Quản lý công tác chủ nhiệm lớp ở trường THCS nam hải, quận hải an, thành phố hải phòng đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC BÙI THỊ HIÊN QUẢN LÝ CÔNG TÁC CHỦ NHIỆM LỚP Ở TRƯỜNG THCS NAM HẢI, QUẬN HẢI AN, THÀNH PHỐ HẢI PHÒNG ĐÁP ỨNG YÊU CẦU ĐỔI MỚI GIÁO DỤC

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC

BÙI THỊ HIÊN

QUẢN LÝ CÔNG TÁC CHỦ NHIỆM LỚP Ở TRƯỜNG THCS NAM HẢI, QUẬN HẢI AN, THÀNH PHỐ HẢI PHÒNG

ĐÁP ỨNG YÊU CẦU ĐỔI MỚI GIÁO DỤC

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ GIÁO DỤC

HÀ NỘI - 2015

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC

BÙI THỊ HIÊN

QUẢN LÝ CÔNG TÁC CHỦ NHIỆM LỚP Ở TRƯỜNG THCS NAM HẢI, QUẬN HẢI AN, THÀNH PHỐ HẢI PHÒNG

ĐÁP ỨNG YÊU CẦU ĐỔI MỚI GIÁO DỤC

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ GIÁO DỤC CHUYÊN NGÀNH: QUẢN LÝ GIÁO DỤC

Mã số: 60 14 01 14

Người hướng dẫn khoa học: TS Nguyễn Quang Tháp

HÀ NỘI - 2015

LỜI CẢM ƠN

Với tình cảm chân thành, sâu sắc nhất, tác giả xin được bày tỏ lòng cảm

ơn của mình tới Ban giám hiệu, các thầy giáo, cô giáo, các cán bộ trường Đại học Giáo dục - Đại học Quốc gia Hà Nội đã tận tình giảng dạy, tạo mọi điều kiện, giúp đỡ tác giả trong suốt quá trình học tập, nghiên cứu và làm luận văn

Đặc biệt, tác giả xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới TS Nguyễn Quang Tháp, người đã hướng dẫn, chỉ bảo ân cần và tư vấn cho tác giả những kiến thức

và kinh nghiệm quý báu trong quá trình nghiên cứu và hoàn thành luận văn

Xin chân thành cảm ơn các đồng chí cán bộ quản lý, giáo viên các trường THCS quận Hải An thành phố Hải Phòng, Ban giám hiệu, tập thể cán bộ, giáo viên, học sinh trường THCS Nam Hải cùng gia đình đã khuyến khích, động viên, giúp đỡ tác giả trong quá trình nghiên cứu và hoàn thiện luận văn

Mặc dù đã cố gắng, song luận văn khó tránh khỏi những thiếu sót Kính mong được các thầy giáo, cô giáo và các bạn đồng nghiệp đóng góp ý kiến để giúp tác giả tiếp tục hoàn thiện luận văn

Xin trân trọng cảm ơn!

Hà Nội, tháng 11năm 2015

Tác giả

Bùi Thị Hiên

DANH MỤC NHỮNG CỤM TỪ VIẾT TẮT TRONG LUẬN VĂN

DANH MỤC CÁC BẢNG

Trang

Bảng 2.1 Quy mô giáo dục quận Hải An - TP Hải Phòng 39 Bảng 2.2 Kết quả xếp loại hạnh kiểm của HS khối THCS 40 Bảng 2.3 Kết quả xếp loại học lực của HS khối THCS 41 Bảng 2.4 Quy mô phát triển trường THCS Nam Hải 42

Bảng 2.5 Kết quả xếp loại hạnh kiểm HS trường THCS Nam

Hải

43

Bảng 2.6 Kết quả xếp loại học lực HS trường THCS Nam Hải 44 Bảng 2.7 Kết quả khảo sát nhận thức của cán bộ quản lý và giáo

viên về vai trò của GVCN lớp

45

Bảng 2.8 Kết quả khảo sát nhận thức của học sinh, phụ huynh

học sinh về vai trò của GVCN lớp

47

Bảng 2.9 Bảng khảo sát về năng lực của GVCN 48 Bảng 2.10 Kết quả khảo sát học sinh, PHHS về mối quan hệ giữa

