Quản lý hoạt động trải nghiệm sáng tạo tại các trường THCS thuộc quận lê chân thành phố hải phòng (tt)

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC BÙI TỐ NHÂN QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG TRẢI NGHIỆM SÁNG TẠO TẠI CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ THUỘC QUẬN LÊ CHÂN THÀNH PHỐ HẢI PHÒNG LUẬN VĂN TH

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC

BÙI TỐ NHÂN

QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG TRẢI NGHIỆM SÁNG TẠO

TẠI CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ

THUỘC QUẬN LÊ CHÂN THÀNH PHỐ HẢI PHÒNG

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ GIÁO DỤC

Chuyên ngành: QUẢN LÝ GIÁO DỤC

Mã số: 60 14 01 14

Người hướng dẫn khoa học: PGS TS ĐINH THỊ KIM THOA

HÀ NỘI – 2015

1

MỤC LỤC

Lời cảm ơn i

Danh mục chữ viết tắt Error! Bookmark not defined

Mục lục 1

Danh mục bảng 4

Danh mục biểu đồ, sơ đồ Error! Bookmark not defined

MỞ ĐẦU 5

Chương 1 : CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG TRẢI

NGHIỆM SÁNG TẠO Error! Bookmark not defined

1.1 Tổng quan các công trình nghiên cứu về quản lý hoạt động trải nghiệm

sáng tạo Error! Bookmark not defined

1.2 Một số khái niệm cơ bản của đề tài Error! Bookmark not defined

1.2.1 Quản lý Error! Bookmark not defined

1.2.2 Quản lý nhà trường Error! Bookmark not defined

1.2.3 Hoạt động giáo dục Error! Bookmark not defined

1.3 Một số vấn đề lí luận về hoạt động trải nghiệm sáng tạoError! Bookmark not defined

1.3.1 Học qua trải nghiệm Error! Bookmark not defined

1.3.2 Hoạt động trải nghiệm sáng tạo (HĐTNST)Error! Bookmark not defined

1.3.3 Chương trình hoạt động trải nghiệm sáng tạo trong nhà trườngError! Bookmark not defined 1.4 Quản lý hoạt động trải nghiệm sáng tạo Error! Bookmark not defined

