Nghiên cứu đo lường mối tương quan giữa năng lực ngôn ngữ với thành tích học tập của sinh viên nghiên cứu trường hợp học viện quốc tế, bộ công an

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI VIỆN ĐẢM BẢO CHẤT LƯỢNG GIÁO DỤC ------ NGHIÊN CỨU ĐO LƯỜNG MỐI TƯƠNG QUAN GIỮA NĂNG LỰC NGÔN NGỮ VỚI THÀNH TÍCH HỌC TẬP CỦA SINH VIÊN - NGHIÊN CỨU TRƯỜNG H

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

VIỆN ĐẢM BẢO CHẤT LƯỢNG GIÁO DỤC

- -

NGHIÊN CỨU ĐO LƯỜNG MỐI TƯƠNG QUAN GIỮA NĂNG LỰC NGÔN NGỮ VỚI THÀNH TÍCH HỌC TẬP CỦA SINH VIÊN - NGHIÊN CỨU

TRƯỜNG HỢP HỌC VIỆN QUỐC TẾ, BỘ CÔNG AN

LUẬN VĂN THẠC SỸ

Hà Nội, năm 2015

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

VIỆN ĐẢM BẢO CHẤT LƯỢNG GIÁO DỤC

- -

NGHIÊN CỨU ĐO LƯỜNG MỐI TƯƠNG QUAN GIỮA NĂNG LỰC NGÔN NGỮ VỚI THÀNH TÍCH HỌC TẬP CỦA SINH VIÊN - NGHIÊN CỨU

TRƯỜNG HỢP HỌC VIỆN QUỐC TẾ, BỘ CÔNG AN

Chuyên ngành: Đo lường và đánh giá trong giáo dục

Mã số: 60140120

LUẬN VĂN THẠC SĨ

Người hướng dẫn khoa học: TS TRẦN THÀNH NAM

Hà Nội, Năm 2015

MỤC LỤC

LỜI CẢM ƠN

LỜI CAM ĐOAN

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT

DANH MỤC CÁC BẢNG

DANH MỤC CÁC HÌNH

MỞ ĐẦU 3

1 Lý do chọn đề tài 3

2 Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài 4

3 Mục đích nghiên cứu 5

4 Phạm vi nghiên cứu 5

5 Câu hỏi nghiên cứu/ giả thuyết nghiên cứu 5

6 Khách thể và đối tượng nghiên cứu 6

7 Phương pháp nghiên cứu 6

8 Kết cấu của luận văn 7

CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VÀ CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA NGHIÊN CỨU 8 1.1 Tổng quan về tình hình nghiên cứu trên thế giới và trong nước 8

1.1.1 Các nghiên cứu về năng lực ngôn ngữ trong mối quan hệ với năng lực nhận thức 8

1.1.2 Các nghiên cứu về năng lực ngôn ngữ và thành tích học tập Error!

Bookmark not defined

1.2 Một số khái niệm cơ bản: Error! Bookmark not defined 1.2.1 Khái niệm năng lực: Error! Bookmark not defined 1.2.2 Khái niệm về ngôn ngữ: Error! Bookmark not defined 1.2.3 Khái niệm năng lực ngôn ngữ: Error! Bookmark not defined 1.2.4 Khái niệm thành tích học tập Error! Bookmark not defined 1.3 Mối quan hệ giữa năng lực ngôn ngữ và thành tích học tập Error!

Bookmark not defined

1.4 Khung lý thuyết Error! Bookmark not defined

Kết luận chương 1 Error! Bookmark not defined CHƯƠNG 2: TỔ CHỨC VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU Error!

Bookmark not defined

2.1 Tổng thể và mẫu nghiên cứu Error! Bookmark not defined 2.1.1 Đặc điểm học tập của sinh viên Học viện quốc tếError! Bookmark

not defined

2.1.2 Quy trình nghiên cứu Error! Bookmark not defined 2.1.3 Mẫu nghiên cứu Error! Bookmark not defined 2.2 Phương pháp nghiên cứu Error! Bookmark not defined 2.2.1 Phương pháp nghiên cứu tài liệu Error! Bookmark not defined 2.2.2 Phương pháp chuyên gia Error! Bookmark not defined 2.2.3 Phương pháp điều tra bằng phiếu khảo sátError! Bookmark not

defined

2.2.4 Phương pháp thống kê mô tả Error! Bookmark not defined

Kết luận chương 2 Error! Bookmark not defined CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU Error! Bookmark not defined

3.1 Thực trạng năng lực ngôn ngữ và thành tích học tập của sinh viên Học

viện quốc tế: Error! Bookmark not defined 3.2 Tương quan giữa năng lực ngôn ngữ và thành tích học tập chung Error!

