”
Trang 12DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
1 Vũ Thị Lan Anh (2008), Trí tuệ lý trí, trí sáng tạo, trí tuệ cảm xúc và mối
quan hệ giữa chúng, Tạp chí giáo dục, (200, Tr.2)
2 Hoàng Chúng (1982), Phương pháp thống kê toán học trong nghiên cứu khoa
học giáo dục, NXB Giáo dục
3 Phan Dũng (1991), Phương pháp luận sáng tạo khoa học kỹ thuật, NXB
ĐHKHTN Thành Phố Hồ Chí Minh
4 Phan Dũng (1992), Làm thế nào để sáng tạo? Hay khoa học về sáng tạo,
UBKHKT Thành Phố Hồ Chí Minh
5 Phan Dũng (2005), PP2 sáng tạo khoa học – kỹ thuật giải quyết vấn đề và giải
quyết tình huống, Đại học Khoa học tự nhiên – Đại học QGTPHCM
6 Minh Đức (1970), Tuổi trẻ sáng lập, NXB Thanh Niên
7 Trương Thị Bích Hà (1999), Tưởng tượng sáng tạo của sinh viên khoa diễn
viên trường ĐHSKĐA – Việt Nam, Luận án tiến sỹ
8 Phạm Minh Hạc (1991), Tâm lý học, NXB Giáo dục
9 Trần Hiệp – Đỗ Long (1991), Sổ tay tâm lý học, NXB Khoa học xã hội, Hà Nội
10 Lê Huy Hoàng (1998), Một số quan niệm về sáng tạo trong lịch sủ triết học,
Tạp chí triết học, (4)
11 Nguyễn Sinh Huy (1998), Chủ nghĩa nhân đạo cao cả, cơ sở của mọi sự sáng
tạo của A Makarenko, Tạp chí nghiên cứu giáo dục, (4, Tr5)
12 Trần Kiều (2005), Trí tuệ và đo lường trí tuệ, NXB Chính trị Quốc gia
13 Trần Duy Lập (2008), Phát triển trí tưởng tượng sáng tạo, NXB Thanh
Niên
14 Nguyễn Văn Lê (1998), Cơ sở khoa học của sự sáng tạo, NXB Giáo dục
Trang 1315 Nguyễn Cảnh Toàn, Nguyễn Văn Lê (2005), Khơi dậy tiềm năng sáng tạo,
NXB Giáo dục
16 Nguyễn Huy Tú (1994), Trắc nghiệm sáng tạo S/T.H, Viện khoa học Giáo
dục Hà Nội
17 Nguyễn Huy Tú (1996), Đề cương bài giảng Tâm lý học sáng tạo (dành cho
các lớp cao học tâm lý), Viện khoa học giáo duc
18 Nguyễn Huy Tú (2002), Những vấn đề sáng tạo và chỉ số EQ, Viện khoa học
giáo dục
19 Nguyễn Huy Tú (2006), Bộ trắc nghiệm sáng tạo TSD – Z của Klaus K
Urban với những ứng dụng ở nước ngoài và Việt Nam, NXB ĐHQGHN
20 Nguyến Thạc, Phạm Thành Nghị, (2011) Tâm Lý học Đại học, NXBGiáo dục
21 Phạm Thành Nghị, (2012) Tâm Lý học sáng tạo
22 Vũ Kim Thanh (2000), Tâm lý học sáng tạo, Đề cương bài giảng cho học viên
cao học chuyên ngành tâm lý học, Khoa Tâm lý – Giáo dục, ĐH Sư phạm, Hà
Nội (Tr28, Tr33)
23 Đức Uy (1999), Tâm Lý Học sáng tạo, NXB Giáo dục
24 L.X.Vưwgotxki (1981), Tâm lý học nghệ thuật, NXB Khoa học Xã hội
25 L.X.Vưgotxki (1985), Trí tưởng tượng và sáng tạo lứa tuổi thiếu nhi, NXB
Phụ nữ