1.4.1 Quản lý mục tiêu HĐTNST Error! Bookmark not defined

1.4.2 Quản lý nội dung HĐTNST Error! Bookmark not defined

1.4.3 Quản lý các hình thức và phương pháp tổ chức HĐTNSTError! Bookmark not defined

1.4.4 Quản lý kiểm tra đánh giá HĐTNST Error! Bookmark not defined

1.4.5 Huy động các nguồn lực Error! Bookmark not defined

1.5 Mối quan hệ giữa Hiệu trưởng – GVCN trong việc quản lý HĐTNST 36

1.6 Đặc điểm tâm sinh lí của học sinh THCS Error! Bookmark not defined

1.7 Yêu cầu đổi mới căn bản và toàn diện giáo dụcError! Bookmark not defined

TIỂU KẾT CHƯƠNG 1 Error! Bookmark not defined

2

Chương 2 : THỰC TRẠNG HĐTNST VÀ QUẢN LÝ HĐTNST TẠI CÁC

TRƯỜNG THCS THUỘC QUẬN LÊ CHÂN – THÀNH PHỐ HẢI

PHÒNG Error! Bookmark not defined

2.1 Vài nét về địa bàn nghiên cứu Error! Bookmark not defined

2.1.1 Tình hình kinh tế - xã hội của quận Lê ChânError! Bookmark not defined

2.1.2 Khái quát về Giáo dục - Đào tạo của quận Lê ChânError! Bookmark not defined

2.2 Giới thiệu cách thức khảo sát thực trạng Error! Bookmark not defined

2.2.1 Mục đích khảo sát Error! Bookmark not defined

2.2.2 Đối tượng khảo sát Error! Bookmark not defined

2.2.3 Nội dung khảo sát Error! Bookmark not defined

2.2.4 Phương pháp khảo sát Error! Bookmark not defined

2.3 Thực trạng HĐTNST ở các trường THCS trên địa bàn quận Lê Chân.Error! Bookmark not defined

2.3.1 Thực trạng nhận thức về vai trò của HĐTNST ở các trường THCS trên

địa bàn quận Lê Chân Error! Bookmark not defined

2.3.2 Thực trạng thực hiện nội dung HĐTNST ở các trường THCS trên địa

bàn quận Lê Chân Error! Bookmark not defined

2.3.3 Thực trạng các hình thức và phương pháp tổ chức HĐTNST ở các

trường THCS trên địa bàn quận Lê Chân Error! Bookmark not defined

2.3.4 Thực trạng về việc đánh giá kết quả tổ chức HĐTNST thông qua

HĐGDNGLL Error! Bookmark not defined

2.4 Thực trạng quản lý HĐTNST thông qua HĐGDNGLL.Error! Bookmark not defined

2.4.1 Thực trạng quản lý nội dung chương trình HĐTNST thông qua

HĐGDNGLL Error! Bookmark not defined

2.3.2 Thực trạng quản lý hình thức tổ chức HĐTNST thông qua

HĐGDNGLL Error! Bookmark not defined

2.3.3 Thực trạng quản lý việc sử dụng cơ sở vật chất, thiết bị phục vụ cho

HĐTNST Error! Bookmark not defined

2.3.4 Thực trạng quản lý việc thu hút các lực lượng giáo dục tham gia tổ chức

HĐTNST Error! Bookmark not defined

3

2.3.5 Thực trạng quản lý việc kiểm tra đánh giá kết quả HĐTNST ở các

trường THCS trên địa bàn Quận Lê Chân Error! Bookmark not defined

2.3.6 Thực trạng quản lý việc bồi dưỡng các lực lượng làm công tác giáo dục TNSTError! Bookmark not defined

2.4 Đánh giá chung về thực trạng quản lý HĐTNST ở các trường THCS quận

Lê Chân Error! Bookmark not defined

2.4.1 Những kết quả đạt được Error! Bookmark not defined

2.4.2 Những hạn chế Error! Bookmark not defined

2.4.3 Nguyên nhân của hạn chế Error! Bookmark not defined

TIỂU KẾT CHƯƠNG 2 Error! Bookmark not defined

CHƯƠNG 3 : CÁC BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HĐTNST Ở CÁC TRƯỜNG

THCS QUẬN LÊ CHÂN THÀNH PHỐ HẢI PHÒNG.Error! Bookmark not defined

3.1 Định hướng và các nguyên tắc đề xuất biện pháp quản lý HĐTNST.Error! Bookmark not defined 3.1.1 Định hướng đổi mới hoạt động giáo dục ở trường THCSError! Bookmark not defined

3.1.2 Các nguyên tắc đề xuất biện pháp quản lýError! Bookmark not defined

3.2 Các biện pháp quản lý HĐTNST ở các trường THCS thuộc Quận Lê

Chân, Hải Phòng Error! Bookmark not defined

3.2.1 Nâng cao nhận thức về vai trò của HĐTNST cho mọi lực lượng trong

và ngoài nhà trường Error! Bookmark not defined

3.2.2 Bồi dưỡng đội ngũ giáo viên nhà trường các hình thức, phương pháp tổ

chức HĐTNST Error! Bookmark not defined

3.2.3 Xây dựng các chương trình HĐTNST theo hướng phát triển năng lực

của HS Error! Bookmark not defined

3.2.4 Quản lý các phương thức tổ chức HĐTNSTError! Bookmark not defined

3.2.5 Quản lý sự phối kết hợp giữa nhà trường, gia đình và xã hội trong

HĐTNST Error! Bookmark not defined

3.2.6 Quản lý công tác kiểm tra, đánh giá kết quả chương trình HĐTNSTError! Bookmark not defined 3.2.7 Quản lý cơ sở vật chất phục vụ cho HĐTNSTError! Bookmark not defined

3.3 Mối quan hệ giữa các biện pháp quản lý HĐTNST ở trường THCSError! Bookmark not defined 3.4 Khảo sát tính khả thi và sự cần thiết của các biện pháp đề xuấtError! Bookmark not defined