GVCN lớp với học sinh và gia đình học sinh

50

Bảng 2.11 Sự phối hợp GVCNL với các lực lượng GD trong và

ngoài nhà trường

52

Bảng 2.12 Kết quả khảo sát việc thực hiện nhiệm vụ của GVCN 54 Bảng 2.13 Kết quả khảo sát việc quản lý, chỉ đạo công tác chủ

Bảng 2.14 Kết quả khảo sát về việc tổ chức hoạt động GD cho HS 59 Bảng 2.15 Thực trạng về lựa chọn các tiêu chí trong việc phân

công GVCNL

60

Bảng 2.16 Kết quả thực hiện kế hoạch bồi dưỡng của hiệu trưởng 62 Bảng 2.17 Kết quả khảo sát về các nội dung bồi dưỡng GVCN 63 Bảng 2.18 Kết quả khảo sát cách kiểm tra công tác CNL 65 Bảng 2.19 Kết quả khảo sát về đánh giá công tác chủ nhiệm lớp 66 Bảng 2.20 Kết quả khảo sát cách thức xử lý của CBQL sau khi

kiểm tra đánh giá công tác chủ nhiệm

67

Bảng 2.21 Kết quả khảo sát các điều kiện đảm bảo công tác giáo

dục

68 Bảng 3.1 Tổng hợp kết quả khảo sát tính cần thiết và tính khả thi

của các biện pháp quản lý công tác chủ nhiệm lớp 100

DANH MỤC CÁC SƠ ĐỒ, BIỂU ĐỒ

Trang

Biểu đồ 2.1 Nhận thức của cán bộ quản lý và giáo viên về vai

trò của GVCN lớp

46

Biểu đồ 2.2 Nhận thức của học sinh, phụ huynh học sinh về vai

trò của GVCN lớp

47

Biểu đồ 2.4 Mối quan hệ giữa GVCN với HS và gia đình HS 51

Biểu đồ 2.5 Sự phối hợp GVCNL với các lực lượng GD trong

và ngoài nhà trường

53

Biểu đồ 2.6 Kết quả thực hiện nhiệm vụ của GVCN 55

Biểu đồ 2.7 Kết quả thực hiện các biện pháp QL công tác CNL 58 Biểu đồ 2.8 Việc tổ chức hoạt động GD cho HS 60 Biểu đồ 2.9 Lựa chọn các tiêu chí trong việc phân công

GVCNL

61

Biểu đồ 2.10 Kế hoạch bồi dưỡng của hiệu trưởng 63

Biểu đồ 2.11 Các nội dung bồi dưỡng GVCNL 64

Biểu đồ 2.12 Cách kiểm tra công tác CNL 65

Biểu đồ 2.13 Đánh giá công tác chủ nhiệm lớp 66

Biểu đồ 2.14 Cách thức xử lý sau khi kiểm tra, đánh giá công tác

CNL

67

Biểu đồ 2.15 Kết quả khảo sát các điều kiện đảm bảo công tác

giáo dục

69

Biểu đồ 3.1 Kết quả khảo sát tính cần thiết và khả thi của các

biện pháp

100

MỤC LỤC

Trang

Lời cảm ơn i

Danh mục viết tắt ii

Danh mục các bảng iii

Danh mục các sơ đồ iv

Mục lục v

Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ CÔNG TÁC CHỦ

NHIỆM LỚP Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ

1.2.1 Quản lý, quản lý giáo dục, quản lý nhà trường 9

1.3.1 Trường THCS trong hệ thống giáo dục quốc dân 14

1.4 Công tác chủ nhiệm lớp trong trường THCS 17 1.4.1 Vị trí, vai trò, chức năng, nhiệm vụ của công tác nhiệm lớp

trong trường THCS

17

1.4.3 Nội dung công tác chủ nhiệm lớp 23

1.5.2 Lựa chọn đội ngũ giáo viên chủ nhiệm lớp 28

1.5.3 Bồi dưỡng giáo viên chủ nhiệm lớp 29 1.5.4 Kiểm tra, đánh giá công tác chủ nhiệm lớp 34 1.5.5 Tạo điều kiện về cơ sở vật chất kỹ thuật và cơ chế để GVCN

thực hiện nhiệm vụ

34

1.6 Các yếu tố tác động đến quản lý công tác chủ nhiệm lớp 34

Chương 2: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ CÔNG TÁC CHỦ NHIỆM