Bookmark not defined

3.3 Tương quan giữa năng lực ngôn ngữ và thành tích học tập của các môn

cơ sở Error! Bookmark not defined

3.4 Tương quan giữa năng lực ngôn ngữ và thành tích học tập các môn

nghiệp vụ Error! Bookmark not defined

3.5 Mức độ ảnh hưởng của năng lực ngôn ngữ đến thành tích học tập của

sinh viên Error! Bookmark not defined

3.5.1 Mức độ ảnh hưởng của năng lực ngôn ngữ chung (VCI) đến thành

tích học tập chung Error! Bookmark not defined

3.5.2 Mức độ ảnh hưởng của các hệ số thành phần của năng lực ngôn ngữ

chung (VCI) đến thành tích học tập từng môn họcError! Bookmark not

defined

Kết luận chương 3 Error! Bookmark not defined KẾT LUẬN Error! Bookmark not defined TÀI LIỆU THAM KHẢO

PHỤ LỤC

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Trong mọi thời đại, hầu hết các quốc gia, ở các cấp độ khác nhau đang

tập trung vào xây dựng kinh tế tri thức, một nền kinh tế mà hàm lượng trí tuệ được đưa vào nhiều nhất, trực tiếp nhất trong quá trình sản xuất và nâng cao chất lượng của sản phẩm Để phát triển kinh tế tri thức, trong chiến lược phát triển của các quốc gia đều coi trọng việc tập trung đào tạo nguồn nhân lực

chất lượng cao làm mấu chốt của chiến lược phát triển Mà thực chất là nói đến xây dựng và phát triển hệ thống các cơ sở giáo dục và đào tạo có chất lượng cao Nó không chỉ là điều kiện cho sự tồn tại mà còn là cơ sở cho việc xác định uy tín, “thương hiệu” của một cơ sở đào tạo, là niềm tin của người sử dụng “sản phẩm” được đào tạo và là động lực của người học Chính vì lẽ đó, việc quan tâm đến chất lượng đào tạo – đặc biệt ở bậc Đại học – trở thành một nhu cầu vừa bức xúc trước mắt, vừa là định hướng cho tương lai Chất lượng đào tạo được phản ánh thông qua thành tích học tập của sinh viên Thành tích học tập của sinh viên cho biết năng lực, khả năng và các yếu tố cần thiết của một người học, là chỉ số rõ nhất và quan trọng nhất để hiểu về sinh viên đó

Năng lực ngôn ngữ phản ánh mức độ thành thạo của cá nhân đối với ngôn ngữ Đó là khả năng vận dụng từ ngữ và cách diễn đạt Một người có năng lực ngôn ngữ cao thường nhạy cảm với ngữ nghĩa của từ, có kĩ năng

thao tác hóa khái niệm ngôn ngữ, phân tích văn bản và sử dụng từ ngữ một cách hiệu quả trong quá trình giao tiếp (ở cả dưới dạng nói và viết) Ngoài ra, khả năng ngôn ngữ còn được xem là một trong những thành tố quan trọng của

năng lực nhận thức cá nhân và trí tuệ kết tinh (Crystallized intelligence)

Chính vì vậy, năng lực ngôn ngữ của người học là một năng lực quan trọng không chỉ ảnh hưởng trực tiếp đến thành tích học tập mà còn ảnh hưởng tới chất lượng công việc sau này của mỗi cá nhân