4

3.4.1 Đối tượng khảo sát Error! Bookmark not defined 3.4.2 Cách thức tiến hành khảo sát Error! Bookmark not defined 3.4.3 Mục đích khảo sát Error! Bookmark not defined 3.4.5 Nội dung khảo sát Error! Bookmark not defined 3.4.6 Kết quả khảo sát Error! Bookmark not defined Tiểu kết chương 3 Error! Bookmark not defined KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ Error! Bookmark not defined

1 Kết luận Error! Bookmark not defined

2 Khuyến nghị Error! Bookmark not defined DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 11 PHỤ LỤC Error! Bookmark not defined

5

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ IX đã khẳng định Giáo dục – Đào tạo cùng với Khoa học – Công nghệ là quốc sách hàng đầu Phát triển giáo dục là một trong những động lực quan trọng thúc đẩy sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá, là điều kiện để phát huy nguồn lực con người – yếu tố cơ bản để phát triển xã hội, tăng trưởng kinh tế nhanh và bền vững Muốn đào tạo nguồn lực con người đáp ứng với yêu cầu phát triển của xã hội cần phải quan tâm đến việc nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện cho học sinh[1]

Mục tiêu của nền giáo dục nước ta được xác định rất rõ trong Luật giáo dục Tại điều 2 Luật giáo dục năm 2005 đã nêu “ Mục tiêu giáo dục là đào tạo con người Việt Nam phát triển toàn diện, có đạo đức, tri thức, sức khoẻ, thẩm mỹ

và nghề nghiệp; trung thành với lý tưởng độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội; hình thành và bồi dưỡng nhân cách, phẩm chất và năng lực của công dân, đáp ứng yêu cầu của sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc”[2]

Nghị quyết Hội nghị số 29-NQ/TW ngày 04 tháng 11 năm 2013 của Trung

ương 8 khóa XI về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo chỉ ra rằng

"Chuyển mạnh quá trình giáo dục từ chủ yếu trang bị kiến thức sang phát

triển toàn diện năng lực và phẩm chất người học"[3] Trong đó các phẩm chất

và năng lực của học sinh (bao gồm năng lực chung và năng lực chuyên biệt)

sẽ dần được hình thành và phát triển thông qua các môn học và hoạt động giáo dục trải nghiệm sáng tạo

Nghị quyết số 88/2014/QH13 ngày 28/11/2014 của Quốc hội về đổi mới chương trình, sách giáo khoa giáo dục phổ thông đã đề cập: “Mục tiêu giáo dục phổ thông là tập trung phát triển trí tuệ, thể chất, hình thành phẩm chất, năng lực công dân, phát hiện và bồi dưỡng năng khiếu, định hướng nghề nghiệp cho học sinh Nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện, chú trọng giáo dục lý tưởng, truyền thống văn hóa, lịch sử, đạo đức, lối sống, ngoại ngữ, tin học, năng lực và kỹ năng thực hành, vận dụng kiến thức vào

6

thực tiễn Phát triển khả năng sáng tạo, tự học, khuyến khích học tập suốt đời”; “Tiếp tục đổi mới phương pháp giáo dục theo hướng: phát triển toàn diện năng lực và phẩm chất người học; phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo, bồi dưỡng phương pháp tự học, hứng thú học tập, kỹ năng hợp tác, làm việc nhóm và khả năng tư duy độc lập: đa dạng hóa hình thức tổ chức học tập, tăng cường hiệu quả sử dụng các phương tiện dạy học, đặc biệt là công nghệ thông tin và truyền thông; giáo dục ở nhà trường kết hợp với giáo dục gia đình và xã hội” [4]

Chúng ta đã biết giáo dục phổ thông trang bị cho mỗi cá nhân sự đầy đủ

và toàn diện kiến thức của nhiều lĩnh vực và các kỹ năng thái độ sống cần có

để họ có thể bước vào cuộc sống xã hội sau này Những nội dung giáo dục này được thực hiện thông qua các hoạt động dạy học và hoạt động giáo dục (nghĩa hẹp)