LỚP Ở TRƯỜNG THCS NAM HẢI, QUẬN HẢI AN, THÀNH

PHỐ HẢI PHÒNG

2.1 Khái quát về giáo dục quận Hải An, thành phố Hải Phòng 38 2.1.1 Điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội quận Hải An, thành phố

Hải phòng

38

2.1.2 Tình hình phát triển giáo dục của quận Hải An 39

2.2 Tình hình giáo dục của trường THCS Nam Hải 42

2.3 Thực trạng công tác chủ nhiệm lớp ở trường THCS Nam Hải 45 2.3.1 Nhận thức của cán bộ quản lý, giáo viên, học sinh và phụ

2.3.2 Năng lực của đội ngũ giáo viên chủ nhiệm lớp 48 2.3.3 Mối quan hệ giữa giáo viên chủ nhiệm lớp với học sinh, gia

đình học sinh và các lực lượng giáo dục khác

50

2.3.4 Kết quả thực hiện công tác chủ nhiệm lớp 53 2.4 Thực trạng quản lý công tác chủ nhiệm lớp ở trường THCS

2.4.2 Việc lựa chọn, phân công giáo viên làm công tác chủ nhiệm

lớp

60

2.4.3 Quản lý công tác bồi dưỡng giáo viên 62

2.4.4 Quản lý kiểm tra, đánh giá công tác chủ nhiệm lớp 65

2.4.5 Các điều kiện đảm bảo công tác giáo dục 68 2.5 Đánh giá thực trạng công tác chủ nhiệm lớp và quản lý công

tác chủ nhiệm lớp ở trường THCS Nam Hải, quận Hải An, thành

phố Hải Phòng

69

2.5.2 Những hạn chế, tồn tại cần giải quyết: 71

2.5.3 Nguyên nhân của những hạn chế, tồn tại 72

Chương 3: ĐỀ XUẤT CÁC BIỆN PHÁP QUẢN LÝ CÔNG TÁC

CHỦ NHIỆM LỚP Ở TRƯỜNG THCS NAM HẢI QUẬN HẢI AN

TP HẢI PHÒNG

3.1 Các nguyên tắc khi xây dựng các biện pháp 76

3.1.3 Đảm bảo tính đồng bộ 77 3.2 Đề xuất các biện pháp quản lý công tác chủ nhiệm lớp 78 3.2.1 Biện pháp 1: Hoàn thiện mục tiêu 78 3.2.2 Biện pháp 2: Hoàn thiện tiêu chí lựa chọn giáo viên chủ

nhiệm lớp

79

3.2.3 Biện pháp 3: Đổi mới công tác bồi dưỡng giáo viên chủ

nhiệm lớp

82

3.2.4 Biện pháp 4: Đổi mới kiểm tra, đánh giá công tác chủ nhiệm

lớp

93

3.2.5 Biện pháp 5: Đảm bảo các điều kiện để GVCN thực hiện tốt

nhiệm vụ

95

3.4 Kết quả khảo sát về tính cần thiết, khả thi của các biện pháp 99

KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

1.1 Trong những năm qua, nền giáo dục của nước ta đang từng bước tiến hành đổi mới một cách sâu sắc và toàn diện Nghị quyết Hội nghị Trung ương 8 khóa XI về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo đã xác định mục tiêu

của giáo dục phổ thông trong giai đoạn tới là: “tập trung phát triển trí tuệ, thể chất, hình thành phẩm chất, năng lực công dân, phát hiện và bồi dưỡng năng khiếu, định hướng nghề nghiệp cho học sinh Nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện, chú trọng giáo dục lý tưởng, truyền thống, đạo đức, lối sống, …”

Mặc dù đã đạt được những thành tựu quan trọng, góp phần to lớn vào sự nghiệp CNH-HĐH đất nước, song việc thực hiện mục tiêu nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện vẫn còn nhiều khó khăn, bất cập Một trong các nguyên nhân dẫn đến tình trạng đó là công tác quản lý của mỗi nhà trường và năng lực của đội ngũ giáo viên, trong đó có đội ngũ giáo viên làm công tác chủ nhiệm lớp chưa đáp ứng được yêu cầu đổi mới