Học viện Quốc tế là một trong các học viện, nhà trường của lực lượng Công an nhân dân có nhiệm vụ đạo tạo ra chiến sỹ công an vừa hồng vừa chuyên, đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ công tác trong tình hình mới Mục tiêu đào tạo của Học viện Quốc tế là sinh viên phải am hiểu kiến thức xã hội, giỏi

về nghiệp vụ, ngoại ngữ và đủ năng lực đấu tranh chống tội phạm có yếu tố nước ngoài với những âm mưu và phương thức, thủ đoạn che giấu hành vi phạm tội rất tinh vi, xảo quyệt Để đáp ứng mục tiêu, yêu cầu đào tạo như vậy, năng lực ngôn ngữ của sinh viên Học viện là một yếu tố cần phải hình thành và năng lực này có thể ảnh hưởng trực tiếp tới thành tích học tập Do

vậy, việc chọn nghiên cứu đề tài “Nghiên cứu đo lường mối tương quan

giữa năng lực ngôn ngữ với thành tích học tập của sinh viên - nghiên cứu trường hợp Học viện Quốc tế, Bộ Công an” là vấn đề có tính cấp thiết cả về

lý luận và thực tiễn Tôi xin chọn đề tài này làm luận văn thạc sĩ

2 Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài

2.1 Ý nghĩa khoa học

Đề tài nghiên cứu thành công sẽ giúp cho Học viện Quốc tế thấy rõ (i) thực trạng về năng lực ngôn ngữ của người học; (ii) mối tương quan giữa năng lực ngôn ngữ với thành tích học tập, (iii) ảnh hưởng của năng lực ngôn ngữ trong việc hình thành phẩm chất nghề nghiệp, chuyên môn, từ đó có

những kế hoạch để tác động cần thiết để làm tăng hiệu quả học tập của sinh viên cũng như hiệu quả đào tạo của nhà trường

2.2 Ý nghĩa thực tiễn

- Kết quả của nghiên cứu sẽ góp phần nâng cao chất lượng đào tạo của Học viện

- Kết quả nghiên cứu cũng sẽ góp phần xây dựng bộ công cụ đánh giá năng lực ngôn ngữ của người học để sử dụng trong tương lai

- Kết quả nghiên cứu cũng góp phần làm cơ sở cho các nghiên cứu tiếp theo trong lĩnh vực này để có thể khám phá thêm, làm rõ hơn nữa về mối tương quan này để giúp nâng cao chất lượng đào tạo

3 Mục đích nghiên cứu

Đề tài nhằm giúp nhận diện thực trạng năng lực ngôn ngữ của người học; nhận thức được mối tương quan giữa năng lực ngôn ngữ tới thành tích học tập, từ đó giúp Học viện đưa ra những định hướng, kế hoạch đào tạo và nâng cao năng lực ngôn ngữ cho sinh viên, đồng thời bản thân sinh viên sẽ tự rèn luyện cho mình

Các mục tiêu cụ thể:

- Đánh giá thực trạng về năng lực ngôn ngữ của sinh viên;

- Xác định và phân tích mối tương quan giữa năng lực ngôn ngữ với thành tích học tập của sinh viên;

- Thông qua nghiên cứu về mối tương quan giữa năng lực ngôn ngữ với thành tích học tập, tác giả đưa ra một số kiến nghị nhằm giúp Học viện và sinh viên có định hướng cải thiện, nâng cao năng lực ngôn ngữ, thành tích học tập cho sinh viên

4 Phạm vi nghiên cứu

Nghiên cứu được tiến hành trong phạm vi Học viện Quốc tế Tác giả chỉ

tiến hành nghiên cứu thực trạng năng lực ngôn ngữ và mối tương quan giữa năng lực ngôn ngữ với thành tích học tập của sinh viên khối đại học chính quy, tiến hành nghiên cứu thành tích học tập chung năm học 2014-2015 (cả năm, học kỳ I, học kỳ II) và thành tích học tập một số môn học (các môn cơ

sở và chuyên ngành)

5 Câu hỏi nghiên cứu/ giả thuyết nghiên cứu

5.1 Câu hỏi nghiên cứu

Câu hỏi 1: Thực trạng năng lực ngôn ngữ của sinh viên Học viện Quốc

tế hiện nay?

Câu hỏi 2: Mối tương quan giữa năng lực ngôn ngữ và thành tích học tập của sinh viên Học viện Quốc tế thể hiện như thế nào?

5.2 Giả thuyết nghiên cứu

- Năng lực ngôn ngữ của sinh viên Học viện Quốc tế còn hạn chế ở một

số khía cạnh so với điểm chuẩn năng lực ngôn ngữ của sinh viên quốc tế

- Điểm năng lực ngôn ngữ của sinh viên Học viện Quốc tế càng cao thì thành tích học tập chung (cả năm, học kỳ I, học kỳ II) và thành tích học tập một số môn học (các môn cơ sở và chuyên ngành) của sinh viên càng tốt và ngược lại

6 Khách thể và đối tượng nghiên cứu

6.1 Khách thể nghiên cứu

Sinh viên đại học chính quy đang học tập tại Học viện Quốc tế

6.2 Đối tượng nghiên cứu

Thực trạng năng lực ngôn ngữ và mối tương quan giữa năng lực ngôn ngữ với thành tích học tập của sinh viên Học viện Quốc tế

7 Phương pháp nghiên cứu

7.1 Phương pháp nghiên cứu tài liệu

Tác giả tiến hành thu thập tài liệu từ nhiều nguồn khác nhau: các bài báo, các đề tài nghiên cứu và các tài liệu khác có liên quan Thông qua phân tích tổng hợp lý thuyết, phân loại hệ thống hoá và khái quát hoá lý thuyết từ

đó rút ra các kết luận khoa học là cơ sở lý luận cho đề tài

7.2 Phương pháp chuyên gia

Trao đổi trực tiếp với các chuyên gia để lấy ý kiến tư vấn, góp ý trong việc xây dựng đề cương nghiên cứu, tư vấn chọn mẫu nghiên cứu, xây dựng phiếu hỏi, thẩm định quy trình…

7.3 Phương pháp điều tra bằng phiếu khảo sát

Đây là phương pháp chính được sử dụng trong luận văn nhằm thu thập thông tin định lượng để đánh giá năng lực ngôn ngữ của người học (chuyển ngữ và sử dụng các câu hỏi trong bộ trắc nghiệm đánh giá năng lực trí tuệ người lớn của Wechsler – Wechsler Adult Intelligence Scale 4th

edition phần

Tư duy ngôn ngữ - Verbal Comprehension Index với 3 tiểu trắc nghiệm chính

là Tìm sự tương đồng; Từ vựng và Kiến thức xã hội)

7.4 Phương pháp thống kê mô tả

Là việc tổng hợp, số hóa, biểu diễn bằng đồ thị các số liệu thu thập được Sau đó tính toán các tham số đặc trưng cho tập hợp dữ liệu như: trung bình, phương sai, tần suất, tỷ lệ, Mục đích là để mô tả tập dữ liệu đó

7.5 Phương pháp phân tích

Sử dụng phần mềm thống kê SPSS để xử lý số liệu

8 Kết cấu của luận văn

Ngoài phần mở đầu, luận văn được cấu trúc thành ba chương, cụ thể như sau:

Chương 1: Tổng quan và cơ sở lý luận của nghiên cứu

Chương 2: Tổ chức và phương pháp nghiên cứu Chương 3: Kết quả nghiên cứu

Kết luận

Tài liệu tham khảo

Phụ lục

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN VÀ CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA NGHIÊN CỨU

1.1 Tổng quan về tình hình nghiên cứu trên thế giới và trong nước

1.1.1 Các nghiên cứu về năng lực ngôn ngữ trong mối quan hệ với năng lực nhận thức

+ Các nhà nghiên cứu cũng khẳng định rằng NLNN là một trong những chỉ báo quan trọng của năng lực nhận thức

Năng lực nhận thức là khả năng nhận biết đúng sự vật, sự việc với một lượng thông tin tối thiểu về các sự vật, sự việc đó Năng lực nhận thức được đánh giá bằng tỷ lệ giữa lượng thông tin mà sự vật, sự việc cung cấp cho hệ thần kinh với toàn bộ thông tin về sự vật, sự việc đó Tỷ lệ này càng thấp thì năng lực nhận thức càng cao Những yếu tố cần xác định khi đánh giá năng

lực nhận thức bao gồm: khả năng ghi nhớ được thể hiện trên các mặt: tốc độ

ghi nhớ, lĩnh vực ghi nhớ, hình thức ghi nhớ, lượng thông tin về sự vật, sự

việc được ghi nhớ; tổng hợp và hoàn thiện thông tin về đối tượng ghi nhớ

[23]

Có 8 cấp độ của năng lực nhận thức, bao gồm:

1 Biết: ghi nhớ các sự kiện, thuật ngữ và các nguyên lý dưới hình thức

mà học viên đã được học

2 Hiểu: hiểu các tư liệu đã được học, học viên phải có khả năng diễn giải, mô tả tóm tắt thông tin thu nhận được

3 Áp dụng: áp dụng được các thông tin, kiến thức vào tình huống khác với tình huống đã học

4 Phân tích: biết tách từ tổng thể thành bộ phận và biết rõ sự liên hệ giữa

các thành phần đó đối với nhau theo cấu trúc của chúng

5 Tổng hợp: biết kết hợp các bộ phận thành một tổng thể mới từ tổng thể ban đầu

6 Đánh giá: biết so sánh, phê phán, chọn lọc, quyết định và đánh giá trên

cơ sở các tiêu chí xác định

7 Chuyển giao: có khả năng diễn giải và truyền thụ kiến thức đã tiếp thu được

8 Sáng tạo: sáng tạo ra những giá trị mới trên cơ sở các kiến thức đã tiếp thu được

Ngôn ngữ ngoài chức năng là công cụ của tư duy thì còn có ảnh hưởng quan trọng tới toàn bộ hoạt động nhận thức của con người

Ngôn ngữ tham gia vào quá trình tri giác, giúp cho các cảm giác thành phần được tổ hợp lại thành một chỉnh thể, một hình tượng trọn vẹn gắn liền với một ý nghĩa, một tên gọi cụ thể Ngôn ngữ làm cho các quá trình tri giác diễn ra dễ dàng, nhanh chóng và làm cho sự vật hiện tượng được tri giác trở nên khách quan, đầy đủ và rõ ràng hơn

Ngôn ngữ cũng tham gia tích cực vào quá trình ghi nhớ và gắn bó chặt chẽ với quá trình đó làm cho sự ghi nhớ, gìn giữ và nhận lại, nhớ lại của con người có chủ định, có ý nghĩa Ngôn ngữ chính là một phương tiện để ghi nhớ, là một hình thức để lưu giữ những kết quả cần nhớ Nhờ ngôn ngữ con người có thể chuyển hẳn những thông tin cần nhớ ra bên ngoài đầu óc con người

Ngôn ngữ liên quan chặt chẽ tới tư duy của con người Tư duy sử dụng ngôn ngữ làm phương tiện, công cụ để tư duy, chính điều này làm tư duy của

con người khác về chất so với tư duy của con vật – con người có tư duy trừu

TÀI LIỆU THAM KHẢO

A Tiếng Việt

1 Trần Lan Anh (2009), Những yếu tố ảnh hưởng đến tính tích cực học

tập của sinh viên đại học, Luận văn thạc sỹ, Trường Đại học Quốc gia Hà

Nội

2 Nguyễn Ngọc Anh, Getinet Haile (2008), Các yếu tố ảnh hưởng đến kết quả học tập ở Hoa Kỳ: Phân tích hồi quy điểm phân vị cho điểm kiểm tra,

Kinh tế học giáo dục

3 Vũ Thị Phương Anh (2006), Khung trình độ chung châu âu (common european framework) và việc nâng cao hiệu quả đào tạo tiếng Anh tại

ĐHQG-HCM, Tạp chí phát triển KH&CN, tập 9, số 10-2006

4 Vũ Thị Phương Anh (2006), Kiểm tra đánh giá để phục vụ học tập: xu hướng mới của thế giới và bài học cho Việt Nam, Kỷ yếu hội thảo Kiểm tra đánh giá để phát huy tính tích cực của học sinh bậc trung học, tr.5-15, Đại học

Sư phạm Thành phố Hồ Chí Minh

5 Trịnh Thế Anh (2013), Đánh giá năng lực tự học của sinh viên các

ngành sư phạm được đào tạo theo học chế tín chỉ tại trường Đại học Sư phạm

Đà Nẵng, Luận văn thạc sỹ, Viện đảm bảo chất lượng giáo dục – Đại học

Quốc gia Hà Nội

6 Lê Văn Canh (ĐHNN, ĐHQGHN), Nguyễn Thị Ngọc (CĐSP Nghệ An) (2010), “Noam Chomsy và Michael Halliday”, (Số 12(182)), Tạp Chí Ngôn ngữ và đời sống

7 Nguyễn Thiện Giáp, Vấn đề nguồn gốc ngôn ngữ,

http://ngonngu.net/index.php?p=243

8 Lê Thị Mỹ Hà, Đánh giá kết quả học tập của học sinh luôn được xã hội quan

tâm và là một trong những nhiệm vụ trọng tâm của giáo dục trong nhiều năm nay,

http://www.bentre.edu.vn/index.php?option=com_content&view=article&id=