Theo định hướng chương trình giáo dục phổ thông mới [5], các mục tiêu của hoạt động giáo dục (nghĩa hẹp) nói trên sẽ được thực hiện chỉ trong một hoạt động có tên gọi là hoạt động trải nghiệm sáng tạo Như vậy, HĐTNST sẽ thực hiện tất cả các mục tiêu và nhiệm vụ của các HĐGDNGLL, hoạt động tập thể, sinh hoạt dưới cờ, sinh hoạt lớp…và thêm vào đó là những mục tiêu

và nhiệm vụ giáo dục của giai đoạn mới Giai đoạn giáo dục cơ bản kéo dài từ lớp 1 đến lớp 9 Ở giai đoạn giáo dục cơ bản, chương trình HĐTNST tập trung vào việc hình thành các phẩm chất nhân cách, những thói quen, kỹ năng sống cơ bản: tích cực tham gia, kiến thiết và tổ chức các hoạt động; biết cách sống tích cực, khám phá bản thân, điều chỉnh bản thân; biết cách tổ chức cuộc sống và biết làm việc có kế hoạch, có trách nhiệm Đặc biệt, ở giai đoạn này, mỗi học sinh cũng bắt đầu xác định được năng lực, sở trường và chuẩn bị một

số năng lực cơ bản cho người lao động tương lai và người công dân có trách nhiệm Khi học sinh được tự hoạt động, tự trải nghiệm khám phá các em sẽ tự chiếm lĩnh các kỹ năng sống hết sức quan trọng trong học tập và trong cuộc sống của bản thân học sinh HĐTNST đối với học sinh THCS có nhiều thú vị

7

nhưng cũng không ít phức tạp, đòi hỏi phải có sự khéo léo, kịp thời, đúng đắn, lôi cuốn các em hoạt động, nhằm phát huy khuynh hướng tự lập, sáng tạo, tinh thần tập thể, ý thức tổ chức kỷ luật Vì vậy, có thể nói HĐTNST giữ vi ̣ trí

đă ̣c biê ̣t quan tro ̣ng trong quá trình rèn luyê ̣n nhân cách , hình thà nh phẩm chất, năng lực cho ho ̣c sinh ; HĐTNST góp phần định hướng, điều chỉnh hoạt động giáo dục đạt hiệu quả cao Trong chương trình giáo dục phổ thông hiện hành, hoạt động giáo dục (nghĩa hẹp) thực hiện các mục tiêu giáo dục thông qua một loạt các hoạt động như hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp, hoạt động tập thể… HĐGDNGLL bên cạnh việc giúp các em HS bổ sung và hoàn thiện những tri thức đã học trên lớp còn phải hình thành cho học sinh thái độ đúng đắn, các hành vi và thói quen tốt, các kỹ năng hoạt động và ứng xử trong các mối quan hệ xã hội về chính trị, đạo đức, pháp luật… Tuy nhiên trên thực

tế, các giờ HĐGDNGLL đã được thực hiện không đúng mục đích, có khi biến thành giờ chơi của HS hay giờ hoạt động tập thể Giáo viên tổ chức hoạt động cho học sinh nhưng không rõ hoạt động đó sẽ hướng tới hình thành những năng lực gì của các em, các hình thức tổ chức còn chưa phong phú Học sinh thường được chỉ định, phân công tham gia một cách bị động, không phải tất

cả HS đều được tham gia, giáo viên không giao nhiệm vụ rõ ràng cho từng

HS trong từng hoạt động và cũng không bao quát được toàn bộ HS tham gia Ngoài ra việc kiểm tra đánh giá kết quả HĐGDNGLL không được tiến hành thường xuyên, không phục vụ để đánh giá kĩ năng, năng lực và phẩm chất cá nhân HS Điều đó không phù hợp với một chương trình định hướng phát triển phẩm chất và năng lực học sinh, cần phải thay đổi

