ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC NGUYỄN THỊ HẰNG QUẢN LÍ VIỆC XÂY DỰNG TRƯỜNG TIỂU HỌC ĐẠT CHUẨN QUỐC GIA Ở HUYỆN GIAO THỦY, TỈNH NAM ĐỊNH LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN
Trang 1ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC
NGUYỄN THỊ HẰNG
QUẢN LÍ VIỆC XÂY DỰNG TRƯỜNG TIỂU HỌC ĐẠT CHUẨN QUỐC GIA
Ở HUYỆN GIAO THỦY, TỈNH NAM ĐỊNH
LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ GIÁO DỤC
HÀ NỘI - 2015
Trang 2ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC
NGUYỄN THỊ HẰNG
QUẢN LÍ VIỆC XÂY DỰNG TRƯỜNG TIỂU HỌC ĐẠT CHUẨN QUỐC GIA
Ở HUYỆN GIAO THỦY, TỈNH NAM ĐỊNH
LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ GIÁO DỤC Chuyên ngành: QUẢN LÝ GIÁO DỤC
Mã số: 60 14 01 14
Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS LƯU XUÂN MỚI
HÀ NỘI - 2015
Trang 3i
MỤC LỤC
Lời cảm ơn i
Danh mục chữ viết tắt ii
Mục lục iii
Danh mục bảng vii
Danh mục biểu đồ viii
MỞ ĐẦU 1 CHƯƠNG 1 : CƠ SỞ LÍ LUẬN VỀ QUẢN LÝ XÂY DỰNG TRƯỜNG TIỂU HỌC ĐẠT CHUẨN QUỐC GIA Error! Bookmark not defined 1.1 Tổng quan nghiên cứu vấn đề Error! Bookmark not defined 1.1.1 Ở ngoài nước Error! Bookmark not defined 1.1.2 Ở trong nước Error! Bookmark not defined 1.2 Một số khái niệm cơ bản của đề tài Error! Bookmark not defined 1.2.1 Quản lý, quản lý giáo dục, quản lý nhà trườngError! Bookmark not defined.
1.2.2 Chuẩn, chuẩn hóa trong giáo dục Error! Bookmark not defined 1.2.3 Chất lượng, chất lượng trong giáo dục Error! Bookmark not defined 1.3 Xây dựng trường tiểu học đạt chuẩn quốc giaError! Bookmark not defined.
1.3.1.Trường tiểu học đạt chuẩn quốc gia Error! Bookmark not defined 1.3.2 Tiêu chuẩn xây dựng trường tiểu học đạt chuẩn quốc gia Error! Bookmark not defined.
1.4 Quản lý việc xây dựng trường tiểu học đạt chuẩn quốc gia Error! Bookmark not defined.
1.4.1 Lập kế hoạch xây dựng trường đạt chuẩn quốc giaError! Bookmark not defined.
1.4.2 Tổ chức thực hiện xây dựng trường đạt chuẩn quốc gia Error! Bookmark not defined.
1.4.3 Chỉ đạo thực hiện xây dựng trường đạt chuẩn quốc gia Error! Bookmark not defined.
1.4.4 Kiểm tra quá trình thực hiện xây dựng trường đạt chuẩn quốc gia
Trang 4ii
Error! Bookmark not defined.
1.5 Các yếu tố ảnh hưởng tới xây dựng và quản lý việc xây dựng trường tiểu
học đạt chuẩn quốc gia ở huyện Giao Thủy, tỉnh Nam Định Error! Bookmark not defined.
1.5.1 Chính sách của Nhà nước về xây dựng trường tiểu học đạt chuẩn quốc
gia Error! Bookmark not defined 1.5.2 Đội ngũ CBQL Error! Bookmark not defined 1.5.3 Đội ngũ GV Error! Bookmark not defined 1.5.4 Đặc điểm HS tiểu học Error! Bookmark not defined 1.5.5 Cơ sở vật chất - thiết bị dạy học Error! Bookmark not defined 1.5.6 Hoạt động giáo dục và kết quả giáo dục của nhà trường Error! Bookmark not defined.
1.5.7 Điều kiện về kinh tế, văn hóa - xã hội ở địa phươngError! Bookmark not defined.
1.5.8 Môi trường giáo dục Error! Bookmark not defined Tiểu kết chương 1 Error! Bookmark not defined CHƯƠNG 2 : THỰC TRẠNG QUẢN LÍ VIỆC XÂY DỰNG TRƯỜNG TIỂU HỌC ĐẠT CHUẨN QUỐC GIA Ở HUYỆN GIAO THỦY, TỈNH NAM ĐỊNH Error! Bookmark not defined 2.1 Điều kiện tự nhiên và kinh tế - xã hội huyện Giao Thủy Error! Bookmark not defined.
2.1.1 Vị trí địa lý và điều kiện tự nhiên Error! Bookmark not defined 2.1.2 Đặc điểm kinh tế-xã hội Error! Bookmark not defined.
2.2 Sự phát triển giáo dục và giáo dục tiểu học của huyện Giao Thủy, tỉnh
Nam Định Error! Bookmark not defined.
2.2.1 Hệ thống mạng lưới và quy mô trường, lớp của giáo dục huyện Giao
Thủy từ năm học 2010-2011 đến 2014-2015 Error! Bookmark not defined 2.2.2 Cơ sở vật chất - thiết bị dạy học Error! Bookmark not defined.
2.2.3 Đội ngũ cán bộ quản lý, giáo viên các cấp học ở huyện Giao Thủy
Error! Bookmark not defined 2.2.4 Chất lượng giáo dục học sinh ở huyện Giao thủyError! Bookmark not
Trang 5iii
defined.
2.2.5 Đánh giá chung về giáo dục huyện Giao ThủyError! Bookmark not defined.
2.3 Thực trạng quản lí việc xây dựng trường tiểu học đạt chuẩn quốc gia ở
huyện Giao Thủy, tỉnh Nam Định Error! Bookmark not defined.
2.3.1 Thực trạng xây dựng trường tiểu học đạt chuẩn quốc gia ở huyện Giao
Thủy, tỉnh Nam Định Error! Bookmark not defined.
2.3.2 Thực trạng quản lí việc xây dựng trường tiểu học đạt chuẩn quốc gia ở
huyện Giao Thủy, tỉnh Nam Định Error! Bookmark not defined.
2.3.3 Đánh giá chung về thực trạng quản lí việc xây dựng trường tiểu học đạt
chuẩn quốc gia ở huyện Giao Thủy, tỉnh Nam ĐịnhError! Bookmark not defined.
Tiểu kết chương 2: Error! Bookmark not defined CHƯƠNG 3 : BIỆN PHÁP QUẢN LÍ VIỆC XÂY DỰNG TRƯỜNG TIỂU HỌC ĐẠT CHUẨN QUỐC GIA Ở HUYỆN GIAO THỦY, TỈNH NAM ĐỊNH Error! Bookmark not defined 3.1 Các nguyên tắc đề xuất biện pháp Error! Bookmark not defined 3.1.1 Đảm bảo tính pháp chế Error! Bookmark not defined 3.1.2 Đảm bảo tính thực tiễn Error! Bookmark not defined 3.1.3 Đảm bảo tính khoa học Error! Bookmark not defined 3.1.4 Đảm bảo tính khả thi Error! Bookmark not defined.
3.2 Các biện pháp quản lí việc xây dựng trường tiểu học đạt chuẩn quốc gia ở
huyện Giao Thủy, tỉnh Nam Định Error! Bookmark not defined.
3.2.1 Tuyên truyền nhằm nâng cao nhận thức về tầm quan trọng của việc xây
dựng trường tiểu học đạt chuẩn quốc gia Error! Bookmark not defined.
3.2.2 Lập kế hoạch xây dựng trường TH đạt chuẩn quốc gia trong kế hoạch
chiến lược phát triển của nhà trường Error! Bookmark not defined.
3.2.3 Bồi dưỡng đội ngũ CBQL, GV đạt tiêu chuẩn theo qui định của trường
chuẩn quốc gia Error! Bookmark not defined.
3.2.4 Nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện của nhà trường đảm bảo tiêu
chuẩn của trường chuẩn quốc gia Error! Bookmark not defined.
Trang 6iv
3.2.5 Tăng cường xây dựng, sử dụng, bảo quản CSVC-TBDH đáp ứng tiêu
chuẩn của trường chuẩn quốc gia Error! Bookmark not defined 3.2.6 Thực hiện tốt công tác xã hội hóa giáo dục.Error! Bookmark not defined.
3.2.7 Tăng cường kiểm tra, đánh giá việc thực hiện xây dựng trường chuẩn
quốc gia Error! Bookmark not defined 3.3 Mối quan hệ của các biện pháp Error! Bookmark not defined 3.4 Khảo nghiệm sự cần thiết và tính khả thi của các biện pháp Error! Bookmark not defined.
Kết luận chương 3: Error! Bookmark not defined KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ Error! Bookmark not defined
1 Kết luận Error! Bookmark not defined.
2 Kiến nghị Error! Bookmark not defined DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 118 PHỤ LỤC Error! Bookmark not defined
Trang 71
MỞ ĐẦU
1 Lý do chọn đề tài
Trong công cuộc đổi mới đất nước, đổi mới giáo dục của nhiều thập kỉ qua, Đảng, Nhà nước ta luôn coi Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) là quốc sách hàng đầu, là sự nghiệp của Đảng, Nhà nước và của toàn dân Đầu tư cho giáo dục(GD) là đầu tư phát triển, được ưu tiên đi trước trong các chương trình, kế
hoạch phát triển kinh tế-xã hội(KT-XH) và đã đề ra những phương hướng,
chủ trương, chính sách để phát triển sự nghiệp GD Hiện nay, nhiệm vụ trọng tâm của đổi mới quản lý giáo dục (QLGD) là đổi mới quản lý chất lượng GD Muốn vậy, vấn đề có tính quyết định là xây dựng, hoàn thiện hệ thống các chuẩn mực GD và đưa vào thực hiện trong thực tế
Những quan điểm và phương hướng cơ bản về phát triển G D đã được xác định trong Văn kiện của nhiều kỳ Đại hội Đảng toàn quốc Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XI tiếp tục khẳng định và phát triển những quan điểm và phương hướng ấy, trong đó nhấn mạnh các vấn đề về nâng cao chất lượng G D toàn diện, đổi mới nội dung, phương pháp dạy và học, hoàn thiện hệ thống trường lớp và hệ thống QLGD, chuẩn hóa, hiện đại hóa, XHHGD, thực hiện công bằng trong GD và xây dựng xã hội học tập, xác định rõ vai trò nòng cốt của đội ngũ nhà giáo và cán bộ QLGD trong việc thực hiện các nhiệm vụ GD
Văn kiện Đại hội XI của Đảng nêu rõ: “Đổi mới căn bản, toàn diện giáo
dục theo hướng chuẩn hóa, hiện đại hóa, xã hội hóa, đổi mới chương trình, nội dung, phương pháp dạy học, đổi mới cơ chế quản lí giáo dục, phát triển đội ngũ giáo viên và cán bộ quản lí giáo dục Tập trung nâng cao chất lượng giáo dục, đào tạo, coi trọng giáo dục đạo đức, lối sống, năng lực sáng tạo, kĩ năng thực hành… Xây dựng môi trường giáo dục lành mạnh, kết hợp chặt chẽ giữa gia đình, nhà trường và xã hội, xây dựng xã hội học tập, tạo cơ hội
và điều kiện cho mọi công dân được học tập suốt đời.” [24, 216]
Nghị quyết số 29-NQ/TW ngày 04/11/2013 của Hội nghị Trung ương 8
khóa XI đã xác định mục tiêu: “Tạo chuyển biến căn bản, mạnh mẽ về chất
Trang 82
lượng, hiệu quả giáo dục, đào tạo, đáp ứng ngày càng tốt hơn công cuộc xây dựng, bảo vệ Tổ quốc và nhu cầu học tập của nhân dân… Xây dựng nền giáo dục mở, thực học, thực nghiệp, dạy tốt, học tốt, quản lí tốt; có cơ cấu và phương thức giáo dục hợp lí, gắn với xây dựng; bảo đảm các điều kiện nâng cao chất lượng; chuẩn hóa, hiện đại hóa, dân chủ hóa, xã hội hóa và hội nhập quốc tế hệ thống giáo dục và đào tạo; giữ vững định hướng xã hội chủ nghĩa và bản sắc dân tộc.” [25, 3]
Điều 9 của Luật Giáo dục (2005) có qui định: “Phát triển giáo dục phải
gắn với nhu cầu phát triển kinh tế – xã hội, tiến bộ khoa học, công nghệ, củng cố quốc phòng, an ninh; thực hiện chuẩn hoá, hiện đại hoá, xã hội hoá” [47, 3]
Trong Quyết định số 491/QĐ-TTg, ngày 14/6/2010 của Thủ tướng Chính phủ quy định về 19 Tiêu chí xây dựng nông thôn mới, trong đó có
Tiêu chí Trường học: “Tỷ lệ trường học các cấp Mầm non, Mẫu giáo, Tiểu
học, Trung học cơ sở có cơ sở vật chất đạt chuẩn quốc gia: Đối với đồng bằng sông Hồng Chỉ tiêu 100%”.[51, 2]
Muốn thực hiện được các yêu cầu, nhiệm vụ trên đây thì ngành GD cần phải xây dựng được một hệ thống các nhà trường có đầy đủ điều kiện nhằm đáp ứng với yêu cầu, nhiệm vụ Các nhà trường cần đạt tới những tiêu chuẩn cần thiết để đảm bảo chất lượng, hiệu quả GD theo yêu cầu phát triển KT-XH của đất nước và đưa GD Việt Nam hội nhập với các nước trong khu vực và trên thế giới
Trong thời gian qua, thực hiện chủ trương, đường lối của Đảng và pháp luật của Nhà nước về xây dựng nền GD theo hướng chuẩn hoá, hiện đại hoá, xã hội hoá, ngành GD đã ban hành nhiều văn bản pháp qui để đưa vào thực hiện Đó là:
- Từ năm 1997 Bộ GD&ĐT bắt đầu ra Quyết định về việc ban hành Quy chế công nhận trường TH đạt chuẩn Quốc gia (Quyết định số 1366/1997/BGDĐT đối với trường TH; Quyết định số 45/2001/QĐ-BGDĐT đối với trường MN;
Trang 93
Quyết định số 27/2001/QĐ-BGDĐT đối với trường THCS) Mà cụ thể hơn cuối năm 2005 đến nay Bộ GD&ĐT Ban hành các Quyết định, Thông tư quy định về tiêu chuẩn đánh giá, công nhận trường học đạt chuẩn quốc gia thay thế cho phù hợp với yêu cầu mới (cấp TH từ Quyết định 32/2005 hiện nay là Thông tư 59/2012) Đối với trường MN (Quyết định 36/2008 hiện nay là Quyết định 02/2014 và đối với THCS là Thông tư 36)
- Tiếp theo đó là việc xây dựng và ban hành các chuẩn nghề nghiệp giáo viên
TH, THCS, MN; chuẩn Hiệu trưởng trường TH, MN, THCS…Các văn bản này sẽ tạo thành một hệ thống các qui định làm cơ sở cho việc theo dõi, kiểm tra, đánh giá và đảm bảo chất lượng GD
Đánh giá thực hiện mục tiêu của một nền GD là đánh giá chất lượng đào tạo Chất lượng của bất cứ nền GD nào cũng phụ thuộc vào các yếu tố: nhà trường, gia đình và môi trường xã hội Trong đó sự tác động trực tiếp và quan trọng nhất tới chất lượng là nhà trường Nhà trường bao gồm các yếu tố: CBQL, ĐNGV, tổ chức dạy và học (với các thành tố cơ bản: chương trình, sách giáo khoa- tài liệu học tập, thiết bị và CSVC trường sở, đánh giá và kiểm định chất lượng ) Do đó rất cần thiết phải xây dựng một mô hình nhà trường với một khuôn thước có tính pháp qui về mặt nhà nước, với những chuẩn cụ thể, đáp ứng yêu cầu chuẩn hóa để các địa phương, các trường học phấn đấu xây dựng trường ra trường, lớp ra lớp, thầy ra thầy, trò ra trò
Giáo dục tiểu học là cấp học nền tảng, có nội dung GD toàn diện, nhằm xây dựng nền móng cho hệ thống giáo dục quốc dân (HTGDQD) đồng thời đặt ra
cơ sở vững chắc cho sự hình thành nhân cách và sự phát triển toàn diện con người, đáp ứng nhu cầu nhân lực cho công cuộc HĐH và CNH đất nước trong những thập kỉ đầu của thế kỉ XXI
Xây dựng trường TH đạt chuẩn quốc gia là mục tiêu quan trọng trong phát triển sự nghiệp GD, đồng thời là yêu cầu phát triển mới của đất nước, của địa phương Yêu cầu đó phải được quán triệt cả về nhận thức và hành động từ cấp
ủy Đảng, chính quyền, đến các đoàn thể, các tổ chức chính trị- xã hội và nhân
Trang 104
dân ở địa phương; phải đặt dưới sự lãnh đạo sâu sắc của Đảng
Như vậy, xây dựng trường TH đạt chuẩn quốc gia là quá trình xuất phát từ thực tế của vấn đề thực hiện chuẩn hóa, HĐH, xã hội hóa theo quan điểm chỉ đạo của Đảng, Nhà nước và đã được Bộ GD&ĐT chỉ đạo cụ thể Đồng thời công tác xây dựng trường đạt chuẩn quốc gia đã được các cấp ủy Đảng, Chính quyền địa phương từ tỉnh tới các xã, thị trấn ở tỉnh Nam Định nói chung, huyện Giao Thủy nói riêng xác định là nhiệm vụ trọng tâm, then chốt trong việc nâng cao chất lượng toàn diện học sinh Chủ trương xây dựng trường TH đạt chuẩn quốc gia của Bộ GD&ĐT đã được các cấp QLGD, các nhà trường
TH trong toàn quốc nói chung và ở huyện Giao Thủy nói riêng hưởng ứng và trở thành một phong trào, một nhiệm vụ chính trị của các nhà trường, góp phần tích cực vào việc nâng cao chất lượng và hiệu quả giáo dục
Trong các tiêu chí xây dựng trường tiểu học đạt chuẩn quốc gia do Bộ GD&ĐT ban hành gồm các yếu tố tạo điều kiện thuận lợi cho việc nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện với 5 tiêu chuẩn để xét công nhận trường học đạt chuẩn quốc gia như:
- Tổ chức và quản lý nhà trường
- Cán bộ quản lý, giáo viên, nhân viên và học sinh
- Cơ sở vật chất và trang thiết bị dạy học
- Quan hệ giữa nhà trường, gia đình và xã hội
- Hoạt động giáo dục và kết quả giáo dục
Trong quá trình chỉ đạo và thực hiện xây dựng trường TH đạt chuẩn quốc gia, các nhà trường phải đầu tư xây dựng theo 5 tiêu chuẩn đã được quy định
Công tác xây dựng trường TH đạt chuẩn quốc gia ở tỉnh Nam Định nói chung và ở huyện Giao Thủy nói riêng đã đạt được nhiều kết quả tốt đẹp Tại đây đã có những bài học kinh nghiệm của các đơn vị đã đón nhận danh hiệu trường TH đạt chuẩn quốc gia Nhưng trong quá trình xây dựng, các trường này gặp r ấ t nhiều khó khăn, vướng mắc về CSVC, chất lượng đội
Trang 115
ngũ, sự ủng hộ nhiệt tình của PHHS và các tổ chức đoàn thể xã hội đã làm chậm tiến độ, giảm hiệu quả, chất lượng xây dựng trường TH đạt chuẩn quốc gia
Để tìm kiếm những biện pháp phù hợp, khả thi, khắc phục những khó khăn, hạn chế, giúp các trường TH phấn đấu vươn lên đạt chuẩn quốc gia, tôi đã
lựa chọn đề tài“ Quản lý việc xây dựng trường tiểu học đạt chuẩn quốc gia
ở huyện Giao Thủy, tỉnh Nam Định” với hy vọng về những kết quả nghiên
cứu của đề tài sẽ góp phần khắc phục những khó khăn, tồn tại; những biện pháp được đề xuất sẽ giúp cho các cán bộ QLGD tham khảo thêm, nhằm đẩy nhanh tiến độ xây dựng trường TH đạt chuẩn quốc gia và nâng cao số lượng, chất lượng trường TH đạt chuẩn quốc gia ở huyện Giao Thủy, tỉnh Nam Định
2 Mục đích nghiên cứu
Đề xuất một số biện pháp quản lý xây dựng trường tiểu học đạt chuẩn quốc gia để đẩy nhanh tiến độ xây dựng và nâng cao số lượng, chất lượng trường
TH đạt chuẩn quốc gia ở huyện Giao Thủy, tỉnh Nam Định
3 Nhiệm vụ nghiên cứu
- Về mặt lý luận: Nêu và làm rõ những vấn đề lý luận liên quan tới nội dung nghiên cứu, đó là những khái niệm, nội dung các quy định về giáo dục
TH, trường TH trong hệ thống giáo dục quốc dân, xác định hành lang pháp lý các tiêu chuẩn về xây dựng trường TH đạt chuẩn quốc gia
- Về mặt thực tiễn: Khảo sát thực tế, đánh giá thực trạng công tác xây dựng trường TH đạt chuẩn quốc gia ở huyện Giao Thủy, tỉnh Na m Định về những thành tựu, những yếu kém và nguyên nhân
- Đề xuất một số biện pháp xây dựng và quản lý việc xây dựng trường TH đạt chuẩn quốc gia ở huyện Giao Thủy, tỉnh Nam Định
4 Khách thể và đối tƣợng nghiên cứu
4.1 Khách thể nghiên cứu: Việc xây dựng trường TH đạt chuẩn quốc gia
theo các tiêu chuẩn đã qui định của Nhà nước và của Ngành