1.2 Đối với giáo dục trung học, người GVCNL có vai trò quan trọng trong việc giáo dục toàn diện học sinh Người ta vẫn thường nói rằng người GVCNL là “một đại diện của Hiệu trưởng” trong tập thể lớp mình phụ trách Người GVCNL chiếm vị trí trung tâm, trụ cột trong quá trình giáo dục học sinh,

là linh hồn của lớp học, là người tổ chức, quản lý trực tiếp và sâu sát nhất về mọi mặt đối với học sinh, là người cố vấn đáng tin cậy, dẫn dắt, định hướng, giúp học sinh biết vươn lên, tự hoàn thiện và phát triển nhân cách

1.3 Học sinh cấp THCS đang bước sang lứa tuổi thanh thiếu niên, ở lứa tuổi các em đang muốn tự khẳng định mình, ưa cái mới lạ nhưng cũng rất dễ bị tổn thương, rất cần có sự giúp đỡ và định hướng của người lớn, nên nhà giáo dục đặc biệt là GVCNL cần nắm vững tâm sinh lý lứa tuổi của các em để từ đó lựa chọn phương pháp giáo dục cho phù hợp Nếu không, với vốn kinh nghiệm sống

ít ỏi của mình, các em sẽ khó tránh khỏi những ảnh hưởng không lành mạnh từ

xã hội toàn cầu hóa hiện nay Người GVCNL bằng chính nhân cách của mình, là

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1 Ban khoa giáo Trung ƣơng (2002), Giáo dục và Đào tạo trong thời kì đổi

mới Nxb Chính trị Quốc gia Hà Nội

2 Ban chấp hành Trung ƣơng (2004), Chỉ thị số 40/CT-TW về việc xây dưng,

nâng cao chất lượng đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục

3 Bộ Giáo dục và Đào tạo (2000), Chiến lược phát triển GD&ĐT đến năm

2020, NXBGD, Hà Nội

4 Bộ Giáo dục và Đào tạo (2010), Kỷ yếu hội thảo Công tác GVCN ở trường

phổ thông, NXBGD

5 Bôn - đƣ - rép N.I, Phương pháp công tác chủ nhiệm lớp, NXB Giáo dục

Matxcơva,1984

6 Đặng Quốc Bảo, Nguyễn Đắc Hƣng (2004) Giáo dục Việt Nam hướng tới

tương lai, vấn đề và giải pháp, NXB Chính trị Quốc gia, Hà Nội

7 Đặng Xuân Hải (2014), Nhà trường hiệu quả trong bối cảnh thực hiện đổi

mới giáo dục hiện nay,Tạp chí Khoa học Đại học mới Hà Nội số 3 tháng 2 năm

2014

8 Đặng Bá Lãm (2005), Quản lý Nhà nước về Giáo dục Lý luận và thực tiễn,

NXB CTQG, Hà Nội

9 Hà Nhật Thăng (2001), Phương pháp công tác của người GVCN trường

THPT, NXB ĐHQG Hà Nội

10 Hà Thế Ngữ (2001), GD học, Một số vấn đề về lý luận và thực tiễn- NXB

Đại học Quốc gia, Hà Nội

11 Nhiều tác giả (2007) Những vấn đề giáo dục hiện nay, quan điểm và giải

pháp, NXB tri thức, Hà Nội

12 Nguyễn Dục Quang, Lê Thanh Sử, Nguyễn Thị Kỷ (2000), Những tình

huống giáo dục học sinh của người GVCN, NXB ĐHQG Hà Nội

13 Nguyễn Quốc Chí - Nguyễn Thị Mỹ Lộc, Đại cương khoa học quản lý,

NXB Đại học Quốc gia Hà Nội, 2012

14 Nguyễn Sinh Huy-Nguyễn Văn Lê(1985), Giáo dục học đại cương, NXB

Giáo dục

15 Nghị quyết số 29-NQ/TW, ngày 04 tháng 11 năm 2013 Hội nghị Trung ương

8 khóa XI về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo

16 Luật Giáo dục, Nhà xuất bản Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2005

17 Phạm Viết Vƣợng (2004), Phương pháp luận nghiên cứu khoa học,

NXBĐHQG, Hà Nội

18 Phạm Viết Vƣợng (2004) Giáo dục học (Chương XVI Người GVCNL),

NXB ĐHQG Hà Nội

19 Phạm Minh Hạc (1986), Một số vấn đề về QLDG và khoa học GD, NXB

GD, Hà Nội

20 Trần Kiểm- Bùi Minh Hiền (2006), Giáo dục Quản lí và Lãnh đạo nhà

trường, trường ĐHSP Hà Nội