Nhâ ̣n thức được những điểm yếu của HĐGDNGLL hiện tại và hiể u được ý nghĩa, vai trò của HĐTNST trong chương trình giáo dục phổ thông mới, tôi

chọn đề tài “Quản lý hoạt động trải nghiệm sáng tạo tại các trường THCS thuộc quận Lê Chân thành phố Hải Phòng ” nhằm đề ra một số biện pháp

quản lý việc thực hiện chương trình HĐTNST sắp tới

8

2 Mục đích nghiên cứu

Đề xuất một số biê ̣n pháp quản lý HĐTNST tại các trường THCS thuộc quận Lê Chân thành phố Hải Phòng nhằm nâng cao chất lượng hoạt động giáo dục thông qua trải nghiệm sáng tạo trong nhà trường đáp ứng yêu cầu phát triển năng lực cho học sinh

3 Câu hỏi nghiên cứu

3.1 Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp (tên gọi mới là Hoạt động trải nghiệm sáng tạo) đã thực sự đáp ứng yêu cầu mục tiêu hình thành phẩm chất đạo đức cho từng cá nhân học sinh chưa và đã thực sự cho học sinh trải nghiệm và sáng tạo chưa?

3.2 Lãnh đạo nhà trường đã có biện pháp quản lý HĐTNST phù hợp chưa?

Có biện pháp quản lý nào để hoạt động này hiệu quả, đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục?

4 Giả thuyết nghiên cứu

Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp (tên gọi mới là Hoạt động trải nghiệm sáng tạo) chưa thực sự đáp ứng yêu cầu mục tiêu hình thành phẩm chất đạo đức cho từng cá nhân học sinh và chưa thực sự cho học sinh trải nghiệm và sáng tạo

Nếu có biện pháp quản lý HĐTNST đồng bộ, huy động được sức mạnh của toàn thể giáo viên, cha mẹ học sinh, các tổ chức xã hội … thì hoạt động này sẽ góp phần giáo dục toàn diện cho học sinh, giúp các em hình thành và phát triển những phẩm chất năng lực của người công dân

5 Nhiê ̣m vu ̣ nghiên cứu

5.1 Nghiên cứu cơ sở lý luâ ̣n về quản lý HĐ TNST ở trường THCS đáp ứng yêu cầu phát triển năng lực cho học sinh

5.2 Đánh giá thực tra ̣ng HĐTNST và quản lý HĐ TNST ở các trường THCS thuộc quận Lê Chân thành phố Hải Phòng

9

5.3 Đề xuất m ột số biện pháp quản lý HĐ TNST ở các trường THCS thuộc quận Lê Chân thành phố Hải Phòng đáp ứng yêu cầu phát triển năng lực cho học sinh

6 Khách thể và đối tượng nghiên cứu

6.1 Khách thể nghiên cứu: Hoạt động trải nghiệm sáng tạo ở trường THCS 6.2 Đối tượng nghiên cứu: Quản lý hoạt động trải nghiệm sáng tạo ở trường

THCS

7 Giơ ́ i ha ̣n và pha ̣m vi nghiên cứu

7.1 Giới hạn nghiên cứu: Đề tài tập trung nghiên cứu biện pháp quản lý

HĐTNST tại 10 trường THCS quận Lê Chân thành phố Hải Phòng

7.2 Phạm vi nghiên cứu:

Khảo sát các hoạt động giáo dục chỉ từ 2012 đến nay

Các hoạt động trải nghiệm sáng tạo nằm bên ngoài các môn học

8 Phương pha ́ p nghiên cứu

8.1 Phương pha ́ p nghiên cứu lý luận

- Hồi cứu, tổng kết các vấn đề lí luận về quản lí, hoạt động TNST , quản

lí HĐTNST, xây dựng khung lí luận của vấn đề nghiên cứu

8.2 Phương pha ́ p nghiên cứu thực tiễn

- Phương pháp quan sát

- Phương pháp điều tra: điều tra khảo sát thực tiễn quản lý HĐTNST tại các trường THCS thuộc quận Lê Chân, thành phố Hải Phòng trong giai đoạn hiện nay

- Phương pháp chuyên gia

- Phương pháp nghiên cứu tài liệu thứ cấp, các báo cáo giáo dục

8.3 Nhóm phương pháp xử lý thông tin

- Phương pháp thống kê số liệu: thống kê phân tích các số liệu đạt được

9 Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài

9.1 Ý nghĩa lý luận: